Studenti Kleidi Memo, i ftuar sot në televizionin News24, ka bërë një analizë të protestës dhe lëvizjes së rinisë shqiptare, e quajtur edhe “Gjenerata Z”, për rrëzimin e qeverisë, dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama dhe ndryshimin e klasës politike.
Ai tha se protesta që reziston në mënyrë historike në sheshet e Tiranës prej 66 ditësh i ka futur frikën dhe panikun kryeministrit, ndërsa ata nuk do largohen nga sheshi pa arritur qëllimet e tyre.
Teksa foli në emër të grupit studentor ku dhe bën pjesë, i riu theksoi se protestat kanë shkatërruar fasadën e mashtrimit të ndërtuar ndër vite nga politika.
Memo u ndal te reagimi i kreut të qeverisë ndaj protestave, duke e akuzuar se është munduar fillimisht t’i minimizojë përmes ironisë dhe aludimeve për faktorë të jashtëm, në një kohë që realiteti tregon të kundërtën.
“Protesta e ka vënë Ramën në panik. Filloi duke e ironizuar, duke thënë se ka forca të jashtme që e organizojnë, etj. Çdo herë ai përpiqet të krijojë një fasadë sikur çdo gjë është në rregull. Këtë ka bërë që nga viti 2013, duke tentuar të thotë se çdo gjë është në rregull. Kjo protestë e ka shembur fasadën që Edi Rama dhe PS, por edhe PD kanë ngritur më parë,” u shpreh ai.
Sipas Memos, rinia përfaqëson katalizatorin e vërtetë të ndryshimit dhe nuk mund të pranojë më një klasë politike që synon vetëm përfitimet personale. Ai njoftoi se studentët janë bashkuar në një front të përbashkët qëndrese.
“Gjenerata Z është gati të bëjë ndryshim sepse rinia është katalizator i ndryshimit në çdo vend. Unë jam pjesë e një grupi studentor që përfaqëson edhe studentët në protestë dhe kemi krijuar një qëndresë për studentët ku çdo student mund të na bashkohet për të luftuar këtë klasë politike të vjetër që është aty vetëm për interesat e tyre personale.”
Në përfundim, ai evidentoi se qytetarët dhe studentët ballafaqohen çdo ditë me mungesa të theksuara dhe se aksionet simbolike të rinisë do të vijojnë.
“Kemi shumë pakënaqësi, ka shumë kërkesa, si për arsimin, shëndetësinë që duhen përmirësuar. Kjo qeveri ka uzurpuar çdo aspekt të jetës së përditshme të shqiptarëve. Ne si studentë kemi bërë shumë aksione, ku një prej tyre ka qenë shpalosja e një banderole të madhe në Universitetin Politeknik”, tha ai.
Deputetë të zgjedhur të Lidhjes Demokratike të Kosovës kanë shprehur qëndrimin se kërkesa e partisë së tyre është që të kenë postin e presidentit.
Hykmete Bajrami dhe Jehona Lushaku Sadriu artikuluan këtë kërkesë, një ditë pasi kreu i LDK-së, Lumir Abdixhiku, dhe ai i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, nuk arritën ndonjë marrëveshje për krijimin e institucioneve të reja.
Lushaku Sadriu tha se LDK gjithmonë ka kërkuar që institucionet e vendit të sigurojnë një balancë mes fuqive politike.
“Pra edhe në këtë kuptim, domethënë kërkesa jonë është që presidenti t’i takojë LDK-së, në kuptimin që të diskutojmë së bashku për gjithë pushtetin edhe pastaj të bëhet ndarja në mënyrë proporcionale. Ky ka qenë qëndrimi”, tha Lushaku-Sadriu për mediat para mbledhjes së Grupit Parlamentar të LDK-së.
Ndërkaq Bajrami tha për mediat se nuk i di detajet e takimit të djeshëm, por iu duk se Abdixhiku po insiston “me të drejtë” po insiston që partia e tij të ketë postin e presidentit.
“Mendoj se pozita e presidentit do të siguronte një balancim të pushteteve në Kosovë dhe do të ishte një siguresë si për Kosovën, ashtu edhe për Lidhjen Demokratike të Kosovës”, tha Bajrami.
Sipas saj, ofrimi i posteve ministrore nga LVV-ja nuk ofron garanci.
Pas takimit të tyre, që zgjati mbi tri orë, Kurti dhe Abdixhiku shprehën qëndrime të ndryshme sa i përket presidentit – moskonsensusi për të cilin muaj më parë mes partive nxiti zgjedhjet e 7 qershorit.
Kurti insistoi se Kosovës i duhet një president konsensual, jopartiak, ndërkaq Abdixhiku tha se president konsensual është kushdo që i merr 80 vota të deputetëve.
Në zgjedhjet e qershorit, LDK-ja garoi me Vjosa Osmanin edhe për një mandat në krye të shtetit.
“President konsensual është secili president që i merr 80 vota. LDK duhet të ndihet e përfaqësuar për t’i pasur votat e veta”, tha Abdixhiku mbrëmjen e 4 gushtit.
Osmani, së bashku me nënkryetarin e LDK-së, Lutfi Haziri, ishin të pranishëm po ashtu në takimin me Kurtin.
Teksa LVV-ja dhe LDK-ja kanë paralajmëruar vazhdimin e bisedimeve, më 6 gusht pritet të mbahet seanca konstituive e legjislaturës së njëmbëdhjetë. Me konstituimin e organit ligjvënës, nis rrjedhja e afateve për formimin e Qeverisë, por edhe të presidentit. Deputetët më pas do të ketë kohë 60 ditë për të zgjedhur një president, në të kundërtën vendi do të shkojë në zgjedhje – të katërtat që nga shkurti i vitit 2025.
LVV-ja ka fituar 58 mandate dhe së bashku me partitë e komuniteteve joshumicë ka votat e mjaftueshme për të konstituuar Kuvendin dhe krijuar Qeverinë e re, pasi për to kërkohen 61 vota në Kuvendin prej 120 deputetësh.
Megjithatë, për zgjedhjen e presidentit nevojitet prania e 80 deputetëve në Kuvendin me 120 vende që votimi për presidentin e Kosovës të jetë i vlefshëm.
Me një marrëveshje të mundshme me LDK-në, e cila i fitoi 18 vende, atëherë do të arriheshin të paktën 81 vota, mjaftueshëm për votimin e presidentit të ri, nëse të paktën 80 prej tyre do të qëndronin në sallë.
Pas paralajmërimit të biznesmenit Behgjet Pacolli se çështja e Aeroportit të Vlorës do të përfundojë në arbitrazh ndërkombëtar, natyrshëm lind pyetja se sa është ‘gjoba’ që kompania koncesionare mund të kërkojë si dëmshpërblim nga shteti shqiptar.
Sipas të dhënave të publikuara nga Kapital.al, Mabco, kompania e lidhur me investitorin Behgjet Pacolli, ka deklaruar se është ekspozuar me mbi 320 milionë euro investime në projektin e Aeroportit të Vlorës, pa përfshirë fitimet e munguara që do të mund të gjeneroheshin nga aktiviteti i aeroportit.
Biznesmeni dhe ish-presidenti i Kosovës, Pacolli ka deklaruar se do të kërkojë kompensim maksimal në arbitrazh, pas vendimit të Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë për nisjen e procedurave për shtetëzimin e aeroportit, pas konfliktit të krijuar mes aksionerëve të shoqërisë koncesionare.
“MABCO është ekspozuar financiarisht me mbi 320 milionë euro, pa përfshirë humbjen e fitimit dhe kostot ligjore. Kompania kishte përfunduar pothuajse të gjitha detyrimet kontraktore dhe ndodhej vetëm pak para fazës së certifikimit të aeroporti”, shkruan ai ndër të tjera në reagimin e tij.
Një tjetër element që mund të ndikojë në vlerën e kërkesës së investitorit është plani financiar i koncesionit.
Sipas të dhënave të bëra publike, gjatë periudhës 35-vjeçare të koncesionit, Aeroporti i Vlorës ishte parashikuar të gjeneronte rreth 720 milionë euro të ardhura.
Kjo shumë, së bashku me pretendimet për investimet e kryera dhe dëmet ekonomike të shkaktuara nga ndërprerja e kontratës, mund të jetë pjesë e argumentimit financiar që Mabco mund të paraqesë përpara një trupi arbitrazhi.
Megjithatë, shuma përfundimtare që Shqipëria mund të detyrohet të paguajë nuk është e përcaktuar dhe do të varet nga vlerësimi i arbitrazhit ndërkombëtar, provat e paraqitura nga palët, si dhe interpretimi i kontratës së koncesionit.
Në rast se arbitrazhi do të pranonte pjesërisht ose plotësisht pretendimet e investitorit, fatura do të paguhej nga buxheti i shtetit, duke e kthyer konfliktin për Aeroportin e Vlorës në një çështje me kosto potencialisht të lartë për taksapaguesit shqiptarë.
Konflikti i zgjatur mes aksionerëve të Aeroportit të Vlorës që ka sjellë vonesa disamujore për mbarimin e veprës infrastrukturore duket se do të përfundojnë me zgjidhjen e kontratës në mënyrë të njëanshme nga Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë.
Projekti, i cili ka nisur punimet në vitin 2021 dhe duhet të përfundonte brenda tri viteve, është shtyrë vazhdimisht pas konflikteve midis aksionerëve Behgjet Pacolli dhe Valon Ademi mbi ndarjen e aksioneve. Ndërsa aeroporti duhej të ishte bërë operacional brenda vitit 2025 dhe punimet ende nuk kanë përfunduar, qeveria ka menduar si zgjidhje prishjen e njëanshme të kontratës për të zhbllokuar punimet.
Sipërmarrësi Behgjet Pacolli ka reaguar pas lajmit se Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë ka nisur procedurën për zgjidhjen e kontratës së koncesionit për Aeroportin Ndërkombëtar të Vlorës, duke paralajmëruar arbitrazh ndërkombëtar nëse vendimi konfirmohet.
Sipas Pacollit, kompania MABCO Constructions SA nuk është njoftuar zyrtarisht nga autoritetet shqiptare dhe e ka mësuar lajmin përmes mediave.
“Për një investim strategjik të kësaj rëndësie, është e papranueshme që investitori të informohet nga mediat dhe jo nga institucionet e shtetit”, deklaroi ai.
Pacolli pretendon se MABCO është ekspozuar financiarisht me mbi 320 milionë euro dhe se në muajin maj kishte përmbushur pothuajse të gjitha detyrimet kontraktore, duke qenë pranë certifikimit të aeroportit, por punimet u penguan.
Ai akuzoi shtetin shqiptar për neglizhencë dhe veprime të kundërligjshme, ndërsa tha se pengesat institucionale kanë sjellë vonesa dhe dëme financiare.
“Paradoksi është i qartë: nga njëra anë institucionet penguan përfundimin e projektit, ndërsa nga ana tjetër përpiqen ta përdorin pikërisht këtë pengesë si arsye për zgjidhjen e kontratës”, u shpreh Pacolli.
Ai paralajmëroi se në rast të zyrtarizimit të procedurës për prishjen e kontratës, MABCO do të ndjekë të gjitha rrugët ligjore, përfshirë arbitrazhin tregtar dhe atë ndërkombëtar kundër Republikës së Shqipërisë.
“Arbitrazhi nuk është kërcënim, është realiteti i krijuar si pasojë juridike e veprimeve të kundërligjshme dhe mosveprimeve të atyre që kishin detyrimin të mbronin ligjin, investimin dhe interesin publik”, tha Pacolli.
Sipas tij, çdo faturë financiare që mund të lindë nga një proces i tillë do të rëndojë mbi taksapaguesit shqiptarë, bizneset dhe shtetin.
Reagimi i plotë:
Sot u bë publik lajmi se Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë ka nisur procedurën për zgjidhjen e Kontratës së Koncesionit të Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës. Deri në këtë moment, MABCO Constructions SA nuk ka marrë asnjë njoftim zyrtar nga Autoriteti Kontraktor. Për një investim strategjik të kësaj rëndësie, është e papranueshme që investitori të informohet nga mediat dhe jo nga institucionet e shtetit.
Nëse ky lajm rezulton i vërtetë, atëherë shteti shqiptar ka vendosur të ndjekë rrugën e arbitrazhit ndërkombëtar. MABCO ka bërë çdo përpjekje për ta shmangur këtë skenar, duke kërkuar dialog, zgjidhje institucionale dhe zbatim të ligjit. Fatkeqësisht, këto përpjekje janë penguar nga neglizhenca, papërgjegjshmëria, veprimet e kundërligjshme të disa zyrtarëve, nga elementë që kanë vepruar dhe veprojnë jashtë ligjit, nën mbrojtje institucionale dhe nga dështimi i një sistemi të drejtësie, të ndikuar për të garantuar mbrojtjen e investitorit.
MABCO është ekspozuar financiarisht me mbi 320 milionë euro, pa përfshirë humbjen e fitimit dhe kostot ligjore. Mabco që në Maj kishte përmbushur pothuajse të gjitha detyrimet kontraktore dhe ndodhej para certifikimit të aeroportit, kur u pengua të vazhdonte punimet. Edhe pas vendimit të Gjykatës së Lartë, MABCO u mbajt për muaj të tërë jashtë kantierit, në prani të Policisë së Shtetit. Gjatë kësaj periudhe u dëmtuan dhe u shkatërruan pajisje me vlerë, ndërsa një pjesë e tyre u vodhën.
Paradoksi është i qartë: nga njëra anë institucionet penguan përfundimin e projektit, ndërsa nga ana tjetër përpiqen ta përdorin pikërisht këtë pengesë si arsye për zgjidhjen e kontratës. Kjo bie ndesh me vendimin e Gjykatës së Lartë, me Kontratën e Koncesionit, me Marrëveshjen Dypalëshe për Mbrojtjen e Investimeve ndërmjet Zvicrës dhe Shqipërisë, si dhe me parimin themelor të së drejtës se askush nuk mund të përfitojë nga sjellja e vet e paligjshme.
Nëse procedura konfirmohet, MABCO do të përdorë të gjitha mjetet juridike dhe të gjitha provat që disponon për të kërkuar përgjegjësi ndaj kujtdo që ka kontribuar në këtë situatë, përfshirë arbitrazhin tregtar dhe arbitrazhin ndërkombëtar kundër Republikës së Shqipërisë.
Nuk kam dëshiruar kurrë që taksapaguesit shqiptarë të paguajnë faturën e neglizhencës, papërgjegjshmërisë dhe vendimeve të kundërligjshme të disa zyrtarëve. Megjithatë, ata vazhdojnë të sillen me indiferencë, sikur të mos kishte asnjë rëndësi nëse Aeroporti Ndërkombëtar i Vlorës vihet në funksion me muaj apo vite vonesë dhe sikur dëmi ekonomik të mos rëndonte mbi qytetarët.
Përfaqësuesit e lartë të institucioneve sillën sikurse nuk mbajnë asnjë përgjegjësi personale, sepse e dinë se nuk do të paguajnë asgjë nga xhepi i tyre. Faturën do ta paguajnë qytetarët shqiptarë, bizneset dhe vetë shteti. Kjo kulturë pandëshkueshmërie po dëmton rëndë interesin publik, besimin tek institucionet dhe klimën e investimeve në Shqipëri.
ARBITRAZHI nuk është një kërcënim, është realiteti i krijuar si pasojë juridike e veprimeve të kundërligjshme dhe mosveprimeve të atyre që kishin detyrimin të punojnë NDERSHËM, të mbronin ligjin, të mbronin investimin dhe interesin publik.
MABCO GJITHMONË KA FUNKSIONUAR DHE VAZHDON TE FUNKSIONOJE VETEM KONFORM LIGJIT DUKE RRESPEKTUAR ATË , PA KOMPROMIS! BW
Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë ka nisur procedurat për zgjidhjen e kontratës koncesionare të Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës. Procedura është iniciuar gjatë ditës së sotme, me synimin për të zhbllokuar situatën e krijuar pas vonesave në përfundimin e një prej projekteve më të mëdha infrastrukturore në vend.
Ky zhvillim vjen pas paralajmërimeve të bëra nga ministria gjatë muajve maj dhe qershor, kur u la të kuptohej se shteti ishte i gatshëm të ndërhynte për të zgjidhur ngërçin dhe për të garantuar funksionalizimin e aeroportit.
Në muajin maj, Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë deklaroi se Aeroporti Ndërkombëtar i Vlorës përbën një infrastrukturë me rëndësi strategjike për vendin dhe se funksionimi i tij është çështje e interesit publik e shtetëror, e jo thjesht një marrëdhënie biznesi mes palëve private. Më pas, në fillim të muajit qershor, ministria bëri të ditur se kompanive u ishte lënë një afat prej 30 ditësh për të zgjidhur mosmarrëveshjet tregtare.
Sipas informacioneve me nisjen e kësaj procedure qeveria ka kaluar në fazën e radhës të mekanizmave kontraktorë për zgjidhjen e situatës së krijuar.
Punimet për ndërtimin e Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës nisën zyrtarisht në nëntor të vitit 2021. Sipas kontratës koncesionare dhe planit fillestar të investimit, aeroporti duhej të përfundonte brenda rreth tre viteve dhe të niste operimet gjatë vitit 2025. Megjithatë, afatet nuk u respektuan dhe aeroporti ende nuk është bërë operacional.
Mosfunksionalizimi i aeroportit është lidhur me konfliktin e zgjatur mes aksionarëve të shoqërisë koncesionare, i cili ka sjellë procese gjyqësore, bllokim të vendimmarrjes dhe vonesa në realizimin e projektit.
Aeroporti Ndërkombëtar i Vlorës konsiderohet një investim strategjik për zhvillimin ekonomik të vendit. Vënia e tij në operim pritet të rrisë lidhjet ajrore me destinacione europiane dhe rajonale, të zgjasë sezonin turistik, të shtojë fluksin e vizitorëve dhe të nxisë investimet e huaja në jug të Shqipërisë.
Procedura e aktivizuar nga qeveria pritet të përcaktojë fatin e mëtejshëm të kontratës koncesionare dhe të vetë projektit, i cili konsiderohet një nga investimet infrastrukturore më të rëndësishme të viteve të fundit në Shqipëri.
Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë ka nisur procedurat për zgjidhjen e kontratës koncesionare të Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës. Mësohet nga burime të besueshme se procedura është iniciuar gjatë ditës së sotme, me synimin për të zhbllokuar situatën e krijuar pas vonesave në përfundimin e një prej projekteve më të mëdha infrastrukturore në vend.
Ky zhvillim vjen pas paralajmërimeve të bëra nga ministria gjatë muajve maj dhe qershor, kur u la të kuptohej se shteti ishte i gatshëm të ndërhynte për të zgjidhur ngërçin dhe për të garantuar funksionalizimin e aeroportit.
Në muajin maj, Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë deklaroi se Aeroporti Ndërkombëtar i Vlorës përbën një infrastrukturë me rëndësi strategjike për vendin dhe se funksionimi i tij është çështje e interesit publik e shtetëror, e jo thjesht një marrëdhënie biznesi mes palëve private.
Më pas, në fillim të muajit qershor, ministria bëri të ditur se kompanive u ishte lënë një afat prej 30 ditësh për të zgjidhur mosmarrëveshjet tregtare.
Me nisjen e kësaj procedure qeveria ka kaluar në fazën e radhës të mekanizmave kontraktorë për zgjidhjen e situatës së krijuar.
Punimet për ndërtimin e Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës nisën zyrtarisht në nëntor të vitit 2021.
Sipas kontratës koncesionare dhe planit fillestar të investimit, aeroporti duhej të përfundonte brenda rreth tre viteve dhe të niste operimet gjatë vitit 2025. Megjithatë, afatet nuk u respektuan dhe aeroporti ende nuk është bërë operacional.
Mosfunksionalizimi i aeroportit është lidhur me konfliktin e zgjatur mes aksionarëve të shoqërisë koncesionare, i cili ka sjellë procese gjyqësore, bllokim të vendimmarrjes dhe vonesa në realizimin e projektit.
Aeroporti Ndërkombëtar i Vlorës konsiderohet një investim strategjik për zhvillimin ekonomik të vendit. Vënia e tij në operim pritet të rrisë lidhjet ajrore me destinacione europiane dhe rajonale, të zgjasë sezonin turistik, të shtojë fluksin e vizitorëve dhe të nxisë investimet e huaja në jug të Shqipërisë.
Procedura e aktivizuar nga qeveria pritet të përcaktojë fatin e mëtejshëm të kontratës koncesionare dhe të vetë projektit, i cili konsiderohet një nga investimet infrastrukturore më të rëndësishme të viteve të fundit në Shqipëri. gsh
Shqipëria ka shpallur persona të padëshiruar dy shtetas të Maqedonisë së Veriut, Bekim Halimin dhe Valon Belën (i njohur edhe si Valjon Belja).
Nga Ministria e Brendshme e Shqipërisë konfirmuan për Radion Evropa e Lirë se vendimi është marrë me urdhër të ministrit Besfort Lamallari dhe dy shtetasve nga Maqedonia e Veriut u është ndaluar hyrja në Shqipëri për një periudhë dhjetëvjeçare.
Ndaj Belës është lëshuar edhe urdhri për dëbim. Sipas Ministrisë së Brendshme, vendimi u mor në bazë të Ligjit për të Huajt, përkatësisht në bazë të një neni që thekson se ministri shpall një shtetas të huaj të padëshiruar kur vepron ose propagandon kundër sovranitetit të Republikës së Shqipërisë, sigurisë kombëtare, rendit kushtetues dhe rendit e sigurisë publike, dhe kur është anëtar i organizatave terroriste apo përkrah e kryen veprime anarkiste kundër shtetit ligjor.
Valon Bela, analist dhe aktivist politik në Maqedoninë e Veriut, reagoi ndaj vendimit përmes rrjeteve sociale.
Ai tha se shpallja person i padëshiruar është vendim politik, i cili, sipas tij, është marrë në sinkron mes kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama dhe presidentit serb, Aleksandar Vuçiq. Bela tha se nuk ka kryer asnjë veprim që cenon sigurinë e Shqipërisë dhe e konsideroi masën si përpjekje për të penguar veprimtarinë e tij publike.
Ai tha gjithashtu se është shpallur më herët “non grata” edhe në Serbi, duke e lidhur këtë me qëndrimet e tij kritike ndaj politikave të Beogradit. Bela shtoi se do ta kundërshtojë vendimin përmes rrugëve ligjore.
Gjatë muajit qershor, Bela kishte publikuar në llogarinë e tij në Facebook fotografi nga pjesëmarrja në protestat e quajtura “Revolucioni i Flamingove”.
Në postimet e tij ai ka mbajtur qëndrime kritike ndaj kryeministrit Rama dhe qeverisjes së tij.
Personi tjetër ndaj të cilit është marrë masa e ndalimit për 10 vjet, Bekir Halimi, është teolog shqiptar nga Maqedonia e Veriut, i njohur për ligjëratat dhe aktivitetin e tij fetar në komunitetet shqiptare në Ballkan. Ai ka studiuar në Jordani dhe ka qenë aktiv në botime dhe organizime fetare.
Vendimi ndaj dy shtetasve nga Maqedonia e Veriut vjen në një kohë kur protestat kundër Qeverisë shqiptare kanë hyrë në muajin e tretë. Ato nisën si kundërshtim ndaj projektit të ndërtimit të një resorti në Zvërnec, në jug të Shqipërisë, por më pas morën karakter më të gjerë politik, me kërkesa për ndryshime në qeverisje dhe çështje ekonomike.
Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, më herët ka pretenduar se protestat shoqërohen edhe me ndërhyrje nga jashtë, duke përmendur pjesëmarrjen e qytetarëve nga Kosova dhe Maqedonia e Veriut.
“Vijnë njerëz nga Kosova, Maqedonia për të shpëtuar Shqipërinë në emër të shqiptarëve”, ka thënë Rama.
Më 25 qershor, Shqipëria i ndaloi hyrjen për 15 vjet predikueses fetare nga Kosova, Ikballe Huduti, e njohur për qëndrimet e saj pro Iranit dhe kundër Shteteve të Bashkuara. Autoritetet shqiptare e cilësuan atë një kërcënim për sigurinë e vendit. Ajo kishte marrë pjesë në protestat kundër Qeverisë Rama.
Kryetari i Partisë Mundësia, Agron Shehaj, ka ironizuar kryeministrin Edi Rama dhe Taulant Ballën, duke deklaruar se përpjekjet për t’i shpëtuar drejtësisë janë të kota.
Në një video të publikuar në rrjetet sociale, Shehaj shprehet se Rama dhe Balla kanë “një problem shumë të madh”: nuk mund të mbeten shtatzënë, duke iu referuar justifikimit për t’iu shmangur drejtësisë nga gratë e mazhorancës socialiste në vitet e fundit.
“Edi Rama dhe Taulant Balla kanë një problem shumë të madh. Nuk mbeten dot shtatzënë. Ej, po lini nam. Nuk i shpëtoni dot drejtësisë. Kot e keni”, deklaron Shehaj në video.
Kreu i Mundësia akuzon mazhorancën se për vite me radhë ka vepruar sikur ishte mbi ligjin dhe se tashmë, përballë drejtësisë, po përpiqet të përdorë çdo mënyrë për t’iu shmangur përgjegjësisë.
“Vodhën pa limit sepse mendonin se ishin mbi ligjin. Tani nuk dinë nga t’ia mbajnë dhe po përdorin gjithçka për t’i shpëtuar drejtësisë”, shkruan Shehaj në postimin që shoqëron videon. bw
Hetues pranë vendit ku po kryhen gërmime në Kalludër të Vogël të Zubin Potokut. 1 gusht 2026.
Radio Evropa e Lirë
Prokuroria Speciale e Kosovës tha se po kryhen hetime për një lokacion të tretë për varrezë masive, teksa në dy lokacione në Zubin Potok autoritetet kanë konfirmuar gjetjen e mbetjeve mortore, që dyshohet se u përkasin viktimave të luftës së fundit në Kosovë.
Sipas një njoftimi, gjatë hetimeve janë kontrolluar disa lokacione. Në fshatin Jabukë të Zubin Potokut “janë gjetur mbetje”, të cilat, sipas Prokurorisë, do t’i nënshtrohen ekzaminimeve mjeko-ligjore dhe analizave të ADN-së për identifikim, ndërsa gërmimet në fshatin Kalludër e Vogël po vazhdojnë.
“Aktualisht, hetimet po vazhdojnë në një lokacion të tretë”, tha Prokuroria Speciale e Kosovës, e cila shtoi se hetimet për krimeve të luftës në Zubin Potok, po vazhdojnë në mënyrë intensive.
