VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

“I burgosuri i Chillon-it” dhe “I Pamposhturi”… dy poezi përkthyer nga Abdulla Rami

By | May 21, 2018

Komentet

Ezopi dhe sportisti fitimtar – Fabul nga FEDRI – Përktheu Skënder Buçpapaj

Arroganca e fituesit.

I Urti, kur pa një kampion sporti
që fitores së një gare i dha shumë rëndësi,
e pyeti nëse kishte qenë më i fortë se rivali i tij.
“Është e qartë. Sigurisht që unë jam më i forti!”
“Pra, ku qenka merita, o mik?
Sepse paske mundur dikë më të dobët?
Do të ishte meritë, nëse thua se je i fortë
sepse ke mundur një atlet i cili, gjithsesi,
fizikisht është më i fortë se ti.”

Rrëfimi i çlirët i Kadaresë: Letërsia në komunizëm, gëzonim me lugë bosh! Portretizimi i Hoxhës, del i mjerueshëm

I çlirët dhe i qeshur, Kadare mbërrin në takimin me të rinjtë e klubit letrar të Kavajës me një kapele në kokë. Kur pyetjet nisin, ai i përgjigjet pa drojë, e shpesh me mëdyshje, mbi fëmijërinë, lumturinë, censurën, rininë, raportet me veten dhe të shkuarën, procesin letrar e heronjtë, kanonet e dogmat. Nuk ka drojë nga të rinjtë, megjithatë, vetë shkrimtari i njohur që është përkthyer në disa gjuhë dhe ka marrë disa çmimet, kujdeset ti lërë të lirë, kur ju kërkon të bëjnë çdo pyetje që kanë ndërmend, sepse shpesh, edhe pyetjet më të vështira, shkrimtarët së pari ia bëjnë vetes.

Shkrimtari i madh Ismail Kadare dhe bashkëshortja e tij po ashtu shkrimtare e njohur, Helena Kadare, kanë bërë një bashkëbisedim me të rinjtë të shtunën në Qerret. E gjithë vepra e letrare e Kadaresë u ripah nën lupën e të rinjve, që të çliruar nga kohët e analizat, pyetën mbi ndjesitë e tyre, duke e kthyer takimin në një bisedë të lirë. Takimi nis me një lajm mbi një ekranizim të jetës së tyre në një film francez.

“Më kanë kërkuar të drejtat e librit tim me kujtimet e jetës së përbashkët dhe do bëhet film, si bashkëpunim, shqiptar, francez e belg”, thotë Helena Kadare, ndërsa qesh kur thotë se ka parë dhe fotografinë e aktorit që interpretojë rolin e Ismail Kadaresë. Biseda nis me romanin “Pallati i ëndrrave”, ku ai u pyet mbi mundësinë që ka njeriu të arratiset bashkë me mendimet e tij, në rastet kur ushtrohet presion dhe kontroll? Për shkrimtarin, vepra u shkrua në kulmin e diktaturës dhe vetëm një i metë nuk e kuptonte se për çfarë flitej në të.

Vepra “Kronike në gur” nxori në pah qasjen e Kadaresë mbi Fëmijërinë dhe ndjesitë e tij të vegjëlisë që u ruajtën dhe u hodhën në fletë, kur në moshë të madhe, shkroi veprën duke ruajtur naivitetin e fëmijërisë. Kadare tha se “Jeta e shkrimtarëve është burim për ta. Unë fëmijërisë i jam rikthyer në disa vepra. Me ndjesi të ndryshme, si brengë dhe lumturi, por pa ndonjë spekulim. E kam bërë se më ka ardhur natyrshëm”. Një tjetër ndalesë e të rinjve ishte romani “Kush e solli Doruntinën” që solli në tryezë, misterin, legjendën e të vërtetën që kundërshtohet, sepse shpesh mungon forca, për të pranuar dy botë të ndryshme. “Letërsia ka rregullat e veta që nuk përkojnë me rregullat e jetës. Realizmi socialist, pati rregulla vrastare për letërsinë”.

Në këtë lami, ai foli edhe për heroin pozitiv dhe dëmin që i bëjnë stereotipat letërsisë.
“Heroi pozitiv që kërkohej në atë kohë, ishte kërkesa më absurde, madje më e çmendur për artin dhe letërsinë sepse është jashtëletrare. Shpesh shkrimtarët kanë keqardhje për atë që nuk e kanë shkruar dot, po nuk ka vlerë”. Shkrimtari që jetoi Tiranën dhe Moskën duke marrë e dhënë prej tyre, nuk sheh dallime a ndryshime te vetja pas Moskës, ngase sipas tij, logjika e letërsisë, është ndryshe nga e jona. “Personazhi pozitiv është i mërzitshëm, nuk i duhet letërsisë, ashtu si mësimet e partisë që kishin të bënin me parulla që nuk kishin kuptim. Po ashtu edhe orientimet mbi idetë optimiste e pesimiste nuk mund të merren seriozisht nga shkrimtarët ndryshe letërsia nuk do kishte vlerë”.
Për të dëshmuar dëmin e kanoneve jashteletrare, Kadare foli për letërsitë brenda kufijve të realizmit socialist.

