VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Komentet

blank

MË MORI NJË MJEGULL – Poezi nga DEMIR GJERGJI

 

-Ika zemëruar-ë
Me cigare shuar-ë-
(Folklor)

Bëra të të ik për tutje,
Barabar me barin, ulëtaz mbi ujëra.
Ti gjithkund më prisje në fund të çdo udhe,
Në breg të çdo ujëdhese, ku më nxirrte lundra.

Bëra të të ik për lart,
Zgjata një hap pa shkelur në gur,
Kaptova një lumë në vaun pa urë,
Kërceva një gardh, një kufi, një pirg…
Përplasesha, gjakosesha, bija në kurriz,
Gjysmëfluturoja në ëndërr e dritë.

Zemra më thoshte: Prit, Prit! Prit!
Zemrimi më shtynte: Ik! Ik! Ik!!

Një bletëz më ngjiti një mal lartësi.
Një mjegull më mori, më hodhi mbi re.
Një shkabë balade më çoi atje…

Më çoi atje…

Pra më solli këtu,
Ku as nuk bie dot mbi Hënë, as Toka nuk më njeh,
Ku ti as prani, as mungesë s’je.
Siç ndodh, kur kujtohesh se veten s’e ke…

blank

“KUSH RRON DUKE SHPRESUAR…” – Tregim nga RAMADAN PASMAÇIU

 

 

Atë e prunë në spital natën. Me autoambulancën e urgjencës. Gjetën një krevat të lirë pranë meje dhe e shtruan aty. Ishte me temperaturë dhe rënkonte lehtë. Gjer në mëngjes nuk mbylla sy as unë. U ngrita dhe nisa t’i sillesha rrotull, pa ditur si t’i vija në ndihmë. Dy herë shkova dhe thirra infermieren.

Herën e parë ajo m’u përgjigj me të qeshur:

– Uh, hahahaaa! Mos kij merak, se ia lexova anamnezën! As ndonjë gjë që të dhemb fort s’ka, e as ndonjë gjë me rrezik! Por, duket, qenka tip zevzek! Do e bën gurgulenë! Shko e këputja gjumit ti! Atë bëj!

Herën e dytë infermierja m’u përgjigj e nxehur:

– E di që po më mërzit shumë? Nuk dëgjove ç’të thashë qëparë!? Hajt, shko e fli tani dhe lëmë edhe mua t’i pulit pak qepallat!

Kur zbardhi dita, i sëmuri i ardhur rishtas sikur u qetësua.

Kishte ballë të gjerë anëve dhe flokë të thinjur me onde. Fytyra e tregonte të mbajtur. E lëmuar, thuajse pa asnjë rrudhë. Sytë – të mëdhenj, të kaltër. Ishte i afrueshëm, i sinqertë. Fliste me një zë të butë, të urtë.

– Ju lashë pa gjumë edhe juve, të thuash të vërtetën! – më tha me keqardhje. – Më falni shumë!

– Ç’është ajo! – ia ktheva buzagaz. – Nga qejfi s’rënkon njeriu!

Më tregoi si me turp shqetësimin e tij.

I paskësh dalë qysh dy – tri javë më parë një si puçër e kuqe, e vockël, tepër e vockël, poshtë, te testikula e majtë, po nuk i kishte dhënë rëndësi. Më tej, ditë pas dite, ajo i qenkësh zmadhuar, i digjte e i përvëlonte. I jepte dhimbje, që i ngërthenin tërë pjesën e fundit të barkut. Pati provuar lloj – lloj melhemrash, por më kot! E kish lyer me jodio, alkool, pudër, të verdhë veze të skuqur, rifocinë, gjer edhe i kishte vënë sipër qepë e sapun, me shpresë se mos i shërohej, por përsëri kot!

Tunda kokën. “Ç’bën injoranca! – thashë me vete. – E kërkon ndihmën e mjekësisë, kur e sheh që nuk ka nga t’ia mbajë! Dhe jo si njerëzit me shkollë, që sulen te mjeku me shqetësimin e parë!” Po ç’faj kish i ziu, në ishte njeri i pashkolluar! Nga t’ia dije rrethanat jetësore, që e kishin lënë të atillë!

Në këto e sipër më erdhi keq për të dhe kërkova të merrja me mend se cili ish profesioni i tij. Herë më ngjante si berber, herë si kamerier, si banakier… Por, nga berberi anonte më shumë, gjersa ishte gjithnjë i rruar dhe fliste me mirësjellje. Kush e ka mirësjelljen e berberëve! A nuk të lodhin, kur të rruajnë a të qethin, me njëqind pyetje! Si i keni nga shtëpia? Si shkoni me punë? Si ashtu e si kështu? Dhe s’e reshtin atë buzëqeshjen e shpëlarë fillim e mbarim!

– Si nuk shkove menjëherë te doktori, or burrë i dheut!? – e pyeta serioz.

Ai, përsëri si inferior para meje, se sigurisht e ndiente se kishte të bënte me një djalë të arsimuar e jo me një si veten, m’u përgjigj ëmbël – ëmbël:

– Më vinte edhe një çikë zor, të thuash të vërtetën, se është në vend ters puçra e uruar!

– Gabim! – i dhashë mend unë. – Burra jemi, s’jemi gra! Edhe gratë, tek e fundit, kur kanë sikletet e tyre, pa doktorë s’bëjnë dot!

– Po, po! Ashtu është! Ndaj shkova në ambulancën e lagjes, të thuash të vërtetën, veç para katër – pesë ditësh, ama, si m’u mblodh keq.

– Aaaa! Vonë! Shumë vonë!

– Vërtet, djalë! Eee, ku e pata fjalën? Më dhanë ca gjilpëra atje, po hiç, një vërë në ujë, të thuash të vërtetën! Kësisoj, u katandisa të thërrisja në shtëpi urgjencën. Dhe ja, tek më sollën këtu, në kirurgji! Tani të shohim! Vëntë dorë natyra, se, të thuash të vërtetën, frikë të madhe kam! Ja, kështu, djalë!

– Shtyje frikën tutje, – i thashë, – se s’ka sëmundje pa ilaç! Tani je në duar të doktorëve! Apo s’janë shpuzë këta të kirurgjisë! Artistë fare janë! Atë që ke ti s’e kanë për gjë! Ta dish prej meje! Çrëk – frëk do të të shërojnë! Dëgjon? Dhe kij besim më shumë! Po më bëjnë njeri mua, që erdha në spital me një këmbë në varr! – Desha t’i tregoja diçka për vete, që ta qetësoja mirë, t’i jepja zemër, po s’arrita. Hyri papritur mjeku i dhomës, një kirurg djalosh, i gjatë e trupngjeshur, që ta mbushte syrin.