Gërmimet për një varrezë të dyshuar masive në Kalludër të Zubin Potokut nisën në fund të korrikut, ndërkaq disa ditë më parë, nisën gërmime edhe në Jakubë, të po kësaj komune në veri të Kosovës.
Njoftimi i Prokurorisë Speciale vjen në kohën kur kryenegociatori i Kosovës për dialogun teknik, Agron Bajrami, ka kërkuar që Bashkimi Evropian të sigurohet që Serbia të zbatojë plotësisht zotimet e Deklaratës për Personat e Zhdukur.
Përmes një postimi në X, Bajrami tha se ka kërkuar nga BE-ja që Serbia të ofrojë qasje të pakufizuar në arkiva dhe mbrojtje për ata që ofrojnë informacione.
“Si kryenegociator i Kosovës i kam përcjell zyrtarisht të dërguarit të posaçëm të BE-së për dialogun Kosovë-Serbi, Peter Sorensen, shqetësimet tona lidhur me zhvillimet e fundit për personat e zhdukur nga lufta e viteve 1998-99”, shkroi Bajrami.
Ai tha se familjarët e personave të zhdukur kanë pritur “shumë gjatë për të vërtetën”.
Ditë më parë, Prokuroria Speciale konfirmoi se në fshatin Kalludër e Vogël janë gjetur mbetje mortore me origjinë njerëzore. Ndërkaq, më 3 gusht, ministri në detyrë i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, tha se në Jakubë janë zbuluar mbetjet mortore të të paktën katër personave.
Në kuadër të dialogut për normalizim të raporteve, Kosova dhe Serbia më 2 maj të vitit 2023 arritën pajtim për Deklaratën për të Zhdukurit.
Kjo deklaratë parasheh zotimin e të dyja palëve për zbardhjen e fatit të mbi 1.500 personave të zhdukur gjatë luftës më 1998-99. Në të nuk përmendet konkretisht hapja e arkivave ushtarake apo policore, po aty përmendet fjala “dokumente konfidenciale”.
Në fillim të këtij viti, Kosova dhe Serbia mbajtën takimin e parë të Komisionit të Përbashkët për personat e zhdukur gjatë luftës në Kosovë, por takimi përfundoi pa ndonjë rezultat.
Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, pas nisjes së gërmimeve në Zubin Potok, ka përsëritur thirrjen që Serbia të hapë arkivat shtetërore dhe ushtarake dhe të zbatojë Deklaratën e Brukselit.
“Andaj e përsërisim thirrjen ndaj faktorëve ndërkombëtarë të shtojnë trysninë ndaj Serbisë, që mes tjerash, të ndryshohet vendimi për klasifikim 30-vjeçar deri më 2044 dhe të hapet arkiva e Brigadës së Motorizuar 37 të ushtrisë jugosllave në mënyrë që të kemi informaciuone për zbardhjen e fatit të të zhdukurve me dhunë”, deklaroi Kurtimë 29 korrik.
Sipas kryetares së Komitetit të Helsinkit për të Drejtat e Njeriut në Serbi, Sonja Biserko, arkivat ushtarake të Serbisë kanë raporte luftarake, të dhëna për veprimet e njësive dhe regjistra të transferimeve që mund të ndihmojnë në identifikimin e varrezave masive.
Ndërkaq, arkivat e shërbimeve të sigurisë shtetërore, siç tha Biserko për Radion Evropa e Lirë, kanë raporte të inteligjencës për operacionet në Kosovë dhe tregojnë për ndalimet dhe bashkërendimin mes Ministrisë së Brendshme serbe dhe ushtrisë.
Ndërkaq, të rëndësishme vlerësohen edhe arkivat e institucioneve të tjera të Serbisë, veçmas të atyre që ishin përgjegjës për bartjen dhe varrosjen e kufomave, “siç janë kompanitë e shërbimeve komunale dhe organizatave të ngjashme”, deklaroi Bekim Blakaj nga Fondi për të Drejtën Humanitare në Kosovë.
Lidhur me dyshimet për varreza masive, autoritetet në Kosovë kanë arrestuar tre persona. Ndërkaq, në Serbi më 30 korrik u arrestua një person për spiunazh.
Në Kosovë, megjithatë, disa burime thanë për Radion Evropa e Lirë se arrestimi lidhet me dyshimet se R.T – i arrestuar në Serbi – kishte dhënë informacione që çuan te lokacioni ku po zhvillohen gërmimet për mbetje mortore në Zubin Potok.
Ministri në detyrë i Punës, Familjes, Mbrojtjes Sociale dhe Vlerave të Luftës Çlirimtare i Kosovës, Andin Hoti, e ka vlerësuar arrestimin e personit, për të cilin pretendon se ka ndihmuar në zbulimin e një varreze të dyshuar masive të dyshuar në Kosovë si “tentim-vrasje ndaj së vërtetës”.
Sipas një raporti të publikuar më 29 korrik, Instituti i Krimeve të Kryera Gjatë Luftës tha se bazuar në të dhënat preliminare, janë dokumentar 12.230 viktima të luftës në Kosovë, në periudhën 1 janar 1998 – 20 qershor 1999.
Mbi 1.500 persona, shumica shqiptarë, konsiderohen ende të zhdukur, teksa mbetje mortore të të zhdukurve janë gjetur në disa varreza masive në Serbi.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e ka cilësuar rrëzimin e një rakete ruse në territorin e Polonisë si një tjetër “shkelje të papranueshme” të hapësirës ajrore të Bashkimit Evropian.
Në një reagim të publikuar në platformën X, von der Leyen shprehu mbështetjen për Poloninë dhe popullin polak, duke theksuar se Bashkimi Evropian do të vazhdojë të ndihmojë Ukrainën në përballjen me agresionin rus.
“Një tjetër shkelje e papranueshme e hapësirës ajrore të BE-së, e shkaktuar nga sulmet e fundit të Rusisë në Ukrainë, këtë herë mbi Poloni. Për t’i dhënë fund kësaj, ne po e ndihmojmë Ukrainën ta fitojë këtë luftë në çdo mënyrë që mundemi. Në të njëjtën kohë, ne po ndërtojmë një arkitekturë të fortë evropiane të sigurisë në tokë, në det dhe në ajër”, shkroi ajo.
Deklarata e presidentes së Komisionit Evropian vjen pasi kryeministri polak, Donald Tusk, bëri të ditur se objekti që ra gjatë natës në lindje të Polonisë duket të jetë një raketë ruse.
Autoritetet polake vijojnë hetimet për të përcaktuar identitetin përfundimtar të objektit dhe rrethanat e incidentit, ndërsa ngjarja ka shtuar shqetësimet për sigurinë përgjatë kufirit lindor të NATO-s dhe Bashkimit Evropian. bw
Eurodeputeti i grupit të Partisë Popullore Europiane (EPP), Tomáš Zdechovský, ka lëshuar akuza dhe paralajmërime të forta ndaj kryeministrit Edi Rama, duke deklaruar se Bashkimi Europian nuk do të pranojë një Shqipëri me probleme korrupsioni dhe mungesë transparence zgjedhore.
Zdechovský tha për Syri Tv se situata në Shqipëri është shqetësuese dhe se përdorimi i pushtetit në mënyrë jo demokratike do të ketë pasoja.
“Ne kemi një pasqyrë të qartë të situatës në Shqipëri. Nuk është e mundur të vazhdohet kështu. Korrupsioni nuk do të jetë kurrë pjesë e Bashkimit Europian dhe zoti Rama duhet ta dijë se nëse keqpërdor pushtetin në mënyrë jo demokratike, ai nuk do të bëhet kurrë pjesë e BE-së”, u shpreh eurodeputeti.
Ai deklaroi se mesazhi ndaj kryeministrit shqiptar është i qartë dhe se të njëjtin qëndrim e kanë përcjellë edhe partnerë të tjerë ndërkombëtarë.
“Është e nevojshme të ushtrohet presion. Nga Bashkimi Europian mund të jeni të sigurt se situata në Shqipëri po monitorohet dhe qëndrimi ynë është absolutisht i qartë. Nëse zoti Rama nuk përgatit zgjedhje transparente, do të ketë pasoja, veçanërisht për të dhe familjen e tij”, tha Zdechovský.
I pyetur nga moderatori Flavio Qarri për kuptimin e deklaratës “pasoja për të dhe familjen e tij”, eurodeputeti pretendoi se bëhet fjalë për hetimin e lëvizjeve financiare.
“Ne kemi vënë re se ai përdor familjen e tij për të çuar para jashtë shtetit. Ne po ndjekim paratë. Është një mesazh i qartë dhe ai do ta kuptojë shumë mirë”,deklaroi Zdechovský.
Biseda në studio:
Flavio Qarri: Now, that brings us to our direct problem. Not only with Serbia, but with our Prime Minister, which has maybe same, maybe more corruption, at least that’s what our institutions say. I’m not giving my opinion right now. We have even worse than corruption problems with elections. We don’t know who actually voted for the ruling party in Albania. OSCE has called it electoral autocracy, which is a nice terminology and diplomatic language for dictatorship. What about Mr. Rama in regards of Europe?
Eurodeputeti: Yes, you want to translate your question?
Flavio Qarri: Yes, thank you, I was thinking about after the answer, but… Po e përkthej për miqtë tanë. Çështja është që ne kemi një hall tjetër, ndoshta më të rrezikshëm se Vuçiç, për shkak se kryeministri ynë në terma korrupsioni, të paktën sipas institucioneve, jo për shpikjeve dhe investigimeve tona, qëndron më lart se Vuçiç në korrupsion, por më keq se aq është të paktën edhe në gjuhë diplomatike e konsideruar një autokraci elektorale, që është një mënyrë e butë për të thënë që është një diktaturë, ku nuk dihet se kush e zgjedh këtë, por që në mënyrë misterioze fiton gjithmonë zgjedhjet. Mr. Zdechovský?
Eurodeputeti: I have to say that I was the chairing the end of the mission in Albania. It was budgetary control mission, and we have it clear overview about the situation here. And we have to say that really it’s not possible to continue like this. We were absolutely straight to say that corruption is, never will be part of the European Union, and Mr. Rama have to know that he will misuse the power in undemocratic way, he will never be joined the European Union. And it was our clear message also, and the same message he received from US embassy and from other partners. Also, I think that really it’s necessary to press him, and from European Union you can really be sure that European Union is overview the situation in Albania. And we are absolutely, absolutely straight in our position. And if Mr. Rama will not prepare the transparent election, it will have it consequences, especially for him and his family.
Flavio Qarri: For him and his family. Dakord. Përgjigja e eurodeputetit, pjesë e grupit të EPP, Thomas Zdechovský, është se i vjen… unë kam qenë pjesë e emisionit të faktmbledhjes të EPP-së në Shqipëri. E kam situatën tmerrësisht të qartë. Ajo që dua t’i them kryeministrit është që keqpërdorimi i pushtetit është një gjë që nuk do të tolerohet nga Bashkimi Europian. Ta harrojë, ishte terminologjia e përdorur, anëtarësimin në BE me mënyrën sesi po shkojnë gjërat dhe kështu nuk mund të vazhdojë më. Por këtë mesazh e ka marrë edhe nga partnerët tanë, edhe nga Bashkimi Europian z. Rama.
Nuk do të ketë në Europë një Shqipëri të korruptuar, Shqipëria që do të anëtarësohet në Bashkimin Europian nuk do të ketë këto simptoma, këto trajta që ka me kryeministrin, dhe z. Rama e ka marrë një mesazh të qartë, kjo ishte fjali shumë e fortë, që nëse nuk do të ketë zgjedhje të lira dhe të ndershme dhe të adresojë problematikat e ngritura nga partnerët europianë, do të ketë pasoja për Edi Ramën dhe për familjen e tij. Can I ask you, if it’s politically correct, to elaborate what does it mean “for him and his family” consequences? A mund ta zhvillosh pak më shumë çfarë do të thotë pasoja për të dhe familjen e tij?
Eurodeputeti: Because we notes that he really use his family to take some money abroad. And we are following the money. Also, I think that it’s clear message especially for him and he will understand very well my message.
Flavio Qarri: Okay, ajo që doja të nënkuptoja me pasoja për të dhe familjen e tij është se ne e dimë që ai përdor familjarë të tij për të lëvizur para jashtë shtetit, dhe kaq mund të them, ai… ne po i ndjekim këto para dhe ai e kupton shumë mirë mesazhin tim. And I think this will be the topic of the political discussions today.
Deklarata e një ministreje të Qeverisë së Serbisë se do ta “spastronte etnikisht” Kosovën po të ishte në krye të shtetit më 1998, për vëzhguesit në Kosovë dhe në Serbi është pjesë e një modeli politik të Serbisë karshi Kosovës.
Ata kërkojnë që bashkësia ndërkombëtare të mos mjaftohet vetëm me reagime, por të ndërmarrë veprime konkrete ndaj Serbisë.
Bekim Blakaj, nga Fondi për të Drejtën Humanitare në Kosovë, thotë se as mediat, as shoqëria civile s’mund ta ndryshojnë gjuhën dhe qëndrimin e Serbisë karshi Kosovës.
Por ai thekson se Bashkimi Evropian ka në duar instrumente, në kuadër të rrugës evropiane të Serbisë, për të parandaluar një retorikë të tillë.
“Mund t’i vendosë disa sanksione, do të thosha, në mënyrë që ta zvogëlojë këtë farë qëndrimi zyrtar të Serbisë, kur bëhet fjalë për Kosovën, për stigmatizimin e shqiptarëve dhe moslejimin e realizmit të marrëdhënieve mes dy vendeve dhe dy shoqërive”, thotë ai.
Sipas Blakajt, instrumente të tilla veçse përfshihen në kapitujt e negociatave të anëtarësimit në BE, “mirëpo, mund të jenë edhe më specifikë – tek e fundit, të bëjnë edhe një lloj presioni ndërkombëtar kur ndodhin këto fjalime nga zyrtarët serbë”.
Bashkimi Evropian, i cili e ka kushtëzuar përparimin e Kosovës dhe Serbisë në rrugën drejt anëtarësimit me normalizimin e marrëdhënieve, e dënoi deklaratën që ministrja serbe e Administratës Publike dhe Vetëqeverisjes Lokale, Snezhana Paunoviq, bëri më 11 korrik në televizionin serb, Kurir.
Sipas BE-së, ajo “është në kundërshtim me vlerat e dinjitetit njerëzor, pajtimit, përgjegjësisë dhe marrëdhënieve të fqinjësisë së mirë”.
“Shiptari” e “të dalë nga mali”
Por, Paunoviq nuk është zyrtarja e vetme që ka bërë deklarata fyese apo nxitëse ndaj shqiptarëve.
Ana Bërnabiq, kur ishte kryeministre e Serbisë më 2019, tha se udhëheqësit e Kosovës ishin njerëz “të dalë nga mali” dhe “u bënë pjesë e elitës politike”.
Bërnabiq, më vonë si kryetare e Kuvendit, përdori edhe termin fyes “shiptari”, duke iu referuar mediave në Kosovë.
Ndonëse shqiptarët e quajnë veten “shqiptarë”, termi “shiptar” në gjuhën serbe konsiderohet fyes.
Forma neutrale dhe zyrtare është “Albanci”. Në vitin 2018, një gjykatë në Serbi konstatoi se përdorimi i termit “shiptar” përbën gjuhë të urrejtjes.
Megjithatë, këtë term e kanë përdorur në disa raste edhe zyrtarë të tjerë të lartë serbë, përfshirë Aleksandar Vullinin, i cili ndër vite ka mbajtur poste të rëndësishme në Qeverinë e Serbisë, si dhe ish-drejtorin e Zyrës për Kosovën në Qeverinë serbe, Marko Gjuriq, aktualisht ministër i Jashtëm.
Objekt i ofendimeve kanë qenë edhe zyrtarë të lartë të Kosovës.
Së voni, presidenti serb, Aleksandar Vuçiq, e quajti kryeministrin në detyrë të Kosovës, Albin Kurti, “fundërrinë terroriste”, ndërsa drejtori i Zyrës për Kosovën në Qeverinë e Serbisë, Petar Petkoviq, iu referua atij si “Hitleri i vogël”.
Kryeparlamentarja serbe, Ana Bërnabiq, më 4 mars 2025, tregoi raportimet e mediave në Kosovë dhe përdori ndaj tyre terma ofendues.
“Model politik”
Historiani serb, Sërgjan Millosheviq, thotë se qasja e pushtetit në Serbi ndaj shqiptarëve është karakterizuar prej dekadash nga retorika “degraduese, çnjerëzore dhe haptazi shoviniste”, e cila, sipas tij, i paraqet shqiptarët si një “kërcënim demografik dhe qytetërues”.
Ai thotë se rasti i Paunoviqit është pjesë e një modeli të kahershëm politik, ku shqiptarët nuk trajtohen si qytetarë të barabartë, por reduktohen në numra, natalitet dhe një kërcënim për serbët.
“Pas krimeve të kryera gjatë viteve ‘90, një gjuhë e tillë paraqet vazhdimin e një lloj ‘kontributi vullnetar’ të Serbisë zyrtare për pavarësinë e Kosovës, sepse konfirmon pikërisht politikën e poshtërimit dhe përjashtimit, e cila vazhdon ta shkatërrojë mundësinë e jetesës së përbashkët”, thotë ai.
Për Blakajn, kjo gjuhë tregon se elita politike në Serbi nuk është shkëputur asnjëherë nga politika që ka udhëhequr ish-presidenti i Republikës Federale të Jugosllavisë, Sllobodan Millosheviq – i akuzuar për krime lufte nga Tribunali i Hagës – karshi Kosovës.
“Asnjëherë nuk kemi dëgjuar asnjë zyrtar të lartë serbë që ka shprehur keqardhje për krimet e kryera ndaj shqiptarëve, që i ka pranuar viktimat, që ka folur për varrezat masive që janë gjetur në Serbi”, thotë Blakaj.
Ai paralajmëron se deklarata si ato të Paunoviqit, të cilat i cilëson si “luftënxitëse”, mund të shtyjnë individë ose grupe që, “kur të krijohen kushtet”, t’i shndërrojnë paragjykimet dhe stigmatizimin ndaj shqiptarëve në veprime konkrete.
Si shembull, ai përmend sulmin e armatosur ndaj Policisë së Kosovës në Banjskë, më 2023.
Qeveria në detyrë e Kosovës e dënoi ashpër deklaratën e ministres serbe.
Reagimet në Kosovë dhe Serbi
Disa serbë të Kosovës i thanë Radios Evropa e Lirë se deklarata të tilla janë “problematike dhe provokuese” dhe se, në fund, dëmtojnë vetë komunitetin serb që jeton në Kosovë.
Qeveria në detyrë e Kosovës, e cila e shpalli Paunoviqin person të padëshiruar, tha se Serbia nuk është distancuar asnjëherë nga politika e Millosheviqit.
Sipas saj, qëndrimet e tilla nuk janë thjesht deklarime, por “aspirata nga të cilat shteti zyrtar i Serbisë nuk ka hequr dorë”.
Presidenti serb, Vuçiq, tha se deklarata e Paunoviqit nuk pasqyron politikën zyrtare të Serbisë.
Vetë Paunoviq – nënkryetare e Partisë Socialiste të Serbisë, partisë së dikurshme të Millosheviqit – nuk i tërhoqi fjalët e saj, por tha se ato “janë nxjerrë jashtë kontekstit” dhe i kërkoi falje Vuçiqit dhe Qeverisë së Serbisë për reagimet që ka shkaktuar.
Gjatë luftës në Kosovë, më 1998-1999, u vranë mbi 13.000 civilë, ndërsa më shumë se 1.500 persona – shumica shqiptarë – vazhdojnë të jenë të zhdukur.
Tribunali i Hagës konstatoi se udhëheqësit e Jugosllavisë së atëhershme dhe drejtuesit e aparatit të sigurisë ishin pjesë e një “ndërmarrjeje të përbashkët kriminale”, që synonte dëbimin me forcë të qindra mijëra shqiptarëve nga Kosova.
Për krime kundër shqiptarëve të Kosovës u dënuan disa zyrtarë të lartë politikë, policorë dhe ushtarakë serbë. rel
Komisionarja për Zgjerim e Bashkimit Evropian, Marta Kos, përsëriti dënimin e saj ndaj deklaratës së ministres të Qeverisë serbe, Snezhana Paunoviq, lidhur me “spastrimin etnik” në Kosovë dhe shprehu habinë që ajo vazhdon të mbetet ministre.
Kos u bëri thirrje politikanëve në vendet kandidate për anëtarësim në BE që të kenë parasysh se çdo fjalë e thënë ka peshë.
“Ishte tronditëse të dëgjonim diçka të tillë në vitin 2026. Nuk do ta përsëris as atë që ajo tha. Ishte vërtet tronditëse të dëgjohej një deklaratë e tillë. Nuk mund ta imagjinoj që një ministre, pas një deklarate të tillë publike, të mund të vazhdojë të ushtrojë detyrën e saj”, deklaroi komisionarja Kos, gjatë fjalimit të saj në Komitetin e Posaçëm për Mburojën e Demokracisë Evropiane të Parlamentit Evropian.
Ministrja e Administratës Shtetërore dhe Vetëqeverisjes Lokale në Qeverinë serbe, Snezhana Paunoviq, duke folur për jetën në Kosovë dhe largimin e saj nga Peja gjatë luftës, ajo deklaroi më 11 korrik se “nuk do t’i kishte likuiduar shqiptarët ashtu siç ata po përpiqen ta pastrojnë etnikisht Kosovën, por në atë mënyrë që secili që ndihej më pak qytetar i Republikës Federale të Jugosllavisë, të largohej dhe të shkonte në shtetin e vet amë”.
Kjo deklaratë u dënua edhe nga Mbretëria e Bashkuar. Sipas Londrës, gjuha e përdorur nga Paunoviq është “e neveritshme” dhe referencat për spastrim etnik s’kanë vend në shoqërinë e sotme.
Përmes një deklarate, një zëdhënës i Zyrës për Punë të Jashtme të Mbretërisë së Bashkuar, tha se në kohën kur shtetet në Ballkanin Perëndimor janë të përqendruara në ndërtimin e një të ardhmeje paqësore dhe shumetnike “deklaratat si këto synojnë të rihapin përçarjet e vjetra dhe të nxisin tensione”.
“Udhëheqësit e përgjegjshëm politikë duhet të refuzojnë një gjuhë të tillë”, u tha në deklaratë.
Presidenti serb, Aleksandar Vuçiq, ka reaguar për Paunoviqin, duke thënë se deklarata e saj nuk pasqyron vullnetin e tij, e as të Qeverisë së Serbisë, duke shtuar se politika e shtetit serb është dialogu, e jo kurrë spastrimi etnik.
Paunoviq – nënkryetare e Partisë Socialiste të Serbisë, partisë së dikurshme të Millosheviqit – nuk i tërhoqi fjalët e saj, por tha më 16 korrik se ato “janë nxjerrë jashtë kontekstit” dhe i kërkoi falje Vuçiqit dhe Qeverisë së Serbisë për reagimet që ka shkaktuar.
Deklarata e saj se do ta spastronte etnikisht Kosovën nëse do të ishte në krye të shtetit më 1998 nxiti reagime të shumta dhe Kosova më 14 korrik e shpalli atë person të padëshiruar, duke i ndaluar ndaluar përgjithmonë hyrjen ose kalimin nëpër territorin e Kosovës.
Vëzhgues nga Kosova dhe Serbia thanë Radion Evropa e Lirë se deklarata e Paunoviqit është pjesë e një modeli politik të Serbisë karshi Kosovës, duke kërkuar që bashkësia ndërkombëtare të mos mjaftohet vetëm me reagime, por të ndërmarrë veprime konkrete ndaj Serbisë.
Nga Qeveria në detyrë e Kosovës i kanë thënë më herët Radios Evropa e Lirë se “problemi qëndron se shteti i Serbisë nuk ka bërë asnjëherë asnjë lloj distancimi nga politika e Millosheviqit”.
“Është mirë që të gjithë – përveçse ta dënojnë këtë gjuhë – ta kenë edhe në mendje kur flasin me Serbinë për integrimin, reformat dhe fondet, si dhe ta kuptojmë që këto nuk janë thjesht deklarime, por aspirata nga të cilat shteti zyrtar i Serbisë nuk ka hequr dorë”, thanë nga ekzekutivi kosovar.
Udhëheqësit e atëhershëm shtetërorë dhe forcat e sigurisë së Republikës Federale të Jugosllavisë u dënuan nga Tribunali i Hagës për dëbimin me dhunë të qindra mijëra civilëve shqiptarë nga Kosova, në periudhën mars-qershor të vitit 1999.
Gjatë luftës në Kosovë, në vitet 1998-1999, u vranë më shumë se 13.000 civilë, ndërsa mijëra të tjerë u zhdukën. Më shumë se 1.500 persona, shumica prej tyre shqiptarë, vazhdojnë të jenë ende të zhdukur.
Sipas të dhënave zyrtare të Komisionit Evropian, shkalla e harmonizimit të Serbisë me politikën e sanksioneve të BE-së është pak më shumë se 60 për qind. Deri më tani, Serbia nuk ka vendosur sanksione ndaj Rusisë apo Bjellorusisë në përputhje me vendimet e bllokut evropian, i cili deri tani i ka miratuar Moskës 20 paketa sanksionesh si përgjigje ndaj agresionit kundër Ukrainës.
Komisionarja Kos, duke folur para eurodeputetëve, vlerësoi se mbështetja e ulët për integrimin evropian në Serbi është edhe pasojë e mesazheve që dërgojnë politikanët, si dhe e mënyrës se si raportojnë mediat. Ajo theksoi se është e papranueshme që një vend kandidat të përdorë retorikë antievropiane, veçanërisht kundër deputetëve të Parlamentit Evropian, gazetarëve dhe të gjithë atyre që kritikojnë zhvillimet në vend.
Komisionerja europiane për Zgjerimin, Marta Kos, ka komentuar situatën në Shqipëri, duke u ndalur te protestat kundër qeverisë dhe te reformat që lidhen me procesin e integrimit europian.
Kos theksoi se mbrojtja e mjedisit është pjesë e kritereve të anëtarësimit në Bashkimin Europian dhe se Shqipëria duhet të harmonizojë legjislacionin me atë europian. Ajo kujtoi se me autoritetet shqiptare ishte rënë dakord që gjatë këtij viti të shfuqizoheshin amendamentet e vitit 2024 të ligjit për zonat e mbrojtura, si edhe ligji për investimet strategjike.
