Gjatë mbledhjes formale, kryetarja e komisionit, Vasilika Hysi, tha se nuk ka pasur asnjë emër të mbështetur nga 20 deputetë, çka do të thotë se edhe seanca e Kuvendit do të konsumojë raundin e dytë të procesit.
Sipas Kushtetutës, raundi i tretë duhet të zhvillohet brenda një jave dhe për zgjedhjen e Presidentit duhet të votojnë 84 deputetë pro.
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka reaguar pas zgjedhjes së Justina Shiroka-Pulës në postin e presidentes së re të Kosovës.
Përmes një postimi në rrjetet sociale, Kurti e ka cilësuar zgjedhjen e saj si një zhvillim që sjell stabilitet institucional për Kosovën.
Kurti është ndalur edhe te ndryshimet në ligjin për Dhomat e Specializuara dhe Prokurorinë e Specializuar në Hagë, duke theksuar se institucionet e Kosovës do të punojnë për të mbështetur procesin e apelimit për ish-krerët e UÇK-së.
“Republika ka presidente të re, profesoreshën Justina Shiroka-Pula, Kosova ka institucione stabile.
Kemi edhe ligjin me ndryshime për Dhomat dhe Prokurorinë e Specializuar në Hagë dhe do të punojmë bashkë për suksesin e ish-krerëve të UÇK-së në apel.
Falënderoj deputetët pjesëmarrës në votim, sikurse edhe kryetarin Hamza që pranoi propozimin. Shumë mund e përpjekje, për kompromisin në fund. Për Republikën e Kosovës!
Urime presidentes së re dhe të gjithë qytetarëve”, shkruan Kurti.bw
Justina Shiroka-Pula, Presidente e Republikës së Kosovës, ka bërë betimin para deputetëve, duke thënë se do të angazhohet për sovranitetin dhe integritetin territorial të Republikës së Kosovës.
Pas betimit, ajo tha se e pranon me nder të madh dhe me përgjegjësi të plotë detyrën e Presidentes së Republikës së Kosovës.
“Ky mandat nuk i përket vetëm një personi. Ai i përket qytetarëve tanë, institucioneve tona dhe shtetit për të cilin shumë breza u sakrifikuan. Do të jem presidente e të gjithë qytetarëve, pa dallim politik, etnik apo shoqëror. Do të punoj për unitet, drejtësi, zhvillim dhe përforcimin e institucioneve tona. Kosova duhet të ecë përpara si një shtet demokratik, i sigurt, me orientim të qartë euroatlantik dhe me miqësi të fortë me aleatët tanë. Do ta mbroj Kushtetutën, interesin e Republikës dhe dinjitetin e qytetarëve tanë. Besoj në Kosovën, besoj në njerëzit e saj dhe besoj se së bashku mund të ndërtojmë një të ardhme më të mirë për brezat që vijnë. Zoti e bekoftë Republikën e Kosovës!”, tha ajo. bw
Justina Shiroka Pula është zgjedhur presidente e Kosovës më 7 tetor, pas një marrëveshjeje në çastet e fundit mes Lëvizjes Vetëvendosje në pushtet dhe Partisë Demokratike të Kosovës në opozitë, pak para përfundimit të afatit kushtetues për zgjedhjen e presidentit të ri të vendit.
Ajo u zgjodh qysh në rundin e parë të votimit, me 81 vota për, minimumi i kërkuar në këtë rund.
Shiroka Pula, 72 vjeçe, u betua si presidente para deputetëve të Kuvendit të Kosovës dhe tha se e pranon “me përgjegjësi” detyrën e re.
“Ky mandat nuk i përket vetëm një personi, por qytetarëve dhe shtetit”, tha ajo në fjalimin e saj para deputetëve.
Ajo u zotua se do të jetë presidente e të gjithë qytetarëve dhe se do ta mbrojë Kushtetutën, interesin e republikës dhe interesat e qytetarëve të Kosovës.
Kundërkandidatja e saj, Eliza Hoxha, e mori një votë, ndërsa dy vota ishin të pavlefshme.
Shiroka Pula u propozua në çastet e fundit të afatit për presidentin e ri nga kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, dhe kandidatura e saj u pranua nga kryetari i Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Bedri Hamza.
PDK e propozoi si kundërkandidate të saj deputeten e vet, Eliza Hoxhën.
Pas një dite ngecjesh dhe moskomunikimi direkt, Kurti dhe Hamza u pajtuan për emrin e Shiroka Pulës në fund, dhe ajo u zgjodh zyrtarisht presidenti 13 minuta pas përfundimit të afatit kushtetues, mbase duke krijuar pengesa të mundshme ligjore.
Ehat Miftaraj nga Instituti i Kosovës për Drejtësi [IKD] tha për Radion Evropa e Lirë se nuk është e rëndësishme se kur ka nisur procedura, por ajo duhet të përfundojë brenda afatit të përcaktuar nga Kushtetuta.
“Çdo emërim pas datës 6 tetor është kundërkushtetues. Pasoja që Gjykata Kushtetuese e lidh me dështimin për ta zgjedhur presidentin deri më 6 tetor, është shpërndarja e Kuvendit sipas nenit 82 të Kushtetutës”, tha Miftaraj.
Miftarajt Gjykata Kushtetuese vlerëson kushtetutshmërinë e zgjedhjes së presidentes pas afatit kohor nëse dikush inicion rast në Kushtetuese.
Kush është Shiroka Pula?
Shiroka Pula është ekonomiste dhe akademike, gruaja e parë që udhëheq Akademinë e Shkencave dhe Arteve të Kosovës (ASHAK), institucion i themeluar më 1975.
Shkollimin fillor dhe të mesëm e përfundoi në Prishtinë, ku më 1976 diplomoi në Fakultetin Ekonomik. Studimet pasuniversitare në fushën e teorisë dhe politikës së zhvillimit ekonomik i përfundoi më 1984 në Zagreb, ndërsa doktoroi në Universitetin e Prishtinës me tezën “Investimet demografike dhe zhvillimi ekonomik i Kosovës”.
Shiroka Pula ka punuar në Bankën Popullore të Kosovës, ndërsa më 1978 nisi karrierën si ligjëruese në Fakultetin Ekonomik të Universitetit të Prishtinës.
Sipas biografisë së saj në ASHAK, ajo ka ndjekur edhe studime pasdoktorale në Universitetin e Lincit në Austri dhe në Universitetin e Arizonës në Shtetet e Bashkuara.
Nga viti 2008 deri më 2011, ajo ishte ministre e Energjisë dhe Minierave nga radhët e Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), ndërsa nga viti 2011 deri më 2014 ishte deputete e kësaj partie në Kuvendin e Kosovës
Pas luftës, ajo u angazhua edhe në shoqërinë civile, veçanërisht në fuqizimin e grave, barazinë gjinore dhe zhvillimin e bizneseve dhe ndërmarrësisë.