– Mirëmëngjesi! – na tha të dyve dhe iu drejtua atij: – Hë, profesor, si u gdhitë?

– Ja, mo, Berti djali, të thuash të vërtetën, – iu përgjigj ai, – s’kam fjetur gjithë natën! Ç’qe kjo që më zuri!?

– Oooo, ju lutem! – buzëqeshi kirurgu. – Ju të flisni kështu!? Kaq me pesimizëm!? Ju që na keni mësuar!? E përse? Për ca punë çikërrimash!

Dhe vazhdoi t’i thoshte se së shpejti do të bindej që gjithçka do të kalonte për bukuri. Qysh atë mëngjes do t’i bënin ca analiza, por do t’i fillonin paraprakisht edhe njëfarë mjekimi. Ai pa orën.

– Ja, pas pak, do të jemi këtu për konsultë tërë mjekët e pavionit.

Kur mbetëm vetëm, si mora vesh i befasuar se pranë meje ishte profesori e jo i pashkolluari, berberi, kamerieri a banakieri, që të mos dukesha i pagdhendur, e ndryshova menjëherë formën e komunikimit. I tregova emrin e mbiemrin. Nisa t’i flisja me “ju”. I tregova ç’punë bëja e nga se vuaja. Dhe ai më tha se e quanin Sotiraq, se ishte pedagog në Shkencat e Natyrës, e të tjera, e të tjera.

– E keni titullin profesor, besoj!

– E kam, e çë! Ç’peshë ngre titulli! Puçra, kur do, të del atje tek s’thuhet, qofsh makar president i Amerikës!

Unë nuk qesha. E vështrova i heshtur, i menduar. Profesori shtoi se merrte vesh nga ato soje puçrash, s’ishte profan, ndaj qe i shqetësuar. Ca më tepër, që s’i kishin bërë efekt turli mjekimesh në shtëpi!

– Ja, kjo është! Së paku, gjer tani s’më ka dhënë të kuptoj gjëra të mira. Për më pas nuk di ç’të them! S’dal dot mbi natyrën, të thuash të vërtetën!

Këtë shprehje e përdorte shpesh, veç si rrjedhë logjike të atyre që thoshte. Ndaj ajo nuk m’i vriste veshët dhe ai nuk bëhej i rëndë në bisedë. Përkundrazi! Mbetej tërheqës.

Mjekët i morën dy – tri herë gjak për analizë, i morën urinën në orë të ndryshme të ditës dhe kampion për biopsi. I regjistronin temperaturën rregullisht si çdo të sëmuri, por edhe kurat ia nisën menjëherë. Antibiotikë në formë gjilpërash e hapash dhe barna të tjera. Megjithatë, ditët kalonin dhe gjendja ngelej përsëri e errët. Aty – këtu vërehej ndonjë përmirësim i vogël, po që shuhej shpejt. Dhe më e keqja ish se po fillonte enjtja, një enjtje me ngjyrë të frikshme, mavi në kàfe, që, siç ma shpjegonte profesori, po shtrihej nga e majta në të djathtë, duke përfshirë edhe testikulën tjetër e duke ia shtuar dhimbjet.

Tashmë ai nuk fliste shumë, madjé rrinte orë të tëra me kokën nën batanie. Shtirej sikur flinte. Por, isha i bindur se me atë mbyllje në vetvete, u dorëzohej mendimeve të tij të kobshme. Hidhej e pritej prej tyre si një gogël, duke u përplasur nga një çast në tjetrin nëpër paretet e ftohta metalike të fundit tragjik.

Erdhi me një shiring në dorë infermierja, së cilës i kisha kërkuar ndihmë qysh natën e parë të ardhjes së tij.

– Ç’bën profesori, vetëm fle!? – më pyeti mua si e habitur dhe ia tërhoqi batanien ngadalë. – Kthehuni përmbys, profesor! Do t’ju bëj gjilpërën! – Po, tek vërejti se fytyra e tij ishte tjetërsuar nga tmerri, mbaroi punë duke psherëtirë dhe i tha: – Asgjë s’keni! Asgjë fare! Kot bëheni merak! Sa kam parë unë këtu! Por, është më keq me ju që jeni me kulturë shumë e me shkollë të madhe, se kujtoni që i dini të gjitha dhe vetëm tek e keqja ju vete mendja. Kurse ata që janë me tri – katër klasë, e stakojnë trurin që séfte, s’e vrasin kokën fort, dhe e shtyjnë në qetësi e me shpresë. – Pastaj ajo qeshi, por lehtë dhe ëmbël.

Profesori ia ktheu:

– Të thuash të vërtetën, kanë një proverb italianët: “Chi vive speranto, lui more cacando!” – Dhe çuditërisht, ia dha gazit së pari herë.

Infermierja m’u afrua dhe unë ia përktheva në vesh. U shqye së qeshuri edhe ajo pas profesorit, njësoj si asaj nate, me hahaha-ra të zgjatura. Tek largohej, u ndal te pragu i derës dhe shtoi duke tundur gishtin:

– Ne i kemi proverbat tona shumë më të mira, profesor! “As guri nga thika, as burri nga frika!” – Dhe doli.

Profesori i thirri nga pas:

– Eja prapë, eja prapë, se qenke ilaç! – Dhe nuk e mbuloi më kokën. Ndenji për pak si i menduar e m’u kthye mua:

– E zgjuar, grua e zgjuar, të thuash të vërtetën! Neve, që, demek, kemi ca gramë, ku nuk na shkon mendja dhe bëhemi një dorë. E unë, jo se kam frikë nga vdekja, se njeri jam e njeriu një herë vdes, po doja që më parë t’i kisha mbyllur ca halle. Një vajzë të vetme që kam, për shembull, është ende e pafejuar. S’dua t’ia nxij zemrën, pa e çuar në rehatinë e saj. Po ime shoqe? Në moshën që ka, vetëm të mbetet?… Janë edhe gjëra të tjera, të thuash të vërtetën, plot gjëra të tjera janë, që…

Ai s’vazhdoi dot. Zëri iu pre e iu mbushën sytë. Pra, e paskësh ndarë mendjen se ishte me… S’ma bën goja ta them!

Dhe ja, u duk në mesditë mjeku i dhomës, Berti. Ai vinte shpesh aty. Ulej pranë profesorit dhe bisedonte me të miqësisht. Jo veç për sëmundjen, por për tema të ndryshme. Vinte jo vetëm si mjek, po edhe si mik e vizitor, t’i largonte shqetësimin, ta ushqente me humor. Kurse këtë radhë atij vetë i mungonte humori. Erdhi pak si me druajtje. U kuptua edhe nga hapat që bëri tek hyri. Të ngadalëshme, si në majë të gishtave.