“Përpara se të nisnin këto protesta, kishim rënë dakord me Shqipërinë që gjatë këtij viti të shfuqizoheshin amendamentet e vitit 2024 të ligjit për zonat e mbrojtura dhe të shfuqizohej ligji për investimet strategjike. Këto ndryshime do të duheshin bërë për të mbyllur negociatat për kapitullin 27, që ka të bëjë me mjedisin dhe ndryshimet klimatike.
Inkurajoj autoritetet, siç dëgjuam që do ta bëjnë këtë gjë, që të veprojnë sa më shpejt të jetë e mundur. E dimë që kjo është një çështje shumë e rëndësishme në debatin publik shqiptar.
Protestat janë pjesë e proceseve më të gjera demokratike dhe mënyra se si vendet i trajtojnë këto protesta është pjesë thelbësore e proceseve demokratike. Kështu që qeveria shqiptare duhet të marrë hapa përpara dhe të trajtojë shqetësimet e qytetarëve.
Por, siç thashë, procesi i anëtarësimit është një proces në vazhdimësi. Kapitulli 27 është një kapitull kërkues, kështu që sigurisht jo vetëm për shkak të kësaj proteste, por mbi të gjitha që Shqipëria të harmonizojë legjislacionin për të cilin kemi rënë dakord kur çelëm grupkapitullin. Jemi të sigurt që asgjë nuk do të ndodhë në këtë fushë që nuk do të jetë e harmonizuar me legjislacionin evropian.”, deklaroi Marta Kos.
Komisionerja nënvizoi se trajtimi i protestave dhe adresimi i shqetësimeve të qytetarëve janë pjesë e funksionimit normal të një demokracie, ndërsa përsëriti se harmonizimi i legjislacionit shqiptar me atë të Bashkimit Europian mbetet një kusht i rëndësishëm për ecurinë e negociatave të anëtarësimit. bw
ITALI– Deklaratat e ministres së Qeverisë së Serbisë, Snezhana Paunoviç, për Kosovën kanë shkaktuar reagime të forta në arenën ndërkombëtare. Eurodeputeti italian Sandro Gozi i ka cilësuar ato si skandaloze, dhe i ka kërkuar presidentit Aleksander Vuçiç që të marrë masa ndaj ministres.
Ai deklaroi se qëndrimet e ministres lidhen me politikat për të cilat ish-presidenti jugosllav Slobodan Millosheviq u akuzua para Tribunalit Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë, ndërsa zyrtarë të tjerë serbë dhe jugosllavë u dënuan për krime lufte.
““Në çdo demokraci të bazuar në sundimin e ligjit, deklarata të tilla do të ishin të papajtueshme me ushtrimin e një funksioni publik. Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, duhet t’i dënojë pa mëdyshje këto deklarata dhe të sigurojë shkarkimin e saj të menjëhershëm”, tha Gozi.
Reagimi i eurodeputetit erdhi pas deklaratës së Paunoviçit për televizionin serb “Kurir”, ku ajo u shpreh se, nëse do të kishte qenë në vendin e Millosheviçit në vitin 1998, do të kishte ndjekur një politikë të spastrimit etnik në Kosovë. Deklarata ka nxitur reagime dhe dënime edhe nga institucionet dhe figura politike në Kosovë./Dosja.al
Në nisje të protestës së 45-të njëri prej aktivistëve u shpreh se protesta i ka treguar Europës se Rama është një Lukashenko i dytë dhe jo një lider novator siç e paraqet veten.
Ai shtoi se qeveria po sillet njëlloj si ajo e Ramiz Alisë gjatë protestave të studentëve në fillim të ’90.
Protestuesi:Arritjet e kësaj proteste, për 45 ditë janë të jashtëzakonshme. Të paimagjinueshme deri në ditën që kjo protestë nisi.
Kjo protestë ka denoncuar fuqishëm korrupsioni ne kësaj qeverie. Dalja masive e rinisë e ka mplakur këtë qeveri të korruptuar si kurrë më parë. Për 45 ditë qëndresë paqësore kemi arritur t’ja çjerrim maskën këtij kryeministër që kudo që shkonte paraqitej dhe propagandonte veten si lider novator. Por për 45 ditë i treguam Europës dhe jo vetëm se ky nuk është lider novator, por Edi Rama thjesht është një Lukashenko i dytë. Justifikohet se e mban pushtetin me votat e popullit. Sistemi autokratik ku pakica përfiton në kurriz të shumicës. Kjo e ka nxjerrë popullin në shesh.
Kjo rini kaq kreative për 45 ditë ka nxjerrë në pah fytyrën e vërtetë të këtij pushteti. Njësoj si Ramiz Alia po abuzojnë se pas qytetarëve të lirë dhe të ndershëm qëndrojnë forca të errëta. Faleminderit gazetarëve që na sollën në vëmendje deklaratat e Ramiz Alisë se nuk ka asnjë dallim ai sistem para 90, që përpiqen të na delegjitimojnë me akuza të pavërteta. Në pamundësi, kryeministri bashkë me qeverinë kanë vendosur të na përgjigjen me arrogancë ndërsa ne përgjigjemi me rezistencë derisa ata të largohen. Panorama
Presidenti i Gjermanisë, Frank-Walter Steinmeier, ka deklaruar se pushtimi rus i Ukrainës në vitin 2022 ka shkelur arkitekturën evropiane të sigurisë, ndërsa paralajmëroi se Evropa po përballet me një periudhë të re sfidash gjeopolitike.
Në një intervistë për televizionin publik gjerman ZDF, Steinmeier tha se sulmi i Rusisë ndaj Ukrainës dhe ndryshimet në politikën amerikane përbëjnë një “pikë kthese të dyfishtë historike”, duke kërkuar një qasje realiste në marrëdhëniet ndërkombëtare.
“Rusia, me sulmin e saj ndaj Ukrainës në vitin 2022, theu arkitekturën evropiane të sigurisë”, u shpreh presidenti gjerman.
Duke iu referuar Shteteve të Bashkuara, Steinmeier tha se administrata e presidentit Donald Trump po reflekton një ndryshim në perceptimin e vlerave tradicionale, por theksoi se Gjermania dhe Evropa vazhdojnë të kenë nevojë për partneritetin me SHBA-në.
“Ne kemi nevojë për Shtetet e Bashkuara. Për Gjermaninë dhe Evropën është thelbësore të mbrojmë rendin ndërkombëtar, ligjin dhe rregullat”, tha ai.
Presidenti gjerman shprehu gjithashtu shqetësim për rritjen e forcave populiste dhe ekstremiste, duke u bërë thirrje qytetarëve të votojnë me përgjegjësi për të mbrojtur demokracinë.
“Kur qytetarët shkojnë në votime, nuk vendosin vetëm për një parti politike, por edhe për ruajtjen e sistemit demokratik apo hapjen e rrugës për alternativa autoritare”, deklaroi Steinmeier.
Në planin e brendshëm, ai përshëndeti reformat e fundit të qeverisë federale në fushën e pensioneve, shëndetësisë dhe sigurimeve shoqërore, duke theksuar se suksesi i tyre do të varet nga rritja ekonomike dhe zbatimi i qëndrueshëm i tyre.
Ditën kur Rusia bombardoi Kievin për herë të tretë brenda një jave, presidenti ukrainas ndodhej 1.200 kilometra larg, duke kërkuar leje për të prodhuar armët që mund të ndalonin, ose së paku të zbusnin, sulmet shkatërruese të Rusisë.
Ukrainës i duhen shumë gjëra ndërsa përpiqet t’i rezistojë pushtimit të plotë rus, që ka hyrë tashmë në muajin e 52-të.
Por, mbi të gjitha, asaj i duhet një mënyrë për të zmbrapsur armët shkatërruese që Rusia po përdor kundër saj: raketat balistike.
Deri vonë, sistemi amerikan i mbrojtjes ajrore Patriot konsiderohej mënyra e vetme e besueshme për të interceptuar raketat balistike.
Por rezervat ukrainase të raketave interceptuese për këtë sistem po shterojnë, e edhe Shtetet e Bashkuara kanë më pak rezerva, pasi shumë prej tyre janë përdorur nga forcat amerikane në Lindjen e Mesme për t’u mbrojtur nga sulmet iraniane.
Për këtë arsye, Kievi kërkon t’i prodhojë vetë raketat interceptuese për sistemin Patriot.
Por, për ta bërë këtë, i duhet miratimi i Uashingtonit.
Më 8 korrik, presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, mori atë që kërkonte.
“Do t’ua japim të drejtën të prodhojnë Patriot”, tha presidenti amerikan, Donald Trump, i ulur pranë Zelenskyt në margjinat e samitit të NATO-s në Turqi.
“Do t’ju japim licencën për të prodhuar Patriot. Kështu nuk do të mund të ankoheni se nuk po ju japim mjaftueshëm. Do t’ju them: ‘Prodhoni vetë’”, shtoi Trump.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, dhe presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky. Ankara, 8 korrik 2026.
Nëse presidenti amerikan e mban premtimin e tij, Ukraina do të përfitonte ndjeshëm.
Kjo do të forconte jo vetëm pozitën e presidentit Zelensky, por edhe mbrojtjen ajrore të vendit, e cila po përballet me sulme gjithnjë e më intensive.
Kievi, në veçanti, ka qenë objektiv i sulmeve të njëpasnjëshme me dronë, raketa lundruese dhe raketa balistike ruse.
Sulmi i 2 korrikut, ku u vranë më shumë se 30 persona, ishte një nga më të përgjakshmit që nga fillimi i pushtimit rus në shkurt të vitit 2022.
Por, edhe pse Rusia i ka intensifikuar sulmet, Ukraina ka arritur të përmirësojë ndjeshëm mbrojtjen e saj ajrore gjatë luftës.
Forcat ajrore ukrainase kanë rritur aftësinë për të rrëzuar dronët dhe raketat lundruese ruse, ndërsa industria vendase e mbrojtjes ka shtuar prodhimin e sistemeve të reja të armatimit, përfshirë ato për mbrojtjen ajrore.
Që nga janari, sipas vlerësimeve të organizatës londineze Qendra për Qëndrueshmërinë e Informacionit, Ukraina ka arritur të rrëzojë 90 për qind të dronëve rusë me rreze të gjatë veprimi dhe 80 për qind të 722 raketave lundruese të lëshuara nga Rusia.
Por, situata është krejt ndryshe kur bëhet fjalë për raketat balistike.
Nga 522 raketat balistike që Rusia ka lëshuar këtë vit, rreth 70 për qind kanë arritur objektivat e tyre, pa u ndalur nga mbrojtja ajrore ukrainase.
Arma kryesore balistike e Rusisë është raketa tokë-tokë Iskander-M, me rreze veprimi rreth 500 kilometra dhe shpejtësi deri në 7 mach, që i mundëson të godasë objektiva brenda pak minutash.
Gjatë sulmit të 6 korrikut, sipas Forcave Ajrore të Ukrainës, asnjë nga 23 raketat Iskander-M nuk është rrëzuar.
Po ashtu, gjashtë raketa hipersonike Tsirkon goditën objektivat e tyre, pasi Ukraina nuk kishte mjaftueshëm raketa interceptuese për t’i ndalur.
“Për t’i rrëzuar raketat balistike duhen mjetet e duhura. Ne kemi mjaft sisteme, por ajo që na mungon, është një furnizim i qëndrueshëm me raketa interceptuese”, tha zëdhënësi i Forcave Ajrore të Ukrainës, koloneli Yuriy Ihnat, pas sulmit të 2 korrikut.
Sipas tij, Rusia po e shfrytëzon mungesën e raketave interceptuese Patriot, jo vetëm në Ukrainë, por edhe në nivel global.
“Rusia e di se Ukraina – dhe në fakt e gjithë bota – po përballet me mungesë serioze të raketave interceptuese Patriot. Pikërisht për këtë arsye, ajo mbështetet gjithnjë e më shumë te sulmet me raketa balistike”, tha Ihnat.
“Raketat Patriot janë jashtëzakonisht komplekse”
Sistemi Patriot, i prodhuar nga kompanitë amerikane Lockheed Martin dhe RTX Corporation, nuk përbëhet vetëm nga raketat interceptuese.
Një bateri Patriot përfshin edhe lëshuesin e raketave, radarin, antenën me frekuencë të lartë, qendrën e komandimit dhe një gjenerator energjie.
Sipas Qendrës për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare, kostoja e një sistemi të plotë Patriot arrin në rreth 1.1 miliard dollarë.
Prej tyre, rreth 400 milionë dollarë kushtojnë lëshuesi dhe pajisjet e tjera, ndërsa 690 milionë dollarë raketat interceptuese.
Besohet se Ukraina disponon të paktën shtatë sisteme Patriot: tri të furnizuara nga Shtetet e Bashkuara, tri nga Gjermania dhe të paktën një nga një grup i aleatëve evropianë.
Megjithatë, jo të gjitha janë funksionale në të njëjtën kohë, kryesisht për shkak të mirëmbajtjes.
Përveç Patriotit, Ukraina përdor edhe sistemin franko-italian të mbrojtjes ajrore SAMP/T.
Ky sistem është efektiv kundër raketave lundruese dhe dronëve, por konsiderohet më pak i besueshëm përballë raketave balistike, të cilat fluturojnë më lart dhe me shpejtësi shumë më të madhe.
Ajo që Ukrainës i mungon më së shumti, janë vetë raketat interceptuese të sistemit Patriot, modelet PAC-2 dhe PAC-3.
Prej muajsh, zyrtarët ukrainas i kanë kërkuar administratës amerikane leje për t’i prodhuar vetë këto raketa.
Njëkohësisht, ata kanë kërkuar mbështetje edhe nga aleatët evropianë.
“Ukrainasit na kanë thënë se mund të zhvillojnë një raketë interceptuese pothuajse të barasvlershme me modelin PAC-2 brenda më pak se një viti dhe se mund ta prodhojnë në numër të madh”, tha një diplomat i lartë i NATO-s për Radion Evropa e Lirë.
Megjithatë, ekspertët janë skeptikë se Ukraina do të jetë në gjendje të nisë prodhimin masiv të këtyre raketave në një periudhë të shkurtër.
“Nuk jam i mendimit se ne në Ukrainë mund të krijojmë prodhim të licencuar” të raketave PAC-3, thotë Valeriy Romanenko, ish-oficer i mbrojtjes ajrore në Ukrainë, i cili tani ligjëron në Universitetin Kombëtar të Aviacionit në Kiev.
Sipas tij, ekzistojnë dy pengesa kryesore.
“Së pari, të gjitha ndërmarrjet tona janë objektiv i sulmeve me raketa balistike ruse dhe aktualisht nuk jemi në gjendje t’i mbrojmë ato. Së dyti, do të përballemi me të njëjtat probleme si prodhuesit aktualë – mungesën e komponentëve”, thotë Romanenko.
Edhe Jennifer Kavanagh, studiuese e lartë dhe drejtoreshë e analizave ushtarake në organizatën amerikane Defense Priorities, vlerëson se miratimi politik nuk mjafton.
“Trump mund ta ketë dhënë miratimin e tij, por plani ende nuk është i realizueshëm. Ukraina duhet të ndërtojë objekte prodhimi që i përmbushin standardet e eksportit, t’i sigurojë komponentët e nevojshëm dhe të kalojë një sërë procedurash ligjore amerikane”, thotë Kavanagh.
Sipas saj, edhe nëse Ukraina arrin t’i prodhojë raketat Patriot, kjo nuk do të ndodhë shpejt.
“Në rastin më të mirë, ato do të prodhohen në numër të kufizuar dhe vetëm pas një ose më shumë vitesh. Kjo nuk është diçka që do ta ndihmojë Ukrainën në një periudhë afatshkurtër”, thotë ajo.
Kavanagh paralajmëron edhe për një tjetër rrezik: mundësinë që teknologjia e klasifikuar të përfundojë në duart e kundërshtarëve të SHBA-së.
“Ka rreziqe shumë të mëdha në transferimin e kësaj teknologjie në Ukrainë. Sipas mendimit tim, nëse Ukraina merr licencën, është shumë e mundshme që teknologjia të përfundojë në duart e Rusisë dhe Kinës”, thotë ajo.
Sipas Romanenkos, për Ukrainën do të ishte më e dobishme një strategji tjetër: sigurimi i më shumë raketave me rreze të gjatë veprimi për të goditur fabrikat ruse të armëve dhe njësitë që lëshojnë raketa balistike.
Ai përmend si shembull raketat amerikane Tomahawk.
Ai thotë se, vitin e kaluar, Departamenti amerikan i Mbrojtjes dha miratimin për furnizimin e Ukrainës me raketa Tomahawk, por vendimi përfundimtar ende nuk është marrë nga Shtëpia e Bardhë.
“Unë jam mbështetës i mbrojtjes aktive. Duhet t’i godasim prodhuesit rusë të raketave dhe njësitë që i lëshojnë këto raketa balistike”, thotë Romanenko.
“Për të goditur në mënyrë efektive industrinë ushtarake ruse, na duhen raketa të fuqishme me rreze të gjatë veprimi, si Tomahawk ose raketa lundruese që lëshohen nga avionët”, shton ai.
Kompania ukrainase Fire Point, e njohur për zhvillimin e dronëve me rreze të gjatë veprimi dhe të raketave lundruese Flamingo, po punon për një sistem vendas të mbrojtjes ajrore.
Qëllimi është që ky sistem të plotësojë, ose në të ardhmen edhe të zëvendësojë, sistemin Patriot.
Muajin e kaluar, kompania njoftoi se kishte testuar me sukses sistemin e ri, të quajtur Freya.
Por, analistët paralajmërojnë se do të duhen edhe disa muaj përpara se ky sistem të jetë plotësisht operacional dhe i gatshëm për përdorim në fushën e betejës.
Deputetë të zgjedhur të Lidhjes Demokratike të Kosovës kanë shprehur qëndrimin se kërkesa e partisë së tyre është që të kenë postin e presidentit.
Hykmete Bajrami dhe Jehona Lushaku Sadriu artikuluan këtë kërkesë, një ditë pasi kreu i LDK-së, Lumir Abdixhiku, dhe ai i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, nuk arritën ndonjë marrëveshje për krijimin e institucioneve të reja.
Lushaku Sadriu tha se LDK gjithmonë ka kërkuar që institucionet e vendit të sigurojnë një balancë mes fuqive politike.
“Pra edhe në këtë kuptim, domethënë kërkesa jonë është që presidenti t’i takojë LDK-së, në kuptimin që të diskutojmë së bashku për gjithë pushtetin edhe pastaj të bëhet ndarja në mënyrë proporcionale. Ky ka qenë qëndrimi”, tha Lushaku-Sadriu për mediat para mbledhjes së Grupit Parlamentar të LDK-së.
Ndërkaq Bajrami tha për mediat se nuk i di detajet e takimit të djeshëm, por iu duk se Abdixhiku po insiston “me të drejtë” po insiston që partia e tij të ketë postin e presidentit.
“Mendoj se pozita e presidentit do të siguronte një balancim të pushteteve në Kosovë dhe do të ishte një siguresë si për Kosovën, ashtu edhe për Lidhjen Demokratike të Kosovës”, tha Bajrami.
Sipas saj, ofrimi i posteve ministrore nga LVV-ja nuk ofron garanci.
Pas takimit të tyre, që zgjati mbi tri orë, Kurti dhe Abdixhiku shprehën qëndrime të ndryshme sa i përket presidentit – moskonsensusi për të cilin muaj më parë mes partive nxiti zgjedhjet e 7 qershorit.
Kurti insistoi se Kosovës i duhet një president konsensual, jopartiak, ndërkaq Abdixhiku tha se president konsensual është kushdo që i merr 80 vota të deputetëve.
Në zgjedhjet e qershorit, LDK-ja garoi me Vjosa Osmanin edhe për një mandat në krye të shtetit.
“President konsensual është secili president që i merr 80 vota. LDK duhet të ndihet e përfaqësuar për t’i pasur votat e veta”, tha Abdixhiku mbrëmjen e 4 gushtit.
Osmani, së bashku me nënkryetarin e LDK-së, Lutfi Haziri, ishin të pranishëm po ashtu në takimin me Kurtin.
Teksa LVV-ja dhe LDK-ja kanë paralajmëruar vazhdimin e bisedimeve, më 6 gusht pritet të mbahet seanca konstituive e legjislaturës së njëmbëdhjetë. Me konstituimin e organit ligjvënës, nis rrjedhja e afateve për formimin e Qeverisë, por edhe të presidentit. Deputetët më pas do të ketë kohë 60 ditë për të zgjedhur një president, në të kundërtën vendi do të shkojë në zgjedhje – të katërtat që nga shkurti i vitit 2025.
LVV-ja ka fituar 58 mandate dhe së bashku me partitë e komuniteteve joshumicë ka votat e mjaftueshme për të konstituuar Kuvendin dhe krijuar Qeverinë e re, pasi për to kërkohen 61 vota në Kuvendin prej 120 deputetësh.
Megjithatë, për zgjedhjen e presidentit nevojitet prania e 80 deputetëve në Kuvendin me 120 vende që votimi për presidentin e Kosovës të jetë i vlefshëm.
Me një marrëveshje të mundshme me LDK-në, e cila i fitoi 18 vende, atëherë do të arriheshin të paktën 81 vota, mjaftueshëm për votimin e presidentit të ri, nëse të paktën 80 prej tyre do të qëndronin në sallë.
Hetues pranë vendit ku po kryhen gërmime në Kalludër të Vogël të Zubin Potokut. 1 gusht 2026.
Radio Evropa e Lirë
Prokuroria Speciale e Kosovës tha se po kryhen hetime për një lokacion të tretë për varrezë masive, teksa në dy lokacione në Zubin Potok autoritetet kanë konfirmuar gjetjen e mbetjeve mortore, që dyshohet se u përkasin viktimave të luftës së fundit në Kosovë.
Sipas një njoftimi, gjatë hetimeve janë kontrolluar disa lokacione. Në fshatin Jabukë të Zubin Potokut “janë gjetur mbetje”, të cilat, sipas Prokurorisë, do t’i nënshtrohen ekzaminimeve mjeko-ligjore dhe analizave të ADN-së për identifikim, ndërsa gërmimet në fshatin Kalludër e Vogël po vazhdojnë.
“Aktualisht, hetimet po vazhdojnë në një lokacion të tretë”, tha Prokuroria Speciale e Kosovës, e cila shtoi se hetimet për krimeve të luftës në Zubin Potok, po vazhdojnë në mënyrë intensive.
Gërmimet për një varrezë të dyshuar masive në Kalludër të Zubin Potokut nisën në fund të korrikut, ndërkaq disa ditë më parë, nisën gërmime edhe në Jakubë, të po kësaj komune në veri të Kosovës.
Njoftimi i Prokurorisë Speciale vjen në kohën kur kryenegociatori i Kosovës për dialogun teknik, Agron Bajrami, ka kërkuar që Bashkimi Evropian të sigurohet që Serbia të zbatojë plotësisht zotimet e Deklaratës për Personat e Zhdukur.
Përmes një postimi në X, Bajrami tha se ka kërkuar nga BE-ja që Serbia të ofrojë qasje të pakufizuar në arkiva dhe mbrojtje për ata që ofrojnë informacione.
“Si kryenegociator i Kosovës i kam përcjell zyrtarisht të dërguarit të posaçëm të BE-së për dialogun Kosovë-Serbi, Peter Sorensen, shqetësimet tona lidhur me zhvillimet e fundit për personat e zhdukur nga lufta e viteve 1998-99”, shkroi Bajrami.
Ai tha se familjarët e personave të zhdukur kanë pritur “shumë gjatë për të vërtetën”.
Ditë më parë, Prokuroria Speciale konfirmoi se në fshatin Kalludër e Vogël janë gjetur mbetje mortore me origjinë njerëzore. Ndërkaq, më 3 gusht, ministri në detyrë i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, tha se në Jakubë janë zbuluar mbetjet mortore të të paktën katër personave.
Në kuadër të dialogut për normalizim të raporteve, Kosova dhe Serbia më 2 maj të vitit 2023 arritën pajtim për Deklaratën për të Zhdukurit.
Kjo deklaratë parasheh zotimin e të dyja palëve për zbardhjen e fatit të mbi 1.500 personave të zhdukur gjatë luftës më 1998-99. Në të nuk përmendet konkretisht hapja e arkivave ushtarake apo policore, po aty përmendet fjala “dokumente konfidenciale”.
Në fillim të këtij viti, Kosova dhe Serbia mbajtën takimin e parë të Komisionit të Përbashkët për personat e zhdukur gjatë luftës në Kosovë, por takimi përfundoi pa ndonjë rezultat.
Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, pas nisjes së gërmimeve në Zubin Potok, ka përsëritur thirrjen që Serbia të hapë arkivat shtetërore dhe ushtarake dhe të zbatojë Deklaratën e Brukselit.
“Andaj e përsërisim thirrjen ndaj faktorëve ndërkombëtarë të shtojnë trysninë ndaj Serbisë, që mes tjerash, të ndryshohet vendimi për klasifikim 30-vjeçar deri më 2044 dhe të hapet arkiva e Brigadës së Motorizuar 37 të ushtrisë jugosllave në mënyrë që të kemi informaciuone për zbardhjen e fatit të të zhdukurve me dhunë”, deklaroi Kurtimë 29 korrik.
Sipas kryetares së Komitetit të Helsinkit për të Drejtat e Njeriut në Serbi, Sonja Biserko, arkivat ushtarake të Serbisë kanë raporte luftarake, të dhëna për veprimet e njësive dhe regjistra të transferimeve që mund të ndihmojnë në identifikimin e varrezave masive.
Ndërkaq, arkivat e shërbimeve të sigurisë shtetërore, siç tha Biserko për Radion Evropa e Lirë, kanë raporte të inteligjencës për operacionet në Kosovë dhe tregojnë për ndalimet dhe bashkërendimin mes Ministrisë së Brendshme serbe dhe ushtrisë.
Ndërkaq, të rëndësishme vlerësohen edhe arkivat e institucioneve të tjera të Serbisë, veçmas të atyre që ishin përgjegjës për bartjen dhe varrosjen e kufomave, “siç janë kompanitë e shërbimeve komunale dhe organizatave të ngjashme”, deklaroi Bekim Blakaj nga Fondi për të Drejtën Humanitare në Kosovë.
Lidhur me dyshimet për varreza masive, autoritetet në Kosovë kanë arrestuar tre persona. Ndërkaq, në Serbi më 30 korrik u arrestua një person për spiunazh.