“Nëse një shkrimtar e merrte seriozisht realizmin socialist ishte i destinujar të dështonte. Ata që e bënë dhe ata që e kërkuan, thyen ligjet e shenjta të letërsisë. Po ashtu të ecje sipas mësimeve të partisë në letërsi ishte të vije duart në kokë” -tha Kadare. Me sportivitetin që krijojnë të rinjtë, pyetjet ishin të drejtpërdrejta. Vetë Kadare, u kujdes ta ç’tensionojë herë pas here situatën, duke sjellë ndjesitë e përbashkëta. “Mos ngurroni të bëni pyetjet që doni, ose të më thoni kur kam i qartë. Ka pyetje që shkrimtari i bën gjatë gjithë jetës. Letërsia e vërtetë nuk e lë shkrimtarin të gabojë”
Në vazhdën e një mendimi mbi çka qenë letërsia dhe cili ka qenë ndikimi i saj në vend ne kohë të errëta, shkrimtari i madh, foli për të shkruarin dhe shpirtin.

“Letërsia në komunizëm, ishte e pavlerë për shpirtin njerëzor. Kënaqeshim me lugë të zbrazët, flitej për gjoja njerëz”, tha ai. Përmbledhja e poezive 1959-1989, është sa një vëllim në vargje po aq, edhe jeta e tij mes Moskës e Tiranës. Dilemat e tij dalin në një varg, ku ai i drejtohej Pushkinit për ndihmë. “I kërkova ndihmë Pushkinit që të ruaja veten nga leksionet e parullat. Është metaforë, por besoj se këtë ide kam pasur. Si studentë në Gorki, kishim liri në mendime, ose shpesh e gjenim lirinë”, rrëfeu ai. Nëse në këtë 85 vjetor ai kthen kokën pas kur pyetet për lumturinë, duket i sinqertë në atë që është perceptimi i njeriut mbi lumturinë që ka ndjerë a ndjen, dhe çastin fatlum kur e ka kuptuar.
“ Lumturia është e pagjendshme, ose e kupton vonë. Mund të them se krijimtaria, është lumturi e herëpashershme e vazhdueshme”, -vërejti.

Për të lumturia është një takim me lexues të sinqerte, a qoftë një ndërgjegje e qetë si ndërgjegje e letërsisë në tërësi. “Ribotimi i veprës me rishikime, ose herët kur kam dëshirë të punoj me të dhe ta ribotoj, është diçka që më qetëson ndërgjegjen, ose unë mendoj kështu. Shpesh kjo i vlen edhe letërsisë sepse letërsitë e lumtura janë ato që dominojnë veten”. Momentet më të vështira të jetës së dy shkrimtarëve, ishte Helena që i rrëfeu, duke i quajtur botimet e disa librave, torturë. Helena Kadare përmendi botimin e tri veprave që ju kanë shkaktuar probleme, “Dimrin e madh, Pallatin e Ëndrrave dhe poema Pashallarët e kuq”

Shkrimtari edhe njëherë sqaroi arsyet që e kanë bërë atë, të ndërhyjë në veprat e botuara, duke dhënë arsye të qenësishme, mbi pjesët që shërbyen si hi syve për censurën. “Ndërhyrjet që kam bërë unë në vepra, kanë të bëjnë me disa justifikime për budallenjtë. Dikur mendjet e budallenjve, kishin rëndësi, sepse vendosnin, ndaj ndërhyj për këtë arsye”. Për të letërsia ngërthen çdo ndjesi sepse letërsia e shtrin të vërtetën në çdo kohë. Ai foli edhe për portretizimin e Hoxhës në veprën e tij, dhe grackën në të cilën është vënë diktatori, nga shkrimtari i madh. Ka pasur studiues që e kanë quajtur mjeshtër shahu përballe tiranit, por vetë Kadare, foli për terma e fjale që gjenden mes rreshtave. “Tablloja kinoshqiptare ka qenë pak groteske, pak djallëzore, pak kritike e pak komike. Më kanë akuzuar se kam portretizuar Enver Hoxhën në dy romane, te Koncerti dhe te Dimri.

Ai del i mjerueshëm në të dyja. Por këtë nuk ia thoshte njeri, sepse nuk mundej dhe vetë ai duhet të dini që, tiranët besojnë në lavdi. Thonë që e kam parë me adhurim, më thoni ku është madhështia? Te ecja e tij e hallakatur, të përballja me Hrushovin ku përmend vetëvrasjen?”. Shkrimtari i madh, më i përkthyeri e më i vlerësuari me çmime brenda e jashtë vendit, në dy kohë e përtej kohëve e vendeve, nuk deshi megjithatë, të zgjedhë kryeveprën e tij mes veprave. Çifti i shkrimtarëve, Helena e Ismail Kadare falënderuan të rinjtë për bisedën përmes këshillash të ndryshme. Biseda me të rinjtë si bashkëpunim i klubit letrar të Kavajës, e Qendrës së Librit, i paraprin datëlindjes së 85-të të shkrimtarit që do e festojë në Shqipëri.

Dje Jevrem Bërkoviqi mori udhën e Qiellit – Nga VISAR ZHITI

POETI I MADH I MALIT TË ZI
Jevrem Bërkoviq
është një nga më të fuqishmit në Ballkan
e më gjerë, rebel, opozitar i përhershëm, akademik, mik i shqiptarëve, vëllamë i poetit Ali Podrimja…
Kam qenë në shtëpinë e tij nē Podgoricê, më çoi miku im, poeti dhe kineasti Nezir Sefaj. Na priti
me madhështi, dua të them që ai ishte madheshtor, emblematik, zëlartë, i përzemërt…
I tregova që në romanin tim “Në kohën e britmës” është personazh.
– M’i vizo në libër ato pjesë, – më tha.
– Në një kapitull është aventuara juaj në Shqipëri. – Buzëqeshi si një shkëmb.
– Poemën tuaj për Stalinin dhe pianisten, – vazhdova t’i them, – e gjetëm kur s’kishte rënë diktatura dhe ia çuam në internim prizrenasit poet, Lazer Radi, për të na e përkthyer.
I kam treguar në libër…
Pasi na dha medalionet e akademisë, na përcolli deri jashtë dhe na tregoi në rrugë ku i kishin bërë atentatin. Shoferi iu vra…
Dhe më pas nga Mali i Zi kam marrë letra prej Jevremit, kolegut të tij dhe mikut, Martinoviqit, përkthime të poezive të tyre nga miku ynë i përbashkët Smajl Smaka, kemi shkëmbyer libra,
e kam dhe atë që ia ka përkthyer
aq bukur Azem Shkreli.
Dje Jevrem Bërkoviqi mori udhën e Qiellit
dhe e ndjej si ka shungëlluar Mali i Zi
prej tronditjes.
Visar Zhiti

