Në verë të vitit 2002 po udhëtoja me avion nga Bostoni në Tiranë. Për herë të parë që nga marsi i vitit 1999, kur së bashku me familjen isha vendosur në këtë qytet të njohur amerikan. Dhe bash në periudhën kur në Japoni dhe Korenë e Jugut po zhvillohej botërori i futbollit. Ashtu si këto ditë që kjo ngjarje kaq e madhe  po zhvillohet në SHBA,  Kanada dhe Meksikë

Ja përse kur u ndalënm për  nja dy orë në Zyrih, që të merrnim avionin për  Tiranë, unë me disa shqiptarë të tjerë, që udhëtonim  së bashku në të njejtin avion,  u sulëm tek   një alamet televizori, i vendosur në sallën e madhe të terminalit, që shihnim një nga ndeshjet e atij  botërori, që për fat të keq pas disa minutash përfundoi. Por nuk përfunduan hamendësimet se cila skuadër, Gjermania, Brazili, Franca, apo Italia do të ishte mbretëreshe e këtj botërori. ( Pas finales me Gjermaninë, atë do ta fitonte Brazili).

Dhe ndërkohë,  një nga shqiptarët , ulur pranë meje, më ftoi të pinim së bashku kafe. Pranova me gjithë zemër. Dhe kësisoj midis nesh nisi një bisëdë  rreth  aventurës  dramatike   edhe që ai kishte përjetuar  gjatë një ndeshjeje të botërorit Meksikë 1986, të cilën  e kishte fituar Argjentina e Maradonës.

-Atë vit unë isha ushtar në një repart të vogël,  tutje të Librazhdit, jo larg një pllaje të quajtur Fushë Studno, në kufi me Dibrën e Madhe,- zuri të më rrëfente bashkëbiseduesi,  –  dhe në sallën e kulturës po ndiqnim ndeshjen e mësipërme,  të Argjentinës, që sapo kishte filluar. Se si erdhi rasti dhe ti, që po e komentoje, përdore shprehjen: ”Maradona me këtë arratisje nga krahu i djathtë,  mashtron mbrojtësit kundërshtarë…”. Atëherë disa shokë ushtarë shpërthyen në të qeshura.

”Për besë më këtë fjalën “arratisje “ këtij komentatori, dhe ai përmendi emrin tënd,  nga lart  me të drejtë kanë për t’ia tërhequr veshin”, – tha njëri.. ”Po pse, -ia priti një tjetër,- ai këtë  fjalë po e përdor në një ndeshje futbolli?!”. ”Ashtu  vërtet, po sikur u kujton “armiqve”… arratisjen që ata e kanë për zemër”,- tha përsëri  i pari me shpoti.

Me kaq u mbyll ky muhabet dhe të tërë, aty në sallën e kulturës  së repartit, vazhduam të ndiqnim  ndeshjen në televizor. Por unë nuk e kisha mendjen fare aty…. Kisha ditë që bluaja me vete planin që të arratisesha nga ferri komunist. Bash gjatë një ndeshjeje të këtij botërori!..Të gjithë në repart digjeshin ta shihnin, me ushtarë dhe oficerë e nënoficerë. Sidomos të shihnin Maradonën. Edhe rojat… Dhe fjala ”arratisje” që përdore  për yllin argjentinas, sikur më nxiti, më dha zemër. Kështu, ndërsa shokët e kishin humbur torruan pas ndeshjes, si me marifet, dola jashtë dhe nëpër errësirën që kishte mbuluar repartin, u futa në fjetore, ku poshtë dyshekut   kisha futur   enkas “kallashnikovin” tim. E mora, e   fsheha  pelerinës, dola jashtë në oborr dhe pastaj  duke u zvaritur iu afrova telave   që kufizonin repartin.

– Dhe nuk të pikasën rojat?- e pyeta unë.

–  E vërteta është se pata shumë frikë, sidomos kur  njeri po iafrohej trungut të një pishe,  ku isha strukur. Por, ndërkohë, nga salla e kulturës doli një ushtar. Si$ dukej,  për të urinuar.  Atëherë roja iu afrua dhe  pyeti për rezultatin e ndeshjes. Dhe ushtari $uditërisht nuk përtoi t’i tregonte, madje   me nge…Tamam ato $aste kalova telat. Dhe, gjithnjë duke u zvarisur nëpër një shteg, bëra  drejt  një pyllishteje.

– Besoj i njihje mirë shtigjet? – e pyeta unë.