Në Kosovë, megjithatë, disa burime thanë për Radion Evropa e Lirë se arrestimi lidhet me dyshimet se R.T – i arrestuar në Serbi – kishte dhënë informacione që çuan te lokacioni ku po zhvillohen gërmimet për mbetje mortore në Zubin Potok.
Ministri në detyrë i Punës, Familjes, Mbrojtjes Sociale dhe Vlerave të Luftës Çlirimtare i Kosovës, Andin Hoti, e ka vlerësuar arrestimin e personit, për të cilin pretendon se ka ndihmuar në zbulimin e një varreze të dyshuar masive të dyshuar në Kosovë si “tentim-vrasje ndaj së vërtetës”.
Sipas një raporti të publikuar më 29 korrik, Instituti i Krimeve të Kryera Gjatë Luftës tha se bazuar në të dhënat preliminare, janë dokumentar 12.230 viktima të luftës në Kosovë, në periudhën 1 janar 1998 – 20 qershor 1999.
Mbi 1.500 persona, shumica shqiptarë, konsiderohen ende të zhdukur, teksa mbetje mortore të të zhdukurve janë gjetur në disa varreza masive në Serbi.
Partia Demokratike e Kosovës dhe Aleanca kanë refuzuar ftesën e kryeministrit në detyrë të Kosovës, Albin Kurti për takim.
Kurti, njëherësh udhëheqës i Lëvizjes Vetëvendosje, ua dërgoi këto ftesa udhëheqësve partiakë vetëm tri ditë para se të mbahet seanca konstituive e legjislaturës së njëmbëdhjetë të dalë nga zgjedhjet e 7 qershorit.
Në letrën që kreu i Partisë Demokratike të Kosovës, Bedri Hamza, i ka dërguar Kurtit, thuhet se në takimin e parë në korrik, është bërë i qartë qëndrimi i partisë se do të qëndrojë në opozitë.
“Presim nga ju që në përputhje me përgjegjësitë që burojnë nga zgjedhjet e 7 qershorit, së bashku me partitë e tjera të përfaqësuara në Kuvendin e Kosovës të arrini marrëveshje për krijimin e institucioneve të reja të vendit”, thuhet në letrën e Hamzës, që u publikua nga mediat vendore në Kosovë.
Aleanca e udhëhequr nga Ardian Gjini, po ashtu e refuzoi takimin, sikurse kishte vepruar edhe në korrik.
Në ftesën që i ishte dërguar Aleancës, Kurti kishte propozuar që takimet të mund të mbaheshin të martën ose të mërkurën, pa ndonjë orë të caktuar.
Partia e Gjinit, në letrën që i ka dërguar Kurtit, ka kujtuar se kjo parti veçse ka vendosur gjashtë kushte në këmbim të votës për krijimin e institucioneve, duke shtuar se nuk është e interesuar që të bëhet pjesë e Qeverisë së re të Kosovës.
“Prandaj, Aleanca nuk sheh fare arsye që të takohemi në këtë format”, thuhet në letrën që Gjini i ka kthyer Kurtit më 3 gusht.
Në mesin e kushteve të paraqitura nga Aleanca është pranimi i menjëhershëm i projektit të mbështetur nga Shtetet e Bashkuara të gazit të lëngshëm natyror, nisja e procedurave për ndërtimin e një termocentrali të ri me thëngjill, lehtësime për bizneset e vogla, heqja e tatimit në pronë për sektorin e bujqësisë e disa të tjera.
Nga Lidhja Demokratike e Kosovës ende nuk kanë konfirmuar nëse kanë pranuar ftesë për takim nga Kurti dhe si do t’i përgjigjeshin asaj.
Më 10 korrik, Kurti ishte takuar ndaras me udhëheqësit e PDK-së dhe LDK-së. Pas takimit, Bedri Hamza i PDK-së kishte thënë se partia e tij do të mbetej në opozitë. Ndërkaq, Lumir Abdixhiku i LDK-së ishte shprehur i gatshëm për takime të reja.
LDK-ja, pas një kuvendi partiak të mbajtur ditë më parë, po ashtu konfirmoi se është e gatshme të ndihmojë në krijimin e institucioneve pas zgjedhjeve të qershorit.
Partia e Abdixhikut kishte pezulluar bisedimet, pasi disa delegatë kishin iniciuar një mocion për shkarkimin e kreut të partisë. Megjithatë, Abdixhiku i mbijetoi këtij mocioni.
Lëvizja Vetëvendosje ka fituar 58 mandate dhe së bashku me partitë e komuniteteve joshumicë ka votat e mjaftueshme për të konstituuar Kuvendin dhe krijuar Qeverinë e re, pasi për to kërkohen 61 vota në Kuvendin prej 120 deputetësh.
Megjithatë, çështja e presidentit kërkon dy të tretat e votave të Kuvendit. Pikërisht, mosarritja e konsensusit për presidentit nxiti zgjedhjet e qershorit – të tretat që nga shkurti i vitit 2025.
Për zgjedhjen e presidentit nevojitet prania e 80 deputetëve në Kuvendin me 120 vende që votimi për presidentin e Kosovës të jetë i vlefshëm.
Një ditë më parë, Kurti tha se ka vullnet dhe gatishmëri për marrëveshje me LDK-në.
Me një marrëveshje të mundshme me LDK-në, e cila i fitoi 18 vende, atëherë do të arriheshin të paktën 81 vota, mjaftueshëm për votimin e presidentit të ri, nëse të paktën 80 prej tyre do të qëndronin në sallë.
Prandaj çështja e presidentit pritet të jetë në qendër të bisedimeve mes Kurtit e Abdixhikut.
Dorëzania prej 50,000 eurosh nuk ka mjaftuar që gjyqtari i vetëm në gjykimin e dytë ndaj Hashim Thaçit dhe të tjerëve për tentim pengimi të drejtësisë, ta jap dritën e gjelbër për lirim me kusht të Thaçit nën 14 kushte që ka ofruar mbrojtja e tij në korrik të këtij viti, raporton ekskluzivisht Klan Kosova.
Gosnell ka vendosur që t’ia vazhdojë paraburgimin Thaçit edhe për dy muaj të tjerë, ndonëse e komenton si pozitive garancinë financiare të ofruar nga vëllai dhe dy miq të tij.
“Siguria financiare prej 50,000€ e ofruar nga familja dhe miqtë, subjekt i sekuestrimit në rast të dështimit të pjesëmarrjes në seanca, e minon edhe më një rrezik të tillë (rrezikun e arratisjes)”
Për shkak se Zyra e Prokurorit të Specializuar ka dështuar të arsyetojë mundësinë reale të arratisjes, Gosnell e rrëzon këtë arsyetim për vazhdimin e paraburgimit, raporton Klan Kosova.
Megjithatë nën arsyetimin se Hashim Thaçi mund të pengojë proceset gjyqësore në zhvillim në Dhomat e Specializuara dhe mund të kryejë krime tjera të ngjashme, paraburgimi do të vazhdojë së paku deri në tetor 2026.
Thaçi është i vetmi i akuzuar në këtë rast që vazhdon të qëndrojë në Qendrën e Paraburgimit në Shevningen. Bashkim Smakaj, Fadil Fazliu dhe Isni Kilaj ishin liruar me kusht nën 14 kushte përfshirë dorëzaninë, ndërkaq Hajredin Kuqi ishte lënë të mbrohet i lirë që nga fillimi i procesit. /Klankosova.tv
Fshati Kalludër e Vogël i Zubin Potokut në veri të vendit, ku ekipe të forenzikës janë duke kryer gërmime prej ditësh për një varr të dyshuar masiv nga lufta e viteve 1998-’99.
Radio Evropa e Lirë
Autoritetet ligjzbatuese të Kosovës e kanë arrestuar të dielën edhe një të dyshuar për krime lufte në Zubin Potok, në veri të vendit, ku ekipe të forenzikës janë duke kryer gërmime prej ditësh për një varr të dyshuar masiv, pas gjetjes së mbetjeve njerëzore që dyshohet se u përkasin njerëzve të zhdukur nga lufta e viteve 1998-’99.
Në një njoftim për media të dielën, Policia e Kosovës tha se pas urdhrit nga prokurorët e ka arrestuar një të dyshuar me inicialet J.R.
“Ai dyshohet se ka kryer veprën penale krime lufte kundër popullsisë civile”, thuhet në njoftim.
Policia nuk dha më shumë hollësi rreth të dyshuarit, por shtoi se ai u kap pas një pune intensive hetimore në kuadër të përkushtimit të vazhdueshëm institucional për hetimin dhe zbardhjen e krimeve të luftës.
Ky është personi i tretë i arrestuar lidhur me rastin e Zubin Potokut, pasi dy burra të tjerë po mbahen tashmë në paraburgim, po ashtu, nën dyshimin për krime lufte.
Gërmimet në fshatin Kalludër e Vogël të Zubin Potokut nisën në fillim të javës, pas një hetimi rreth dyvjeçar dhe arrestimit të dy të dyshuarve të parë.
Policia tha më vonë se ka gjetur dëshmi se njëri nga të arrestuarit në Zubin Potok ishte pjesë aktive e armatës jugosllave.
Autoritetet konfirmuan ditë më parë se mbetjet e gjetura në Kalludër të Vogël janë me origjinë njerëzore.
Ndërkohë, të shtunën, kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, tha se gërmimet mund të zgjasin me muaj, për shkak të shpërndarjes së mbetjeve njerëzore dhe terrenit të vështirë.
Duke folur për media gjatë vizitës së tij në vendin e gërmimeve, Kurti tha se Serbia duhet të kushtëzohet nga bashkësia ndërkombëtare për hapjen e arkivave, gjë që do të ndihmonte në zbardhjen e fatit të rreth 1.600 njerëzve ende të zhdukur.
Serbia deri tani nuk ka lejuar qasje të plotë në dokumentet e institucioneve që kanë vepruar gjatë luftës në Kosovë, pavarësisht zotimeve për bashkëpunim dhe shkëmbim të dhënash.
Autoritetet kanë thënë se është herët të flitet për identifikimin e viktimave të mundshme, duke bërë thirrje për ruajtjen e integritetit të hetimeve.
Por, Kurti e përsëriti të shtunën se mbetjet e dyshuara njerëzore në këtë fshat mund t’iu përkasin një grupi prej 23 shqiptarëve të zhdukur në atë pjesë të vendit në vitin 1999.
“Duhet t’i presim analizat e ADN-së, por me shumë gjasa bëhet fjalë për shqiptarët të njohur si grupi i intelektualëve, 23 sosh, të cilët më 19 prill, para 27 vjetëve, u ndaluan, u rrëmbyen dhe u pushkatuan nga forcat armike të Serbisë”, tha Kurti.
Kohët e fundit autoritetet kanë kryer vazhdimisht gërmime në lokacione të ndryshme, ku janë gjetur mbetje mortore që dyshohet se u përkasin personave të zhdukur gjatë luftës së fundit në Kosovë.
Instituti i Krimeve të Kryera Gjatë Luftës në Kosovë ka dokumentuar 12.230 viktima të luftës së viteve 1998-’99.
Sipas tij, 1.577 njerëz, shumica shqiptarë, vazhdojnë të jenë të zhdukur nga ajo luftë.
Më herët gjatë vitit, Kosova ngriti aktakuzë në mungesë kundër 21 të dyshuarve për dëbimin me forcë të mbi 800.000 civilëve shqiptarë nga Kosova gjatë asaj lufte.
Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, ka thënë se ka “vullnet dhe gatishmëri” mes partisë së tij Lëvizja Vetëvendosje dhe Lidhjes Demokratike për arritjen e një marrëveshjeje për formimin e institucioneve të reja të vendit gjatë javës së ardhshme.
LVV-ja dhe LDK-ja pritet t’i rifillojnë bisedimet që ishin pezulluar muajin e kaluar për shkak të një votëbesimi brendapartiak të cilit i mbijetoi këtë javë lideri i partisë opozitare, Lumir Abdixhiku.
I pyetur të shtunën vonë se kur do të rinisin takimet me Abdixhikun teksa po afron seanca konstituive e Kuvendit e 6 gushtit, Kurti tha: “Do të përpiqemi që t’i shfrytëzojmë këto ditë, në mënyrë që të jemi sa më të përgatitur kur fillon seanca për konstituimin e institucioneve të legjislaturës së 11-të”.
“Mirëpo nuk mund ta parashikojmë ende rezultatin, nuk do të mungojnë përpjekjet. Ekziston edhe interesimi, edhe vullneti, edhe gatishmëria, por në javën e ardhshme marrim vesh gjithçka”, tha Kurti për Ekonomia Online, pas një ngjarjeje të partisë së tij në Prishtine për mikpritjen e mërgimtarëve.
Ndërkohë, të shtunën, nënkryetari i LDK-së, Lutfi Haziri, i tha Radios Evropa e Lirë se gjatë një kuvendi partiak të enjten ishte arritur pajtueshmëri që partia të bashkëpunojë me partinë në pushtet për formimin e institucioneve të reja pas zgjedhjeve të 7 qershorit.
LDK-ja tashmë ka caktuar disa parime si parakushte për një marrëveshje të mundshme me LVV-në, përfshirë: marrëveshje për të gjitha institucionet, pra Kuvendin, Qeverinë, Presidencën, ose asnjë; agjenda shtetërore, politika sektoriale, programet qeverisëse, interesi i vendit si dhe ndarja e përgjegjësive.
“Këto tri parime neve na bashkojnë si Grup Parlamentar. Kuvendi [i LDK-së] ka kërkuar që kjo e drejtë të ushtrohet deri në fund. Se si do të përmbyllet kjo kërkesë, tani është çështje e negociatave [me LVV-në]”, tha Haziri për REL-in.
Kurti, partia e të cilit i fitoi zgjedhjet e 7 qershorit, ka nevojë për një marrëveshje me opozitën për t’u siguruar që vendi do të ketë president të ri, dhe kështu t’i japë fund krizës së gjatë politike e institucionale.
Partia e tij i mori 53 mandate dhe, duke e pasur parasysh bashkëpunimin e deritanishëm të Kurtit me partitë e pakicave joserbe – që gëzojnë 10 vende – atëherë ai pritet t’i ketë votat e nevojshme prej të paktën 61 për ta konstituuar Kuvendin dhe formuar Qeverinë e re.
Por, nevojitet prania e 80 deputetëve në Kuvendin me 120 vende që votimi për presidentin e Kosovës të jetë i vlefshëm.
Me një marrëveshje të mundshme me LDK-në, e cila i fitoi 18 vende, atëherë do të arriheshin të paktën 81 vota, mjaftueshëm për votimin e presidentit të ri, nëse të paktën 80 prej tyre do të qëndronin në sallë.
Prandaj çështja e presidentit pritet të jetë në qendër të bisedimeve mes Kurtit e Abdixhikut.
A do të mjaftonte një marrëveshje LVV-LDK?
Njohësit e zhvillimeve politike thonë se zhvillimet e fundit në LDK, por edhe pozicionimi i partive politike në përgjithësi, nuk japin sinjale premtuese dhe të sigurta për formimin e institucioneve të reja.
Sipas tyre, rezultati i ngushtë i votimit për dhe kundër vazhdimit të mandatit të Abdixhikut për kryetar, rikonfirmon se brenda LDK-së ekzistojnë çarje të thella ndërmjet dy taborëve.
Analisti Rrahman Paçarizi, profesor i Gazetarisë në Universitetin e Prishtinës, tha për Radion Evropa e Lirë se deklarata e Hazirit, se LDK-ja do të shkojë drejt një marrëveshjeje me LVV-në në rast se ajo ia respekton parimet e deklaruara, nuk e qartëson situatën.
“Më shumë është në funksion të ndërtimit të rrëfimit se LDK-ja nuk mund dhe nuk duhet të konsiderohet si bllokuese e formimit të institucioneve”, shtoi Paçarizi.
Ai sheh pak gjasa që të gjendet një formulë nga kryetari i LDK-së, por edhe nga tabori i pakënaqur me të brenda kësaj partie, për të krijuar qëndrim të përbashkët të 18 deputetëve ndaj një marrëveshjeje të mundshme me LVV-në.
Analisti Artan Muhaxhiri gjithashtu tha se, pavarësisht rikonfirmimit të mandatit të Abdixhikut në krye të partisë, përplasjet brenda LDK-së tregojnë se çfarëdo marrëveshje me LVV-në nuk do të marrë mbështetjen e të gjithë 18 deputetëve të kësaj partie në Kuvend.
“Minimumi i ka gjashtë ose shtatë deputetë më pak se sa numri i përgjithshëm i deputetëve. Kështu që Abdixhiku e ka vetëm një detyrë, ta ndryshojë për 180 shkallë qasjen ndaj deputetëve të pakënaqur dhe personaliteteve shumë të rëndësishme të LDK-së, të cilët e kundërshtojnë mënyrën e lidershipit të tij”, theksoi Muhaxhiri.
Nëse presidenti nuk zgjidhet brenda 60 ditëve nga dita e konstituimit të Kuvendit, atëherë organi ligjvënës shpërndahet dhe vendi shkon në zgjedhje të reja.
Në rast se vendi shkon në zgjedhje sërish, atëherë ato do të ishin zgjedhjet e katërta parlamentare që nga fillimi i vitit 2025.
Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, viziton vendin e gërmimeve në fshatin Kalludër e Vogël në veri të Kosovës, u janë gjetur mbetje njerëzore që dyshohet se u përkasin njerëzve të zhdukur nga lufta e viteve 1998-’99.
Radio Evropa e Lirë
Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, ka thënë të shtunën se gërmimet në një vend ku janë gjetur mbetje njerëzore që dyshohet se u përkasin njerëzve të zhdukur nga lufta e viteve 1998-’99, mund të zgjasin me muaj, për shkak të shpërndarjes së tyre dhe terrenit të vështirë.
Duke folur për media gjatë vizitës së tij në vendin e gërmimeve në fshatin Kalludër e Vogël në veri të vendit, Kurti tha se Serbia duhet të kushtëzohet nga bashkësia ndërkombëtare për hapjen e arkivave, gjë që do të ndihmonte në zbardhjen e fatit të rreth 1.600 njerëzve ende të zhdukur.
Gërmimet në fshatin e Zubin Potokut nisën në fillim të javës, pas një hetimi rreth dyvjeçar dhe arrestimit të dy të dyshuarve nga autoritetet kosovare.
Policia tha më vonë se ka gjetur dëshmi se njëri nga të arrestuarit në Zubin Potok ishte pjesë aktive e armatës jugosllave.
Autoritetet konfirmuan ditë më parë se mbetjet e gjetura në Kalludër të Vogël janë me origjinë njerëzore.
“Tash do të vazhdojnë këto gërmime edhe shumë javë, ndoshta edhe shumë muaj, meqenëse eshtrat e gjetura janë të shpërndara dhe janë buzë një përroi, i cili me shumë gjasa në stinën e pranverës është një përrua i fuqishëm dhe në këtë mënyrë trupat, edhe nëse janë varrosur në të njëjtin vend, mund të mos jenë aty”, tha Kurti të shtunën teksa vëzhgoi gërmimet.
Kurti e akuzoi Serbinë se, përveç se nuk dëshiron të bashkëpunojë, po ndalon njerëz që po japin të dhëna për vendndodhjen e mundshme të varreve masive.
“Të gjithë jemi dëshmitarë që Serbia po arreston serbë të cilët para më shumë se dy dekadash na i paskan treguar UNMIK-ut e organizatave ndërkombëtare për krimet e Serbisë, dhe këtë po e bën nën akuzën për spiunazh”, tha Kurti.
Ai tha se, Serbia në vend se t’i hapë arkivat e forcave policore, ushtarake dhe paraushtarake që kanë kryer krime të luftës në Kosovë, “ajo të gjithë ata të cilët japin çfarëdo informacioni i akuzon, i arreston dhe mund të thuhet tashmë i ndëshkon për spiunazh”.
Megjithëse çështja e të zhdukurve me dhunë shihet kryesisht si çështje humanitare, Serbia deri tani nuk ka lejuar qasje të plotë në dokumentet e institucioneve që kanë vepruar gjatë luftës në Kosovë, pavarësisht zotimeve për bashkëpunim dhe shkëmbim të dhënash.
Kurti po i referohej arrestimit të një 46-vjeçari me inicialet R.T., në Kralevë, në Serbinë qendrore.
Agjencia serbe Tanjug, tha se ai u arrestua nën dyshimin për spiunazh dhe shfaqi pamje nga ndalimi e tij.
Ministria serbe e Punëve të Brendshme (MPB), Agjencia e Sigurisë dhe Informacionit dhe Prokuroria e Lartë në Kralevë nuk i janë përgjigjur kërkesës së Radios Evropa e Lirë lidhur me arrestimin e R.T., dhe as nuk e kanë konfirmuar zyrtarisht informacionin.
Sipas raportimeve të mediave, R.T. dyshohet se për një kohë të gjatë ka bashkëpunuar me shërbimin informativ në Kosovë.
Po ashtu thuhet se i arrestuari kishte mbledhur dhe dorëzuar të dhëna mbi veprimtarinë e pjesëtarëve të dikurshëm dhe të tanishëm të Ushtrisë së Serbisë, MPB-së të Serbisë dhe strukturave të tjera të sigurisë së shtetit serb.
Por, ministri në detyrë i Punës, Familjes, Mbrojtjes Sociale dhe Vlerave të Luftës Çlirimtare i Kosovës, Andin Hoti, pretendoi se R.T – nga Istogu – u arrestua në Serbi pasi ndihmoi në zbulimin e një varreze masive në Kosovë.
Fondi për të Drejtën Humanitare i Kosovës dhe Fondi për të Drejtën Humanitare i Serbisë kanë bërë të ditur se verifikimi i informacionit për varrin masiv në Zubin Potok ka zgjatur më shumë se dy dekada.
Në njoftimet e tyre thuhet se informacioni për një varr të mundshëm masiv në Kalludër të Vogël ishte bërë publik më 7 janar 2013, kur e përditshmja Zëri publikoi deklaratën e R.T.-së për vrasjen e 23 civilëve shqiptarë dhe varrosjen e trupave të tyre në luginën e fshatit Kalludër e Vogël.
Thuhet se R.T. u kishte dhënë deklaratë hetuesve të UNMIK-ut dhe Policisë së Kosovës më 7 shkurt 2003.
Ndërkohë, Kurti e përsëriti se mbetjet e dyshuara njerëzore në fshatin e Zubin Potokut mund t’iu përkasin një grupi prej 23 shqiptarëve të zhdukur në atë pjesë të vendit në vitin 1999.
“Duhet t’i presim analizat e ADN-së, por me shumë gjasa bëhet fjalë për shqiptarët të njohur si grupi i intelektualëve, 23 sosh, të cilët më 19 prill, para 27 vjetëve, u ndaluan, u rrëmbyen dhe u pushkatuan nga forcat armike të Serbisë”, tha Kurti.
Instituti i Krimeve të Kryera Gjatë Luftës në Kosovë ka dokumentuar 12.230 viktima të luftës së viteve 1998-’99.
Mbi 1.500 njerëz, shumica shqiptarë, vazhdojnë të jenë të zhdukur nga ajo luftë.
Më herët gjatë vitit, Kosova ngriti aktakuzë në mungesë kundër 21 të dyshuarve për dëbimin me forcë të mbi 800.000 civilëve shqiptarë nga Kosova gjatë asaj lufte.
Takimi i 10 korrikut mes kreut të LVV-së, Albin Kurti, dhe kreut të LDK-së, Lumir Abdixhiku, dhe ish-presidentes së Kosovës Vjosa Osmani.
Bekim Bislimi
Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) thotë se do të bashkëpunojë me fituesen e zgjedhjeve të 7 qershorit, Lëvizjen Vetëvendosje (LVV), për një marrëveshje që do të çonte drejt formimit të institucioneve të reja. Por, vëzhguesit mbeten skeptikë se një marrëveshje e tillë do të ofronte zgjidhje, duke përmendur përçarjet brenda partisë që udhëhiqet nga Lumir Abdixhiku.
Nënkryetari i LDK-së, Lufti Haziri, thotë për Radion Evropa e Lirë se gjatë kuvendit partiak të mbajtur më 30 korrik, është arritur pajtimi që ky subjekt të bashkëpunojë me partinë e kryeministrit në detyrë, Albin Kurti, për formimin e institucioneve.
“Në parim ne jemi pajtuar. Është konfirmuar edhe nga kuvendi që LDK-ja do të marrë pjesë në procesin e bashkëpunimit për ndërtimin e institucioneve, duke dhënë kontribut në përballimin dhe largimin e një mundësie për zgjedhje tjera në Kosovë”, thekson Haziri për Radion Evropa e Lirë.
Bisedimet e LDK-së me LVV-në për një marrëveshje të mundshme u pezulluan më 15 korrik, për shkak të kërkesës së një pjese të zyrtarëve të LDK-së për shkarkimin e kryetarit Lumir Abdixhiku, pas pakënaqësive për rezultatin zgjedhor.
Abdixhiku i mbijetoi mocionit për shkarkim, por dallimet dhe mospajtimet brenda LDK-së, të cilat janë shpërfaqur përmes votimit për dhe kundër tij, mbeten të qarta, vlerësojnë zyrtarë të lartë të LDK-së, por edhe njohësit e zhvillimeve politike në Kosovë.
Krijimi i unitetit në LDK rreth një vendimi të përbashkët të 18 deputetëve të saj lidhur me një marrëveshje eventuale me LVV-në, mbetet sfidë. Në mesin e tyre ka edhe persona që votuan për largimin e Abdixhikut nga kreu i partisë.
Ushtruesja e detyrës së presidentit të Kosovës, Albulena Haxhiu, pas takimit me përfaqësuesit e partive politike parlamentare, të premten, në një konferencë për media e cilësoi lajm të mirë paralajmërimin e Abdixhikut për heqjen e pezullimit për bisedimet për krijimin e institucioneve.
Ajo tha se është shumë e rëndësishme që këto takime të vazhdojnë në mënyrë që të përmbyllet konstituimi i institucioneve të dala nga zgjedhjet e 7 qershorit.
“Pra, ato [takimet] të thirren dhe të mbahen dhe të ketë përpjekje maksimale, seriozitet, që të arrihet një marrëveshje, me të cilën arrijmë, pra të kemi një konsensus për zgjedhjen e presidentit apo presidentes së vendit. Pra është shumë e rëndësishme që këto takime të vazhdojnë sa më parë”, tha Haxhiu.
Por, një marrëveshje e mundshme ndërmjet LVV-së dhe LDK-së, ende nuk duket në horizont, ndonëse kanë mbetur më pak se një javë deri në seancën konstituive të Kosovës, të caktuar më 6 gusht.