Ujku dhe qeni – Fabul nga FEDRI

 

Sa e ëmbël është liria, dua ta shpalos shkurtimisht.

Një ujk i ligështuar dhe i uritur takon një qen të ushqyer mirë.

“Nga na vjen me kaq shkëlqim dhe bukuri? Çfarë ha për t’u mbajtur kaq mirë? Unë jam më i fortë se ti, por vuaj nga uria ”

“Edhe ti mund të ndihesh mirë nëse dëshiron, për sa kohë që i bën të njëjtin shërbim zotërisë.”

“Çfarë shërbimi?”

“Ruajtja e shtëpisë natën dhe frikësimi i hajdutëve.”

“Po, unë pajtohem! Jam lodhur nga kjo jetë e vështirë. Duhet të jetë mirë të kesh një çati mbi kokë dhe të mbushësh barkun pa gjuajtur. Unë po vij me ty.”

Duke ecur ujku pa se qafa e qenit ishte pak e dëmtuar: “Çfarë është ajo shenjë që e ke në qafë? ”

“Oh… nuk është asgjë!”

“Unë dua ta di!”

“Ndonjëherë, ata më mbajnë të lidhur në mënyrë që të pushoj ditën dhe të qëndroj zgjuar natën. Por në mbrëmje unë mund të endem lirshëm, dhe ata më ushqejnë.”

“Por nëse do që të dalësh, a ke leje?”

“Kur të dua … jo”.

“Mirupafshim mik, unë preferoj më mirë të ha pak në liri sesa shumë në robëri!!!”/Skënder Buçpapaj

ECJE MBI XHAMA – Cikël poetik nga MUSTAFA V. SPAHIU

                   ECJE MBI XHAMA    

 

 

Muzgu qeros derdhet mbi xhama – ferr,

Shputat më janë gjakosur zjarr shqim, e

Flakë nxjerrin – si gozhdat në kushtrim,

Sëmbojnë si kongjijtë beftas nëpër terr!

 

Thërmia xhamash dritës të shpërndarë,

Provo me këmbë kanjushë të fluturosh,

Ndiz kandilash plagët – var t’i mjekosh,

Mos trazo anamenë – kërko bimë e bar.

 

Pjesa tjetër e xhamave kaq po zbardhon,

Prej horizontit breshër gurët e qiellit, po

Godasin m’rrufeshëm se rrezet e dielli, e

Gjaku po ngjizet brengat po i murron, si

 

Zemra kur vithiset e shembet pa pritë!

Dhemba trashet ofkëllima deri në kulm;

Ecja mbi xhama s’është trimëri as zulm,

Kumbonaret tingëllojnë thellë në shpirt!

 

 

E martë, 19 kollozhèk 2021, në

Dardaninë Ilire

 

                FUSHË E VENDLINDJES

 

 

 

Të kam dashuruar me shpirtkrenari,

Nëpër grunajash dhe në kallamoqe

Ti si lirishte – s’të gjeta kund shoqe,

Stërgjyshërit të ruajtën me trimëri.

 

Ky zjarr i zjarrtë që prej fëmijërisë

Kur s’m’u shua thellë n’kraharor-

Vargjesh zemre t’i thuri kurorë,oh,

Fushë e vendlindjes fole e lirisë,e

 

Kupë e qiellit si vello me dëfrime,

Në ditësh lavdie si zgjua bujarie…

Dhe mezhdat s’presin ujeme urie

Qeshin frutet fushës me lavdime.

 

Fush’e vendlindjes merr një amanet:

Mua me shoq’e shokët na dhæ dritë…

– Na jep forcë për t’u mos u venitë,e

Nga të tjerët të këndon – i yti – poet!

 

Fush’e vendlindjes breroresh n’fytyrë,

Nesër mrekulli mund ta kesh,brezin –

E ru që vjen – dhuratash ta shpërblesh;

Çdo valë lumi ta shfaqën në pasqyrë…

 

Fush’e shtrenjtë û rroj me njerëzinë,

Për ty po stisi margaritar me mënd,

Zemra ime është në shpirtin tënd, e

Fjala jote e përimton tërë poezinë…

 

 

E enjte, 21 kollozhèk 2021, në

Dardaninë Ilire

 

KURRILLA OGURMIRË

 

 

Ngjatjetoj lumin fisnik sinqerisht,

Shklasin dallgët s’di si më mirë –

Krahapur vjen kurrilla ogurmirë –

E tund sqepin aq përzemërsisht.

 

Të dy sytë i shkrepin një dashuri,

Lehtë ulet prej fronit aq të lartë, e

Sqepit nxjerr krrokamë t’zjarrtë,

Kur sodit më t’madhen mrekulli!

 

Dy brigjesh hovet duke fluturuar,

Kurrilla krenare e përplot guxim-

Unë rri gati m’mbush frymëzim,

Natyrës kërkoj vargun e qëruar.