– Hë, profesor, si shkojnë punët? – e pyeti duke iu ulur pranë e duke ia fërkuar dorën.

– Di unë! Ju, mjekët, ç’thoni?

– Po ju, si ndjeheni?

– Ç’të ndjehem! Gur në rrokullimë, të thuash të vërtetën!

– Aaaa, ju lutem, ç’është kjo fjalë! S’keni aspak të drejtë! A nuk ju kam thënë qysh në fillim se gjithçka do të shkojë mirë!?

– Po ku është e mira, ku është!? Unë, Berti djali, çdo ditë bëj tatëpjetë, të thuash të vërtetën! Siç duken bathët e priftit, s’ka pashkë sivjet!

– Ka, ka! Si s’ka! – ia ktheu kirurgu. U përkul mbi të dhe tundi kokën si me qortim. Pastaj u prapësua dhe mblodhi buzët. Sikur pengohej të thoshte diçka. Më në fund, i tregoi profesorit se të gjithë mjekët në konsultë kishin menduar që ekziston një mënyrë e shpejtë për shërimin e tij, një mënyrë fare e shpejtë. Dhe ajo do të ishte rruga më e mirë, më oportune, e jo duke pritur gjatë efektin e mjekimit.

– Po, hë, more, Berti djali! Ta marrim vesh, të thuash të vërtetën!

Mjeku iu përgjigj se ishte fjala për një operacion të thjeshtë.

– Përse, mo, përse the!?

– Duhet t’jua heqim testikulën e majtë, profesor, duhet patjetër t’jua heqim!

Profesorit iu ndal fryma.

– Vetëm të majtën?

– Po, po! Vetëm të majtën!

Profesori piu një gllenjkë ujë dhe pastaj prapë e pyeti kirurgun me gjysmë zëri:

– Je i bindur, biri im?

– Qind për qind!

– Dhe më pas ç’ngjet me mua?

– Kurrgjë e keqe! Dy ditë, tri, le të themi katër, do të rrini këtu në observacion pas operacionit. Pastaj do të jeni i aftë të ktheheni shëndoshë e mirë në shtëpi, si kokrra e mollës, për të vazhduar jetën dhe punën normalisht.

– Të të besoj, Berti djali?

Kirurgu qeshi paksa.

– Si jo!

Profesor Sotiraqit nuk po i vinte fytyra në vend. Ai heshti për disa çaste, u mbush me frymë dhe iu afrua kirurgut disi më shumë.

– A t’ju them diçka në vesh? Se, të thuash të vërtetën, s’dua të më dëgjojë ky i riu!

– Jo, jo! Asgjë s’keni ç’të më thoni! Ju kuptoj fare mirë. Funksioni i organit do të vazhdojë të jetë, si gjithmonë, i rregullt.

– Edhe për këtë të të besoj, Berti djali?

– Patjetër!

– Mos duhet konsultuar edhe me ndonjë mjek të këtij specialiteti?

– Aspak!

– U bëftë, de! Të thuash të vërtetën, për operacionin e kam fjalën!

Kirurgu e përqafoi profesorin, i shtrëngoi dorën dhe e porositi që, ndonëse ai i tij nuk qe operacion plot goja, rregulli e kërkonte të mos hante ushqim në darkë. Pra, të pinte vetëm çaj. Dhe u largua.

Bashkë me mbrëmjen, si ta dërgonte dreqi vetë, erdhi në dhomë infermierja tashmë e njohur. Ajo iu qas edhe më atij dhe i foli si e gëzuar:

– A ju thashë që s’keni gjë? Ja, një bisturi nesër dhe do të shkoni prapë te plaka!

Profesori, edhe pse nënqeshi, ia ktheu i prekur:

– Aaaa, ju lutem! Mos flisni ashtu! E kam të re gruan! Po edhe vetë plak s’jam, të thuash të vërtetën!

Infermieren sikur ta kishe shpuar befas nga pas me ndonjë majë gjilpëre! Ajo u vërvit përpjetë dhe i tha përmes një të qeshure të papërmbajtur:

– Uh, hahahaaa! Do të shohësh tani, që do t’jua heqin! Uh, hahahaaa! – Dhe doli duke rrahur gjunjët me pëllëmbë.

Profesorit sa s’i ra të fikët.

– Moj shoqe, moj motër, moj zonjë, ju lutem, kthehuni pak! – nisi të thërriste me zë të mekur. – Kthehuni pak, se, të thuash të vërtetën, vetëm një pyetje kam, vetëm një pyetje!

Po infermierja tashmë ishte larguar dhe as që e dëgjonte. Atëherë ai m’u drejtua mua dyllë i verdhë:

– Ç’tha ajo ashtu, mor djalë? Se, të thuash të vërtetën, ma bëri gjakun ujë!

– Më vjen keq, profesor, që i besoni asaj! – u përpoqa ta qetësoja. – Nuk e shihni ç’llafazane është!?

Po ai nuk u qetësua.

– Këtu diç los, se, të thuash të vërtetën… – S’po dinte ç’të shtonte. Mezi merrte frymë. Pas pak, m’u lut: – Bertin desha, vetëm Bertin! Ai e shkoqit këtë punë! Ai! A ma gjeni dot? Hë? Si?

Dola, e kërkova nëpër pavion. S’dukej kurrkund. Pyeta mjekun e rojes. Më tha se ishte në shtëpi. Iu luta t’i telefononte e të më lidhte me të, se kisha një problem të ngutshëm. I telefonoi pa ma zgjatur dhe më dorëzoi receptorin. I thashë Bertit se e priste profesori të vinte sa më parë. E tillë ishte puna. Po të mos vinte, zor ta gdhinte natën pa ndonjë pasojë të rëndë!

Ai ia mbërriti qull në djersë, jo më vonë se pas njëzet minutash. E kishte bërë rrugën me biçikletë. Vrapoi drejt profesorit, i preku pulsin dhe e pyeti:

– Ç’është!?

Dhe ky i tregoi duke iu mbajtur goja gjithë ç’kish ndodhur. Berti u nervozua.

– Po pse, ju lutem, me shakatë e infermieres shkoni ju, profesor!? Hajt, pa di unë ç’i bëj! – U nis të delte, por profesori e ndali. Atëherë kirurgu i përsëriti, duke theksuar mirë çdo fjalë, tërë çfarë i pati thënë atë mesditë.