Me konstituimin e Kuvendit, nis rrjedhja e afateve për formimin e Qeverisë së re të Kosovës, por edhe zgjedhjen e presidentit. Për këtë të fundit, deputetët e legjislaturës së re do të kenë kohë 60 ditë nga data e konstituimit të Kuvendit që ta votojnë kreun e ri të shtetit.
Haziri: Për 24 orë, LDK-ja i mbyllë të gjitha çështjet parimore
Kuvendi i LDK-së, ku delegatët i dhanë besimin Abdixhikut që të vazhdojë në krye të partisë, shpërfaqi qartë dallimet përbrenda kësaj partie.
Për vazhdimin e mandatit të kryetarit Lumir Abdixhiku votuan 170 delegatë, 152 ishin kundër dhe 5 abstenuan.
Haziri thekson se me gjithë dallimet e dukshme përbrenda LDK-së, ajo tash gjendet përballë ofertës nga partia e parë fituese e zgjedhjeve, Lëvizja Vetëvendosje, për bashkëpunim.
Parimet, të cilat LDK i ka shprehur si parakushte për një marrëveshje tëmundshme me LVV-në janë: marrëveshje për të gjitha (institucionet; Kuvend, Qeveri, Presidencë) ose asnjë; agjenda shtetërore, politika sektoriale, programet qeverisëse, interesi i vendit si dhe ndarja e përgjegjësive.
“Këto tri parime neve na bashkojnë si Grup Parlamentar. Kuvendi [i LDK-së] ka kërkuar që kjo e drejtë të ushtrohet deri në fund. Se si do të përmbyllet kjo kërkesë, tani është çështje e negociatave [me LVV-në]”, thekson Haziri.
Ai shton se që nga bisedimet e para formale, të zhvilluara mes Kurtit, Abdixhikut dhe ish-presidentes Vjosa Osmani më 10 korrik, LVV-ja është njoftuar për parimet mbi të cilat LDK-ja e sheh një marrëveshje të mundshme.
Sipas tij, tani i takon LVV-së, që në bisedimet e ardhshme, të tregojë nëse i respekton dhe pajtohet me këto parime.
Haziri thotë se në rast se arrihet pajtimi, uniteti i Grupit parlamentar të LDK-së mund të sigurohet përmes bashkëpunimit të brendshëm.
“Këto nuk janë çështje të thjeshta, por nëse ka vullnet politik dhe ka gatishmëri [nga LVV-ja], atëherë LDK-ja i përmbyll për 24 orë të gjitha çështjet parimore. Neve [në LDK] nuk na ndan asgjë, ndërkaq ndarja e përgjegjësive është krejt e fundit”, thekson Haziri.
Ai shprehu besimin në pjekurinë politike të Grupit Parlamentar të LDK-së, për një unitet rreth vendimeve të kreut të partisë.
Mundësitë për një marrëveshje dhe skepticizmi për numrat
Njohësit e zhvillimeve politike thonë se zhvillimet e fundit në LDK, por edhe pozicionimi i partive politike në përgjithësi, nuk japin sinjale premtuese dhe të sigurta për formimin e institucioneve të reja.
Sipas tyre, rezultati i ngushtë i votimit për dhe kundër vazhdimit të mandatit të Abdixhikut për kryetar, rikonfirmon se brenda LDK-së ekzistojnë çarje të thella ndërmjet dy taborëve.
Çarjet e tilla, vlerësojnë ata, e vështirësojnë ose e pamundësojnë fare funksionimin normal të kësaj partie dhe secilën strategji që mund ta planifikojë Abdixhiku për negociatat me Lëvizjen Vetëvendosje, për një marrëveshje të mundshme për formimin e institucioneve të reja të vendit.
Analisti Rrahman Paçarizi, profesor i Gazetarisë në Universitetin e Prishtinës, thotë për Radion Evropa e Lirë se deklarata e Hazirit, se LDK-ja do të shkojë drejt një marrëveshjeje me LVV-në në rast se ajo ia respekton parimet e deklaruara, nuk e qartëson situatën.
“Më shumë është në funksion të ndërtimit të rrëfimit se LDK-ja nuk mund dhe nuk duhet të konsiderohet si bllokuese e formimit të institucioneve”, thotë Paçarizi.
Ai shton se ky veprim i LDK-së del si i kushtëzuar, për shkak se partitë politike në vend, përfshirë edhe LVV-në, ende ushqejnë ndërtimin e rrëfimeve për fajtorët e mosformimit të institucioneve.
Paçarizi shpreh mendimin se as LDK-ja dhe as partitë tjera, nuk do të deklarohen kundër ndërtimit të institucioneve.
Por, ai sheh pak gjasa që të gjendet një formulë nga kryetari i LDK-së, por edhe nga tabori i pakënaqur me të brenda kësaj partie, për të krijuar qëndrim të përbashkët të 18 deputetëve ndaj një marrëveshjeje eventuale me LVV-në.
Paçarizi thekson se mundësitë për një marrëveshje ende nuk janë të shteruara tërësisht, por marrëveshja do të varet edhe nga vullneti dhe serioziteti i liderit të LVV-së, Albin Kurti, me të cilat do t’i qaset ndërtimit të institucioneve.
Megjithatë, Paçarizi shprehet skeptik lidhur me formimin e institucioneve edhe në rast se arrihet një marrëveshje ndërmjet LVV-së dhe LDK-së.
Nyja e gjithë problemit për ndërtimin e institucioneve, sipas tij, mbetet zgjedhja e presidentit të vendit.
Në dy rundet e para të votimit për zgjedhjen e presidentit, kërkohen votat e 80 deputetëve. Në rast se zgjedhja e presidentit dështon në dy runde, atëherë, në rundin e tretë të votimit, kandidati që merr 61 vota në Kuvendin me 120 vende, zgjidhet president.
Paçarizi thekson se duhet pasur parasysh faktin se LVV-ja ka 53 deputetë, të cilëve në votim mund t’u bashkëngjiten edhe nëntë ose dhjetë deputetë nga komunitetet joshumicë.
“Kur i shtojmë kësaj edhe 18 deputetë të LDK-së, atëherë mund të bëhet një numër prej 80 deputetësh. Por, është tepër e vështirë të sigurohen të 18 votat e LDK-së për një zgjidhje, e cila nuk do të ishte maksimale për këtë parti. Mendoj që as zgjidhjet më optimale nuk mendoj se do të kryejnë punë këtu”, thekson Paçarizi.
Analisti Artan Muhaxhiri gjithashtu thotë se pavarësisht rikonfirmimit të mandatit të Abdixhikut në krye të partisë, përplasjet brenda LDK-së tregojnë se çfarëdo marrëveshje me LVV-në nuk do të marrë mbështetjen e të gjithë 18 deputetëve të kësaj partie në Kuvend.
“Minimumi i ka gjashtë ose shtatë deputetë më pak se sa numri i përgjithshëm i deputetëve. Kështu që Abdixhiku e ka vetëm një detyrë, ta ndryshojë për 180 shkallë qasjen ndaj deputetëve të pakënaqur dhe personaliteteve shumë të rëndësishme të LDK-së, të cilët e kundërshtojnë mënyrën e lidershipit të tij”, thekson Muhaxhiri.
Ai shton se megjithatë, nuk pret që qasja e Abdixhikut të ndryshojë dhe ai të jetë më fleksibil ndaj kundërshtarëve të tij brenda partisë.
“Prandaj, marrë parasysh edhe një numër faktesh tjera, duket që opsioni i vetëm do të jenë zgjedhjet e reja. Me këtë klimë politike është krejtësisht e pamundur të arrihet numri i 80 deputetëve, që është çelësi i zgjidhjes së problemeve dhe parandalimit të një procesi të ri zgjedhor”, përfundon Muhaxhiri.
Në rast se partitë nuk arrijnë ujdi për çështjen e presidentit, atëherë vendi do të shkonte sërish në zgjedhje. Ato do të ishin votimet e dyta që do të mbaheshin për shkak të moskonsensusit për zgjedhjen e kreut të ri të shtetit dhe të katërtat që nga shkurti i vitit 2025.
Shtatorja e Ibrahim Rugovës, presidentit të parë të Kosovës, që gjendet përballë institucioneve qendrore të Kosovës: Qeverisë, Kuvendit dhe Presidencës.
Radio Evropa e Lirë
Partia në pushtet Lëvizja Vetëvendosje (LVV) dhe ajo opozitare Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK), janë të gatshme për t’i rifilluar pa vonesa bisedimet për një marrëveshje për themelimin e institucioneve të reja të Kosovës, pas zgjedhjeve të qershorit, thanë zyrtarë nga të dyja partitë të premten.
Bisedimet ishin pezulluar javë më parë nga kryetari i LDK-së, Lumir Abdixhiku, i cili përballej me shkarkim të mundshëm nga partia, por arriti t’i mbijetojë votëbesimit të enjten për herë të dytë këtë vit.
Tani që ai vazhdon ta drejtojë partinë, të dyja palët thonë se bisedimet mund të rifillojnë pa humbur kohë për një marrëveshje, pasi seanca për konstituimin e Kuvendit të ri do të mbahet më 6 gusht.
Partia e kryeministrit në detyrë i rifitoi zgjedhjet, por ajo ka nevojë për një partner koalicioni për ta zgjedhur edhe presidentin e ri të vendit, që është vendimtar në shmangien e atyre që do të ishin zgjedhjet e katërta parlamentare brenda dy vjetësh.
Ushtruesja e detyrës së presidentit, Albulena Haxhiu, mbajti takim me përfaqësuesit e të gjitha partive parlamentare për përgatitjen e agjendës së seancës së javës së ardhshme.
Haxhiu tha se palët u pajtuan për agjendën për konstituimin e Kuvendit, i cili i hap rrugë formimin të Qeverisë së re dhe zgjedhjes së presidentit të ri, mes frikës së vendi mund të shkojë sërish në zgjedhje të parakohshme.
“Së pari, është lajm i mirë që tashmë, pati mbledhje të LDK-së dje. Pra lajm i mirë në kuptimin që tashmë mund të vazhdojnë takimet”, tha Haxhiu, e cila vjen nga partia në pushte.
Ajo shtoi se, edhe nuk është në mandatin e saj si ushtruese e detyrës së presidentit të flasë për atë çështje, “por është shumë e rëndësishme që takimet të vazhdojnë”.
Deputetja e LVV-së, Arbërie Nagavci, tha se partia e saj pret nga LDK-ja rifillimin e bisedimeve dhe arritjen e një marrëveshjeje, “sepse vendi ka nevojë që sa më parë të vazhdojë punën në të gjitha institucionet me mandatet e përcaktuara”.
Ndërkohë, në natën që i shpëtoi shkarkimit, lideri i LDK-së Abdixhiku tha se pezullimi i bisedimeve me LVV është hequr tashmë.
“Nga nesër e tutje do të përpiqemi të vazhdojmë diskutimet aty ku kanë mbetur. Nga sot e heq atë pezullimin dhe LDK është e hapur të diskutojmë tutje për institucionet”, tha Abdixhiku.
Deputetja e LDK-së, Jehona Lushaku-Sadriu, duke folur të premten pas takimit për seancën konstituive, shprehu gatishmërinë e partisë për vazhdimin e bisedimeve , por shtoi se për momentin nuk kanë ndonjë ftesë për takim nga lideri i LVV-së.
“Në fakt nuk ka ndonjë ftesë tani meqë janë të lidhura proceset për çka ne i kishim ndërprerë dialogun tonë me vendimmarrësit sa i përket këtij institucioni. Sapo të kemi një takim, do të kemi dialog edhe marrëveshje eventuale nëse do të ketë hapësirë për marrëveshje të tillë”, tha ajo.
Kurti dhe Abdixhiku kanë mbajtur vetëm një takim para se ky i fundit të detyrohej t’i pezullonte bisedimet.
Pas atij takimi në fillim të këtij muaji, të dy liderët kishin thënë se kishin shpresa për një marrëveshje dhe vullnet për vazhdimin e bisedimeve deri në arritjen e saj.
Ndërkohë, Nagavci i mohoi të premten raportimet se ata ishin arritur marrëveshje në parim.
“S’ka marrëveshje në parim. Ka pasur një takim të parë ka qenë në mënyrë konstruktive e shpresëdhënëse. S’ka pasur pajtueshmëri për pozita të caktuara”, tha ajo.
Formimi i institucioneve
Kurti, partia e të cilit fitoi zgjedhjet e 7 qershorit, ka nevojë për një marrëveshje me opozitën për t’u siguruar që vendi do të ketë president të ri, dhe kështu t’i japë fund krizës së gjatë politike e institucionale.
Partia e tij i mori 53 mandate, dhe duke e pasur parasysh bashkëpunimin e deritanishëm të Kurtit me partitë e pakicave joserbe – që gëzojnë 10 vende – atëherë ai pritet t’i ketë votat e nevojshme prej të paktën 61 për ta konstituuar Kuvendin dhe formuar Qeverinë e re.
Por, nevojitet prania e 80 deputetëve në Kuvendin me 120 vende që votimi për presidentin e Kosovës të jetë i vlefshëm.
Me një marrëveshje të mundshme me LDK-në, e cila i fitoi 18 vende, atëherë do të arriheshin të paktën 81 vota, mjaftueshëm për votimin e presidentit të ri, nëse të paktën 80 prej tyre do të qëndronin në sallë.
Prandaj çështja e presidentit pritet të jeë në qendër të bisedimeve mes Kurtit e Abdixhikut.
Nëse presidenti nuk zgjidhet brenda 60 ditëve nga dita e konstituimit të Kuvendit, atëherë organi ligjvënës shpërndahet dhe vendi shkon në zgjedhje të reja.
Nëse vendi shkon në zgjedhje sërish, atëherë ato do të ishin zgjedhjet e katërta parlamentare që nga fillimi i vitit 2025.
“Bëhuni gjithnjë e më shumë, sepse kështu e zbukuroni Shqipërinë dhe vetëm kështu do ta mposhtni Piktorin, i cili nuk e kursen as familjen e Presidentit amerikan për ta mbuluar fytyrën vetjake të shkatërrimtarit të shqiptarisë.
Brohorimat tuaja kundër plehut politik tridekadësh, që ka mbuluar mëmëdheun, janë ftesa më e sinqertë për investitorët e huaj dhe investimi më i madh strategjik që ndonjëherë është bërë në Shqipëri.
Jo vetëm se po e largoni plehun politik që e ka mbuluar dhe po e kalb Shqipërinë, por ju po e shpëlani edhe mëkatin e gjeneratës sime, e cila ju la në duart e burrështetasve, të cilëve nuk do t’u besohej as një fermë pulash, ngaqë do t’i hanin shpendët dhe do t’i vidhnin vezët.
Mos bini pre e “mendjendriturve” të shumtë që dalin nëpër ekranet e televizioneve të financuara nga krimi, duke e mbrojtur Piktorin, sepse ata për këtë paguhen dhe, nëse bie punëdhënësi i tyre, ata mbeten pa grazhdin ku majmen dhe pa baltën e turpit, ku përpëliten si derra.
Jo vetëm tani, por gjithmonë, Shqipëria do të mburret me ju e do të turpërohet nga ata që sot duan ta heshtin dhe ta komprometojnë zërin tuaj të sinqertë rinor, i cili mëmëdheut ia freskon damarët e shpresës dhe krenarisë.”
Tensionet ndëretnike në Maqedoninë e Veriut duket se janë rikthyer në fokus pas shfaqjes së mesazheve me përmbajtje anti-shqiptare, vetëm pak ditë pas protestës së studentëve që kërkonin zhvillimin e provimeve të jurisprudencës në gjuhën shqipe.
Në rrjetet sociale po qarkullon një fotografi nga qendra sportive “Forca” në Shkup, ku është shkruar një slogan me gjuhë urrejtjeje ndaj shqiptarëve: “As në tokë, as në qiell, vend për shqiptarë nuk ka”.
Pamja është shpërndarë gjerësisht edhe nga figura politike dhe aktivistë, të cilët kanë kërkuar reagim dhe ndërhyrje nga institucionet përgjegjëse në Maqedoninë e Veriut. Megjithatë, deri tani nuk është raportuar asnjë reagim zyrtar nga autoritetet.
Incidenti vjen në një periudhë kur janë shtuar rastet e retorikës anti-shqiptare në vend. Edhe më herët, gjatë një aktiviteti sportiv, nga tifozë maqedonas u dëgjuan kore dhe thirrje fyese ndaj shqiptarëve, duke nxitur reagime dhe shqetësime për rritjen e gjuhës së urrejtjes. bw
Për më shumë se 8 orë, 40 studentë shqiptarë nga Tirana që udhëtonin për t’iu bashkuar protestës për gjuhën shqipe në Shkup, thonë se u përballën me presion, kontrolle të vazhdueshme dhe trajtim të papranueshëm nga autoritetet maqedonase.
Sipas dëshmive të tyre, pasi u ndaluan në kufirin e Bllatës, studentët u kontrolluan një nga një dhe u sorollatën nga Dibra deri në Kumanovë, edhe pse destinacioni i tyre ishte Shkupi.
Ata tregojnë se gjatë gjithë kohës janë shoqëruar nga policia dhe nuk janë lejuar as të ndalonin për të blerë ujë, ushqim apo për të kryer nevojat personale.
Studentët denoncojnë se janë mbajtur për orë të tëra nën presion, me kërcënime dhe keqtrajtime psikologjike. bw
Bashkëkryetari i koalicionit VLEN, Izet Mexhiti, ka mbështetur protestën e studentëve shqiptarë në Maqedoninë e Veriut, të cilët kërkojnë përdorimin e gjuhës shqipe në provimet e jurisprudencës.
Në “Studio24”, Mexhiti deklaroi se studentët shqiptarë prej 20 vitesh e japin provimin e jurisprudencës në gjuhën maqedonase dhe janë privuar nga kjo e drejtë.
“Studentët kanë të drejtë. Protestat ishin të qeta dhe ne i mbështesim”, u shpreh ai.
Sipas Mexhitit, policia është përpjekur të shmangë tensionet gjatë protestës, por pas përfundimit të saj pati një incident, ku u arrestuan dy shqiptarë dhe një maqedonas pas një përleshjeje fizike.
Ai shtoi gjithashtu se është arritur një dakordësi me kryeministrin Hristijan Mickoski për zbatimin e ligjit për gjuhët dhe zgjerimin e përdorimit të shqipes në disa fusha të arsimit dhe licencimeve.
Sipas tij, në disa raste nevojiten ndryshime ligjore dhe në të tjera ndryshime të rregulloreve për të mundësuar përdorimin e gjuhës shqipe.
Izet Mexhiti:Në të kaluarën studentët nuk kanë protestuar, janë privuar nga kjo e drejtë sepse provimin e jurisprudencës e japin prej 20 vitesh në gjuhën maqedonase. Protestat kanë qenë të qeta dhe ne i përkrahim si zë që kanë të drejtë.
Policia është munduar të mos ketë përplasje. Pas protestës ka pasur një incident dhe janë arrestuar dy shqiptarë dhe një maqedonas për përleshje fizike.
Kemi rënë dakord me kryeministrin Mickoski që të implementohet ligji i gjuhës dhe të përdoret edhe gjuha shqipe për disa sfera të arsimit, licenca etj. Diku kërkohet ndryshim ligji, diku kërkohet ndryshim rregulloreje.
Kryetarja e Komisionit për Turizmin, Kulturën dhe Diasporën Ina Zhupa, mori pjesë në takimin e përbashkët të komisioneve parlamentare të Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut, organizuar me mbështetjen e OSBE-së, mbi sfidat e përbashkëta mjedisore dhe sigurinë klimatike. Gjatë fjalës së saj, Zhupa theksoi se mbrojtja e mjedisit është një përgjegjësi e përbashkët që lidhet drejtpërdrejt me sigurinë, zhvillimin ekonomik dhe cilësinë e jetës së qytetarëve në rajon.
Statusi i plotë i Ina Zhupës:
Strugë!
Takimi i përbashkët i komisioneve parlamentare Shqipëri-Maqedoni e Veriut për të diskutuar mbi sfidat e përbashkëta mjedisore dhe ato që lidhen me sigurinë klimatike me mbështetjen e OSBE.
Ndryshimet klimatike nuk janë më një problem i së ardhmes. Ato po ndikojnë sot drejtpërdrejt në jetën e qytetarëve tanë, në ekonominë, turizmin, trashëgiminë natyrore dhe kulturore, si dhe në sigurinë dhe stabilitetin e rajonit tonë. Përmbytjet, zjarret, ndotja, mungesa e burimeve ujore dhe degradimi i ekosistemeve janë sfida që nuk njohin kufij shtetërorë dhe që kërkojnë bashkëpunim të përbashkët.
Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut ndajnë jo vetëm kufij dhe pasuri natyrore të përbashkëta, por edhe përgjegjësinë për t’i mbrojtur ato për brezat e ardhshëm. Liqenet tona, zonat e mbrojtura, trashëgimia kulturore dhe potenciali turistik i rajonit varen nga aftësia jonë për të ndërtuar politika të qëndrueshme dhe për të vepruar me vizion afatgjatë. Rekomandimet e UNESCO për liqenin e Ohrit, janë detyra për të dy anët e kufirit dhe duhet jetë përgjegjësi e shtuar qe secila të zbatoj rekomandimet. Mënyra si trajtojmë zonat e mbrojtura në Shqipëri dhe anasjelltas ndikon të dyja shtetet. Duhet kuptojmë që mbrotja e mjedisit është mbrojtje e vetë shoqërisë.
Ky forum është një mundësi e vlefshme për të ndarë eksperienca, për të forcuar partneritetet dhe për të ndërtuar qasje të koordinuara ndaj sfidave që prekin të ardhmen tonë të përbashkët. bw
Studentët shqiptarë në Shkup nuk tërhiqen nga kërkesat e tyre për mbrojtjen dhe mundësinë e dhënies së provimeve shtetërore në gjuhën shqipe. Pas paralajmërimit të tyre për zhvillimin e protestës së dytë më 18 maj, kryeministri Hristijan Mickoski duket se ka bërë një hap prapa, duke deklaruar se qeveria po punon për të gjetur një zgjidhje. Kryeministri kërkoi durim nga ana e studentëve pasi qeveria do t’i drejtohet Komisionit të Venecias.
“Bëhet fjalë për një çështje mbi të cilën po punojmë si qeveri. Besoj se shumë shpejt do të dalim me një propozim-zgjidhje, i cili do të jetë në përputhje me rekomandimet e Komisionit të Venecias dhe standardet ndërkombëtare. Prandaj, u bëj thirrje të gjithë pjesëmarrësve në këtë proces që të bëjnë durim”, shprehet ai.
Sipas kryeministrit Mickoski, protestat po nxiten nga forca politike që synojnë tensione dhe përçarje.
Një muaj më parë, studentët shqiptarë protestuan përpara Ministrisë së Drejtësisë dhe Qeverisë në Shkup. Me thirrjet “unë flas shqip”, studentët kërkuan dhënien e provimit të jurisprudencës dhe provimeve të tjera shtetërore në gjuhën shqipe – një e drejtë që, sipas tyre, garantohet edhe me Kushtetutë. bw
Pesë kryetarë u mblodhën me e ndërtu “partinë e madhe”, por i gjithë halli ishte:
sa prapanica i nxë një karrige.
Dhe në këtë luftë egosh, pasi nuk u morën vesh kush me u ul i pari, shpikën “zgjidhjen historike”: dy kryetarë për një karrige.
Madje këtë farsë e shpallën solemnisht në Ditën e Europës, duke i tregu edhe Europës se deri ku mund të shkojë pazari politik te ne.
Tash fillon filmi i vërtetë.
Kur të fillojë shtyrja mes dy prapanicave kush me mbet më gjatë në karrige…
Interesant po duket ky unitet…
Po edhe më interesante do të jetë, çka do të bëjnë disa ….. që janë në pritje, e disa të tjerë të eliminuar…që nuk janë përfshirë në këtë koalicion të prapanicave…
Pesë parti politike shqiptare që janë pjesë e koalicionit qeveritar, u bashkuan zyrtarisht në një subjekt të vetëm politik.
Për herë të parë në historin e pluralizmit politik shqiptar në Maqedoninë e Veriut në krye të partisë VLEN do të ketë dy kryetarë, Bilall Kasami dhe Izet Mexhiti.
Në kongresin ku u vendos bashkimi i partive të koalicionit u tha se VLEN u shndërrua në parti të vetme, në shtëpi të përbashkët politike, në forcë që bashkohet rreth një vizioni për të ardhmen, ku vendimmarrja nuk do të varet nga një lider i vetëm.
Kulturë e re politike
Bashkëkryetari i partisë VLEN, Izet Mexhiti, tha se kjo parti do të ndjekë një model të ri funksionimi, duke u distancuar nga mitizimi i liderëve politikë. Modeli që po ndjek VLEN është i ngjashëm me sistemet evropiane, ku fuqia nuk përqendrohet te individi, por te ekipi drejtues.
“VLEN po sjell një frymë të re demokratike në këtë nën qiell duke mos u bazuar te individi, fuqia është te e gjithë udhëheqësia e VLEN-it dhe jo e përqëndruar te një individ. Nuk është model që e kemi shpikur, është model që funksionon me sukses në shtetet europiane. Për herë të parë pas shumë vitesh shqiptarët po e ndejnë se pesha e votës së tyre, po kthehet në peshë të vërtetë politike, në përfaqësim të vërtetë, në forcë vendimmarrëse, dhe kjo është arsyeja se pse ky bashkim ka rëndësi historike. Dy kryetarët do ta udhëheqin këtë parti, jo si ndarje, por si balancë, jo si kompromis por si garanci, se askush nuk është mbi vullnetin e përbashkët brenda VLEN-it” , tha bashkëkryetari i posazgjedhur Izet Mexhiti.
Jo politikës që jeton nga zënkat
VLEN nuk do të jetë thjesht bashkim partish, nëse mbetet vetëm kaq, atëherë nuk kemi bërë asgjë, tha bashkëkryetari tjetër Bilall Kasami. VLEN do të jetë kulturë e re politike e shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut. Ajo do të jetë më e qetë, serioze, më institucionale dhe e përgjegjshme ndaj qytetarit. Sipas Bilall Kasamit, shqiptarët nuk kanë nevojë për politikë që jeton nga zënkat, shqiptarët kanë nevojë për politikë që ndërton, planifikon dhe mendon më larg se një mandat.