 

Më thuani miqësinë kush s’e don?

Te lumi takoheshim për çdo ditë…

Me kurrillën përmot unë jam rrit –

Thuri shpresë zogu ende fluturon!

 

Ardhja e kurrillës kishte një vlerë,

Me pendlat e paçta dukej tej larg

Dhe zogjtë tjerë vinin varg e varg

N’vendlindjen e tyre ku kanë lerë.

 

Tri stinësh shelgjet s’kishin portë,

Qielli zbarkohej nga shtegtimet,e

Plepat t’parët merrnin përqafimet;

Kurrilla “ime” vinte pa pasaportë.

 

Për kurrillën ndjejë ‘i dhëmbshuri!

S’dua kjo këngë helme t’iu sjellë,

T’panumërtat mistere ikën thellë!

Kurrilla gjeti folenë në këtë poezi.

 

 

E enjte, 21/22 kollozhèk 2021, në

Dardaninë Ilire

 

NGA GJUHË BLETE DEL

                                 FJALA

 

 

Përbiroje fjalën gamile me fije

Të tyltë në vesh gjilpëre yjesh

N’gishtërinjtë e vestaleve fute

Bërthamën n’fetus të virgjërt.

 

Nga gjuhë blete del fjala, sa

Larg meje n’urë buzësh – fjaf

Ndrit shpirti zhgrehet rrufeja

Hapen fluturimet degë vatre.

 

N’praninë time bleron kujtimi

I pranoj fjalët pa u përkulur,një

Unazë ilire më vizatohet ylber

N’mollëza t’fytyrës dikon krua.

 

Përkulem t’i ngjasoj rrënjëve

Buzëqeshja e agimit m’shfaqet

Rretherrotull nektari ma zhduk

Sëmundjen zogu s’ndal cic’rime.

 

T’mbarës s’i ndahem me gjuhën

Qepi qiellin e grisur me arnat blu

Pikojnë metafora pse shiu fshehet

Në gjuhë blete këlthet bukuria, as

 

Fjala s’të mashtron shpresa e fati

Piqen në zjarrin magjik të gjakut-

Unë e mashtroj fjalën në gjakoj lojën

Gabimisht t’keqkuptuar të urtisë.

 

 

E shtunë, 23 kollozhèk 2021, në

Dardaninë Ilire

 

             NJË PËRGJIGJE KARAGJOZËVE

 

Pa pardon t’shartuar jeni karaskaqë,

Ballë, hundebuzë uritur – fytyrëçarë

Në rropulli mallkimesh jeni t’vrarë –

Udbashët iu kanë mëkuar me kulaç.

 

Keni ndopak dinjitetin e shqiptarëve,

Bëni tuxharllëk me dreqin e të birin!

Me Nikolla Pashën,Esat Toptan qafirin,

ADN-ët e gjenit i keni si të gomarëve.

 

Në mua anakonda çka jeni hakërruar?

Nëntë vite po derdhni helme të therta,

Ju eunuk me malloçet e shterpëta,në

Shtrezash sogjoni natë e ditë t’zgjuar.

 

Publikisht! Për tutë s’ndi kur hiç e hiç!

Këtë lëkurë s’e ndërroi me tjetër lëkurë;

Llafe boshesh shajaku s’është lënurë;

Atkina s’ka pjellë asnjëherë dot kërriç?

 

Stojan Andov[1] iu futi në lojëra të kota,

Resore ministrash iu pati premtuar, Be-

Dele ngelët mëkatarë më të turpëruar

Dhe të pështyrë mbi ju po qesh BOTA!

 

 

E shtunë, 23 kollozhèk 2021, në

Dardaninë Ilire

[1] Stojan Andov,  spiker i Parlamentit të Maqedonisë së Veriut, disa mandate në legjislacionet e Parlametit. I dalluar si albanofob i regjur ekstrem!?!

 

THARMA E BLERIMIT

 

 

Vetveten ngjeshi n’tharmë të blerimit,

Me ujin e paparë – rruazat e shpresës,

Të përtritëm si bar rrënjve t’qëndresës

Dhe murriz qofsha n’stom të kujtimit.

 

Poezia ime të mos vuan për lagshtirë!

Me zemër ta magjepsi t’egrin gjarpër,

Me mirësi të këngës të rrimë në vatër

Për njëri – tjetrin të kemi pak mëshirë!

 

Ndrydhur e ngjeshur për jetë tē jetës,

Emblemë blerimi u bëftë mbrothësia,

Me rreze dielli të më ngroh dashuria

Fjal’e zgjedhur mbi krahët e vërtetës.

 

Tharm’e blerimit me aromë ka ardhë,

Me qiqra t’mimozës,me djersë gatuar;

Kalliri vargjesh me çdo kokërr praruar,

Këngës borxh i kam ngjyrën e bardhë!

 

 

E martë, 19 kollozhèk 2021, në

Dardaninë Ilire

Hapni dosjet – Poezi nga Neki Lulaj

 

Po hapni,  bre ato arka të mbyllura

Hapni ato Arkiva gjëmëmëdha!

Ju që rrini si thëngjill i ndezur, si struci.

E fshiheni pas ofshamave  si mëkatarë

 

Kujeni ju?

Ju oficerë fallco që mbanit çelësat e thesarit

Hapni  ato bashkë me sejmenët tuaj!

Se I fshihni nëpër gungat e qafës së malit.