– Pra, Berti djali, vetëm të majtën, hë?

– Po, po, po! Dhe asnjë pasojë s’do të ketë për vitalitetin tuaj! Më lejoni t’jua them më hapur?

– Ashtu, ashtu! Më hapur, më hapur!

– Do të jeni si më parë në marrëdhëniet intime me bashkëshorten!

Profesorit iu mbush fytyra me gjak.

– Të mundova, bir! – i tha dhe e puthi në ballë. – Po, të thuash të vërtetën, ajo e marrosura më luajti mendsh!

– Lëreni atë! Apo të shkoj ta marr e ta sjell t’ju kërkojë të falur?

– Bah! Ç’më duhet pendesa e saj! Mua, të thuash të vërtetën, vetëm këto që më the ti më duheshin. Kthehu në shtëpi tani, kthehu e çlodhu!

Kirurgu e përqafoi profesorin dhe u largua, duke na tundur dorën nga pragu i derës.

… Operacioni i profesor Sotiraqit shkoi mirë. Orëve të para ai nuk ankohej më për dhimbje e as për temperaturë, veçse ndjente ca djegie atje poshtë, po ato qenkëshin të lehta e s’u jepte rëndësi. Ishte i kënaqur dhe gjithë besim. Gruan, vajzën dhe tërë të afërmit i largoi shpejt, se, sipas tij, të thoshje të vërtetën, nuk kishin përse bëheshin merak.

Të pasnesërmen, kur erdhi kryeinfermieri dhe po e mjekonte, ai i shkeli syrin dhe e pyeti si me shaka:

– Rakip, ju lutem, sa shikoni aty, një apo asnjë?

– Është njëra, profesor, është! Ja, t’jua prek!

– Oooo, ç’bëni ashtu, mor i uruar! Më dhembka ca, të thuash të vërtetën! Shumë e shtrënguat!

Qeshi bashkë me kryeinfermierin. Dhe ishte i lumtur. Sa s’fluturonte! I pëlqente të fliste pareshtur, të tregonte gjëra gazmore, të shkrihej gazit vetë, po edhe të tjerët të qeshnin. Atë humor tashmë ia kisha zili.

– Të thuash të vërtetën, shtatë më vanë kësaj radhe!

Më vuri te komodina nja dy pako llokume, biskota, ca mollë Korçe të kuqe flakë, e ku di tjetër çfarë…

– Profesor, mjaft!

– Hajt, hajt, se të thuash të vërtetën, ju kam pasur djalë, shok e vëlla në orë të vështira! Por, më njohët keq këtu! Nuk e dini ju se ç’është Sotiraqka! Ka një zemër floriri, të thuash të vërtetën, dhe do që të gjithë njerëzit e botës të jenë pa halle! Pooosi!

Prej operacionit patën kaluar gjashtë ditë. Profesori ndihej si jo më mirë. Shkonte vetë në banjë, shëtiste nëpër korridor, u afrohej të sëmurëve të tjerë, i pyeste, u jepte forcë. Dhe kur përpiqte me ndonjë, që nuk ishte me familje në Tiranë, shkarkonte në komodinën e tij të gjitha ç’i kishin sjellë. Një çast më tha:

– Mo, po, atë Bertin s’na e zunë sytë fare sot! Ç’është kjo punë!

– Ka qenë gjithë ditën në kirurgji! – ia ktheva. – Do të jetë lodhur shumë dhe do të ketë shkuar në shtëpi të shtrihet.

– Ashtu thoni?

Të nesërmen, sa erdhi, profesori e pyeti:

– Edhe sot nuk do të dal!? Të thuash të vërtetën, jam mirë, bre, fare mirë! Ç’më mbani më këtu!?

– Të shohim nga dreka, profesor! Mund edhe të dilni!

Por Berti djali u kthye më herët te ne, pa vajtur ora dhjetë. Ishte tym. Me një fytyrë – sterrë. Ballin – të rrudhur dhe buzët – të mbërthyera. U ul pranë profesorit si me përtim.

– Ah, mor profesor! – tha befas. – Kam një lajm… kam një lajm… Po, s’e them dot!

– Çfarë lajmi, mo Berti djali!? Thuaje shpejt, se të thuash të vërtetën, po më bie pika!

– Thashë që s’e them dot, se s’është lajm i mirë!

– Është i keq!? – pyeti profesori syshqyer.

– Po! Siurdhëron! I keq! Veç mos u shqetësoni! S’ka asgjë për t’u shqetësuar, po për t’u nervozuar, për të protestuar, për të thirrur e sharë!

– Aaaa, tani më shushate! S’po të marr vesh, të thuash të vërtetën!

Po kirurgu s’e la më gjatë në agoni. Ai i shpjegoi se sapo kishin dalë përfundimet e biopsisë. Dhe ato tregonin që…

– Unë s’mund t’jua fsheh, se jeni shok i tim eti, po edhe se ju kam pasur pedagog! Pra, do t’jua them, sido që ta prisni!

– Po, hë, mo Berti djali, se po më zihet fryma! Mos duhet hequr edhe tjetra? Fol, de, se po më ngrin zemra!

– Jo, jo! Përkundrazi! Në rastin tuaj s’kishim të bënim me kurrfarë elementi kanceroz, as meninj e as beninj! Pra, edhe testikulën e majtë jua hoqëm gabimisht. S’kishte asnjë arsye që t’jua hiqnim. Puçra do të kalonte me mjekim.

Sa dëgjova këto fjalë, u drodha i tëri. U rrënqetha. Mishi m’u bë kokrra – kokrra. Kërceva përpjetë mbi shtrat. Isha gati t’i hidhesha Berti djalit në fyt. Ç’kirurgë qenkëshin ata!  Si i bënin ato punë pa gàle fare! Edhe me kafshët duhej më shumë maturi e jo më me njerëzit! Prita që profesori ta mbërthente Berti djalin për leshrash. Prita që ta pështynte, ta kafshonte, ta gricte me thonj… por… ah!

Ai… Zot, ku je! As u mërzit e as protestoi! Veç ngriti grushtet lart, si ata që triumfojnë në ring! Dhe thirri i qeshur:

– Fitore! Fitore!

Pastaj iu hodh kirurgut në qafë me mirëdashje. E puthi në ballë, siç e kishte puthur aty ca ditë më parë. E puthi edhe te faqet. Doli nga shtrati, u ngrit në këmbë e u sul drejt meje.

– Më lejoni t’ju përqafoj e t’ju puth edhe ju! – më tha. – Se, të thuash të vërtetën, kjo është fitorja më e madhe, që kam korrur në jetë!