“Ne besojmë tek familja si vendin e parë ku njeriu mëson besimin, përgjegjësinë dhe dashurinë për tjetrin. Besojmë te puna e ndershme, te njeriu që ngrihet herët për ta mbajtur familjen e vet, te sipërmarrësi që rrezikon, krijon dhe nuk pret gjithçka nga shteti. Besojmë në identitetin tonë, në gjuhën, në kulturën, në besimin dhe në ato vlera shpirtërore që na kanë mbajtur bashkë edhe në kohët kur kemi pasur pak mundësi, por shumë dinjitet. Ne besojmë në një shtet modern, në institucione që funksionojnë, në administratë profesionale, në drejtësi që është e barabartë për të gjithë, jo nënë për dikë e njerkë për dikë tjetër”, tha bashkëkryetari i VLEN Bilall Kasami.
Kurti: VLEN dëshmoi përgjegjësi politike
I panishëm në Kongresin e VLEN-it në Shkup ishte edhe kryeministri i Kosovës Albin Kurti. Bashkimin e pesë subjekteve politike shqiptare Kurti e vlerësoi si peshë të veçantë politike dhe shoqërore.
“Ne jemi mësuar që në politikë shumë shpesh të shohim ndarje, copëtime politike në formacione të reja. Prandaj është shumë më e rrallë dhe domethënëse kur disa subjekte të ndryshme arrijnë vullnetin, vizionin dhe pjekurinë për t’u bashkuar në një trup të vetëm politik. Kjo përveç se dëshmon përgjegjësinë politike, përbën një model të ri bashkëpunimi për organizmat politikë që veprojnë në rajon”, tha Kurti.
VLEN zgjodhi me shumicën e votash edhe dy nënkryetarët e partisë: Bekim Çoku dhe Mimoza Musa, ndërsa Sekretar i Përgjithshëm i partisë u zgjodh Bekim Sali./DW
Media greke Protothema shkruan se, ai është anëtari më i ri i organit suprem të Bashkimit Demokratik për Integrim (BDI), partisë më të madhe shqiptare në Maqedoninë e Veriut, dhe ka marrë një rol aktiv në çështjet politike dhe ligjore që kanë të bëjnë me të drejtat e komunitetit shqiptar.
TIRANË- Një valë e papritur popullariteti është shkaktuar nga analisti politik dhe akademiku shqiptar nga Maqedonia e Veriut, Ylli Pacuku i cili është bërë viral në TikTok.
Media greke Protothema shkruan se, ai është anëtari më i ri i organit suprem të Bashkimit Demokratik për Integrim (BDI), partisë më të madhe shqiptare në Maqedoninë e Veriut, dhe ka marrë një rol aktiv në çështjet politike dhe ligjore që kanë të bëjnë me të drejtat e komunitetit shqiptar.
Ai mban gjithashtu pozicionin e Zëvendëspresidentit të Shoqatës Evropiane të Studentëve të Drejtësisë (ELSA) në Maqedoninë e Veriut. Edhe pse deri më tani ai njihej kryesisht për praninë e tij publike dhe aktivitetin shkencor, këtë herë interesi është drejtuar te pamja e tij, me shumë përdorues që e krahasojnë atë madje me një model.
Komentet në rrjetet sociale kanë qenë të zjarrta me shumë gra që e përshkruajnë atë si “ëndrra e çdo vajze”, “jashtëzakonisht simpatik”, ndërsa nuk mungojnë as referencat për “bukurinë e gjakut ilir”, me një ton krenarie. Në shumë postime, ai paraqitet si një kombinim i pamjes dhe inteligjencës, një fakt që e ka bërë atë një nga figurat më të diskutuara në skenën politike të Maqedonisë së Veriut./Dosja.al
Kalimi kufitar midis Hungarisë dhe Serbisë në Horgos, Serbi.
Radio Evropa e Lirë
Ministria e Punëve të Brendshme e Serbisë njoftoi më 2 gusht se në pikëkalimin kufitar me Hungarinë, Horgosh, e ka arrestuar një person të identifikuar me inicialet M.M., i lindur më 1981, nën dyshimin për kryerjen e veprës penale “krim lufte kundër popullsisë civile”.
MPB-ja serbe nuk bëri të ditur emrin e plotë dhe as shtetësinë e të arrestuarit.
Sipas njoftimit, ai dyshohet se më 26 korrik 1999, në fshatin Kllobukar të Kosovës, kishte “kryer krim lufte ndaj dy personave me inicialet T.S. dhe S.S”.
Autoritetet serbe thanë se arrestimi u krye nga pjesëtarë të Shërbimit për Zbulimin e Krimeve të Luftës, në bashkëpunim me Shërbimin për Luftimin e Terrorizmit dhe Policinë Kufitare.
Të dyshuarit i është caktuar masa e ndalimit deri në 48 orë, pas së cilës, së bashku me kallëzimin penal, pritet të dërgohet në Prokurorinë Publike për Krime Lufte në Serbi.
Në të njëjtën kohë, avokati nga Kosova, Arianit Koci, shkroi në Facebook se autoritetet serbe kanë ndaluar shtetasin e Kosovës Mentor Mustafa, 44 vjeç, nga fshati Jasenovik i Komunës së Novobërdës.
Sipas tij, Mustafa u ndalua rreth orës 22:30 në pikëkalimin kufitar ndërmjet Hungarisë dhe Serbisë, teksa po udhëtonte me autobus nga Shtutgarti drejt Kosovës, së bashku me vëllain e tij, Fejzullah Mustafën.
Koci tha se, sipas vëllait të Mustafës, i cili ishte i pranishëm gjatë ndalimit, autoritetet serbe kishin thënë se ndalimi lidhej me një letërnjoftim të dëmtuar.
Ai shtoi se ka nisur të angazhohet për sqarimin e rrethanave të ndalimit dhe për t’i ofruar Mustafës ndihmë juridike.
Institucionet e Kosovës nuk kanë dhënë ende informacione për këtë rast.
Radio Evropa e Lirë kontaktoi Qeverinë e Kosovës dhe avokatin Arianit Koci për informacione shtesë dhe për të konfirmuar nëse bëhet fjalë për të njëjtin rast, por deri në publikimin e artikullit nuk mori përgjigje.
Prokuroria për Krimin e Organizuar në Serbi ka bërë të ditur se Agjencia e Inteligjencës dhe Sigurisë (BIA) nuk u është përgjigjur kërkesave të saj për të intervistuar ish-drejtuesit e Sigurimit të Shtetit, Jovica Stanishiq dhe Franko Simatoviq, si dhe presidentin aktual të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, në kuadër të hetimeve për vrasjet në kafenenë “Panda” në Kosovë në vitin 1998.
Avokati i familjeve të viktimave, Ivan Niniq, më 27 korrik kërkoi reagimin e Kryeprokurorit Publik, duke theksuar se Prokuroria për Krimin e Organizuar prej më shumë se tre vjetësh nuk i është përgjigjur propozimit të tij për t’i marrë në pyetje si dëshmitarë Stanishiqin, Simatoviqin dhe Vuçiqin, lidhur me vrasjen e gjashtë të rinjve serbë.
Në një përgjigje për Radion Evropa e Lirë (REL), Prokuroria tha se ka ndërmarrë veprime për të verifikuar nëse personat e propozuar posedojnë njohuri që do t’i bënin dëshmitarë të besueshëm në hetim.
“Për këtë qëllim, në disa raste i kemi kërkuar BIA-s të zhvillojë biseda me personat e përmendur lidhur me rrethanat që janë të rëndësishme për hetimin. Megjithatë, deri më tani nuk kemi marrë përgjigje ndaj këtyre kërkesave”, thuhet në përgjigjen e Prokurorisë.
Sipas saj, hapat e mëtejshëm do të varen nga raporti që pritet të dorëzohet nga BIA.
Avokati Niniq ka sqaruar se marrja në pyetje e Stanishiqit dhe Simatoviqit është propozuar për të verifikuar dëshmitë indirekte të një dëshmitari, të cilat lidhen me Simatoviqin dhe dijeninë e tij të mundshme për ngjarjen në kafenenë “Panda” në Pejë.
Ndërkaq, dëshmia e Vuçiqit është kërkuar pasi ai ka deklaruar disa herë publikisht se ekzistojnë informacione të caktuara për vrasjet në “Panda”.
Në vitin 2013, kur ishte zëvendëskryeministër i parë i Serbisë, Vuçiq deklaroi se nuk kishte prova se krimin e kishin kryer shqiptarët dhe se opinioni publik në Serbi do të përballej me “të vërteta të tmerrshme” lidhur me këtë rast.
Sipas Niniqit, marrja në pyetje e Vuçiqit është propozuar duke pasur parasysh funksionet e tij shtetërore, veçanërisht detyrën si shef i Byrosë për Koordinimin e Shërbimeve të Sigurisë, të cilën e ka ushtruar që nga viti 2013, duke pasur kështu qasje në informacione tepër të ndjeshme nga sektori i sigurisë.
Në të njëjtën kërkesë drejtuar Kryeprokurorit Publik, Niniq kërkoi gjithashtu që Prokuroria të verifikojë pretendimet se Radomir Boban Baqoviq është autori i drejtpërdrejtë i masakrës.
Këto pretendime u publikuan më 18 korrik në një video në rrjetin social Telegram nga Milosh Medenica, një shtetas malazez në arrati, i cili deklaroi se Baqoviqi “njihet që nga vitet ’90 si person që ka punuar për Shërbimin e atëhershëm të Sigurimit të Shtetit”.
Prokuroria i tha REL-it se Baqoviqi nuk është marrë kurrë në pyetje në asnjë cilësi në lidhje me rastin “Panda”, pasi deri më tani askush nuk e ka përmendur si dëshmitar të besueshëm në hetim.
Ajo shtoi se nuk kundërshton kërkesën e avokatit të familjeve të viktimave për një mbikëqyrje të jashtëzakonshme të punës së saj në këtë rast, hetimet për të cilin kanë nisur në vitin 2016 dhe ende vazhdojnë.
“Procedura nuk ka përfunduar sepse deri tani nuk janë siguruar prova të mjaftueshme për të krijuar dyshimin e bazuar se kush janë autorët e krimit”, thuhet në përgjigjen e Prokurorisë.
Po ashtu, Prokuroria deklaroi se është e gatshme t’i dorëzojë Prokurorisë Supreme Publike një raport për të gjitha veprimet e ndërmarra gjatë hetimit.
Pesë nxënës të shkollës së mesme – Ivan Obradoviq, Zoran Stanojeviq, Svetislav Ristiq, Dragan Trifoviq dhe Vukosav Gvozdenoviq – si dhe studentja Ivana Radoviq u vranë më 14 dhjetor 1998, kur dy persona të maskuar hynë në kafenenë “Panda” në Pejë dhe hapën zjarr.
Vrasjet ndodhën në një periudhë kur tensionet ndëretnike në Kosovë ishin shumë të larta dhe lufta ndërmjet forcave serbe dhe Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) kishte nisur.
Po atë ditë, në një pritë të forcave serbe u vranë disa pjesëtarë të UÇK-së, teksa transportonin armë nga Shqipëria.
Masakra në kafenenë “Panda” u konsiderua në atë kohë si një akt hakmarrjeje, gjë që çoi në arrestimin e disa shqiptarëve në Pejë.
Të gjithë të arrestuarit u liruan një vit më vonë nga Gjykata në Beograd për shkak të mungesës së provave.
Një grup hetuesish nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës ka nisur më 20 korrik në Derventa marrjen në pyetje të ish-të burgosurve që gjatë luftës ishin mbajtur në kampet Rabiq dhe Shtëpia e Armatës Popullore të Jugosllavisë (APJ), konfirmoi Shoqata e ish-të Burgosurve të Kampeve të Derventës.
Sipas informacioneve të Radio Televizionit të Republikës Sërpska (RTRS), pesë hetues amerikanë, me ndërmjetësimin e Agjencisë Shtetërore për Hetime dhe Mbrojtje (SIPA), në ditët në vijim do të marrin dëshmitë e tetë ish-të burgosurve në Gjykatën Themelore në Derventa.
Radio Evropa e Lirë kërkoi koment nga Departamenti amerikan i Drejtësisë, i cili nuk pranoi as ta konfirmojë dhe as ta mohojë se po zhvillon ndonjë hetim.
Prokuroria e Bosnje e Hercegovinës, Agjencia Shtetërore për Hetime dhe Mbrojtje (SIPA) dhe Ambasada e SHBA-së në Bosnje e Hercegovinë nuk iu përgjigjën kërkesës së Radios Evropa e Lirë për detaje lidhur me këtë vizitë.
Kryetari i Shoqatës së ish-të Burgosurve të Kampeve të Derventës, Drago Knezheviq, tha për RTRS-në se hetuesit amerikanë janë të interesuar për ngjarjet në kampet gjatë vitit 1992 dhe se ekziston dyshimi që disa persona të lidhur me krimet e luftës janë shpërngulur në SHBA pas luftës, duke shmangur kështu përgjegjësinë për këto krime.
“Ata kanë përzgjedhur tetë ish-të burgosur të kampeve. Sa u përket të dyshuarve, ekziston dyshimi se disa prej tyre janë shpërngulur në SHBA dhe se kanë ndryshuar emrat dhe mbiemrat. Ata menduan se drejtësia nuk do t’i arrinte”, tha Knezheviq.
Ai shtoi se kjo është hera e parë që hetues dhe prokurorë amerikanë vijnë në Derventa për të “mbledhur dëshmi për vuajtjet e civilëve serbë”.
SHBA-ja ka marrë pjesë edhe më herët në raste që lidhen me Derventën
Por, ky nuk është rasti i parë në të cilin autoritetet amerikane janë përfshirë në një çështje të krimeve të luftës të kryera në territorin e Derventës.
Ish-pjesëtarja e Këshillit të Mbrojtjes Kroate (HVO), Azra Bashiq, u arrestua në vitin 2011 në shtetin amerikan të Kentakit, ku jetonte nën emrin Isabella Bashich, dhe më pas ajo u ekstradua Bosnje e Hercegovinë.
Gjykata e Bosnjës dhe Hercegovinës e dënoi atë në vitin 2018 me vendim të formës së prerë me 14 vjet burgim për krime lufte ndaj civilëve serbë dhe të burgosurve të luftës, të kryera nga prilli deri në qershor të vitit 1992 në territorin e Derventës.
Sipas aktgjykimit, Bashiq u shpall fajtore për vrasjen e civilit Bllagoj Gjurash, si dhe për keqtrajtimin fizik dhe psikologjik të të burgosurve në Shtëpinë e APJ-së në Derventë.
Gjykata konstatoi se të burgosurit ishin përballur me keqtrajtime të rënda dhe poshtërime, përfshirë rrahje dhe forma të tjera të trajtimit çnjerëzor.
Përveç Bashiqit, nga SHBA-ja në vitin 2015 në Bosnje dhe Hercegovinë u ekstradua edhe Almaz Neziroviq, i cili më vonë u gjykua nga Gjykata e Bosnjës dhe Hercegovinës për krime lufte ndaj civilëve serbë të mbajtur në kampin Rabiq, pranë Derventës. Ai u dënua me dy vjet burgim.
Çfarë ndodhi në Derventë gjatë luftës?
Në pranverën e vitit 1992, Derventa ishte skenë e luftimeve mes forcave të APJ-së dhe formacioneve ushtarake serbe, në njërën anë, si dhe Këshillit të Mbrojtjes Kroate dhe njësive të Mbrojtjes Territoriale të Bosnje e Hercegovinës, të cilat më vonë u integruan në Ushtrinë e Republikës së Bosnjë e Hercegovinës, në anën tjetër.
Në disa aktgjykime të formës së prerë të Gjykatës së Bosnjës dhe Hercegovinës është konstatuar se gjatë kësaj periudhe civilë serbë dhe të burgosur lufte ishin mbajtur në disa objekte, ndër të cilat Shtëpia e APJ-së, hangari Rabiq, Silosi në Polje dhe shkolla në Poljarë.
Gjykata ka konstatuar se të burgosurit në këto objekte ishin ekspozuar ndaj keqtrajtimit fizik dhe psikologjik, rrahjeve, poshtërimit, mohimit të ushqimit dhe punës së detyruar, ndërsa disa prej tyre humbën jetën ose pësuan lëndime të rënda.
Në aktgjykime thuhet gjithashtu se të burgosurit në Shtëpinë e APJ-së (Dom JNA) ishin detyruar të ecnin zbathur mbi xhama, të lëpinin gjak dhe të hanin kartëmonedha të dinarëve jugosllavë të asaj kohe, ndërsa disa prej tyre ishin rrahur deri në humbjen e vetëdijes ose ishin vrarë.
Përveç Shtëpisë së APJ-së dhe kampit Rabiq, në procedurat gjyqësore përmenden edhe objektet e ndalimit në Polje dhe Poljarë, nëpër të cilat gjatë vitit 1992 kaluan civilë serbë.
Para drejtësisë vendore janë zhvilluar dhe ende po zhvillohen procedura për krime lufte të kryera në territorin e Derventës. Në mesin e tyre është edhe rasti kundër Damir Lipovacit, pjesëtar i Këshillit të Mbrojtjes, i cili u dënua me vendim të formës së prerë me shtatë vjet burgim, pasi në vitin 2015 u ekstradua Bosnje dhe Hercegovinë nga Holanda.
Ministrja serbe Snezana Paunoviq vijon përpjekjet për të zbutur reagimin publik pas deklaratës së saj tronditëse për “spastrim etnik” në Kosovë.
Pavarësisht se iu kërkoi falje vetëm presidentit Aleksandar Vuçiq dhe kryeministrit të saj, por jo shqiptarëve të Kosovës, Paunoviq vazhdoi daljet televizive duke u përpjekur të relativizojë retorikën e saj skandaloze.
Në një intervistë për “TV Prva”, ajo pretendoi se me termin “spastrim etnik” nuk kishte nënkuptuar eliminim fizik, por një largim “me vullnet të lirë”, duke u përpjekur ta paraqesë deklaratën e saj si një çështje politike dhe jo si një ide me pasoja të rënda historike.
Deklarata e saj ka rikthyer debatet për gjuhën nacionaliste në Serbi dhe për përdorimin e termave që lidhen me një nga periudhat më të dhimbshme të historisë së Kosovës.
“Snežana Paunović bëri më shumë sesa fyeu shqiptarët. Ajo e poshtëroi Serbinë, dëmtoi interesat e saj dhe tregoi se sa shpejt mund të kthehet nostalgjia politike për vitet 1990 në nivelet më të larta të shtetit”, shkruan Orhan Dragaš.
Dr. Orhan Dragaš, themeluesi dhe drejtori i Institutit Ndërkombëtar të Sigurisë me seli në Beograd.
Dëgjova disa herë fjalët e Snežana Paunović-it, Ministres së Administratës Publike dhe Vetëqeverisjes Lokale të Serbisë, dhe çdo herë isha po aq i tmerruar. Një anëtare e qeverisë serbe deklaroi publikisht se, nëse do të kishte qenë në pozicionin e Slobodan Millosheviqit, do ta kishte “pastruar etnikisht Kosovën në vitin 1998”. Pastaj u përpoq të shpjegonte se nuk kishte ndërmend të vriste shqiptarë, por se kushdo që nuk e konsideronte veten mjaftueshëm qytetar të Republikës Federale të Jugosllavisë duhej të detyrohej të largohej nga Kosova dhe të shkonte në “vendin amë”. Kur pasoi dënimi, ministrja nuk i tërhoqi fjalët e saj. Ajo tha se i qëndronte pikëpamjeve të saj, se i përkiste të njëjtës parti politike për 34 vjet dhe se nuk i interesonte se çfarë mendonin kritikët e saj. Shfaqja e saj e mëvonshme nuk e zbuti deklaratën fillestare. Kjo e bëri atë edhe më shqetësuese, sepse tregonte se kjo nuk ishte një vërejtje e ngathët e bërë në nxehtësinë e momentit, por një bindje e menduar politike.
Spastrimi etnik nuk është një metaforë, një ndryshim fraze, një hiperbolë televizive apo një përshkrim i lirshëm i një ideje politike. Në dokumentet e Kombeve të Bashkuara, termi i referohet krijimit të një zone etnikisht homogjene nëpërmjet forcës ose frikësimit me qëllim largimin e anëtarëve të një grupi të caktuar. Vrasja nuk është instrumenti i vetëm i një politike të tillë. Kërcënimet, deportimet, zhvendosja me forcë, sekuestrimi i shtëpive, shkatërrimi i pronës dhe krijimi i frikës që i shtyn njerëzit të ikin janë thelbi i saj. Kur ministrja thotë se nuk do t’i kishte vrarë shqiptarët, por në vend të kësaj do t’i kishte dërguar në Shqipëri, ajo nuk po e hedh poshtë idenë e spastrimit etnik. Ajo po e përshkruan atë saktësisht.
Është veçanërisht alarmante që fjalë të tilla vijnë nga ministrja përgjegjëse për administratën publike dhe qeverisjen vendore. Është nëpërmjet administratës publike dhe institucioneve vendore që shteti takon qytetarët e tij çdo ditë. Këtu lëshohen dokumente, regjistrohen fëmijët, ushtrohen të drejtat, mbrohen pronat dhe njerëzit zbulojnë nëse janë vërtet të barabartë para ligjit. Kushtetuta e Serbisë garanton barazinë dhe ndalon diskriminimin në bazë të kombësisë. Megjithatë, ministrja përgjegjëse për një pjesë të sistemit përgjegjës për ruajtjen e kësaj barazie ka deklaruar publikisht se do ta maste të drejtën e një personi për t’i përkitur shtetit sipas një testi të besnikërisë etnike dhe do t’i largonte nga shtëpitë e tyre ata që nuk e përmbushnin atë.
Sipas regjistrimit të vitit 2022, i cili nuk e mbuloi territorin e Kosovës, 61,687 qytetarë të Serbisë e identifikuan veten si shqiptarë. Shumica jetojnë në Preshevë, Bujanoc dhe komunat përreth në jug të vendit. Ata nuk janë mysafirë, kohëzgjatja e qëndrimit të të cilëve përcaktohet nga shteti. Ata janë qytetarë të Serbisë, njerëz të drejtat e të cilëve nuk varen nga sa me zë të lartë e shpallin besnikërinë e tyre ndaj vendit, nëse e mbështesin qeverinë e tij apo si e kuptojnë identitetin e tyre kombëtar. Pas fjalëve të Snežana Paunović, çdo shqiptar në Serbi ka të drejtë të pyesë nëse një anëtar i qeverisë e konsideron atë si qytetar të barabartë apo si dikë që një ditë mund t’i tregohet rruga për në kufi.
Vitet 1990 filluan pikërisht me këtë lloj klasifikimi politik të qenieve njerëzore. Përpara se të shfaqeshin kolonat e refugjatëve, flitej për popuj të pabesueshëm, territore historike, zona etnikisht të dëshirueshme dhe qytetarë që duhet të zhvendoseshin në vendet që dikush tjetër i kishte shpallur “të tyret”. Fjalët më pas morën uniforma, pika kontrolli, kampe, autobusë dhe kamionë. Ata lanë pas një Vukovar të shkatërruar, një Sarajevë të rrethuar, një Mostar të ndarë, varre masive, Srebrenicën, fshatra të djegura dhe miliona njerëz që u zgjuan një mëngjes pa një shtëpi, një qytet apo jetën që kishin njohur dikur. Shumë nuk jetuan për ta parë mëngjesin tjetër.
Më shumë se 140,000 njerëz u vranë në luftërat në të gjithë ish-Jugosllavinë dhe pothuajse katër milionë u dëbuan ose u zhvendosën. Vetëm në Bosnjë dhe Hercegovinë, rreth 100,000 njerëz u vranë dhe afërsisht 2.2 milionë u detyruan të largoheshin nga shtëpitë e tyre. Familje të tëra u zhdukën brenda disa ditësh. Breza të tërë u rritën si refugjatë. Shtetet u varfëruan, qytetet u shkatërruan dhe shoqëritë u helmuan për dekada të tëra, ndërsa urrejtja e prodhuar nga politikanët vazhdoi të jetonte shumë kohë pas të shtënave të fundit.
Anëtarë të ushtrive dhe grupeve të armatosura të ndryshme kryen krime, dhe viktimat përfshinin serbë, boshnjakë, kroatë, shqiptarë, romë dhe anëtarë të komuniteteve të tjera. Çdo krim kërkon dënim dhe çdo viktimë kërkon dinjitet. Në të njëjtën kohë, politikat e ndjekura nën sundimin e Millosheviqit e futën Serbinë në luftëra, sanksione, izolim ndërkombëtar, shkatërrim ekonomik dhe, së fundmi, në bombardime. Millosheviq u padit para Tribunalit të Hagës për dëbime, vrasje, persekutime dhe krime të tjera të lidhura me Kosovën, Kroacinë dhe Bosnjën dhe Hercegovinën. Procedurat përfunduan pa një vendim gjyqësor për shkak të vdekjes së tij në vitin 2006. Serbia vazhdoi të paguante çmimin politik dhe njerëzor të sundimit të tij shumë kohë pasi ai ishte larguar.
Pjesa më e rrezikshme e deklaratës së Snežana Paunović-it përmbahej në një fjalë të vetme, “do të”. Me këtë fjalë, ajo pushoi së foluri për të kaluarën dhe zbuloi se çfarë do të bënte vetë nëse do të kishte pushtetin. Ajo e paraqiti katastrofën e viteve 1990 si një punë të papërfunduar dhe një mundësi të humbur. Në shpjegimin e saj, problemi me politikën e Millosheviqit nuk ishte persekutimi i një popullsie, por se persekutimi nuk ishte kryer mjaftueshëm plotësisht. Një qëndrim i tillë, i shprehur në vitin 2026 nga një anëtar i qeverisë serbe, është një fyerje për çdo qytetar që ka kaluar çerek shekullin e kaluar duke u përpjekur ta nxjerrë këtë vend nga rrënojat e lëna nga një politikë ndaj së cilës ministrja tani deklaron publikisht besnikërinë e saj.
Krime të rënda u kryen kundër civilëve shqiptarë në Kosovë në vitet 1998 dhe 1999, dhe më shumë se 900,000 shqiptarë u detyruan të largoheshin nga shtëpitë e tyre. Pasi forcat serbe u tërhoqën dhe mbërritën misionet ndërkombëtare, filluan vrasjet, sulmet dhe dëbimi i serbëve, romëve, ashkalinjve, goranëve dhe joshqiptarëve të tjerë. Rreth 200,000 anëtarë të këtyre komuniteteve u larguan nga Kosova. Mijëra familje të çdo kombësie ende jetojnë me pasojat e zhdukjeve, vrasjeve, pronës së vjedhur dhe pamundësisë për t’u kthyer në shtëpi. Pranimi i krimeve kundër shqiptarëve nuk i zvogëlon vuajtjet e serbëve. Dënimi i persekutimit të serbëve nuk i jep askujt të drejtën të mbështesë persekutimin e shqiptarëve. Vetëm një shtet serioz mund të tregojë të vërtetën për çdo viktimë, duke hedhur poshtë hakmarrjen kolektive si një program politik.