Justina Shiroka Pula u zgjodh presidente e Kosovës me 81 vota. Kundërkandidate e saj ishte deputetja e PDK-së, Eliza Hoxha. Votimi nisi në minutat e fundit para mesnatës dhe përfundoi pas skadimit të afatit kushtetues për zgjedhjen e presidentit.
Para votimit për presidente, Kuvendi miratoi në lexim të dytë ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara, duke përmbyllur procedurën parlamentare për projektligjin e iniciuar nga PDK-ja.
Seanca e jashtëzakonshme u thirr në orët e fundit të 6 tetorit, pasi PDK-ja pranoi propozimin e LVV-së që Justina Shiroka Pula të ishte kandidate për presidente.
Gjatë pjesës më të madhe të ditës, partitë nuk arritën të gjenin rrugëdalje, ndërsa protestat për ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara vazhduan edhe gjatë 6 tetorit, pas përplasjeve mes protestuesve dhe policisë një ditë më parë.
Zgjedhja e Shiroka Pulës i jep fund një periudhe gjashtëmujore gjatë së cilës detyrën e presidentes e ushtroi Albulena Haxhiu.
00:39
Hamza: Është mirë që vendi do të ketë stabilitet politik dhe institucional
Kryetari i PDK-së, Bedri Hamza, përshëndeti miratimin e ndryshimeve në Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe zgjedhjen e Justina Shiroka Pulës presidente të Kosovës.
“Ne nuk dëshirojmë ta pengojmë drejtësinë. Ne dëshirojmë që UÇK-së t’i garantohet drejtësi. Çdo krim që ka ndodhur, le të luftohet”, tha Hamza, duke falënderuar deputetët që votuan për ndryshimet ligjore.
Për Shiroka Pulën, ai tha se është “një përfaqësuese e denjë për pozitën e presidentes” dhe i garantoi bashkëpunim në emër të PDK-së.
“Është mirë që vendi do të ketë stabilitet politik dhe institucional”, tha Hamza.
Bedri Hamza
00:28
Seanca e jashtëzakonshme mbyll punimet
Seanca e jashtëzakonshme e Kuvendit të Kosovës ka përfunduar punimet.
Gjatë saj, deputetët miratuan në lexim të dytë ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe zgjodhën Justina Shiroka Pulën presidente të Kosovës.
00:27
Shiroka Pula: Do të jem presidente e të gjithë qytetarëve
Presidentja e sapozgjedhur e Kosovës, Justina Shiroka Pula, tha se e pranon “me përgjegjësi” detyrën e re.
“Ky mandat nuk i përket vetëm një personi, por qytetarëve dhe shtetit”, tha ajo në fjalimin e saj para deputetëve.
Shiroka Pula u zotua se do të jetë presidente e të gjithë qytetarëve dhe se do ta mbrojë Kushtetutën, interesin e Republikës dhe interesat e qytetarëve të Kosovës. rel
Kryetari i Partisë Demokratike të Kosovës, Bedri Hamza, ka thënë se partia e tij vazhdon të mbajë qëndrim të njëjtë se së pari duhet të kalojnë edhe në lexim të dytë ndryshimet e propozuara në ligjin për Gjykatën Speciale të Kosovës në Hagë.
Duke folur në një konferencë për media pas ofertës së Kurtit për votimin e Bekim Sejdiut për president fillimisht, para kalimit të ndryshimeve në ligjin në fjalë, Hamza tha se kërkesa e tyre nuk mund të lidhet me zgjedhjen e presidentit të ri.
“Për ne, radha e gjërave është e qartë. Kemi thënë: së pari ligji në dy leximet”, tha Hamza. rel
Deputeti i Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Elmi Reçica, tha se partia dhe kryetari i saj, Bedri Hamza, në të gjitha takimet ia ka bërë të qartë kryeministrit Albin Kurti se, së pari duhet të votohet në lexim të dytë të ligji për Gjykatën Speciale, pastaj të flitet për presidentin.
Në një përgjigje për Radio Evropa e Lirë rreth ofertës së Kurtit për PDK-në që të garantojë votën e së paku gjysmës së deputetëve të saj për zgjedhjen e Bekim Sejdiut president, ai tha se “nuk mund të flitet me atë gjuhë që të ndahet gjysma e deputetëve.”
“Nuk janë ato pazare, nuk kemi dalë ne kështu të marrim dhe të japim një pjesë të deputetëve tanë”, tha ai.
I pyetur nëse kjo përbën refuzim të ofertës nga PDK-ja, ai tha se nuk mund të flasë në emër të partisë teksa përsëriti se “nuk mund të ndahet dhe s’ndahet grupi parlamentar i PDK-së, pavarësisht që secili deputet e ka të drejtën të lirë që të përcaktohet çka voton”.
Ai shtoi se e sheh të panevojshme që PDK-ja t’i përgjigjet Kurtit për ofertën, sepse, sipas tij, qëndrimi i tyre është qartë. rel
Kryeministri Albin Kurti i ka bërë “ofertë publike” Partisë Demokratike të Kosovës për t’ia kaluar ndryshimet e propozuara në ligjin për Gjykatën Speciale të Kosovës në Hagë.
Ai tha se, nëse PDK-ja zotohet se ia siguron të paktën gjysmën e votave të 22 deputetëve të saj për zgjedhjen e Bekim Sejdiut president të ri të Kosovës sonte, atëherë ai do t’ia sigurojë 62 vota nga partia e tij dhe partnerët e koalicionit qeverisës për kalimin e ndryshimeve në ligjin për Specialen.
Sejdiu ishte kandidat i një marrëveshjeje mes Lëvizjes Vetëvendosje të Kurtit dhe Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe u tërhoq muajin e kaluar, pasi gjashtë deputetë të LDK-së kundërshtuan garimin e tij.
Kurti tha në konferencë se Sejdiu mbetet kandidat dhe se i nevojiten gjysma e votave të PDK-së për ta siguruar praninë e nevojshme e të paktën 80 deputetëve në Kuvendin me 120 vende për zgjedhjen e tij në ditën e fundit të afatit kushtetues për emërimin e presidentit të ri.
Ai tha se tani pret përgjigje nga PDK-ja, meqë partia opozitare “nuk po dëshiron të takohet më me ne”.
“Bedri Hamza na kushtëzuar në mënyrë ultimative dhe refuzon të takohet”, tha ai Kurti.
Paraprakisht, kryetari i PDK-së, Bedri Hamza, tha se nuk takohet me Kurtin dhe askënd për asgjë ka kaluar ndryshimet për ligjin i cili synon t’ia kufizojë kompetencat Gjykatës Speciale.