Unë ngriva syhapur. Po edhe Berti ngriu syhapur. E pyeti i trembur dhe me një zë si të zvargur:

– Ndjeheni mirë, profesor? Për çfarë fitoreje flisni!? Ç’gëzoni kështu!?

– Si të mos gëzoj, Berti djali! Kam shpëtuar për një qime! Mund të m’i kishit hequr të dyja! Ashtu, gabimisht! Me ç’sy e faqe pastaj, do t’i dilja bashkëshortes përpara, të thuash të vërtetën!

blank

“ERDHE, A TË KEQEN!…” – Poezi nga Albert HABAZAJ

 

 

Sa herë shkoj lart, gdhihem e kthehem

Marr natyrshëm pak Tërbaç me vete,

Dhe pse jam me thinja, përkëdhelem,

Se nëna më pret: “Erdhe, a të keqen!…”

 

Është ajo e ngrohta që më hap derën….

Që kur shkoj, bëhet sa shtatë male,

Në lotin e saj lexoj dimrin dhe verën,

Kur iki, tkurret si thërrime bukëvale…

 

E lashë nënën me një shoqe moshatare,

Vjet qenë tri plaka, dy këtë vit;

Në shtëpi – zjarri ndezur me tym të bardhë,

Dhe loti – liqen mallëngjimi me dritë…

 

Tërbaç, e mërkurë, 05.01.2022

blank

DJE NUK ËSHTË SOT – Poezi nga ATDHE GECI

E dashur, në kulturën time dhe virtytin
tënd, fjala jepet me bukë  e  me kripë
tek unë ka marrë flakë diçka e bukur
dje nuk është sot, por, as nesër s´është
e sotmja është jeta që po jetojmë dhe,
e nesërmja s´do të jetë e kaluar por një
e ardhme me ekuacione të panjohura
Zemër, unë tek ti e kam tërë dashurinë
nëpër secilën poezi i shpërfaqi idetë
nga ai prush merrë flakë fjala ëndrruar
e gjelbra në natyrë është memece, nuk
di të flet, por, një zjarr i shkrirë akulli
në kraharor më bën ta shijoj atë që dua,
dhimbjet dashurore janë t´pandalshme
me çaste i kërkoj një pushim shpirtit
Atdhe, më lë të zhvishem, kjo jam unë
e tërë jeta ime ishte dje, sot dhe nesër!
Roganë, ruaj lotët tu të mos shterrojnë
tani më s´është dje, por, është sot! Roa,
gjithësecila ditë duhet të kaloj udhën,
nëpër një natë terri, jo aq të kalueshme
e dua gjithësinë time të fituar me poezi
në Roganë ka tokë të argjilit për plorin
dhe stinë për lulet, verën dhe vjeshtën
Fëmijë të Roganës, fëmijë të dashurisë
prindërit t´uaj dhanë shumë për ju, aq
sa vetes i  mbetëm  borxh  kënaqësinë!…
Atdhe Geci – Dortmund, Gjermani, 2022
blank

NË REZIDENCËN E JOYCE-IT – Poezi nga ANTON PAPLEKA

 

Zotni Joyce
Unë e di se ti ke qenë një Uliks
Siç e di se çdo njeri
I denjë për atributin shkrimtar
Është kipci i Uliksit

Zotni Joyce
Dua të të bëj një pyetje të thjeshtë:
A ke mbërritur në Itakën tënde ?

A ekziston vërtet një Itakë
Për shkrimtarin e njëmendtë ?

Unë besoj se Itaka e vërtetë
E një shkrimtari
Janë librat që ka shkruar ai

Qysh nga fëmijëria
Një shkrimtar lundron
Duke u rënë kryq e tërthor deteve
Për të mbërritur në portin që quhet
Libri i tij i jetës

I rrethuar nga vëllime të trasha
Të botuara në të katër anët e botës
Unë kam dëshirë të trokas
Në ballinat e tyre
Si në kanatin e një porte
Dhe të thërras:
A je këtu, James Joyce?

Mbi raftet e mbushura me librat e tu
Ndodhen disa shishe:
A mos vallë do të na japësh nga një gotë
Për të festuar me ty ditëlindjen tënde?1

Me thënë të drejtën ti lind
Sa herë që dikush merr në dorë
Ndonjë nga veprat e tua
Dhe përkulet mbi fletë
Siç përkulej Uliksi i lashtë
Mbi detin ngjyrë  vere…

Duke vështruar një derë të mbyllur para meje
Kam përshtypjen se papritmas
Ti do të futesh në këtë kthinë
Për të përshëndetur vizitorët që kanë ardhur
Në rezidencën tënde në Zyrih

E falënderoj këtë qytet
Plot katedrale e pallate të madhërishme
Që rezidencën tënde të mbushur
Me dorëshkrime  me fotografi me botime
E ka shndërruar
Në një tempull të letërsisë

Duke u larguar nga rezidenca jote
Do të marr me vete dy fraza
Që ti i ke pasur për zemër
Dy fraza të afishuara në mure:
« Nulla dies sine linea »
« Joyciens, ju përbuz »…

1.James Joyce ka lindur më 2 shkurt 1882

blank

TASH PO NISEMI – Poezi nga JUSUF GËRVALLA

Tash po nisemi në mundshim të heshtim pak
E të flemë. Po jemi lodhur. Këmbët të ënjtura
Nën tryezë. Koka që rëndon. Aspirinë?
Tash po nisemi? U bë vonë. Edhe ylli i fundit
Ra përmbi tryezë.

Jemi bërë si planeti që kërkon ta pranojnë
Si palaço të punojë
Në cirkun e verdhë.

Unë hënë e zbehtë ai diell i zjarrtë
-që të dy prej letrës së verdhë-
Që me nesër na pret takim’ i ri, bisedat për shëndetin
Dashurinë, poezinë.
E mbaruam bisedën mbi sëmundjen e poetit shëndetlig
-të ngrihemi, u bë vonë në këtë tavernë
Vetëm tym duhani e fjalë që shkëlqejnë
Prej fjalësh të pathëna
Dhe prej mëlçisë së zezë.

Shtrati i madh nën një çati diku do të ftohet
Në pritjen e vet
Rrugicat e përgjumura ritmin e mugën dritareve
Të fikura derdhin kot
Si një pikë në det
Jemi si yje
Në qiell.
Tash po nisemi në mundshim të heshtim pak
Dashuria s’është ilaç as helm.
Me kokën time e krijoj
Me duart e mia dhe eci nëpër planet.
Natën e mirë:
Mua më duhet të shkoj atje prej nga mund t’ju gjej.

blank

KËNGA E DEHUR – Poezi nga FRIEDRICH NIETZSCHE – Përktheu SKËNDER BUÇPAPAJ

Njeri! Ndal këtu!