Kjo është arsyeja pse reagimi i Ivica Daçiç më tronditi edhe më shumë. Si president i Partisë Socialiste të Serbisë (SPS), ai mund të kishte treguar se partia e tij i kuptonte të paktën disa nga pasojat e politikave të viteve 1990. Si Zëvendëskryeministër, ai kishte detyrën të mbronte reputacionin e institucionit të cilit i përket. Si Ministër i Brendshëm, ai kishte detyrën të mbronte rendin kushtetues dhe sigurinë e çdo qytetari të Serbisë. Në vend të kësaj, ai e përshkroi kritikën ndaj Snežana Paunović si “të turpshme dhe hipokrite” dhe u përpoq të justifikonte fjalët e saj duke përmendur vuajtjet e serbëve në Kosovë. Duke vepruar kështu, ai e ngriti sjelljen skandaloze të një ministri në një pozicion të mbrojtur publikisht nga Zëvendëskryeministri.
Daçiç e di shumë mirë se fjalimet politike mund të kenë pasoja reale dhe ligjore. Në vitin 2018, Dhoma e Apelit e Mekanizmit të OKB-së në Hagë dha një vendim përfundimtar në rastin e Vojislav Šešelj për fjalimin e tij në Hrtkovci më 6 maj 1992, në të cilin ai nxiti dëbimin e popullsisë kroate. Ai u shpall përgjegjës për nxitjen e deportimit, persekutimit përmes zhvendosjes me forcë dhe akteve të tjera çnjerëzore në formën e transferimit të detyruar, të gjitha si krime kundër njerëzimit. Ai u dënua me dhjetë vjet burg. Ky rast tregon se fjalët e politikanëve, kur shqiptohen me autoritet dhe drejtohen kundër një komuniteti të caktuar, mund të bëhen preludi i menjëhershëm i persekutimit dhe i humbjes së sigurisë, pronës dhe shtëpisë.
Thirrja e Daçiçit për vuajtjet serbe është gjithashtu një fyerje për viktimat serbe, sepse e kthen dhimbjen e tyre në një justifikim për dëbimin e të tjerëve. Serbët që u detyruan të largoheshin nga Peja, Prizreni, Gjakova ose Prishtina nuk marrin drejtësi nga një ministër që imagjinon një Kosovë pa shqiptarë. Prona e tyre nuk do të kthehet, të zhdukurit nuk do të gjenden, manastiret nuk do të bëhen më të sigurta dhe kthimi nuk do të bëhet më i lehtë sepse një anëtar i qeverisë flet gjuhën e hakmarrjes kolektive. Fjalë të tilla i ndihmojnë pikërisht ato qarqe në Prishtinë që kërkojnë ta portretizojnë Beogradin si një kërcënim të përhershëm për shqiptarët dhe të hedhin poshtë çdo kërkesë serbe për mbrojtjen e komunitetit serb si një pretendim të maskuar territorial ose etnik.
Serbia është tashmë e angazhuar në një luftë të vështirë për të siguruar sigurinë e serbëve në Kosovë, për të mbrojtur të drejtat e tyre, për të ruajtur komunitetet lokale, për të mundësuar kthimin e të zhvendosurve dhe për të mbrojtur trashëgiminë fetare dhe kulturore. Deklarata e Snežana Paunović e bën këtë luftë më të vështirë. Çdo kundërshtar i Serbisë tani do të jetë në gjendje të tregojë faktin se një ministre në Beograd imagjinon hapur një Kosovë të pastruar nga shqiptarët, ndërsa udhëheqësja e partisë së saj e mbron atë. Një fjali e vetme në televizion ka dëmtuar përpjekjet diplomatike të shtetit dhe pikërisht njerëzit që shteti është i detyruar të mbrojë.
Bashkimi Evropian ka deklaruar tashmë se nuk ka vend në Evropë për gjuhë që justifikon ose mbështet spastrimin etnik, dhe se deklarata të tilla bien ndesh me detyrimet e Serbisë në procesin e normalizimit të marrëdhënieve me Prishtinën. Ky reagim nuk është rezultat i armiqësisë ndaj Serbisë. Serbia dëmton veten kur një anëtar i qeverisë së saj mbështet dëbimin e një popullsie dhe Zëvendëskryeministrja sulmon kritikët e saj në vend që ta sanksionojë atë. Rruga evropiane nuk është thjesht një çështje kapitujsh teknikë, legjislacioni, fondesh dhe takimesh në Bruksel. Ajo kërkon sigurinë më themelore se ata që janë në pushtet nuk do t’i ndajnë qytetarët në ata që i përkasin shtetit dhe ata që duhet të dërgohen përtej kufijve të tij.
Heshtja e Kryeministrit pas një paraqitjeje të tillë nuk mund të vazhdojë pa pasoja. Đuro Macut duhet të deklarojë nëse një anëtar i kabinetit të tij po fliste në emër të qeverisë serbe. Nëse nuk po fliste, ai duhet të ndërmarrë veprime konkrete. Një post ministror nuk është një platformë private dhe një qeveri nuk është një koleksion individësh të lirë për të shpallur plane personale për të ndryshuar përbërjen etnike të një territori para kamerave televizive dhe pastaj të përdorin kredencialet e tyre partiake kur publiku kërkon llogari. Çdo ditë pa një përgjigje të qartë e kthen deklaratën e Snežana Paunović nga një skandal personal në një barrë të mbajtur nga e gjithë qeveria.
Serbia duhet të vendosë se çfarë lloj vendi dëshiron të jetë. Një shtet që u përket të gjithë qytetarëve të saj nuk shqyrton gjakun, prejardhjen apo ndjenjat politike përpara se të njohë të drejtën e një personi për një shtëpi. Një shtet që respekton viktimat e veta nuk kërkon ngushëllim në fantazitë e persekutimit të të tjerëve. Një shtet që dëshiron një të ardhme evropiane nuk mund ta mbajë në qeveri një person që pendohet publikisht që Slobodan Millosheviq nuk dëboi edhe më shumë njerëz.
Snežana Paunović bëri më shumë sesa fyerje për shqiptarët. Ajo e poshtëroi Serbinë, dëmtoi interesat e saj dhe tregoi se sa shpejt nostalgjia politike për vitet 1990 mund të kthehet në nivelet më të larta të shtetit. Ivica Dačić e përkeqësoi problemin duke e mbrojtur atë. Qeveria tani ka vetëm një rrugë veprimi të përgjegjshme. Ajo duhet t’i hedhë poshtë pa mëdyshje fjalët e saj dhe të tregojë se nuk ka vend në radhët e saj për avokatët e spastrimit etnik. Çdo gjë më pak do të thoshte se Serbia, edhe pas më shumë se 140,000 vdekjeve dhe pothuajse katër milionë njerëzve të dëbuar nga shtëpitë e tyre, ende nuk ka arritur të kuptojë koston e një politike që vendosi se kush lejohej të qëndronte në shtëpinë e vet./ Eualive.ne
HUNGARI- Viktor Orbani kishte marrë masa për rastin kur do të humbte pushtetin — të paktën kështu mendonte ai. Shumë poste kyçe në shtetin dhe administratën e Hungarisë qeveria e tij i kishte mbushur me njerëz besnikë për vite me radhë, ndërsa shkarkimin e tyre e kishte lidhur me një vendim parlamentar me shumicë prej dy të tretash. Në këtë mënyrë Orbani donte t’i përjetësonte edhe disa institucione. Llogaria pas kësaj: puna e çdo qeverie tjetër duhej sabotuar sa më shumë. Në prapaskenë Orbani do të kishte mundësi të vendoste — edhe kur nuk ishte kryeministër.
Ajo që autokrati i rrëzuar më 12 prill nuk e kishte parashikuar ishte disfata dërrmuese e partisë së tij Fidesz (Bashkimi i Demokratëve të Rinj) dhe shumica historikisht e lartë prej dy të tretash e partisë opozitare Tisza (Respekt dhe Liri). Nga kjo shumicë kryeministri i ri i Hungarisë, Peter Magyar, dhe grupi i tij parlamentar po përfitojnë me bollëk dhe po e çmontojnë sistemin e Orbanit me ritëm të vrullshëm. Magyari e quan këtë “Operacioni Purgator”.
Pjesa më e rëndësishme e tij u zbatua të hënën (13.07.2026) — vetëm dy muaj pas ardhjes në pushtet. Të hënën në mbrëmje parlamenti hungarez votoi për ndryshime të gjera kushtetuese, që Magyari dhe qeveria e tij i kishin propozuar në fund të qershorit.
Me to detyrohen nga njëra anë funksionarë të rëndësishëm të sistemit të Orbanit të largohen nga postet, mes tyre presidenti Tamas Sulyok dhe katër gjyqtarë kushtetues. Peter Magyar i kishte quajtur vazhdimisht “kukulla të Orbanit” Sulyokun dhe të tjerë si kryetari i Gjykatës Kushtetuese, Peter Polt, dhe që në fushatë kishte paralajmëruar se do të kujdesej për shkarkimin e tyre.
Nga ana tjetër, ndryshimet kushtetuese i sprapësojnë cënimet më të rënda të shtetit të së drejtës, që Orbani i kishte urdhëruar. Kështu, për shembull, Gjykata Kushtetuese i rifiton kompetencat e saj fillestare dhe pavarësia e drejtësisë forcohet në tërësi. Kufizohet numri i ligjeve që mund të ndryshohen vetëm me shumicë prej dy të tretash. Përveç kësaj, themelohet një agjenci për rikthimin e pasurive të fituara në mënyrë të paligjshme. Dhe së fundi, deputetët do ta ushtrojnë mandatin për tri legjislatura e shumta.
Deri ku lejohet të shkohet?
Pyetja nëse regjimet populiste dhe autokratike mund të çmontohen dhe nëse demokracia mund të rivendoset diskutohet me forcë në BE së paku që nga ngjitja e Orbanit në vitin 2010 — edhe nga këndvështrimi se deri ku lejohet ose duhet të shkohet për të zhdukur padrejtësinë.
Qeveria e Peter Magyarit, kjo mund të thuhet pas dy muajsh, është çdo gjë tjetër veç jo e druajtur. Ajo po tregon me shpejtësi të madhe se si mund të veprohet — sepse, ndryshe nga qeveria e Donald Tuskut në Poloni, e ka shumicën e nevojshme. Njëkohësisht, në partinë Tisza, por edhe te një pjesë e madhe e hungarezëve, ekziston vullneti politik për një larje rrënjësore të hesapeve me regjimin e Orbanit.
Atmosfera i ngjan asaj në disa vende të Evropës Qendrore dhe Juglindore në vitin e ndryshimit 1989 — në Hungari flitet shpesh për një “ndryshim sistemi”. E kuptueshme, sepse Orbani dhe një rreth i ngushtë pushteti rreth tij sunduan për 16 vjet me një vetëkënaqësi dhe arbitraritet që shumë hungarezë në fund i ndienë gjithnjë e më shumë si të padurueshme. Në këto rrethana edhe çmontimi rrënjësor i shtetit të Orbanit shfaqet në një dritë tjetër nga sa do të shfaqej në kushte të zakonshme.
Peter Magyar u dha të hënën një përgjigje mohuese të gjitha shqetësimeve ndaj ndryshimeve kushtetuese. Do të ishte “tradhti ndaj kombit hungarez po të mos e preknim Kushtetutën e tanishme”, sepse ajo është “dokumenti bazë i Cosa Nostra-s” – sistemit mafioz që kishin ngritur partia e Orbanit, Fidesz, dhe Partia e vogël Popullore Kristiandemokrate (KDNP) e lidhur me të.
Vërtet, gjatë një dekade e gjysmë të fundit Orbani e kishte përshtatur Kushtetutën sipas nevojave të veta — deri në detaje që, sipas shumë juristëve kushtetues, s’kanë pse të gjenden fare në një ligj themelor.
Orbani shpall fundin e demokracisë
Grupet parlamentare të partisë së Orbanit, Fidesz, dhe të KDNP-së e bojkotuan seancën e parlamentit të hënën dhe nuk morën pjesë në votim. Që prej disa ditësh Orbani dhe politikanë të tjerë të Fideszit kishin folur për një “fund të demokracisë dhe të shtetit të së drejtës në Hungari”, që vjen me ndryshimet kushtetuese.
Një thirrjeje të Fideszit për një manifestim proteste në Budapest iu përgjigjën të enjten e kaluar (09.07.2026) vetëm disa mijëra veta. Një kontrast i fortë me dhjetëra deri në qindra mijëra të mëparshmit, që shkonin në tubimet e Fideszit – shpesh të detyruar nga pushteti shtetëror i Orbanit.
Por shenjat e shpërbërjes në kampin e Orbanit vazhdojnë me ritëm të vrullshëm edhe përtej kësaj. Pak para votimit të hënën, kryetari i grupit parlamentar të Fideszit, Gergely Gulyas, dikur numri tre në hierarkinë e pushtetit të Orbanit, dha dorëheqjen. Ai nuk ishte më në gjendje ta drejtonte grupin, tha Gulyas. Ndërkaq vetë Viktor Orbani, që pas disfatës dërrmuese kishte hequr dorë nga mandati i deputetit, por pak javë më parë ishte rizgjedhur kryetar i Fideszit, ndodhej rrugës për në Kampionatin Botëror të futbollit në SHBA.
Ish-kryeministri jashtë loje
Prandaj shumë vëzhgues folën për faktin se ish-kryeministri i kishte lënë në baltë partinë dhe përkrahësit e tij. “Viktor Orbani po e shtyn veten drejt e jashtë lojës politike”, komentoi portali Telex. Politologu Gabor Török shkroi në Facebook: “Orbani nuk duhej të udhëtonte për në Kampionatin Botëror, po të mendonte se demokracia në Hungari ka marrë fund.” Në të vërtetë, sipas Törökut, ka marrë fund më shumë miti politik i Orbanit.
Vërtet — të paktën për momentin — pothuajse asnjë vëzhgues i pavarur në Hungari nuk mendon se me qeverinë e Peter Magyarit do të fillonte një autokraci e dytë. Por ndaj një pjese të ndryshimeve kushtetuese, si dhe ndaj ritmit me të cilin ato po zbatohen, disa juristë dhe organizata të të drejtave qytetare në Hungari ngrenë shqetësime.
Komiteti i Helsinkit dhe Shoqata për të Drejtat e Lirisë (TASZ), për shembull, kritikojnë kufizimin e deputetëve në tri mandate. TASZ-i ka vërejtje edhe pse pasazhet kushtetuese kundër minoriteteve seksuale dhe etnike nuk u ndryshuan.
Kritika ndaj fushatës kundër presidentit
Në rastin e fushatës së Magyarit kundër presidentit, opinioni publik është i ndarë. Tamas Sulyoku është i papëlqyer dhe vetë ka heshtur me kokëfortësi edhe ndaj shmangieve më të rënda të regjimit të Orbanit. Prandaj shumë vëzhgues mendojnë se është moralisht legjitime t’i kërkohet dorëheqja. Por Magyari nuk duhet të përdorë të njëjtat metoda si Orbani, pra për shembull të bëjë ndryshime kushtetuese të kalibruara posaçërisht ndaj personave të caktuar, paralajmëron mes të tjerash Amnesty International Hungari.
Për Sulyokun tani ekzistojnë në thelb dy mundësi: ai mund t’i nënshkruajë ndryshimet kushtetuese brenda pesë ditësh — dhe kështu të vulosë largimin e vet nga posti. Nëse e zvarrit nënshkrimin, qeveria e Peter Magyarit mund të synojë një procedurë shkarkimi. Atëherë automatikisht do ta merrte përkohësisht postin e presidentit kryetarja e parlamentit, Agnes Forsthoffer, dhe do të mund t’i nënshkruante ndryshimet kushtetuese, të cilat më pas do të hynin në fuqi.
Ndërkaq Peter Magyar paralajmëroi — edhe kjo një premtim i fushatës — se ndryshimet e tanishme kushtetuese janë vetëm një lloj hapi i përkohshëm tejet i nevojshëm: nga vjeshta do të nisë një debat i hollësishëm për një ligj themelor krejt të ri për Hungarinë./DW
Bashkimi Evropian dënoi deklaratën e ministres serbe për Administratë Publike dhe Vetëqeverisje Lokale, Snezhana Paunoviq, e cila tha se, po të ishte në vend të ish-presidentit serb, Sllobodan Millosheviq, në vitin 1998, do ta kishte “spastruar etnikisht Kosovën”.
Zëdhënësja e Komisionit Evropian, Anitta Hipper, tha se BE-ja nuk komenton deklarata individuale, por theksoi se në Evropë nuk ka vend për retorikë që arsyeton ose promovon spastrimin etnik.
“Deklarata të tilla bien ndesh me vlerat e dinjitetit njerëzor, pajtimit, llogaridhënies dhe marrëdhënieve të mira fqinjësore, mbi të cilat është ndërtuar Bashkimi Evropian”, tha Hipper duke iu adresuar gazetarëve në Bruksel.
Sipas saj, ato bien ndesh edhe me zotimet që ka marrë Serbia në kuadër të dialogut për normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën, të ndërmjetësuar nga BE-ja.
“Ne presim që të gjithë liderët të veprojnë me përgjegjësi, të përmbahen nga retorika nxitëse dhe të kontribuojnë në krijimin e një klime besimi dhe stabiliteti rajonal”, shtoi Hipper.
Snezhana Paunoviq
Paunoviq deklaroi të shtunën për televizionin serb Kurir se, po të ishte në vend të Millosheviqit në vitin 1998, “do ta kishte spastruar etnikisht Kosovën” – deklaratë që nxiti reagime dhe dënime edhe në Kosovë.
Millosheviq ishte president i Republikës Federale të Jugosllavisë dhe i akuzuar nga Tribunali i Hagës për krime lufte.
“Kjo është deklarata më e ashpër që kam bërë ndonjëherë në jetën time”, tha Paunoviq.
Ajo tha se “nuk do t’i kishte likuiduar shqiptarët ashtu siç ata po përpiqen ta pastrojnë etnikisht Kosovën, por në atë mënyrë që secili që ndihej më pak qytetar i Republikës Federale të Jugosllavisë, të largohej dhe të shkonte në shtetin e vet amë”.
Në një reagim të publikuar më 14 korrik, Paunoviq tha se nuk heq dorë nga politika e Partisë Socialiste të Serbisë – pjesë e së cilës është që nga viti 1992.
“Ne jemi partia që e udhëhoqi Serbinë në rrethana jashtëzakonisht të vështira historike, partia që bëri sakrifica të mëdha – emri i së cilës është përmendur më së shumti në Hagë”, shkroi ajo në rrjetet sociale.
Paunoviq është nënkryetare e Partisë Socialiste të Serbisë që nga viti 2024.
Kryetari i kësaj partie, Ivica Daçiq, njëherësh ministër i Brendshëm i Serbisë, i cilësoi si “të turpshme dhe hipokrite” kritikat ndaj ministres.
Ai tha se ata që e akuzojnë Paunoviqin se “ka bërë thirrje për spastrim etnik”, tash e sa vite, “heshtin për spastrimin etnik të serbëve nga Kosova”.
Zyrtarët serbë akuzojnë shpesh autoritetet e Kosovës për dëbimin e serbëve, por pa paraqitur prova që do t’i mbështesnin këto pretendime.
Gjatë luftës në Kosovë, në vitet 1998-1999, u vranë mbi 13.000 civilë, ndërsa mijëra të tjerë u zhdukën.
Mbi 1.500 persona, shumica shqiptarë, vazhdojnë të figurojnë të zhdukur.
Mijëra trupa u gjetën ndër vite në varreza masive në Serbi.
Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë në Hagë i cilësoi drejtuesit e atëhershëm të RFJ-së si pjesëmarrës kyç në një “ndërmarrje të përbashkët kriminale”, që synonte dëbimin me forcë të qindra mijëra civilëve shqiptarë nga Kosova, nga marsi deri në qershor të vitit 1999.
Sipas aktgjykimeve, qëllimi ishte “ndryshimi i balancës etnike për të ruajtur kontrollin serb mbi Kosovën”.
Ish-gjenerali i Ushtrisë jugosllave, Nebojsha Pavkoviq, si komandant i Armatës së Tretë, u dënua nga Tribunali i Hagës me 22 vjet burg për dëbime, zhvendosje me forcë, vrasje dhe përndjekje të civilëve shqiptarë në Kosovë, gjatë gjysmës së parë të vitit 1999.
Së bashku me të u dënuan edhe ish-shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë jugosllave, Dragolub Ojdaniq, ish-komandanti i Korpusit të Prishtinës, Vlladimir Llazareviq, gjenerali i policisë Sreten Llukiq dhe ish-zëvendëskryeministri i RFJ-së, Nikolla Shainoviq.
I akuzuari kryesor, Sllobodan Millosheviq, vdiq në paraburgim para përfundimit të gjykimit, ndërsa ish-presidenti i Serbisë, Millan Millutinoviq, u shpall i pafajshëm.
Parlamenti i Hungarisë ka miratuar amendamentin e 17-të të kushtetutës. Kryeministri Péter Magyar thotë se ky është një hap kyç që do të lejojë që “kukullat politike të Orbán-it” të zëvendësohen.
Parlamenti ka miratuar amendamentin e 17-të të kushtetutës me 139 vota pro dhe 6 kundër, duke bërë të mundur shkarkimin e Presidentit aktual të Republikës, Tamás Sulyok. 54 deputetë nuk morën pjesë në votim.
Amendamenti kushtetues është hartuar kryesisht për të shkarkuar presidentin në detyrë, ndërkohë që krijon gjithashtu një precedent që mund të mundësojë shkarkime të ngjashme në të ardhmen.
Një ditë pas hyrjes në fuqi të amendamentit, mandati i Sulyok do të përfundojë dhe më pas Parlamenti do të zgjedhë një kryetar shteti për të shërbyer deri në hyrjen në fuqi të kushtetutës së re, por jo më shumë se pesë vjet.
Në fjalimin e tij para fillimit të axhendës zyrtare, Kryeministri Péter Magyar tha se do të ishte një tradhti ndaj kombit hungarez të mos prekej kushtetuta e hartuar nga Fidesz, të cilën ai e përshkroi si “dokumentin themelues të Cosa Nostra hungareze të ndërtuar nga Fidesz–KDNP”.
Ai shtoi se, sipas tij, nën qeveritë e Orbán, gjithçka i ishte nënshtruar vullnetit dhe mbijetesës politike të një njeriu.
Ai kujtoi gjithashtu se kur Péter Polt ishte kryeprokuror, nuk u nis asnjë hetim për qindra miliarda që u zhdukën nga MNB, banka qendrore. Siç e tha ai, Polt ishte po aq i painteresuar për këtë sa edhe për mbrojtjen e kushtetutës, me të cilën tani duhet të merret si president i Gjykatës Kushtetuese.
“Detyra kushtetuese është të mbrojë vendin nga kërcënimet e jashtme, popullin hungarez nga pushteti arbitrar, pronën e përbashkët nga plaçkitjet, lirinë e zgjedhjeve nga ndërhyrja e shtetit dhe shërbimeve sekrete, fëmijët e besuar nën kujdesin e shtetit nga abuzuesit e tyre dhe institucionet shtetërore nga përdorimi nga një parti që ka humbur zgjedhjet për të ruajtur pushtetin e vet”, tha kryeministri.
Për të justifikuar shkarkimin e presidentit, ai dha një listë të gjatë rastesh në të cilat Tamás Sulyok kishte heshtur, përfshirë edhe rastet kur doli në dritë se ishin nisur procedura policore dhe mbikëqyrje nga shërbimi sekret kundër ekspertëve të IT-së nga Partia Tisza me akuza të sajuara.
“Ai duhej ta kishte mbrojtur kushtetutshmërinë kur një nga themelet e saj më të rëndësishme ishte në rrezik: parimi se shërbimet sekrete mbrojnë shtetin hungarez dhe nuk mund të bëhen kurrë ndihmës të partisë në pushtet.” bw
Arkivolet me mbetjet mortore të dhjetë viktimave të gjenocidit që varrosen në Potoçari më 11 korrik.
Radio Evropa e Lirë
Në Qendrën Memoriale Potoçari në Srebrenicë, në 31-vjetorin e gjenocidit janë varrosur mbetjet mortore të dhjetë viktimave.
Viktima më e re ishte Senad Jusiq, i lindur në vitin 1975. Ai u zhduk në korrik të vitit 1995 në zonën e Bratuncit, ndërsa mbetjet e tij mortore u zhvarrosën në vitin 2022.
Viktima më e moshuar ishte Ramo Dautoviq, i lindur në vitin 1939, i cili u zhduk në zonën e Zvornikut.
Ceremonia e varrimit kolektiv u udhëhoq nga kreu i Bashkësisë Islame të Bosnje e Hercegovinës, Husein Kavazoviq.
“Detyra jonë nuk është vetëm të vajtojmë. Detyra jonë e shenjtë është të kujtojmë dhe ta themi me zë të lartë të vërtetën, kur të tjerët do të donin që ne të heshtim. Harrimi do të ishte një krim i ri ndaj atyre që nuk janë më”, tha ai.
Më 11 korrik, në mbarë Bosnje e Hercegovinën dhe në vende të ndryshme të botës po shënohet 31-vjetori i krimit më të rëndë të luftës në Evropë pas Luftës së Dytë Botërore, gjatë të cilit, në verën e vitit 1995, u vranë mbi 8.300 boshnjakë.
“Ekzekutimet masive nuk ishin rezultat i një veprimi spontan. Përkundrazi, gjenocidi ishte planifikuar me vetëdije dhe në hollësi, dhe u krye në mënyrë brutale. Ushtria dhe policia e Republikës Sërpska, me urdhër të udhëheqjes politike të asaj kohe, kryen gjenocid”, tha Beqiroviq.
Ai shtoi se “gjenocidi nuk do të kishte qenë i mundur pa Serbinë fqinje, të udhëhequr në atë kohë nga Sllobodan Millosheviqi”.