– Doemos, sepse atyre anëve bënim vazhdimisht stërvitje. Sidoqoftë, nuk eca  nëpër një  monopat, sepse , ndonëse mbrëmje e vonë,  andej edhe  mund të kalonin fshatarë, që ktheheshin nga ndonjë fshat tjetër. Kështu kalova andej   nga pylli, tutje repartit.  Atëherë mora frymë disi  i lehtësuar. Gjykova  se kisha humbur gjurmët e rojave që mund të më ishin vënë pas, kur shokët atje në sallën  e kulturës kishin vënë re se unë, tifoz thekur, mungoja midis tyre dhe kësisoj  atyre mund t’u kishte lindur ndonjë farë dyshimi. Se kështu ndodh, kur e ke mizën nën kësulë…Por, duke dëpërtuar përmes  drurëve   të pyllit, ngaqë errësira u bë edhe më e dendur, në vend që të merrja djathtas, ku kufiri ishte jo shumë larg, nga hutimi  ia mbatha majtas. Dhe, për dreq, u ndodha në një fushëtirë, poshtë së cilës ngrihej  një shtëpi . Dhe, për $udi, që andej vinin brohoritje…Edhe atje, si në sallën   e kulturës, ishin mbledhur fshatarë që edhe ata  po ndiqnin ndeshjen. Mendova  të kthehesha andej nga kisha ardhur, kur befas u dëgjuan të lehurat e një qeni. Më hynë të dridhura, kur pandeha  se do të më sulej. Do të më merrte lumi! Mirëpo, për fat të mirë, qeni ishte i lidhur.

– Shpëtove nga ky sikleti i madh?- e pyeta

-Përkundrazi,- m’u përgjigj bashkëbiseduesi,- sepse  i mallkuari qen vazhdonte tëk lehte, si të donte të njoftonte se përreth shtëpisë  vërtitej një hajdut shumë i rrezikshëm. Nuk mjaftoi kjo, por nga shtëpia doli dikush. Si$ dukej një nga të zotët e saj. Dhe zuri të sillej vërdallë saj,  madje drejt vendit  ku isha rrëkutur.

– Të pikasi?- e pyeta unë.

– Për fat të mirë, më shpëtoi… Maradona.

– Maradona, e ç’hyn ai në këtë mes?- e pyeta unë, duke pandehur se bashkëbiseduesi kishte shkekur në ndonjë dërrasë të kalbur.

– Sepse në  çast nga ajo shtëpi doli një fshatar tjetër dhe briti:

-Po lëre, or i uruar,  qenin që kot po leh, dhe hajde shihe Maradonën, se sapo bëri  gol!..

Dhe fshatari që nuk e kishte të vështirë  të më pikaste, nuk e bëri të gjatë, por  me vrap u fut në shtëpi. Atëherë u ktheva dhe me të katra, duke shtrënguar kallashnikovin që mbaja në duar, u sula  në anën e djathtë të pylit, që të dilja te shtegu, anës Fushë Studnos, dhe   të merrja pastaj drejt kufirit. Ngaqë renda sa më hanin këmbët,  u këputa kaq  shumë, sa e pashë të udhës   ta merrja pakëz veten. Por duket së prapësitë nuk kishin të sosur. Kur e ndjeva vetën tashmë të kendellur  dhe u bëra gati që thembrat e këmbëve të më shkonin pas kokës, tutje  një ferre m’duk se di$ lëvizi .

“Ndonjë  kufitar, që më ka pikasur dhe po më ruan,-  mendova me vete.  Prita e prita që ai kufitar më së fundi të diltë nga ferra. Dhe doli… Por, sa nuk shqeva sytë sa një filxhan, kur para syve të mi u duk…   një goxha derr i egër  Fatmirësisht nuk më pa, dhe mori i bekuari, nga i tha mendja. M’u shkri gjaku në rëmba. Sidoqoftë,  për $do të papritur,  nuk mora të vrapoja, por të ecja i kërrusur…Gjithnjë   me kallashin në duar.

– Besoj se këtu i hodhe pas prapësitë ?- e pyeta.

Ai qeshi dhe vazhdoi:

–  Ç’thua?!.. Këtu ndodhi ajo i që kurrë nuk e prisja, sepse tek bëja përpara,  befas, se si ktheva kokën dhe pashë një hije që m’u sul  vetëtimthi. E ndjeva veten nën peshën një trupi, sidoqë jo të rëndë, që, gjithsesi, më përmbysi …

“Ja, më së fundi  rashë pre e një kufitari”,- mendova flakërimthi, i mjeruar. Por nuk e dhashë veten. I stërvitur mirë në mundje , pas një dyluftimi jo të gjatë arrita, habitërisht  të $lirohesha nga dy luftimimi me kufitarin.…

– Dhe $’ bëri kufitari”?- vazhdova unë plot kurreshtje

– Po nuk ishte kufitar ai ditëziu!..

– Po  kush ishte atëherë?!