Dosjet  e krimit, përt ë cilat  toka ju ka mallkuar

 

Hapni  more ato mistere  të shohim  padrejtësitë

Kush iu priu shtegut e rrufeve të krimit

E pa faj  vrau,   plaçkiti si në një lukuni

Në terrin e hipokrizisë  urrejtjes e nënçmimit

 

Hapni se shuhet dhimbja  e nënave shamizeza

Në horizontin shurdhmemec misteri ende  gjemon

Gjarpëron si vetëtimë në qiellin ku duket rrezja

E dalin plagët vdekjeprurëse që ende kullojnë.

 

Zbardhni  me drejtësi dosjet të krimeve të rënda

Nxirrni dosjet e vrasjeve  politike dhe  pritat.

Duam të shohim të vëretën që është brenda.

Se na  vrasin si gjilpera si heshta, si shtizat.

TRIP-TIK-LIRIK – Cikël poetik nga THANI NAQO

 
GJUMË TË THELLË EDHE QENTË NË FSHAT
.
Po qe se ti më ke fshirë nga kujtesa,
Gjer sot, kjo gjë, s’ka ndodhur me mua.
Më të bukur, se ç’je, të bëj me vjersha,
Ëndërr e ëndrrave të patreguara.
.
Po qe se ti ma ke shurdhuar hapin,
Hija ime s’të ndjek nga pas.
Për ty, pa gjumë, sërish e lë fshatin,
qentë egërshanë do lehin plot gaz.
.
Po qe se unë ta trazoj gjumin,
Mos e ngjyro dashurinë me terr.
Cilido që ty ta prek kurmin,
Më mirë se unë s’të përkëdhel.
.
Po qe se ti ma ke harruar fytyrën,
Buzët e mia ngjitur i ke.
Hajt, të përziejmë për të fundit herë frymën,
Unë mos plakem, ti të mbetesh e re.
***
Po qe se, (vërtet!,) më ke fshirë nga kujtesa,
E unë, (ta dish!,) do të t’ fshij pak e nga pak.
Sa mirë mos më shfaqesh nëpër vjersha,
Në gjumë të thellë edhe qentë në fshat…
2013
.
MË DUKET SE BASHKË KEMI NJË SHEKULL
.
Më duket se bashkë kemi një shekull,
I fundmi thëngjill më kleit në gjoks.
Marrëzisht, mendoj, edhe zjarri yt’ ka vdekur.
Marrëzira, marrëzira, marrëzira për kot!
.
Më duket se bashkë do bëjmë dhe ca rrugë,
Ku vallë është fundi i saj?
Ti thua: “Atje, ku mbollëm puthjen e parë,”
Unë them: “Diku gjetkë edhe ca më larg.”
.
Më duket se bashkë do jemi edhe atje,
Ku lulet çelin në çdo stinë.
Edhe thekët e yjeve varen gjer përdhe
Dhe heshtja e dashuria krah për krah rinë.
2018
.
BUKURIA VRASTARE
.
Bukuria jote, kur isha djalë,
Edhe hënën e vishte me ndryshk.
Një re, si zemër, loton sot e vrarë,
Pikëllon kalldrëmi me myshk.
.
Të krisur më morën, si me magji,
Sytë e ëndrra që s’vdes.
Ç’ë se s’t’i preka buzë e gjinj,
As flokët derdhur mbi bel.
.
Nga pas të ndiqnja,porsi gjahtar,
Paçka se një tjetër dashuroje.
Por ja, ai tjetri, dashurinë e heq zvarrë,
gjersa e shkel si lëvore.
.
Ende ri larg, dua të afrohem,
Të bindem  se bën magji.
Në ndodh, sërish, të plagohem,
Bukuri Vrastare je ti.
2009

PIRAMIDA TË REJA MASKASH…. – Poezi nga TON ZMALI

Sikur nuk na mjaftonin
Maskat e pafund të përditëshmërisë
Frymor e qenje shumeftyrash
Vrastar e dordoleca shpirtrash…
Që me maska fjalësh
U ngjitën në Olimpe maskash…
Dhe atje me pabesi
U vetshpallën perendi…!?
Rreth vetës mblodhën kopetë me mijë…
Ata glacuan e banë pis çdo bukuri…
Piramidat e mashtruesve e karkalecave
Piramidat e gjarpnive e brevave
Piramidat e vrasjeve të zeza, të kuqe e të fshehta
Piramidat e zagarve, qenve e meqkave
Piramidat e xhunglave e maskave të reja
Piramidat e gjembave, murrizave e ferrave
Piramidat e ajrit të pistë e votrave të shitblera
Armata skllevrish mbanin te dera
Nji virus i padukshem nji ditë u shfaq i fortë
Dhe i rrafshoj Piramidat ma të medha në botë
Faraonët e rrëme me mumjet e perendive
U gjunjëzuan pa kushte,
Nën glacat e mijve…
Nën maskat e syve….
TON ZMALI ATHINË

Dhelpra dhe maska – Fabul nga Fedri

 

Fedri

Një dhelpër një herë hyri në një teatër dhe, ndërsa rrotulloi nëpër kostume, gjeti një maskë argjile të modeluar në mënyrë perfekte. Dhelpra ngriti maskën dhe, duke e mbajtur midis putrave, bërtiti duke qeshur: «Çfarë koke madhështore! Por është për të ardhur keq që ajo nuk ka një tru ”.