Ç’po flet mesnata e thellë kështu?

“Fjeta, kam fjetë –

tash sa jam zgjuar nga ëndërra ankth: –

E thellë bota,

Dhe më e thellë se dita mendon kuturu

E thellë vojtja-

Nepsi – më i thellë se çdo makth

Vojtja thot’ – Ik tash!

Por nepsi do përjetësi prap –

Përjetësi të thellë, të thellë do prap!”

blank

Më 15 janar 1622 lindi komediani francez Molière, një nga figurat më të ndritura të letërsisë botërore

Molieri lindi më 15 janar 1622 e vdiq më 17 shkurt 1673.

Molieri ( Jean-Baptiste Poquelin – Zhan Baptist Poklen) është një nga figurat më të ndritura të letërsisë botërore, që hodhi themelet e komedisë franceze. Jetoi veprimtarinë e vet dramatike në të ashtuquajturin “shekull të artë” të monarkisë absolute, që shënonte etapën më të lartë të feudalizmit si rend shoqëror dhe fillimin e shpërbërjes së tij. Së bashku me disa dashamirë të vet, formon një trupë me nëntë aktorë, të cilën e quan “Teatri mbreteror”, pikërisht në këtë kohë e ndërroi emrin dhe u quajt Molier. Ai ushtronte në të njëjtën kohë detyrën aktor, regjisor, drejtues trupe dhe autor tekstesh. Jeta e tij ishte lidhur ngushtë me teatrin. Duke i shpërthyer rregullat e ngurta të doktrinës klasiciste autor-aktor-regjisor, në emër të arsyes e të logjikës së shëndoshë, krijoi komedi, e cila godiste çdo ves ose shfaqje negative të kohës dhe të njeriut në përgjithësi. Temat delikate që trajtonte, i nxirrnin shumë telashe në jetë. Për shembull, vënia në dukje e hipokrizisë së klerit tek Tartufi, e detyroi ta përpunonte tri herë tekstin për ta shpëtuar nga censura, ndërkaq guximin për ta shfaqur me çdo kusht para publikut, e pagoi me shkishërim.

Molieri shprehu nëprmjet teatrit mendimin e vet për shumë nga problemet kryesore të epokës kur jetoi, si për shembull: hipokrizinë klerikale dhe shoqërore, degjenerimin moral e shpirtëror, preciozitetin, kopracinë, tendencën e një pjesë të borgjezisë për të imituar fisnikërinë, martesën borgjeze e despotizmin prindëror etj.

Teatri i Molierit është i veçantë, origjinal dhe krejt i ndryshëm nga ai i bashkëkohësve të vet, Kornejit e Rasinit. Molierin nuk e shqetësonte shumë ideja e respektimit të rregullave të ngurta të klasiscizmit. Para se gjithash, ai dëshironte “t’i pëlqente publikut” dhe për të “kjo është rregulla e madhe e të gjitha rregullave”. Sipas tij komedia duhet ta bëjë spektatorin të vetëkorrigjohet duke qeshur. Kjo cilësi u quajt katarsis komik. (d.m.th. të pastohesh shpirtërisht nëpërmjet së qeshurës).

Veprimi komik në veprat e tij rrjedh natyrshëm, shpejt dhe me tensionime. Kjo karakterizohet jo vetëm me situatat e freskëta komike, kthesat e papritura dhe kontrastet e ashpra, por edhe me dialogun e gjallë e shumë dinamik. Me mjeshtëri Molieri krijon atmosferë të nxehtë, të shkaktuar nga veprimet dhe pasionet e personazheve sipas mënyrës së të folurit dhe pasioneve të tyre i nënshtrohen plotësisht idesë kryesore: përqeshja dhe demskimi i ashpër i së keqes shoqërore dhe triumfi i drejtësisë. Veprat më të njohura të Molierit mbahen: Tartufi, Don Zhuani, Mizantropi, Kopraci dhe Borgjezi fisnik.

Molieri mbetet një krijues i madh i ndërtimit të karaktereve. Një pjesë e mirë e tyre jo vetëm që i kanë qëndruar kohës, por janë shndërruar në emra simbolikë. Dhe kjo është një arritje e madhe e artit të Molierit, i cili atë që mori nga jeta, ia riktheu asaj me gjenialitetin e vet. Së bashku me Shekspirin, Molieri ishte pa dyshim një nga dramaturgët më të mëdhenj e më popullor botërorë.Por fama e tyre vazhdon të ecë edhe në gjurmët e së ardhmes.

==

Kopraci: Në komedinë Kopraci Molieri demaskon me forcë të madhe fuqinë shkatërruese të parasë dhe godet kopracinë, që ishte tipar karakteristik i borgjezisë në zhvillim. Ai e dënon si një ves të ulët me pasoja shumë negative. Herpagoni koprac e fajdexhi jeton në ethen e parave. Ai ka humbur dinjitetin e ndjenjat prindërore dhe dashurinë e fëmijëve. Këta të fundit, jo vetëm që s’e duan më, por edhe e urrejnë. Herpagoni mbetet një nga figurat më negativë, antipatikë e qesharake njëkohësisht, që ka krijuar pena e Molierit.

Duke i vene titullin Kopraci,Molieri e percakton qysh ne titull pjesen e gij si komedi karakteri,ne te cilen perqeshen personat qe e bartin kete ves te lig e asocial, qe e deformon perçudshem karakterin e tyre.Pikenisjen per Kopracin Molieri e ka marre nga komediografi romak Plauti, i cili ne pjesen me titull Kusia tregon se si Euklioni , qe gjeti nje dite nje kusi plot me monedha te arta , jo vetem qe nuk harxhoi asnje grosh, po edhe humbi rehatine e gjumin nga frika se mos ia merrte kush kusiçken e shtrenjte. Molieri e quan kopracin e vet me emrin Harpagon dhe e paraqet si qenie te roberuar nga vesi i vet,ne ate mase sa te qenit koprac perben thelbin e karakterit te tij.Dhe ishte me i miri i te gjith autorve

blank

Më 15 janar 2015 u nda nga jeta Betim Muço – shkrimtar, poet, përkthyes dhe sizmolog shqiptar

Betim Muço (21 janar 1947 – 15 janar 2015) ishte një shkrimtar, poet, përkthyes dhe sizmolog shqiptar.