15:28
Kurti: Pa president nuk mund t’i ndihmojmë katërshes së UÇK-së
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka thënë se zgjedhja e presidentit të Kosovës dhe mbrojtja e ish-krerëve të UÇK-së janë çështje të ndara.
Megjithatë, ai tha se pa e zgjedhur presidentin e ri të vendit, duke e ditur se afati për këtë mbaron sot në mesnatë, vendi nuk do të mundë t’iu ndihmojë katër ish-krerëve të UÇK-së në apelimin e dënimit të tyre në shkallë të parë me burgim për krime lufte nga Gjykata Speciale e Kosovës në Hagë.
Albin Kurti në konferencë për media. Foto arkivi.
“Për katër të dënuarit, ne besojmë se duhet të ketë korrigjim në Apel, ndërsa, në anën tjetër, kemi nevojë për një strategji shtetërore e kombëtare. Moszgjedhja e Presidentit na çon drejtpërdrejt në zgjedhje. Por jo vetëm që na çon në zgjedhje, ajo na kufizon edhe mundësinë që të merremi me strategjinë shtetërore dhe me çështjen e apelit”, tha Kurti.
Ai tha se Kosova nuk mund ta trajtojë çështjen apelit vitin e ardhshëm, ne “duhet të merremi me të këtë muaj”.
“Pa President, sot Kosova rrezikon të mbetet për muaj të tërë në zgjedhje dhe pa institucione funksionale. Prandaj, çështja e zgjedhjes së Presidentit është emergjente”, shtoi ai. rel
Ushtruesja e detyrës së presidentit të Kosovës, Albulena Haxhiu, i është drejtuar Gjykatës Kushtetuese për të kërkuar sqarim se kush mund t’i ushtrojë kompetencat presidenciale pas përfundimit të mandatit të saj gjashtëmujor, nëse Kuvendi nuk arrin ta zgjedhë presidentin e ri.
Këtë e konfirmoi Zyra e Presidentes në një përgjigje me shkrim për Radion Evropa e Lirë më 6 tetor – në ditën kur skadon afati për zgjedhjen e presidentit të ri.
Sipas Zyrës, Haxhiu e ka dorëzuar kërkesën në Gjykatën Kushtetuese më 5 tetor, duke u thirrur në nenin 113, paragrafi 3, nënparagrafi 1 i Kushtetutës.
“Kemi kërkuar të përcaktohet se si dhe nga kush ushtrohen kompetencat e domosdoshme presidenciale pas përfundimit të periudhës gjashtëmujore, kur presidenti i ri ende nuk është zgjedhur”, tha Zyra e Presidentes për REL-in.
Kush do t’i shpallte zgjedhjet?
Çështja merr rëndësi të veçantë pasi, nëse Kuvendi nuk arrin ta zgjedhë presidentin deri në përfundimin e afatit më 6 tetor, ai shpërndahet sipas Kushtetutës.
Gjykata Kushtetuese përcaktoi në mars se, nëse presidenti nuk zgjidhet brenda afatit të caktuar, Kuvendi shpërndahet automatikisht dhe zgjedhjet e parakohshme parlamentare duhet të mbahen brenda 45 ditësh.
Megjithatë, kjo krijon një paqartësi tjetër: kush do t’i shpallte zgjedhjet?
Kushtetuta ia njeh presidentit kompetencën për shpalljen e zgjedhjeve, ndërsa neni 90 përcakton se pozita e ushtruesit të detyrës së presidentit nuk mund të ushtrohet për më shumë se gjashtë muaj.
Pikërisht kjo është një nga çështjet që Haxhiu i ka dërguar për interpretim në Gjykatën Kushtetuese.
“Kushtetuta këtë kompetencë ia njeh presidentit. Përcaktimi i autoritetit që mund ta ushtrojë atë në rrethanat e krijuara është një nga çështjet kryesore që ia kemi shtruar Gjykatës”, tha Zyra e Presidentes.
Sipas saj, qëndrimi i institucionit është se duhet të gjendet një zgjidhje kushtetuese që mundëson shpalljen dhe mbajtjen e zgjedhjeve brenda afateve të përcaktuara.
Zyra e Presidentes thirret në “vijimësinë institucionale”
E pyetur nga REL-i se si e interpreton situatën e krijuar, Zyra e Presidentes tha se qëndrimi i saj mbështetet në parimin e “vijimësisë institucionale”.
“Dispozitat kushtetuese duhet të interpretohen në ndërlidhje, në mënyrë që përfundimi i një afati të mos e bëjë të pamundur përmbushjen e detyrimeve të tjera kushtetuese”, thuhet në përgjigje.
Sipas saj, pikërisht për të përcaktuar një zgjidhje që do ta garantonte këtë vijimësi brenda rendit kushtetues, çështja i është dërguar Gjykatës Kushtetuese.
Haxhiu po e ushtron detyrën e presidentes pas përfundimit të mandatit të presidentes së mëparshme, Vjosa Osmani, më 4 prill.
Kushtetuta përcakton shprehimisht se pozita e ushtruesit të detyrës së presidentit nuk mund të ushtrohet për një periudhë më të gjatë se gjashtë muaj.
Gjykata Kushtetuese ende nuk ka bërë publik ndonjë vendim lidhur me çështjet e ngritura nga Haxhiu.
Radio Evropa e Lirë iu drejtua Gjykatës për të konfirmuar pranimin e kërkesës dhe për të marrë më shumë hollësi rreth trajtimit të saj dhe është në pritje të përgjigjes.
Dymbëdhjetë persona kanë kërkuar ndihmë mjekësore pas përplasjes mes policisë dhe protestuesve, të hënën mbrëma në Prishtinë. Drejtori i Emergjencës, Naser Syla ka të ditur se prej të lënduarve një është zyrtar policor ndërsa 11 të tjerë janë protestues. Syla ka bërë të ditur gjithashtu se gjendja e tyre është stabël dhe pas trajtimit janë lëshuar në shtëpi. Nga të lënduarit, tre janë trajtuar prej plagëve prerëse.
“Deri tani në Qendrën Emergjente, ndihmë mjekësore kanë kërkuar 12 persona, prej tyre një polic. Të gjithë kanë marë trajtimin e duhur dhe gjendja e tyre është stabile. Pas trajtimit të ofruar të gjithë janë lëshuar në shtëpi. Tetë prej të lënduarve janë trajtuar dhe nga ekipa e Klinikës së Oftalmologjisë për shkak të veprimit të lotsjellësit, kurse tre të tjerë plagë prerëse”, ka thënë në një përgjigje për KOHËN, Syla.