Kjo fabul vlen për të gjithë ata njerëz me trup të bukur, por që nuk kanë shpirt dhe inteligjencë./Skënder Buçpapaj

Njeriu që gjeti një luan të artë – Fabul nga EZOPI – Përktheu Skënder Buçpapaj

Një njeri i cili ishte aq koprac sa edhe frikacak,
takoi një luan të artë dhe filloi kështu të flasë:
“Çfarë duhet të bëj? Po më luan mendja e kokës
i mëdyshur midis dëshirës për ar dhe drojës.
Po kush të ketë qenë, rasti apo Zoti, vallë,
cili prej tyre të ketë krijuar një luan të artë?
Shpirti im copëtuar: për arin lakmi dhe nga bisha drojë;
Dëshira më shtyn ta marr, natyra më shtyn t’i shpëtoj.
O fat që ma ofron dhe ta marr nuk ma lejon.
O thesar i çudtishëm që aspak nuk më gëzon!
O hir i Zotit që më zhyt kështu në mjerimin mizor!
Çfarë të bëj? Me çfarë mënyre mund ta përdor? …
Tash po shkoj t’i sjell shërbëtorët e mi, ta kapin këtë bishë,
Ndërsa unë nga larg gjithë skenën do ta sodis:”

 

Kjo fabul është për ata që, pavarësisht se të pasur janë,
nuk guxojnë të prekin dhe ta shijojnë pasurinë që kanë.

Hasan HASANRAMAJ: Intervistë me shkrimtarin dhe publicistin Sejdi BERISHA

KRIJUESI ASNJËHERË NUK DUHET TË SHKRUAJË VETËM SA PËR TË BËRË APO KRIJUAR EMËR…

 

…Pa gëzimin e njeriut dhe të atdheut, pa kombin e lumtur, çdo gjë sikur e ka akrepin e orës të ngadaltë dhe duhmën e dhembjes që nuk pranë. Pa këto gjëra, jeta më është boshe, e thatë dhe pa tharmin e këngës, pa dritën e mëngjesit pranveror. Andaj, të lumtur qofshim vetëm të bashkuar dhe të përqafuar. Kjo tingëllon ëmbël dhe shëndosh në të gjitha aspektet, në të gjitha rrafshet, na tha në fund të intervistës shkrimtari, publicisti, dramaturgu dhe njeriu i mirënjohur i kulturës në Kosovë dhe trojet tjera shqiptare, Sejdi BERISHA!

“…Për shkrimtarin, publicistin, dramaturgun dhe aktivistin e shumë aktiviteteve Sejdi Berishën, krijuesi nga Shqipëria, Daniel Gazulli, në mes tjerash ka thënë se, Berisha, qoftë si krijues letrar në gjithë rrëmujën e vrullshme të këtij shekulli është një anije e cila lundroi vazhdimisht kundër rrymës. Gjithnjë në anën e forcave të progresit shoqëror dhe historik. E zorshme, e mundimshme, por e njerëzishme…”!

“…Edhe shkrimtari që jeton dhe vepron në Zvicër, Kadri Rexhaj, në mes tjerash ka thënë se kushdo që e lexon poezinë, dramat dhe shkrimet tjera të shkrimtarit tonë të mirënjohur, Sejdi BERISHËS, aty gjen një pjesë të vetes së vet. Pikërisht, është ky tipar, tipari i të kënduarit shpirtit njerëzor, që e bën poezinë e tij të pranueshme, të kërkueshme, të lakmueshme, të vlerësueshme…”!

“…Edhe Hekuran Halili, shkrimtar çam nga Saranda, për krijuesin Sejdi BERISHA, kanë thënë së është njeriu që urtëson dhe gjallëron kuvende dhe debate, njeriu që prinë kah atdheu dhe vendlindja me bujari dhe madhështi njerëzore, njeriu që e lartëson kulturën, vlerat shpirtërore, madhështinë e popullit dhe i nderon dëshmorët…”!

________________


Në intervistën të cilën e zhvilluam me shkrimtarin, publicistin, dramaturgun dhe aktivistin e shume veprimtarive të tjera, Sejdi Berishën, i cili në veprat e tij “Fjala e gjakut”, monografitë, “Zejtarët e Pejës” dhe “Teatri i Pejës”, dhe shumë vepra të tjera, të cilat në njëfarë mënyre janë dokumente dhe pjesë të lidhura me themelet të historisë të qytetit Pejës dhe më gjerë? Në mesin e shumë veprave tjera, këto tri vepra të shkrimtarit tonë të Madh Sejdi BERISHËS, sipas mendimit tim si gazetar, janë një pasqyrë karakteristike e rrugëtimit historik.

“Fjala e gjakut” përjetëson të gjithë emrat e luftëtarëve të rënë në Prekaz, në Koshare dhe në Gllogjan, pra, pothuaj se në pjesën dërmuese të Kosovës. Ndërsa, “Zejtarët e Pejës” dhe “Teatri i Pejës”, në mesin e shumë veprave të tjera letrare, janë vepra, nëse mund të thuhet, emblematike që janë dokument historiografik me peshë të veçantë, e të cilat janë pëlqyer dhe respektuar tej mase edhe në shumë qytete të Shqipërisë, si në Tiranë, në Durrës, në Bajram Curri, në Lezhë etj. Dhe, të mos shkruash dhe të mos lexosh vepra si këto, është dëm dhe mëkat në të njëjtën kohë, kur dihet se secilin njeri e brengos diçka, diçka që ndoshta edhe nuk di ta shpjegojë, ose, nuk ka guxim për ta shfaqur, ose nuk di për ta thënë fuqishëm dhe nga zemra, dhe kështu, përgjithmonë me te ikën i etur dhe me shkrumbin për këngën e pa kënduar!