Betim Muço lindi në Tiranë, kryeqytetin e Shqipërisë, më 21 janar 1947. Ai u diplomua në fizikë bërthamore nga Universiteti i Tiranës në vitin 1970, i specializuar në sizmologji. Ai mbajti një doktoraturë në Shkencat e Tokës. Karriera shkencore e Muços përfshin më shumë se katër dekada. Ai kontribuoi në praktikën dhe zhvillimin e sizmologjisë në Shqipëri dhe Ballkan përmes punës së tij në Institutin Sizmologjik Shqiptar (1974 – 2001). Ai ishte drejtues i institucionit nga 1993 deri në 1997. Si drejtor i Rrjetit Sizmologjik të Shqipërisë, ai drejtoi disa projekte ndërkombëtare dhe rajonale dhe botoi një gamë të gjerë artikujsh dhe librash shkencorë. Nga viti 1998 deri në 2005 Muço drejtoi dy projekte të Shkencës për Paqen të NATO-s mbi sizmologjinë. Në vitin 2001 ai u transferua në Shtetet e Bashkuara me familjen e tij, dhe mori nënshtetësinë e Sh.B.A-së si një “individ i aftësisë së jashtëzakonshme në shkencat dhe artet, prejt të cilit do të përfitonte në mënyrë të konsiderueshme në perspektivë ekonomia kombëtare, interesat kulturore ose arsimore, ose mirëqenia e Shteteve të Bashkuara.”

Nga viti 2001 Muço jetoi dhe punoi me familjen e tij në Rockville, Maryland, ku vazhdoi punën e tij shkencore. Ai ishte Redaktor i Shkencave dhe Përkthyes në General Dynamics Technology Technology dhe një konsulent për Institucionet e Kërkimit të Përfshira për Sizmologjinë (IRIS) në Washington DC. Ai prezantoi punime shkencore në shumë konferenca në Sh.B.A dhe Evropë. Ai shkroi një seri punimesh në lidhje me lidhjen midis shiut dhe tërmeteve në shtetin e Virxhinisë.

Muço ishte shkrimtar dhe poet; poezitë e tij të para u botuan kur ishte në shkollë të mesme në vitin 1967 në Shqipëri. Ai gjithashtu shkroi tekstet e shumë këngëve. Ai vazhdoi të shkruajë dhe botojë më shumë se 25 libra me poezi, tregime të shkurtra, romane dhe ese. Ai gjithashtu shkroi libra për fëmijë, duke përfshirë tri përmbledhje përrallash, kushtuar secilit prej tre fëmijëve të tij. Fitoi disa çmime letrare në Shqipëri dhe jashtë saj. Shumë nga poemat dhe tregimet e tij të shkurtra janë përkthyer dhe botuar në antologji letrare, revista dhe revista në anglisht, rusisht, frëngjisht, holandisht, rumanisht dhe turqisht.

Ai ishte gjithashtu një përkthyes në shqip i veprave të Graham Greene, Saul Bellow, Yukio Mishima, Reiner Maria Rilke, James Joyce, Vladimir Nabokov dhe Alice Munro. Në vitin 2008 ai përktheu në shqip një “Antologji të Poezisë Botërore të Shekullit 20”, një nga koleksionet më gjithëpërfshirëse të poezive të botuara në shqip, duke përfshirë përkthime të përfshira të veprave nga 135 poetë të botës. Në mbrëmjen para vdekjes së tij ai po vinte prekjet përfundimtare të romanit të tij të fundit, “Yjet janë mjaft afër”, i cili do të botohej pas vdekjes.

Muço ishte konsull nderi i Japonisë në Shqipëri në vitet 1990. Gjatë një programi pas doktoratës në Universitetin e Tokios (1990-1991), ai zhvilloi lidhje të ngushta me Japoninë, kulturën e saj dhe veçanërisht komunitetin e saj të sizmologëve. Pas kthimit të tij, ai botoi një libër të haiku (i pari në shqip) dhe një përmbledhje esesh mbi zakonet dhe kulturën japoneze.

Muço studioi fizikë në Fakultetin e Shkencave të Natyrës të Universitetit të Tiranës, nga i cili u diplomua në vitin 1970. Pas diplomimit ai punoi për katër vjet si mësues i matematikës dhe fizikës në rrethin e Krujës, në veri të Tiranës. Në 1974 u zhvendos përsëri në kryeqytet për të punuar si studiues në Institutin Sizmologjik të Akademisë së Shkencave të Shqipërisë. Nga viti 1993 deri në 1997 ai ishte Drejtor i Institutit dhe, deri në vitin 2001, ishte drejtuesi i Rrjetit Sizmologjik të Shqipërisë. Në vitin 2001 ai emigroi në Shtetet e Bashkuara. Ai ishte një specialist në shkencat e tokës dhe bashkëpunoi ose drejtoi shumë projekte shkencore ndërkombëtare në këtë fushë.

Muço u nda nga jeta në Shtetet e Bashkuara më 15 janar 2015 në Rockville, MD.

blank

U MËSOVA TË DUA – Poezi nga JUSUF GËRVALLA

 
Në duart e mia të ftohta me duart e mia
Trupin tënd e preka të ftohtë në argjilë
Largimin tënd akull dhe gazi m’u bë helm
Dimrin tonë të ftohtë e ngurosa në qepallë
E mapësuar dora ime e hapi kuvelinë
E dimrit
Dhe erdhi pranvera e dashurisë ndaj njeriut.
Gazi i tij pa kripë kripa e tij pa det e argjilë
Portofoli imë rëre gërshetat e tij kallam
Duart e mia të ftohta
Trupi i tij ujë
Dhe letër e verdhë.
Recitonte në sallën e madhe të zbrazët të ftohtë
Rendi i katërt ishte plot
Dyshemeja me lëvore gështenjash
Këndet e larta rrjetë merimangash
E dikush tha. Po çirresh kot!
Duart e tij të ftohta e sytë e tij të ngrohtë!
Pikëllimi s’ia kishte frikën
Ai dukej si kuvertë anijeve në detin Marmara
(nuk e di nga m’erdhi ky përfytyrim)
Ashtu dukej. Si kanjushë.
I verdhë. I ftohtë e i dashur
Mbi të gjithë që dashurojnë.
Në duart e mia të ftohta
E kam ndjerë shtrëngimin e dorës si prush
Në largimin e tij nuk kishte dhera të huaja
As shtigje që përsëri e sjellin aq të përhitur
Të dashur
Si fjalët e para si deti i ri si qyteti
Në kartëpostale.
blank

DY ZEMRA TË VIZATUARA NË BORË – Poezi nga ANTON PAPLEKA

 