Në orët e mbrëmjes të së hënës, është përshkallëzuar situata në Prishtinë pas protestës para Kuvendit të Kosovës në të cilën protestuesit kanë kërkuar që Projektligji për ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara të kalojë edhe në lexim të dytë.
Në rrugën “Agim Ramadani” në kryeqytet, Njësia Speciale ka dalë me autoblindë dhe me “top” me ujë me synim shpërndarjen e protestuesve. Situatë e tensionuar ka mbretëruar edhe në hapësirat përreth Kuvendit të Kosovës, ku sërish është hedhur gaz lotsjellës në drejtim të protestuesve.
Paraprakisht në rrugën “Agim Ramadani” janë djegur edhe kontejnerë dhe është hedhur gaz lotsjellës, derisa protestuesit kanë hedhur mjete piroteknike në drejtim të zyrtarëve policorë dhe institucionit të Kuvendit të Kosovës.
Çlirim Haziri, një nga organizatorët e protestës ka thënë se ministri i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla i sulmoi para grave e fëmijëve dhe iku.
“Ai Xhelali që sot rri ulur në kolltukun që u ngrit mbi gjakun e dëshmorëve, sot na ra, na gjuajti para fëmijëve tanë, para grave tona, para nënave tona e iku me bisht nën shalë. Ashtu siç është si qyqar. Po vazhdojnë të na gjuajnë, e ne do të vazhdojmë të rezistojmë, s’do të ndalemi”, ka thënë Haziri para protestuesve.
Ndërkohë, Policia e Kosovës ka thënë se përkundër kërkesave e thirrjeve të vazhdueshme që u ka bërë protestuesve që të respektohet ligji e të protestohet në mënyrë të qetë, zyrtarët policorë janë detyruar të përdorin gaz lotsjellës për të mundësuar daljen e deputetëve nga Kuvendi i Kosovës dhe për ta vënë situatën nën kontroll. Policia ka thënë se janë shkaktuar dëme materiale, por nuk raportohet për ndonjë lëndim serioz të personave.
“Edhe përkundër kërkesave e thirrjeve të vazhdueshme nga Policia, për respektim të ligjit, për protestim në mënyrë të qetë, zyrtarët policorë janë detyruar të përdorin mjetet e ligjshme policore, gazin lotsjellës, për të mundësuar daljen e personaliteteve nga Kuvendi dhe për të vënë situatën nën kontroll. Si pasojë e hedhjes së gjësendeve të ndryshme, mjeteve piroteknike, fishekzjarrëve, ndezjes së disa kontejnerëve të mbeturinave e zjarreve në rrugë nga protestuesit, janë shkaktuar dëme materiale, por fatmirësisht deri më tani nuk raportohet për ndonjë lëndim serioz të personave. Policia e Kosovës, e rithekson se e njeh të drejtën e qytetarëve për protestim dhe shprehje të pakënaqësive në mënyrë të qetë dhe demokratike dhe vazhdon të apelojë te të gjithë pjesëmarrësit të protestojnë të qetë, të mos e dëmtojnë pronën publike dhe të respektojnë ligjet. Përderisa protesta vazhdon, zyrtarët policorë do të jenë të pranishëm në terren për të garantuar rendin dhe sigurinë publike, siguria e qytetarëve dhe objekteve shtetërore si dhe mbarëvajtja e protestës vazhdojnë të jenë prioritet i Policisë së Kosovës”, thuhet në njoftimin e Policisë së Kosovës, raporton Koha.net.
Policia e Kosovës ka publikuar edhe një komunikatë me të dhënat e fundit nga protesta që përshkallëzoi në Prishtinë. Siç thuhet në njoftim, gjashtë zyrtarë policorë kanë pësuar lëndime dhe kanë pranuar tretman mjekësorë si dhe 11 protestues kanë kërkuar ndihmë mjekësore po ashtu.
Siç thuhet tutje në njoftim, Policia e Kosovës ka intervenuar me gaz lotsjellës, përfshirë topin e ujit për të shpërndarë protestuesit me qëllim që të parandalohet eskalimi i mëtejmë i situatës.
Gjatë ditës, protestuesit kanë ndërmarrë veprime të dhunshme edhe ndaj disa deputetëve të Lëvizjes Vetëvendosje, përkatësisht Farush Rexhepit e Sami Kurteshit. Po ashtu është penguar zyrtari i Qeverisë, Besnik Bislimi, ndërsa dhunë fizike është përdorur ndaj gazetarit Jeton Sopa.
Partia Demokratike e Kosovës nuk ka reaguar ndaj sjelljes së protestuesve ndaj deputetëve dhe sulmit ndaj Kuvendit, por ka dënuar siç kanë thënë dhunën e policisë ndaj protestuesve. PDK-ja ka kërkuar nga organet shtetërore “ndaljen e çdo veprimi joproporcional që po cenon rëndë të drejtën e qytetarëve për protestë”. BW
Kuvendi i Kosovës i dha të hënën mbështetje të plotë në lexim të parë një projektligji që synon të ndryshojë ndjeshëm mënyrën se si funksionojnë Dhomat e Specializuara në Hagë.
Të 91 deputetët që morën pjesë në votim e mbështetën nismën e Partisë Demokratike të Kosovës (PDK).
Asnjë deputet nuk votoi kundër apo abstenoi, ndërsa Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) nuk mori pjesë në votim.
Projektligji nuk e shfuqizon Gjykatën Speciale – siç njihen Dhomat e Specializuara në Hagë – por prek disa prej elementeve kryesore të funksionimit të saj: juridiksionin, periudhën kohore që mbulon, dënimet, vendin ku ato mbahen dhe trajtimin e rasteve që do të mbeteshin jashtë kompetencës së saj.
Nisma e PDK-së erdhi vetëm pesë ditë pas aktgjykimit të 16 shtatorit ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit.
Në dokumentin e projektligjit, nevoja për ndryshime lidhet me këtë aktgjykim dhe me gjetjet e trupit gjykues për “ndërmarrjen e përbashkët kriminale”.
Thaçi dhe Krasniqi u dënuan me nga 25 vjet burgim, Veseli me 18 vjet dhe Selimi me 13 vjet për krime lufte, ndërsa të katërt u shpallën të pafajshëm për krime kundër njerëzimit.
Pretendimet për trafikim organesh nuk ishin pjesë e aktakuzës ndaj tyre dhe asnjëri prej tyre nuk u gjykua për akuza të tilla.
Aktgjykimi nuk është i formës së prerë dhe mbrojtja ka paralajmëruar apel.
Por, çfarë do të ndryshonte konkretisht në ligj?
Juridiksion më i ngushtë
Një prej ndryshimeve kryesore ka të bëjë me llojin e veprave që mund të trajtohen nga Dhomat e Specializuara.