Andaj, krijuesi Berisha, na tha në vazhdim të bisedës, se asnjëherë shkrimtari nuk duhet të shkruajë vetëm sa për të bërë apo krijuar emër. Sepse, atëherë, ai dhe krijimtaria bëjnë mëkat ndaj njeriut, por edhe u ngjajnë vagonëve dhe trenave pa itinerar!…

Peja, thotë shkrimtari dhe publicisti, Sejdi BERISHA, është njëra prej qendrave më të njohura historike, turistike dhe të kulturës më begati tradicionale kombëtare. Andaj, ajo, për thesarin, begatinë dhe vlerat shpirtërore e kulturore që i flenë në thellësitë e saj, sikur nxjerrë zërin e zemërimit, për t’i përjetësuar rrjedhat më të ndritshme të këtij qyteti, i cili ka përjetuar e palosur histori në vetvete, me të vetmin qëllim për t’iu rrëfyer gjeneratave për atë që e ka përcjellë këtë fortifikatë të gjakut që rrjedhë e flet shqip.

Çfarë mund të thuhet për gjendjen dhe për pozitën e kulturës në komunën e Pejës, në Kosovë por edhe më gjerë?

 

Që në fillim du t’u them se krijimtaria e mirëfilltë arrihet me përkrahje dhe bashkëpunim e jo me shkapërderdhje. Kujtoj se kjo mjafton për ta parafytyruar gjendjen pozitën e kulturës në Pejë, por pse jo edhe më gjerë. Ndërsa, kur është fjala për raportin në mes krijuesve, shumë prej tyre ndoshta duhet të dalim nga lëvozhga e shpirtngushtësisë dhe primitivizmi, nëse dëshirojmë të synojmë cilësinë dhe shoqërinë krijuese evropiane.

 

 

Ju keni shkruar edhe disa drama, si “Valsi i kuq”, “Lapidari pa dresë” e të tjera”?

 

Po, sa i përket kësaj fushe, kujtoj, na tha në vazhdim Berisha, se ende është bërë shumë pak, kurse, raporti përbrenda finalizimit të vlerave sikur çalon. Dua të them se në shumë raste më përgatiten dhe shfaqen drama të autorëve të huaj se sa të atyre vendas. Po ashtu, kujtoj se në këtë drejtim ka edhe shumë punë për t’u bërë, që vlerat e dramës origjinale, respektivisht të asaj kombëtare, të sjellën në binarët e duhur edhe të vlerave e të profesionalizmit.

Në vitin 1975, kur drama ime “Valsi i kuq”, tha Berisha, u përgatit dhe u shfaq në Teatrin e Pejës, atëbotë vështirë se mund të gjeje bileta. Dua të them se drama e autorëve vendas përkrahej dhe respektohej. Edhe drama ”Lapidari pa adresë” u përgatit dhe shfaq nga trupa teatrore e Teatrit të Klinës e cila edhe shfaqet edhe sot e kësaj dite. Po ashtu u përgatit dhe u shfaq me shumë sukses edhe në teatrin e Pejës…

 

 

 

Ju, për punën dhe cilësinë tuaj krijuese keni marrë shumë shpërblime ishte pyetja vijuese drejtua Sejdiut?

 

Po. Shpërblimet, nëse kuptohen drejtë, janë vetëm edhe një përgjegjësi dhe obligim për të qenë gjithnjë më shumë në brendi të njeriut, në dhembjen dhe lumturinë e tij! Deri me tash kam marrë shumë shpërblime, si për poezitë më të mira në manifestimet e shumta dhe konkurset tradicionale, në Prishtinë, në Podujevë, në Klinë, në Tiranë, në Prizren, në Gjakovë, në Malishevë, në Lezhë, në Mirditë, në Bajram Curri, në Sarandë e në vende të tjera. Po ashtu, për krijimtari të suksesshme letrare jam nderuar me mirënjohje të shumta edhe nga institucione të shumta.

Po, ja zgjidhni disa nga mendimet e krijuesve dhe lexuesve nga të gjitha anët: në udhëtimin e tij të një dashurie prekëse, shkrimtarin e shoqëron drama e popullit, drama e tij, drama jonë. Poezia është reflektim njerëzor i botës që na rrethon. Nuk është qëllimi i tij të japë modele të poezisë.

Shkrimtari që e lartëson kulturën, krijimtarinë letrare, vlerat shpirtërore dhe madhështinë e popullit

 

Pse në poezi nuk duhet të ketë modele: ajo, si çdo krijim artistik, duhet të jetë në radhë të parë origjinale. E tillë asht poezia Berishës: me një ndjeshmëri deri në dhimbje, origjinale dhe njerëzore deri në caqet e rikrijimit. Për shkrimtarin, publicistin, dramaturgun dhe aktivistin e shumë aktiviteteve Sejdi Berishën, krijuesi nga Shqipëria, Daniel Gazulli, në mes tjerash ka thënë se, Berisha, qoftë si krijues letrar në gjithë rrëmujën e vrullshme të këtij shekulli është një anije e cila lundroi vazhdimisht kundër rrymës. Gjithnjë në anën e forcave të progresit shoqëror dhe historik. E zorshme, e mundimshme, por e njerëzishme.