Duke shëtitur nëpër Zvicër
Vizatova me gisht një zemër
Pranë një zemre tjetër
Të vizatuar nga një person i panjohur
Në borën që ndodhej buzë rrugës

Të ngrohura nga dielli rrezëllitës
Që u dukej sikur ishte binjaku i tyre
I vizatuar nga ndonjë Pikaso ndëryjor
Në xhamin e qiellit të kaltër
Dy zemrat e vizatuara në borë
Zunë të rrihnin së bashku

Për çudinë time
Gjaku zuri të rridhte
Nga njëra zemër te tjetra

Ato zunë të flisnin
Të njëjtin ligjërim dashurie
Të shprehnin mahnitjen e tyre
Para bukurisë së peizazhit
Para diellit rrëzëllimës…

Kur u ktheva më vonë tek ai vend
Nuk i pashë gjëkundi
Dy zemrat e vizatuara në borë

Ato ishin afruar ishin përqafuar
Derisa ishin përzier me njëra-tjetrën
Si të gjitha zemrat e të gjallëve
Të përflakura  nga dashuria e marrosur

Wernetshausen, 27.I.2017

blank

Më 12 janar 1991 u nda nga jeta shkrimtari i shquar italian Vasco Pratolini

VOAL – Vasco Pratolini (Vasko Pratolini) lindi në Firence më 19 tetor 1913. Familja e tij është me punëtore dhe Vasko i vogël humbet nënën e tij kur është vetëm pesë vjeç; ai përfundon duke kaluar fëmijërinë e tij me gjyshërit e tij nga nëna. Pasi u kthye nga fronti, babai i tij rimartohet, por Vasko nuk mund të përshtatet në familjen e re. Ai studion në mënyrë të parregullt dhe së shpejti detyrohet të shkojë në punë. Punon si punëtor në një shtypshkronjë, por edhe si kamarier, shitës ambulant dhe përfaqësues.

Këto vite, në dukje sterile, do të jenë thelbësore për zanatin e tij letrar: në fakt do t’i japin mundësinë të vëzhgojë jetën e atyre njerëzve të thjeshtë që më vonë do të bëhen protagonistë të romaneve të tij. Në moshën tetëmbëdhjetë vjeç ai la punën e tij dhe iu përkushtua një përgatitjeje intensive autodidakt.

Në vitet 1935-1937 ai u diagnostikua me tuberkuloz dhe u shtrua në një sanatorium. Pas kthimit në Firence në vitin 1937 fillon të frekuentojë shtëpinë e piktorit Ottone Rosai i cili e shtyn të shkruajë për politikën dhe letërsinë në revistën “Il Bargello”. Ai themeloi revistën “Campo di Marte” me mikun e tij poet Alfonso Gatto dhe ra në kontakt me Elio Vittorini, i cili e bëri atë të fokusohej më shumë në letërsi sesa në politikë.

Ndërkohë Vasco Pratolini u zhvendos në Romë ku në vitin 1941 botoi romanin e tij të parë “Qilimi i gjelbër”. Merr pjesë aktive në rezistencë dhe, pas një periudhe të shkurtër në Milano ku punon si gazetar, kalon në Napoli ku qëndron deri në vitin 1951. Këtu jep mësim në Institutin e Arteve dhe ndërkohë shkruan “Kronikat e të dashuruarve të varfër”. (1947). Ideja për romanin daton në vitin 1936. Pika e nisjes, siç na tregon vetë Pratolini, është jeta e banorëve të via del Corno, ku ai jetonte me gjyshërit e tij nga nëna. Një rrugë pesëdhjetë metra e gjatë dhe pesë metra e gjerë që është një lloj oazi, një ishull i mbrojtur nga tërbimi i luftës fashiste dhe antifashiste. Në vitin 1954 Carlo Lizzani do të nxjerrë filmin homonim nga romani.

Periudha napolitane është veçanërisht pjellore nga pikëpamja letrare; Pratolini shkroi romanet: “Një hero i kohës sonë” (1949) dhe “Vajzat e San Fredianos” (1949), të sjella në ekranin e madh nga Valerio Zurlini në vitin 1954.

Romanet e tij përkufizohen si neorealistë për aftësinë e tyre për të përshkruar njerëzit, lagjen, tregun dhe jetën fiorentine me respektim të përsosur ndaj realitetit. Me stilin e tij të thjeshtë, Pratolini përshkruan botën rreth tij, kujton kujtimet e jetës së tij në Toskanë dhe dramat familjare si vdekja e vëllait të tij, me të cilin vendos një dialog të vërtetë imagjinar në romanin “Kronika familjare” (1947). Nga romani Valerio Zurlini vizaton një film në vitin 1962.

Shpesh protagonistët e romaneve të Pratolinit portretizohen në kushte mjerimi dhe pakënaqësie, por të gjithë ata janë të gjallëruar nga bindja dhe shpresa për të qenë në gjendje të mbështeten në solidaritetin kolektiv.

Kthehet përfundimisht në Romë më 1951 dhe boton “Metello” (1955), romanin e parë të trilogjisë “Una storia Italiana” me të cilin niset të përshkruajë botë të ndryshme: atë të klasës punëtore me Metellon, atë të klasës së mesme. me “Lo scialo” (1960) dhe atë të intelektualëve në “Alegori dhe tallje” (1966). Trilogjia ka një pritje jo shumë të ngrohtë nga kritikët që ende e përcaktojnë atë shumë fiorentine dhe jo ende italiane.

Me historinë e punëtorit Metello, shkrimtari dëshiron të kapërcejë kufijtë e ngushtë të lagjes, e cila deri më tani ka qenë protagonist i romaneve të tij. Pratolini përpiqet të sigurojë një afresk më të plotë të shoqërisë italiane nga fundi i shekullit të nëntëmbëdhjetë. Në Metello, në fakt, ngjarjet e protagonistit përfshijnë një periudhë kohore që shkon nga 1875 në 1902.

Ai i përkushtohet edhe veprimtarisë së skenaristit pjesëmarrës në skenarët e: “Paisà” nga Roberto Rossellini, “Rocco dhe vëllezërit e tij” nga Luchino Visconti dhe “Katër ditët e Napolit” të Nanni Loy.

Botimi i trilogjisë pasohet nga një periudhë e gjatë heshtjeje, e ndërprerë vetëm në vitin 1981 nga botimi i “Il mannello di Natascia” që përmban dëshmi dhe kujtime që datojnë në vitet ’30.

Vasco Pratolini vdiq në Romë më 12 janar 1991 në moshën 77-vjeçare./Elida Buçpapaj


blank
blank
Send this to a friend