Projektligji synon ta lidhë juridiksionin e tyre me pretendimet specifike të raportit të Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës të vitit 2011.
Sipas propozimit, Specialja do të merrej me veprat që lidhen drejtpërdrejt me pretendimet për nxjerrjen, heqjen dhe trafikimin e paligjshëm të organeve, indeve ose qelizave njerëzore.
Në juridiksion do të përfshiheshin edhe vrasjet, tortura dhe trajtimi mizor ose çnjerëzor në vende specifike të ndalimit të përmendura në raport, kur ato lidhen drejtpërdrejt me operacionet e pretenduara të marrjes së organeve.
Kjo do të nënkuptonte heqjen nga juridiksioni i Speciales të krimeve të tjera të luftës, krimeve kundër njerëzimit apo dhunës politike që nuk kanë një lidhje të tillë të drejtpërdrejtë.
Dhomat e Specializuara e kanë origjinën te raporti i Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës i vitit 2011, i cili ngriti pretendime për krime të rënda gjatë dhe pas luftës në Kosovë, përfshirë pretendime për trafikim organesh.
Pas raportit u krijua Task-Forca Speciale Hetuese, e cila hetoi pretendimet.
Në vitin 2014, Kosova dhe Bashkimi Evropian u pajtuan për krijimin e një mekanizmi të veçantë gjyqësor për trajtimin e rasteve që do të dilnin nga këto hetime.
Në vitin 2015, Kuvendi i Kosovës miratoi ndryshimin kushtetues që krijoi bazën për Dhomat e Specializuara, si dhe Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar.
Dhomat janë pjesë e sistemit juridik të Kosovës, por selinë e kanë në Hagë dhe përbëhen nga prokurorë dhe gjyqtarë ndërkombëtarë.
Ndryshon edhe periudha kohore
Ligji aktual ua jep Dhomave të Specializuara juridiksionin për krimet e pretenduara të kryera nga janari i vitit 1998 deri në dhjetor të vitit 2000.
Projektligji propozon që kjo periudhë të nisë më 1 korrik 1999 dhe të përfundojë më 31 dhjetor 2000.
Pra, periudha para 1 korrikut 1999 do të hiqej nga juridiksioni kohor i Speciales.
Ndryshim propozohet edhe në aspektin territorial.
Juridiksioni do të kufizohej në veprat e pretenduara të kryera brenda territorit të Kosovës.
Specialja ka trajtuar edhe pretendime për krime të kryera në veri të Shqipërisë.
Maksimumi 15 vjet burgim
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm lidhet me dënimet.
Projektligji propozon që dënimi maksimal që mund të shqiptohet, të jetë 15 vjet burgim.
Në dokument kjo lidhet me parimin e ligjit më të favorshëm për të dënuarin – lex mitior – sipas të cilit zbatohet ligji penal që është më i favorshëm për personin e dënuar.
Në aktgjykimin e 16 shtatorit, tre prej katër të akuzuarve morën dënime më të larta se kufiri prej 15 vjetësh që propozohet me projektligj.
Rastet jashtë juridiksionit do të kalonin në Kosovë
Projektligji parasheh që rastet që, sipas juridiksionit të ri, nuk do të ishin më në kompetencën e Dhomave të Specializuara, të transferoheshin në sistemin e rregullt gjyqësor të Kosovës.
Bashkë me rastin do të transferoheshin edhe dosjet, provat dhe materialet përkatëse.
Trupat gjykues do të duhej ta rishqyrtonin juridiksionin për secilin rast brenda 30 ditësh nga hyrja në fuqi e ligjit.
Në rastet ku një aktakuzë përmban akuza që hyjnë në juridiksionin e ri dhe të tjera që mbeten jashtë tij, procedura do të ndahej.
Pjesa jashtë juridiksionit do të transferohej në Kosovë.
Personat e ndaluar në rastet që transferohen, do të silleshin në Kosovë dhe, sipas propozimit, do të duhej të dilnin para një gjyqtari brenda 48 orësh, për të vendosur për masën e sigurisë sipas ligjeve vendore.
Projektligji parasheh edhe mundësinë e ankesës në Gjykatën Supreme të Kosovës për çështjet që lidhen me juridiksionin.
Dënimet në Kosovë dhe falja presidenciale
Ndryshimet parashohin gjithashtu që personat e dënuar nga Dhomat e Specializuara të mund t’i mbajnë dënimet në institucionet korrektuese të Kosovës.
Personave të dënuar me vendim të formës së prerë do t’u hapej edhe mundësia që të jenë subjekt i faljes nga presidenti i Kosovës.
Megjithatë, zbatimi i kësaj dispozite mund të ngrejë çështje juridike.
Ligji aktual për Faljen përjashton nga e drejta për të kërkuar falje personat e dënuar për vepra të caktuara kundër së drejtës ndërkombëtare, ndërsa Kodi Penal i Kosovës i përfshin krimet e luftës në këtë kategori.
Çfarë ndodh me rastet që janë në proces?
Sipas shpjegimeve të PDK-së, procedurat aktuale të apelit do të vazhdonin brenda strukturës ekzistuese të Dhomave të Specializuara.
Nëse Apeli do të urdhëronte rigjykim, atëherë do të zbatohej juridiksioni i ri i propozuar.
Nëse rasti nuk do t’i plotësonte kriteret e reja, ai do të mund të transferohej në Kosovë.
Pra, miratimi i projektligjit nuk do të nënkuptonte vetvetiu anulimin e aktgjykimeve ekzistuese apo lirimin e personave të dënuar.
A mjafton vota e Kuvendit?
Jo domosdoshmërisht.
Dhomat e Specializuara u krijuan mbi bazën e një ndryshimi kushtetues, ligjit të veçantë dhe zotimeve ndërkombëtare të Kosovës.
Ekspertë juridikë kanë paralajmëruar se ndryshimet që prekin mandatin e tyre mund të ngrenë çështje kushtetuese dhe probleme në raport me detyrimet ndërkombëtare të vendit.
Vetë Dhomat e Specializuara i kanë thënë Radios Evropa e Lirë se nuk janë konsultuar për nismën.
Qeveria e Kosovës konstatoi më 2 tetor se nuk ka pengesa ligjore për procedimin e projektligjit.
Tani për tani, projektligji ka kaluar vetëm leximin e parë.
Ai duhet të shqyrtohet nen për nen në komisionin përgjegjës dhe më pas të rikthehet në Kuvend për lexim të dytë dhe votim përfundimtar. REL
Albulena Haxhiu, ushtruese e detyrës së presidentit të Kosovës.