– Një çunak, që nga pamja nuk dukej  t’i kishte mbushur të  njëzetat, që edhe ai si unë, rrekej të arratisej. Më shpjegoi pastaj se së bashku me një shok ishin nisur  enkas nga Elbasani dhe kishin arritur këtyre anëve. Shoku kishte mundur të kalonte kufirin, kurse ai, shumë i kapitur, kishte mbetur pas. Ishte fshehur në pyll dhe pasi kishte humbur gjurmët,  edhe ai kishte mundur të kalonte në… Jugosllavi. Dhe habitej se si një kufitar shqiptar po e ndiqte…

I shpjegova shkurt të gjorit se ai, vërtet  hedhur në tokën jugosllave, por i ndarë nga shoku, duke $arë përmes  errësirës, pa e  kuptuar,  kishte hyrë sërishmi në tokën tonë. Dhe kështu duke  pandehur, si kufitar,  se e kisha pikasur, ishte përleshur me mua. Për të qeshur dhe për të qarë!…

– Besoj se me kaq kjo ndodhi  mori fund?- pyeta unë.

– Jo,jo, se fundi pati  të papritura krejt të papashikuara…Me  atë  $unakun, më së fundi,  kaluam kufirin, që e njihja pëllëmbë për pëllëmë, por  për habi, pa ndeshur asnjë kufitar jugosllav, që kështu t’u doëzoheshim, te   posta e parë kufitare e jugollavëve, e cila  nuk duhej të  ishte larg. Ecëm jo shumë dhe  nëpër terr  na u shfaq një si kalibe. Nuk mora vesh nëse  ajo ishte posta kufitare.  Por  më bëri përshtypje se andej vinin britma  gazmore, thuajse atje se po bëhej dasmë… Ndaj, shend e verë, u afrova,  shtyva derën ,  por, për $do të papritur, me tytën e kallashiit të drejtuar përpara.  Ç’të shihja!.. Kufitarë jugosllavë  vetëm me benevrekë, që  për shtatë palë qejfe po ndiqnin.. një   ndeshje të botërorit të futbollit… Kur dëgjuan zhurmën ne derës që u hap,  kthyen këkën dhe,  për t’u  shqyer gazit, hopthi të tërë ngritën duart përpjetë…  Doemos, se panë dikë me uniformën e kufitarit shqiptar, i cili  kishte arritur jo vetëm të depërtonte në tokën jugosllave, por deri brenda  postës kufitare, dhe  ndoshta edhe  me të tjerë  nga pas,  tashmë do t’i përcillte  tutje kufirit, robër në Shqipëri!…

Ata…kufitarët armiq sa krahëngritur  nuk po ia krisnin  vajit..  Dhe merreni  me mend se zgurdulluan sytë  kur unë lashë kallashin në dysheme  dhe së bashku me $unakun ngritëm dhe ne duart përjetë…U bë zallamahi!….Ata më dorëzoheshin mua dhe një $unaku me duar në hava, dhe  shihnin se edhe ne,  po  u dorëzoheshim atyre!..  Nuk ishte parë e dëgjuar që dy palë kundërshtare t’u dorëzoheshin kësisoj njeri-tjetrit?!.

– Po ç’ndodhi atëherë?- ishte pyetja ime e fundit pa mbajtur gazin .

– Duke ua bërë me shenja u ftillova  se të dorëzuarit ishim unë dhe çunaku, dhe jo ata, pra kapësit… Veç t’i shihje atëherë se si  benevrekëmbathësit  gollomesh,  na u sulën harbutërisht, me lloj lloj të sharash, me siguri të ndyra, që u dilnin pa hesap nga goja . Dhe këta dhjeritës u trimëruan deri në atë pikë,  sa u bënë gati  edhe të na goditnin. Mirëpo njeri prej tyre   di$ zuri t’u rokaniste  kështu e ashtu….Dhe atëherë ranë squkë. Shihej faqeza , se ai benevrekas i kishte porositur  që as një qime floku të mos na preknin.  E kuptova aty për aty se kjo ndodhte se,  në një mënyrë, anë një tjetër, unë dhe $unaku  i  kishim në dorë. Mjaftonte që, kur komandantët e tyre të na merrnin në pyetje, t’u ftillonim  se ata kufitarë nuk na kishin kapur trimërisht ne kufi, kur ne orvateshim të futeshm klandestin$e në tokën jugosllave, por ishim ne, që pasi kishim kapëtuar  pa teklif kufirin,  i kishim gjetur kufitarët e tyre… sy$eltësorë të  asaj zone për faqe të zezë, duke ndjekur një ndeshje futbolli.

Ndaj, pasi na mbajtën atë natë në postë, të nesërmen që me sabah, na nisën në një qytet jugollav, ku u kërkuam eprorëvëe të atjeshëm të kufirit, strehim politik. Pasi na  shtrydhën   disa javë me turli pyetjesh, ata  na nisën për në Beograd, ku ambasada amerikane na dha vizën dhe pas disa ditësh fluturuam për në Amerikë.

Kështu   e mbylli bashkëbiseduesi im  rrrëfimin kaq angështues dhe gazmor, rreth    arratisjes së së tij gjatë një ndeshjeje futbolli të botërorit të vitit 1986.