Shkrimtari dhe publicisti, Sejdi BERISHA në një nga aktivitetet letrare në Bibliotekën Kombëtare Universitare të Prishtinës

Edhe shkrimtari nga Zvicra, Kadri Rexhaj, në mes tjerash ka thënë se kushdo që e lexon poezinë, dramat dhe shkrimet tjera të shkrimtarit tonë të mirënjohur, Sejdi Berishës, aty gjen më së paku një pjesë të vetes së vet. Pikërisht, është ky tipar, tipari i të kënduarit shpirtit njerëzor, që e bën poezinë e tij të pranueshme, të kërkueshme, të lakmueshme, të vlerësueshme. Andaj nga zemra i uroj krijimtari të gjatë dhe i këndoftë zemra e shpirti nga ku marrin udhë vargjet e frymëzimet e tij. Edhe Hekuran Halili, shkrimtar nga Saranda dhe shumë të tjerë, për të madhin Sejdi BERISHËN, kanë thënë së është njeriu që urtëson dhe gjallëron kuvende dhe debate, njeriu që prinë kah atdheu dhe vendlindja me bujari dhe pa lidhshmëri, njeriu që e lartëson kulturën, vlerat shpirtërore, madhështinë e popullit dhe i nderon dëshmorët. Njeriu, që vetëm dhuron libra, në shkolla, biblioteka, spitale, kopshte fëmijësh, njeriu që krijoi dhe linçoi lidhjet kulturore mes Pejës dhe shumë qyteteve në Kosovë dhe Shqipëri dhe të trojeve të tjera stërgjyshore.

 

 

Krijimtaria e këtij shkrimtari lartëson dhe lëron tema psikologjike, ato të njerëzores dhe të traditës, ndërsa, satira dhe ironia e tij janë “armë” që godasin saktësisht dukuritë negative të kohës që kalojmë, duke u bërë njësh me opinionin, me lexuesin, duke menduar dhe reflektuar bashkë me të, me të gjitha kategoritë e lexuesve, të çdo brezi, të çdo moshe…

Nga kjo intervistë interesante që e zhvillua me Sejdi BERISHËN, konsideruam se krijimtaria e tij letrare është oksigjeni i trupit, i mendjes, por edhe i gëzimit dhe i hidhërimit. Ndërsa, etja, lindja e fuqisë dhe dëshirës për ta bashkuar mendjen, shpirtin dhe veprimin, sot e gjithmonë se janë më se të domosdoshme, dhe si të tilla janë, si të them, shkrumbi i tij. Kurse, për Pejën mos më detyroni të flasë, sepse, për te kam dhembje e krenari përnjëherë! Mos më pyesni as se çfarë jam duke punuar…!

Kurse, pa gëzimin e njeriut dhe të atdheut, pa kombin e lumtur, çdo gjë sikur e ka akrepin e orës të ngadaltë dhe duhmën e dhembjes që nuk pranë. Pa këto gjëra, jeta më është boshe, e thatë dhe pa tharmin e këngës, pa dritën e mëngjesit pranveror. Andaj, të lumtur qofshim vetëm të bashkuar dhe të përqafuar. Kjo tingëllon ëmbël dhe shëndosh në të gjitha aspektet, në të gjitha rrafshet, na tha në fund të intervistës shkrimtari, publicisti, dramaturgu dhe njeriu i mirënjohur i kulturës në Kosovë dhe trojet tjera shqiptare, Sejdi BERISHA.

 

Unë, Hasan Hasanramaj, si gazetar i kësaj interviste dhe shkrimtari e publicisti Sejdi BERISHA, gjatë karrierës sonë gazetareske, unë në Deçan e Sejdiu në Pejë kemi përjetuar momente të vështira por me peshë profesionale dhe kombëtare, por, kemi përjetuar edhe momente shumë të vështira në rrugëtimin e asaj kohe që na bëjnë krenar dhe të lumtur…!

 

Më 23 janar 1930 lindi shkrimtari nobelist Derek Walcott

VOAL – Derek Walcott (Castries, 23 janar 1930 – Cap Estate, 17 Mars 201) ishte një poet dhe shkrimtar Santalucian, i cili ka marrë Çmimin Nobel për letërsi më 1992, i njohur më së shumti për veprat e tij poetike dhe teatrale në anglisht. Idioma tjetër e përdorur në disa vepra të vogla është Creole e Antilles, kriole e tokës së tij amtare, ishullit të Shën Luçias.

Poet anglishtfolës i Karaibeve, që nga viti 1981 ai ka dhënë mësim në shkrimet krijuese në Universitetin Brown në Providence, SHBA. Si në poezi ashtu edhe në teatër ai shprehu me të njëjtën cilësi artistike, duke u mbështetur në traditën letrare angleze, por me kontribute indigjene dhe spanjolle, ndjenjën e privimit të historisë së tij, të veçantë për Karaibet me prejardhje afrikane.

Pasi mori një bursë nga Universiteti i West Indies, nga 1959 deri në 1976 ai drejtoi Workshopin e Teatrit Trinidad, ku ai ishte gjithashtu i përfshirë në vënien në skenë të disa prej dramave të tij, dhe më 1981 ai u transferua në Boston për të dhënë mësim në Universitetin e Harvardit.

Vepra e tij spikat për origjinalitetin e shprehjes, imagjinatën vizionare dhe praninë e temave metafizike. Ekziston një prani e fortë e të dhënave biografike të lidhura me tokën e tij amtare, Inditë Perëndimore, ku historikisht është krijuar një vazo e shkrirjes së popujve, racave dhe kulturave. Vetë Walcott shkruan për një personazh: … “Unë jam anglez, zezak dhe holandez/ unë nuk jam askush, ose jam një komb”. Kjo shumëllojshmëri e origjinës etnike ushqen veprën e Walcott me një humus të veçantë gjuhësor-letrar.

Josif Brodskij në “Tingulli i baticës” vlerëson Walcott në aftësinë e tij për të kënduar botën në periferi, dhe tregon Oqeanin si një sfond ose si një shtrat gjithmonë të pranishëm në poezitë e tij, Oqeani i cili sipas M. Hélène Laforest është motor i vërtetë i frymëzimit të tij./Elida Buçpapaj


Send this to a friend