Gentiana Paçarizi
Kosova ka afat deri më 6 tetor për ta zgjedhur presidentin e ri. Nëse Kuvendi dështon ta bëjë këtë, çka pason është e qartë: Kuvendi shpërndahet dhe shpallen zgjedhjet e jashtëzakonshme. Por, shumë më pak e qartë është se kush do t’i ushtronte kompetencat e presidentit pas kësaj?
Gjykata Kushtetuese, në aktgjykimin e fundit për rastet KO256/26 dhe KO258/26, ka konstatuar se afati 60-ditor për zgjedhjen e presidentit ka filluar më 8 gusht dhe përfundon më 6 tetor.
Kjo lidhet drejtpërdrejt me nenin 82 të Kushtetutës, sipas të cilit Kuvendi shpërndahet nëse presidenti nuk zgjidhet brenda 60 ditësh nga fillimi i procedurës së zgjedhjes.
Pra, nëse presidenti nuk zgjidhet deri më 6 tetor, nuk nevojitet një vendim i veçantë i Kuvendit për shpërndarjen e tij – thjesht aktivizohet dispozita kushtetuese për shpërndarjen e Kuvendit.
Gjykata e kishte sqaruar këtë parim edhe më herët. Në aktgjykimin e marsit 2026, ajo kishte konstatuar se dështimi për ta zgjedhur presidentin brenda afatit kushtetues çon në shpërndarjen e Kuvendit dhe në zgjedhje të parakohshme, të cilat duhet të mbahen brenda 45 ditësh.
Por, këtu lind një problem tjetër kushtetues: kush mbetet në krye të shtetit?
Në rrethana të zakonshme, kompetencat e presidentit do t’i ushtronte kryetari i Kuvendit, si ushtrues detyre i presidentit.
Por, në situatën aktuale, kjo zgjidhje kushtetuese është komplikuar nga fakti se kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, tashmë e ka ushtruar këtë detyrë për gjashtë muaj.
Haxhiu mori detyrën e presidentes pas përfundimit të mandatit të Vjosa Osmanit më 4 prill. Por, sipas nenit 90, paragrafit 3 të Kushtetutës, posti i ushtruesit të detyrës së presidentit “nuk mund të ushtrohet për një periudhë më të gjatë se gjashtë muaj”.
Kjo periudhë gjashtëmujore përfundoi të dielën, më 4 tetor.
Paqartësitë kushtetuese
Pikërisht këtu shfaqet një paqartësi që Kushtetuta nuk e adreson shprehimisht: kush i ushtron kompetencat presidenciale pasi përfundon periudha maksimale gjashtëmujore e ushtruesit të detyrës, ndërsa presidenti i ri ende nuk është zgjedhur?
Sipas interpretimeve të disa organizatave të shoqërisë civile në vend, kufiri gjashtë-mujor i nenit 90 është absolut. Në këtë lexim, Haxhiu nuk mund të vazhdojë t’i ushtrojë kompetencat presidenciale vetëm për shkak se ende nuk është zgjedhur presidenti i ri.
Naim Jakaj nga Instituti i Kosovës për Drejtësi argumenton se, pas skadimit të këtij afati, vendi mbetet pa ushtrues detyre të presidentit.
Jakaj thotë për Radion Evropës së Lirë se kjo krijon rrezik për kaos kushtetues, sepse pa president disa detyra të rëndësishme shtetërore mund të mbeten pa u ushtruar.
“Presidenti është edhe Komandant Suprem i Forcës së Sigurisë së Kosovës. Nëse vendi mbetet pa president dhe pa ushtrues detyre me mandat të vlefshëm, nuk do të ketë as person që e ushtron këtë funksion”, thotë Jakaj.
Jakaj shton se ushtruesja e detyrës ishte paraparë si zgjidhje e përkohshme, gjatë së cilës partitë politike do të duhej të arrinin marrëveshje për zgjedhjen e presidentit.
“Fatkeqësisht, deri tani është parë më shumë se cilës parti i takon posti, sesa procesi dhe kriteret që duhet t’i përmbushë presidenti”, vlerëson ai.
Kështu, kjo zbrazëtirë kushtetuese krijon një problem të menjëhershëm praktik: nëse deri sot në mesnatë Kuvendi nuk arrin ta zgjedhë presidentin e ri, kush do t’i ushtronte kompetencat e tjera që Kushtetuta ia rezervon presidentit dhe kush do t’i shpallte zgjedhjet e parakohshme?
Në një analizë të publikuar më 2 tetor, Instituti Demokratik i Kosovës (KDI), që shqyrton ushtrimin e detyrës së presidentit përtej kufirit gjashtëmujor, vlerësoi se Kushtetuta nuk parasheh qartë se kush i ushtron kompetencat presidenciale pas përfundimit të tij.
KDI i bëri thirrje kryetares së Kuvendit, Albulena Haxhiu, në cilësinë e ushtrueses së detyrës së presidentit, ose palëve të tjera të autorizuara, t’i drejtohen Gjykatës Kushtetuese për sqarim lidhur me ushtrimin e këtyre kompetencave pas 4 tetorit dhe autoritetin për shpalljen e zgjedhjeve në rast se presidenti nuk zgjidhet.
Deri më tani, një kërkesë e tillë nuk është bërë.
Radio Evropa e Lirë pyeti Zyrën e Presidentes nëse Haxhiu mund të vazhdojë t’i ushtrojë kompetencat presidenciale pas përfundimit të afatit gjashtëmujor, kush do t’i shpallte zgjedhjet e parakohshme në rast të shpërndarjes së Kuvendit dhe nëse për këto çështje do t’i kërkohej sqarim Gjykatës Kushtetuese, por nuk mori përgjigje.
Gjykata Kushtetuese, deri më tani, nuk e ka zgjidhur shprehimisht këtë vakuum kushtetues, teksa, sipas KDI-së, mungesa e një mekanizmi të shprehur pasimi pas përfundimit të gjashtëmujorit krijon pasiguri për ushtrimin e kompetencave të presidentit.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme pasi disa prej këtyre kompetencave janë të nevojshme për daljen nga kriza.
Presidenti, përkatësisht ushtruesi i detyrës së kësaj pozite, është ai që shpall zgjedhjet për Kuvendin dhe, pas zgjedhjeve, thërret mbledhjen e parë të legjislaturës së re.
Prandaj, nëse presidenti nuk zgjidhet deri më 6 tetor, çështja nuk është vetëm se kur do të mbahen zgjedhjet e ardhshme, por edhe se kush do ta ketë autoritetin për t’i shpallur.
Sipas Jakajt, meqenëse duket që nuk do të ketë një marrëveshje të shpejtë në mes të partive poltike, ndoshta Kuvendi është dashur që të hënën ta zhvillojë procesin e votimit për president, edhe nëse votimi do të dështonte.
“Në atë rast, ushtruesja e detyrës do të mund t’i thërriste partitë politike dhe të caktonte datën e zgjedhjeve të reja. Pas zgjedhjeve, Kuvendi i ri do të mblidhej brenda afatit kushtetues dhe do ta zgjidhte presidentin. Më pas, presidenti do të caktonte mandatarin për formimin e Qeverisë. Ky do të ishte një opsion urgjent për ta nxjerrë vendin nga bllokada”, thotë Jakaj për REL-in.
Në mungesë të një interpretimi të qartë kushtetues, kjo dilemë mund të përfundojë sërish para Gjykatës Kushtetuese. REL
6 tetori është afati i fundit për zgjedhjen e presidentit të Kosovës; nëse Kuvendi dështon, ai shpërndahet dhe vendi shkon në zgjedhje të reja.
Sot është, rrjedhimisht, edhe mundësia e fundit që kjo përbërje e Kuvendit t’i votojë në lexim të dytë ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara.
Ndërsa partitë ende nuk kanë marrëveshje për presidentin, protestat për ndryshimin e Ligjit për Specialen – që të hënën u përshkallëzuan në dhunë – pritet të vazhdojnë edhe sot.
08:15
Nga protesta paqësore në përplasje
Debati brenda Kuvendit është shoqëruar me protesta jashtë tij.
Qytetarë dhe përfaqësues të kategorive të dala nga lufta u mblodhën të hënën pranë Kuvendit, duke kërkuar që deputetët ta përfundonin votimin e ndryshimeve të Ligjit për Specialen.
Protesta u përshkallëzua gjatë ditës. Persona nga turma tentuan të kalonin rrethojat e Kuvendit dhe hodhën mjete piroteknike dhe gjësende të tjera në drejtim të objekteve shtetërore. Policia ndërhyri pasi situata u përkeqësua, ndërsa përplasjet vazhduan edhe gjatë mbrëmjes.
Protestuesit bllokuan edhe hyrjet dhe daljet e Kuvendit, duke kërkuar që deputetët të mos largoheshin pa e votuar projektligjin në lexim të dytë.
Situata jashtë Kuvendit të Kosovës përmes fotografive
1/10 Policia përdori gaz lotsjellës jashtë Kuvendit të Kosovës mbrëmjen e 5 tetorit, pasi disa protestues hodhën mjete piroteknike drejt ndërtesës.
2/10 Protestuesit kërkonin miratimin përfundimtar të ndryshimeve në Ligjin për Gjykatën Speciale.
3/10 Tensionet mes protestuesve dhe policisë vazhduan për disa orë në rrugët pranë Kuvendit në Prishtinë.
4/10 Policia kishte formuar një kordon pranë ndërtesës, ndërsa në rrugë u panë edhe njësitë speciale.
5/10 Rruga kryesore pranë Kuvendit u bllokua. Policia tha se përdori gaz lotsjellës për të mundësuar largimin e zyrtarëve dhe për ta vënë situatën nën kontroll.
6/10 Sipas policisë, një grup protestuesish pengoi daljen e deputetëve dhe zyrtarëve, duke detyruar disa prej tyre të ktheheshin brenda Kuvendit.
Shfaq më shumëShfaq më pak
7/10 Gjatë protestës u dogjën kontejnerë mbeturinash dhe u ndezën zjarre në rrugë, sipas policisë, e cila raportoi dëme materiale.
8/10 Gjatë përpjekjeve të policisë për t’i shpërndarë protesuesit sa më larg ndërtesës së Kuvendit, protestuesit hodhën shishe qelqi dhe mjete piroteknike në drejtim të tyre.
9/10 Ndryshimet e propozuara pasojnë dënimin e Hashim Thaçit dhe tre ish-udhëheqësve të tjerë të UÇK-së. Ato parashohin, ndër të tjera, dënim maksimal prej 15 vjetësh burg.
10/10 Projektligji kaloi në lexim të parë, por votimi përfundimtar mbeti në pikëpyetje: PDK-ja kërkonte miratimin e tij para zgjedhjes së presidentit, ndërsa Vetëvendosja kërkonte rendin e kundërt.
08:10
Specialja kaloi pengesën e parë, mbeti e dyta
Projektligji për ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara kaloi të hënën në lexim të parë, por deputetët nuk arritën ta votonin edhe në lexim të dytë.
PDK-ja, e cila e ka iniciuar projektligjin, kërkoi që procedurat të përfundonin brenda së njëjtës ditë dhe që pas shqyrtimit të amendamenteve në komisione, Kuvendi të mblidhej sërish për votimin përfundimtar.
Ndryshimet e propozuara prekin disa elemente të funksionimit të Dhomave të Specializuara.
Ato parashohin, mes tjerash, kufizimin e dënimit maksimal me burgim në 15 vjet, mundësinë e ankesës në Gjykatën Supreme të Kosovës dhe vuajtjen e dënimeve në Kosovë.
Por, procesi është ndërthurur me negociatat për presidentin.
PDK-ja ka insistuar që fillimisht të përfundojë ndryshimi i ligjit dhe më pas të diskutohet zgjedhja e presidentit.
Lëvizja Vetëvendosje ka kërkuar që të dyja çështjet të zgjidhen brenda afatit kushtetues.
Pavarësisht takimeve mes kryetarit të LVV-së, Albin Kurti, dhe atij të PDK-së, Bedri Hamza, partitë hynë në ditën e fundit pa marrëveshje për presidentin.
08:03
Dita e fundit për presidentin
Kosova ka hyrë më 6 tetor në ditën e fundit për zgjedhjen e presidentit të ri – një afat që, rrjedhimisht, mund të përcaktojë edhe fatin e ndryshimeve në Ligjin për Dhomat e Specializuara.
Kuvendi ka kohë vetëm deri në fund të ditës për ta zgjedhur presidentin.
Gjykata Kushtetuese ka përcaktuar se afati 60-ditor për zgjedhjen e tij ka nisur më 8 gusht dhe përfundon më 6 tetor.
Nëse presidenti nuk zgjidhet brenda këtij afati, Kuvendi shpërndahet dhe vendi shkon në zgjedhje të reja parlamentare brenda 45 ditësh.
Kjo do të nënkuptonte edhe fundin e mandatit të kësaj përbërjeje të Kuvendit dhe, rrjedhimisht, pamundësinë që ajo ta përfundojë votimin e ndryshimeve në Ligjin për Dhomat e Specializuara.
08:00
Mirëmëngjesi!
Unë jam Valona Tela dhe do të jem me ju gjatë ditës për t’ju sjellë zhvillimet më të fundit nga Prishtina.
Sot është një ditë vendimtare: 6 tetori është afati i fundit për zgjedhjen e presidentit të Kosovës.
Nëse presidenti nuk zgjidhet, Kuvendi shpërndahet – çka do të linte të papërfunduar edhe procesin e votimit të ndryshimeve në Ligjin për Dhomat e Specializuara, të miratuara një ditë më parë në lexim të parë.
Protestat për ndryshimin e këtij ligji, që të hënën u përshkallëzuan në dhunë, pritet të vazhdojnë edhe sot.
Mundësia për një marrëveshje të minutës së fundit mes Lëvizjes Vetëvendosje dhe Partisë Demokratike të Kosovës ekziston ende, por është e kufizuar nëse partitë nuk lëvizin nga pozicionet e tyre aktuale, vlerëson Blerim Vela, bashkëpunëtor i jashtëm kërkimor në Qendrën për Siguri dhe Qëndrueshmëri në Oslo.
Në një përgjigje për Radion Evropa e Lirë, në ditën kur skadon afati për zgjedhjen e presidentit të Kosovës, Vela thotë se zhvillimet e një dite më parë dhe mosbesimi i kahershëm mes partive e kanë vështirësuar mundësinë e kompromisit.
“Mundësia për arritjen e një marrëveshjeje të minutës së fundit mes LVV-së dhe PDK-së mbetet formalisht e mundshme, por pas zhvillimeve të djeshme dhe mosbesimit kronik mes partive, gjasat që ajo të ndodhë janë të kufizuara nëse njëra ose të dyja palët nuk lëvizin nga pozicionet e tyre aktuale”, thotë Vela.
Sipas tij, situata nuk është më vetëm çështje e afateve kushtetuese dhe procedurave parlamentare.
Ai e sheh atë edhe si “një provë të kapacitetit të munguar të elitave politike për ta kthyer kompromisin nga një koncesion i detyruar në një akt përgjegjësie shtetërore”.
Vela: Nevojitet formulë paralele për presidentin dhe Specialen
Përplasja kryesore mes LVV-së dhe PDK-së lidhet me dy procese që kanë mbetur të papërfunduara: zgjedhjen e presidentit dhe votimin përfundimtar të ndryshimeve në Ligjin për Dhomat e Specializuara.
Projektligji për Specialen mori mbështetjen e deputetëve në lexim të parë më 5 tetor, por nuk u votua në lexim të dytë.
PDK-ja ka insistuar që ndryshimet ligjore të përfundojnë para se të procedohet me zgjedhjen e presidentit, ndërsa LVV-ja ka kërkuar që të trajtohen të dyja çështjet.
Vela është kritik ndaj zhvillimeve të një dite më parë – kur protestat në mbështetje të ndryshimeve në ligj u përshkallëzuan në dhunë – dhe, veçanërisht, ndaj qasjes së PDK-së.
Sipas tij, përpjekja e kësaj partie për t’i mbajtur deputetët në Kuvend derisa të votohej në lexim të dytë Projektligji për Specialen bie ndesh me qëndrimet që PDK-ja ka mbajtur gjatë krizave të mëparshme politike, kur kishte theksuar vullnetin e lirë të deputetëve dhe kundërshtonte presionin ndaj tyre.
Ai vlerëson se debati rreth UÇK-së po shndërrohet në një betejë për “pronësi simbolike dhe politike”, ndërsa refuzimi i kompromisit, sipas tij, po përdoret edhe për mobilizim elektoral.
Megjithatë, Vela sheh ende një rrugëdalje.
Sipas tij, një marrëveshje do të kërkonte që partitë të gjenin sot një formulë për të vepruar paralelisht në të dyja drejtimet.
“Çdo kthesë e mundshme sot do të vijë nga një akt i vetëdijshëm përgjegjësie, ku partitë gjejnë një formulë veprimi paralel për çështjen e mbrojtjes ligjore dhe institucionale të ish-krerëve të UÇK-së dhe zgjedhjes së presidentit”, thotë Vela.
Ai paralajmëron se vazhdimi i bllokadës nuk do të dëmtonte vetëm një parti politike, por “funksionalitetin e shtetit dhe besueshmërinë e demokracisë kosovare”.
Çfarë ndodh nëse marrëveshja dështon?
Gjashtë tetori është afati i fundit për zgjedhjen e presidentit. Nëse kjo nuk ndodh deri në përfundimin e afatit kushtetues, Kuvendi shpërndahet dhe Kosova shkon në zgjedhje të parakohshme.
Vela beson se, në një skenar të tillë, përplasjet e ditëve të fundit dhe çështja e ish-krerëve të UÇK-së do të zinin vend qendror në fushatën zgjedhore.
“Nëse dështon zgjedhja e presidentit deri sonte në mesnatë, Kosova do të futet në fushatën më të acaruar politike deri më tani”, thotë ai.
Sipas Velës, partitë mund të përpiqen t’i përdorin zhvillimet e fundit për të krijuar dy narrativë kundërshtues: njëri rreth pretendimeve se kush “e mbron UÇK-në” dhe tjetri rreth pretendimit se kush ka bërë më shumë lëshime për të shmangur një proces tjetër zgjedhor.
Vela e cilëson këtë ndarje si “konstruktim politik artificial”, që, sipas tij, synon mobilizimin e elektoratit rreth aktgjykimit të 16 shtatorit ndaj ish-krerëve të UÇK-së dhe debatit nëse institucionet e Kosovës kanë bërë mjaftueshëm për ta.
Ai pret që PDK-ja, në rast zgjedhjesh, të synojë mobilizimin e votuesve të prekur nga aktgjykimi dhe zhvillimet rreth Dhomave të Specializuara.
Ndërkaq, sipas tij, LVV-ja mund të argumentojë se ka bërë lëshime ndaj partive opozitare për t’i shmangur zgjedhjet dhe të kërkojë mbështetje më të madhe për të dalë nga cikli i bllokadave politike.
Vela thotë se nuk e përjashton as mundësinë që, para zgjedhjeve eventuale, Qeveria të ndërmarrë masa për mbështetje ligjore, institucionale ose financiare për ekipet mbrojtëse të ish-krerëve të UÇK-së gjatë procesit të apelit.
Rreziku i një fushate të polarizuar
Përtej përfitimeve që partitë mund të synojnë nga zgjedhjet, Vela sheh edhe një rrezik tjetër: lodhjen e mëtejshme të votuesve.
Ai përmend rënien e pjesëmarrjes në zgjedhjet e parakohshme të qershorit 2026 krahasuar me ato të dhjetorit 2025 dhe thotë se një tjetër fushatë e dominuar nga akuza për “tradhti” dhe nga polarizimi mund ta thellojë demobilizimin e qytetarëve.
“Gjithë këto manovra politike mund të rezultojnë me thellim të apatisë dhe lodhjes qytetare”, përfundon Vela.
Komentet