“Serbia dhe regjimi i saj i atëhershëm u shpallën përgjegjës, sepse mund ta kishin parandaluar gjenocidin, por nuk e bënë. Gjenocidi kundër boshnjakëve ndodhi para syve të mbarë botës. Po e them se, nëse nuk e ruajmë të vërtetën për të kaluarën tonë, nuk do të kemi as të tashme e as të ardhme”, tha ndër të tjera Beqiroviq.
Në Serbi, ndërkaq, shkrimtari Vlladimir Arsenijeviq, themelues i shoqatës Krokodil në Beogradi – që merret me programe kulturore, letrare dhe socio-politike – është rrahur mëngjesin e sotëm në prag të një ngjarjeje përkujtimore në kryeqytetin serb kushtuar 31-vjetorit të gjenocidit në Srebrenicë.
Gruaja e tij konfirmoi për Radion Evropa e Lirë se kjo ngjarje është anuluar. Ngjarja ishte organizuar nga OJQ, fondacione, artistë, të cilët synojnë ruajtjen e kujtesës për viktimat e gjenocidit.
Mesazhe për Ratko Mlladiqin të vendosura në vendin ku do të duhej të mbahej tubimi në Beograd për viktimat në Srebrenicë.
Në vendin ku do të duhej të mbahej ngjarja, tashmë e anuluar, në Beograd u shfaqën mesazhe për Ratko Mlladiqin.
Ndërkaq, presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, tha se sot është koha për të treguar respekt për viktimat boshnjake të Srebrenicës.
“Edhe unë po e bëj këtë. Gjithmonë do ta bëj. Për dallim nga të tjerët, ne tregojmë respekt dhe gjithmonë përkulemi para viktimave, e kemi obligim, sepse kështu tregojmë se jemi njerëz”, tha ai.
Në Kosovë po ashtu janë përkujtuar viktimat e gjenocidit në Srebrenicë. Ceremonia u organizua nga ish-nënkryetarja e Kuvendit, Emilija Rexhepi, e cila porosit se gjenocidi nuk mund të relativiziohet e as harrohet.
Ushtruesja e detyrës së presidentit, Albulena Haxhiu, deklaroi se nuk mund të ketë drejtësi dhe paqe pa të vërtetën. Ndërkaq, kryeministri në detyrë, Albin Kurti, porositi se mohimi i gjenocidit i largon autorët nga përgjegjësia.
Në Potoçari të Bosnjës marrin pjesë delegacione nga Bosnja dhe nga jashtë vendit, si dhe mijëra pjesëmarrës të Marshit të Paqes, të cilët për tri ditë ecën përgjatë rrugës nëpër të cilën të mbijetuarit u përpoqën të arratiseshin nga Srebrenica e rrethuar.
Më 9 korrik, në Nju Jork u mbajt një ceremoni përkujtimore në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara.
Sot, ditë zie është shpallur vetëm në entitetin e Federatës së Bosnje e Hercegovinës.
Sarajeva përcolli arkivolet e dhjetë viktimave të gjenocidit në Srebrenicë
1/6 Mbërritja e kamionit me eshtrat e dhjetë viktimave të gjenocidit të Srebrenicës para ndërtesës së Presidencës së Bosnje dhe Hercegovinës në Sarajevë, ku familjarët e viktimave dhe qytetarët u bënë homazhe.
Kamioni që transportonte eshtrat e dhjetë viktimave të gjenocidit të Srebrenicës u ndal më 9 korrik para ndërtesës së Presidencës së Bosnje dhe Hercegovinës në Sarajevë, ku familjarët e viktimave dhe qytetarë të tjerë u bënë homazhe.
2/6 Pas Sarajevës, kamioni vazhdoi rrugën drejt Srebrenicës, ku ishte planifikuar të ndalej para Xhamisë së Qytetit, për të vazhduar më pas drejt Potoçarit.
Kamioni që transportonte eshtrat e dhjetë viktimave të gjenocidit të Srebrenicës u ndal më 9 korrik para ndërtesës së Presidencës së Bosnje dhe Hercegovinës në Sarajevë, ku familjarët e viktimave dhe qytetarë të tjerë u bënë homazhe.
3/6 Deri më tani, në Qendrën Memoriale në Potoçari janë varrosur 6.772 viktima të gjenocidit në Srebrenicë, ndërsa rreth 250 të tjera janë varrosur në vende të tjera, me dëshirën e familjeve të tyre. Për më shumë se 1.000 persona të vrarë nga Srebrenica dhe komunat përreth, nuk dihet ende. Mbetjet e tyre mortore vazhdojnë të kërkohen.
Kamioni që transportonte eshtrat e dhjetë viktimave të gjenocidit të Srebrenicës u ndal më 9 korrik para ndërtesës së Presidencës së Bosnje dhe Hercegovinës në Sarajevë, ku familjarët e viktimave dhe qytetarë të tjerë u bënë homazhe.
4/6 Në gjenocidin në Srebrenicë, forcat serbe vranë mbi 8.000 burra dhe djem boshnjakë në korrik të vitit 1995. Më 11 korrik, eshtrat e gjetura të dhjetë viktimave do të prehen në Qendrën Memoriale në Potoçari, ku do të mbahet edhe ceremonia kolektive e varrimit.
Kamioni që transportonte eshtrat e dhjetë viktimave të gjenocidit të Srebrenicës u ndal më 9 korrik para ndërtesës së Presidencës së Bosnje dhe Hercegovinës në Sarajevë, ku familjarët e viktimave dhe qytetarë të tjerë u bënë homazhe.
5/6 Viktima më e re që do të varroset është Senad Jusiq, i lindur në vitin 1975. Ai u zhduk në korrik të vitit 1995 në zonën e Bratunacit.
Kamioni që transportonte eshtrat e dhjetë viktimave të gjenocidit të Srebrenicës u ndal më 9 korrik para ndërtesës së Presidencës së Bosnje dhe Hercegovinës në Sarajevë, ku familjarët e viktimave dhe qytetarë të tjerë u bënë homazhe.
6/6 Viktima më e vjetër është Ramo Dautoviq, i lindur në vitin 1939, dhe i zhdukur në zonën e Zvornikut.
Kamioni që transportonte eshtrat e dhjetë viktimave të gjenocidit të Srebrenicës u ndal më 9 korrik para ndërtesës së Presidencës së Bosnje dhe Hercegovinës në Sarajevë, ku familjarët e viktimave dhe qytetarë të tjerë u bënë homazhe.
Deri më tani, në Qendrën Memoriale në Potoçari janë varrosur 6.772 viktima të gjenocidit të Srebrenicës, ndërsa rreth 250 të vrarë janë varrosur në vende të tjera, sipas kërkesës së familjeve të tyre. Mbi 1.000 persona nga Srebrenica dhe komunat përreth vazhdojnë të figurojnë të zhdukur.
Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë në vitin 2007 nxori një aktgjykim, në të cilin konstatoi se në korrik të vitit 1995, në Srebrenicë, e cila atëherë ishte zonë e mbrojtur e OKB-së, Ushtria e Republikës Sërpska kreu gjenocid.
Po e njëjta gjykatë e shpalli Serbinë përgjegjëse për mosparandalimin e gjenocidit dhe konstatoi se ajo kishte shkelur detyrimin për të ndëshkuar autorët e gjenocidit.
Para gjykatave të ndryshme, deri më tani më shumë se 50 persona janë dënuar me mbi 700 vjet burgim për gjenocid dhe krime lufte në Srebrenicë.
Me burgim të përjetshëm janë dënuar, ndër të tjerë, ish-presidenti i Republikës Sërpska, Radovan Karaxhiq, dhe komandanti i ushtrisë së këtij entiteti, Ratko Mlladiq.
Hëna, e cila për miliona vite ka përballuar goditje të panumërta nga asteroidë dhe meteorë, pritet të përjetojë një tjetër përplasje, këtë herë të shkaktuar nga një objekt i prodhuar nga njeriu.
Sipas Qendrës për Studimet e Objekteve Pranë Tokës të NASA-s (CNEOS), pjesa e sipërme e një rakete Falcon 9 të kompanisë SpaceX pritet të përplaset me sipërfaqen hënore më 5 gusht.
Raketa ka udhëtuar në hapësirë me një shpejtësi prej rreth 2.43 kilometrash në sekondë, ose afërsisht 5,400 milje në orë. Bëhet fjalë për një pjesë të raketës së përdorur gjatë një lëshimi të SpaceX në janar të vitit 2025, e cila, sipas astronomëve të pavarur që analizuan të dhënat publike, ka përfunduar në një trajektore të paqëllimshme përplasjeje me Hënën.
NASA ka bërë të ditur se kjo ngjarje nuk paraqet asnjë rrezik për Tokën.
“Nuk ka asnjë rrezik për Tokën”, deklaroi zëdhënësi i NASA-s, Jimi Russell, duke shtuar se agjencia amerikane do të vazhdojë të monitorojë përforcuesin për qëllime studimore dhe trajnimi, si dhe do të vëzhgojë më vonë vendin e përplasjes për kërkime shkencore.
Astronomi Bill Gray, i cili zbuloi i pari trajektoren, thotë se objekti do të ulet pranë Kraterit Ajnshtajn, i cili ndodhet në pjesën e Hënës që merr dritën e ditës dhe është i dukshëm nga Toka. Ai parashikon se do të krijojë një krater me diametër më shumë se 17 metra. Panorama
Shtetet e Bashkuara kanë nënshkruar një marrëveshje me vlerë mbi 3 miliardë dollarë me kompanitë Lockheed Martin dhe Northrop Grumman për rritjen e prodhimit të komponentëve për raketat interceptuese të sistemeve Patriot dhe THAAD.
Vendimi vjen në një kohë kur konfliktet në Iran dhe Ukrainë kanë konsumuar një pjesë të konsiderueshme të rezervave amerikane të armatimeve.
Marrëveshja, e njoftuar nga Pentagoni dhe Northrop, vjen pas një kontrate të veçantë prej 58.6 miliardë dollarësh, të nënshkruar javën e kaluar, përmes së cilës Lockheed iu dha përgjegjësia për prodhimin e raketave interceptuese Patriot.
Shtetet e Bashkuara kanë furnizuar aleatët e tyre me sasi të mëdha armësh, ndërsa njëkohësisht kanë përdorur municione në përplasjet me Iranin. Kjo ka rritur shqetësimet për nivelin e rezervave amerikane të sistemeve të mbrojtjes ajrore dhe armëve me precizion të lartë.
Pentagoni bëri të ditur se marrëveshja kuadër do të mundësojë trefishimin e prodhimit të sistemeve Patriot dhe katërfishimin e prodhimit të sistemeve THAAD.
Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare, një institut kërkimor me bazë në Uashington, ka vlerësuar së fundmi se ushtria amerikane disponon më pak se 1000 raketa interceptuese Patriot dhe më pak se 250 sisteme THAAD, të cilat konsiderohen dy nga sistemet kryesore të mbrojtjes ajrore. Të dyja janë përdorur gjerësisht në Lindjen e Mesme.
Negociatorët e Pentagonit u kanë bërë presion kompanive kontraktuese që të përshpejtojnë zbatimin e marrëveshjeve të përkohshme të prodhimit të arritura më herët gjatë këtij viti, me synim rritjen e kapacitetit për prodhimin e raketave.
Ukraina përballet prej kohësh me mungesa të rezervave të sistemeve Patriot, të cilat mbeten e vetmja armë në arsenalin e saj e aftë për të rrëzuar raketa balistike.
Sipas Pentagonit, marrëveshja e re do të krijojë një burim të dytë furnizimi për motorët me karburant të ngurtë PAC-3 dhe do të rrisë prodhimin e pajisjeve të sigurisë për ndezjen e raketave.
Ndërkohë, SHBA kanë arritur një marrëveshje të ngjashme kuadër edhe me kompaninë RTX Corporation, kompania mëmë e Raytheon, me synimin për të rritur prodhimin e raketave lundruese Tomahawk nga rreth 60 njësi në vit për ushtrinë amerikane aktualisht, në 1000 njësi në vit në afat të gjatë. Panorama
Departamenti Amerikan i Shtetit do ta bëjë të përhershëm një program bonosh vizash që mund t’u kërkojë aplikantëve nga 50 vende, kryesisht nga Afrika, të depozitojnë bono deri në 20,000 dollarë kur kërkojnë viza amerikane, sipas një njoftimi federal që u postua në internet të premten.
Njoftimi i Regjistrit Federal zbatohet për vizat B1 dhe B2, të cilat lëshohen për udhëtime biznesi dhe turistike.
“Zyrtarët konsullorë mund t’u kërkojnë aplikantëve për vizë jo-imigruese, të depozitojnë një garanci deri në 20,000 dollarë si kusht për lëshimin e vizës, siç përcaktohet nga zyrtarët konsullorë”, thuhet në njoftim.
“Programi pilot i bonove të vizave i vitit 2025, i cili ofroi një kornizë për Departamentin e Shtetit, Departamentin e Sigurisë Kombëtare dhe Departamentin e Thesarit për të vlerësuar fizibilitetin e administrimit të një programi bonosh vizash, ka ofruar të dhëna të mjaftueshme për të sugjeruar që një program bonosh vizash është një mjet efektiv për të zbatuar pajtueshmërinë midis mbajtësve të vizave të lidhura.”
Në programin pilot, zyrtarët konsullorë mund të kërkojnë garanci prej 5,000 dollarësh, 10,000 dollarësh ose deri në 15,000 dollarë. Rregulli përfundimtar eliminon opsionin prej 5,000 dollarësh dhe e rrit garancinë maksimale në 20,000 dollarë.
Rregulli përfundimtar hyn në fuqi më 3 gusht, kur është planifikuar të publikohet në Regjistrin Federal. Në listën e 50 vendeve, për qytetarët e të cilëve zbatohet ky program, 30 janë nga Afrika.
Zyrtarët amerikanë thonë se politika synon të zvogëlojë tejkalimet e afatit të vizave. Avokatët e imigracionit argumentojnë se kjo do të pengojë udhëtimet e ligjshme drejt Shteteve të Bashkuara.
Trump i ka mbrojtur masat si të nevojshme për të forcuar sigurinë kombëtare./ Reuters.
Ukraina dhe Shtetet e Bashkuara kanë nënshkruar një letër dypalëshe të qëllimit që shtron rrugën për një partneritet në fushën e mbrojtjes, duke lejuar eksportimin e dronëve luftarakë ukrainas në SHBA për testime.
Kështu thanë për Radion Evropa e Lirë (REL) dy burime që kanë njohuri për këtë çështje.
“Marrëveshja është arritur”, tha një zyrtar për REL-in, teksa burimi i dytë konfirmoi se dokumenti është “nënshkruar nga të dyja palët”.
Letra e qëllimit krijon kornizën për bashkëpunimin në të ardhmen në fushën e dronëve dhe paraqet marrëveshjen e parë të këtij lloji mes dy vendeve, thanë burimet që folën në kushte anonimiteti.
Ky zhvillim shënon një përparim të rëndësishëm pas muajsh negociatash për një bashkëpunim më të thellë në industrinë e mbrojtjes, teksa Pentagoni kërkon qasje të shpejtë në inovacionet ukrainase të fushëbetejës të zhvilluara gjatë më shumë se katër vjetëve të luftës në shkallë të plotë me Rusinë.
Marrëveshja pritet të krijojë një rrugë zyrtare për eksportimin e dronëve tokësorë, ajrorë dhe detarë të Ukrainës në Shtetet e Bashkuara për testime dhe vlerësime ushtarake, duke ndikuar potencialisht në kërkesat e ardhshme të Pentagonit për blerje.
Edhe pse letra e qëllimit nuk është kontratë për prodhim, ajo shihet si hapi i parë konkret drejt një bashkëpunimi më të gjerë, i cili në të ardhmen mund të përfshijë prodhimin e përbashkët të dronëve luftarakë, të projektuar nga Ukraina në territorin amerikan.
Kjo marrëveshje vjen në një kohë kur Pentagoni po intensifikon përpjekjet për të forcuar kapacitetet e tij pa pilot, në kuadër të nismës së re të quajtur Dominimi me Dronë.
Sipas informacioneve të siguruara nga REL-i, korniza e planifikuar do t’i mundësonte ushtrisë amerikane të kërkojë platforma të caktuara ukrainase të dronëve për testime dhe vlerësime, dhe jo për përdorim gjatë operacioneve.
“Një hap gjigant”
Kjo nismë vjen pas më shumë se katër vjetësh novacion të shpejtë gjatë luftës, i cili e ka shndërruar Ukrainën në një nga zhvillueset kryesore në botë të sistemeve pa pilot, me kosto të ulët dhe të testuara në fushëbetejë, përfshirë dronë pengues, pajisje elektronike për pengimin e dronëve dhe dronë detarë sulmues.
Analistët thanë se marrëveshja mund të zgjerojë lidhjet në industrinë ushtarake mes dy vendeve.
“Ky është një hap gjigant përpara për mbrojtjen amerikane”, tha për Radion Evropa e Lirë Dan Rice, president i Universitetit Amerikan të Kievit, i cili njëherësh është ish-këshilltar i posaçëm i komandantit të përgjithshëm të ushtrisë ukrainase.
“Për pesë vjet kam thënë se SHBA-ja duhet të bëjë një ndryshim kulturor për të mësuar nga Ukraina. Ky është hapi i parë”.
Daniel Balson, drejtor në organizatën jofitimprurëse Razom for Ukraine, tha se teknologjia ukrainase e dronëve është bërë një nga eksportet më të vlefshme ushtarake të shtetit.
“Dronët ukrainas janë ndër më të mirët në botë. Ata janë testuar në fushëbetejë, janë të dëshmuar në luftime dhe janë produkt i disa prej mendjeve më novatore në luftën moderne”, tha ai për REL-in.
Prodhuesi ukrainas i dronëve detarë, edhe në SHBA
Nënshkrimi i letrës së qëllimit vjen në një kohë kur bashkëpunimi në fushën e industrisë së mbrojtjes mes SHBA-së dhe Ukrainës po merr hov.
Më 21 korrik, Ambasada e Ukrainës në Uashington njoftoi për nënshkrimin e një memorandumi mirëkuptimi mes zhvilluesit ukrainas të sistemeve autonome, UFORCE, dhe prodhuesit amerikan të anijeve, ReconCraft.
Marrëveshja do të sjellë në SHBA dronët autonomë detarë, MAGURA, që janë të testuar në fushëbetejë, teksa do të zgjerojë bashkëpunimin në sistemet pa pilot, detare dhe tokësore.
Ambasadorja e Ukrainës në SHBA, Olha Stefanishyna, tha se ishte e bindur se marrëveshja do të “inkurajojë shumë kompani të tjera që të ndjekin këtë shembull dhe të thellojnë bashkëpunimin mes SHBA-së dhe Ukrainës në industrinë e mbrojtjes”.
Partneriteti mes UFORCE dhe ReconCraft vjen pasi forcat amerikane përdorën mjete detare pa pilot në luftime për herë të parë në fillim të këtij muaji, gjatë sulmeve ndaj caqeve detare iraniane.
Sipas marrëveshjes, kompania ReconCraft, me bazë në Oregon, do të bashkëpunojë me UFORCE për prodhimin në SHBA të dronëve detarë MAGURA.
Prodhimi pritet që fillimisht të arrijë në qindra dhe më pas në mijëra dronë, të cilët më pas do të mund të bliheshin nga Marina amerikane.
Sean Plankey, drejtues ekzekutiv i operacioneve në SHBA të kompanisë UFORCE, e përshkroi projektin si një model që kombinon përvojën luftarake të Ukrainës me kapacitetet industriale amerikane, gjë që, sipas tij, do të “ndihmojë në sigurimin që këto kapacitete të dëshmuara autonome të bëhen të qasshme për SHBA-në”.
Për Uashingtonin, marrëveshja ofron qasje në teknologji të dronëve që po zhvillohen me shpejtësi dhe që kanë kosto të ulët, në një kohë kur Pentagoni po kërkon më shumë kapacitete pa pilot, përballë shqetësimeve në rritje lidhur me kërcënimet nga Rusia, Kina dhe Irani.
Për Ukrainën, kjo paraqet një tjetër hap drejt integrimit të industrisë së saj të mbrojtjes në rrjetet perëndimore të prokurimit dhe prodhimit, teksa hap mundësi të reja që prodhuesit ukrainas të hyjnë në zinxhirë afatgjatë të furnizimit.
Një pasagjer duke ecur nëpër Aeroportin Ndërkombëtar Ronald Reagan në Arlington, Virxhinia, SHBA, 15 mars 2026.
Radio Evropa e Lirë
Administrata Trump ka vendosur të enjten ta shkurtojë kohëzgjatjen e vizave për studentët e huaj, pjesëmarrësit në programet e shkëmbimit arsimor dhe gazetarët.
Rregullorja e re përfundimtare e Departamentit të Sigurisë Kombëtare (DHS) përcakton një periudhë fikse qëndrimi për vizat F (për studentët ndërkombëtarë), vizat J (që u lejojnë pjesëmarrësve në programet e shkëmbimit kulturor të punojnë në SHBA) dhe vizat I (për përfaqësuesit e mediave).
Aktualisht, këto viza janë të vlefshme për të gjithë kohëzgjatjen e programit të studimit ose të punësimit në SHBA.
Sipas rregullave të reja, periudha e vlefshmërisë për vizat e studentëve dhe të shkëmbimit nuk do të jetë më e gjatë se katër vjet.
Viza për gazetarët – e cila aktualisht mund të zgjasë për vite me radhë – do të kufizohet në 240 ditë, ose 90 ditë në rastin e shtetasve kinezë.
Rregullorja do të hyjë në fuqi 60 ditë pas publikimit në Regjistrin Federal, nëse nuk pengohet nga procesi i shqyrtimit në Kongres.
Presidenti Donald Trump nisi një fushatë të gjerë kundër emigracionit menjëherë pasi mori detyrën në janar 2025.
Administrata e tij ka shtuar kontrollin ndaj emigracionit të ligjshëm, duke revokuar vizat studentore dhe kartat e gjelbra (green cards) të studentëve universitarë për shkak të pikëpamjeve të tyre ideologjike dhe duke u hequr statusin ligjor qindra mijëra emigrantëve.
Veprimi më i fundit do të krijojë pengesa të reja për studentët ndërkombëtarë, punonjësit e programeve të shkëmbimit dhe gazetarët e huaj.
Sipas DHS, mbajtësit e këtyre vizave do të kenë mundësi të aplikojnë për zgjatje të afatit të qëndrimit.
Kufizime të reja për studentët
Rregullorja ua ndalon studentëve të ciklit pasuniversitar t’i ndryshojnë qëllimet e tyre arsimore në çfarëdo kohe, ose të transferohen në një universitet tjetër pa autorizim.
Gjithashtu, ajo përgjysmon afatin që studentët kanë për t’u larguar nga Shtetet e Bashkuara pas përfundimit të studimeve ose trajnimit, nga 60 ditë në 30 ditë.
“Shumica e amerikanëve e kuptojnë vlerën e mirëpritjes së studentëve ndërkombëtarë dhe të eliminimit të burokracive të panevojshme”, tha Doug Rand, ish-zyrtar i DHS. “Kjo rregullore do të bëjë pikërisht të kundërtën”.
David J. Bier, drejtor i studimeve mbi emigracionin në Institutin Cato, tha se nuk ekziston asnjë bazë ligjore për kufizimet e reja që lidhen me studimet dhe transferimin e studentëve.
“Studentët ndërkombëtarë, shumë prej të cilëve do të kenë kaluar vite në SHBA, tani do të kenë vetëm 30 ditë kohë për të gjetur një punëdhënës që t’u sponsorizojë vizën ose, përndryshe, do të konsiderohen menjëherë si emigrantë të paligjshëm. A nuk e kuptojnë këta njerëz se si funksionon jeta?” shtoi ai.
Në njoftimin e tij, Departamenti përmendi rritjen e ndjeshme të numrit të këtyre vizave.
Sipas DHS, në vitin 2024 u regjistruan më shumë se 1.8 milionë hyrje me vizë studentore, një rritje prej mbi 11% krahasuar me një vit më parë.
Ky ndryshim në vizat studentore pritet t’i prekë edhe kosovarët që shkojnë për të studiuar në SHBA.
Çdo vit regjistrohen deri në 200 studentë nga Kosova në universitete në SHBA, sipas raporteve të Open Doors, të publikuar nga Instituti i Arsimit Ndërkombëtar (IIE).
Gjithashtu, SHBA lëshoi viza për më shumë se 500.000 pjesëmarrës në programet e shkëmbimit dhe për 37.300 përfaqësues të mediave gjatë vitit fiskal 2024, i cili filloi më 1 tetor 2023.
DHS tha se rritja e konsiderueshme e numrit të këtyre vizitorëve “paraqet sfidë për aftësinë e Departamentit për të monitoruar dhe mbikëqyrur këta joemigrantë gjatë qëndrimit të tyre në Shtetet e Bashkuara”.
Departamenti shtoi se ka shumë raste të studentëve dhe pjesëmarrësve në programet e shkëmbimit që kanë qëndruar për dekada në SHBA me këto lloj vizash.
Sipas rregullave të reja, mbajtësit e vizave që dëshirojnë të qëndrojnë në SHBA edhe pas përfundimit të periudhës së lejuar të qëndrimit do të duhet të aplikojnë pranë DHS për zgjatje të afatit ose të largohen nga vendi dhe të rikthehen sërish për të marrë një leje të re hyrjeje.
Shtetet e Bashkuara thanë se janë në pritje të krijimit të kushteve për nisjen e Dialogut Strategjik me Kosovën, duke theksuar se ato përfshijnë edhe përmbushjen e zotimeve të Prishtinës ndaj pakicës serbe.
Në një përgjigje për Radion Evropa e Lirë, një zëdhënës i Departamentit amerikan të Shtetit rikujtoi se Dialogu Strategjik u pezullua në shtator të vitit 2025, “për një periudhë të pacaktuar”, për shkak të shqetësimeve lidhur me veprimet e Qeverisë në detyrë të Kosovës.
“Ne mbetemi të përkushtuar për avancimin e interesave të përbashkëta të Shteteve të Bashkuara dhe popullit të Kosovës. Presim me padurim të zhvillojmë një Dialog Strategjik me Kosovën kur të krijohen kushtet e duhura, përfshirë përmbushjen nga Kosova të zotimeve të saj në raport me serbët e Kosovës”, thuhet në përgjigje.
Departamenti i Shtetit nuk dha një afat se kur mund të nisë Dialogu Strategjik dhe nuk i specifikoi më shumë hapat që i pret nga autoritetet e Kosovës.
Përgjigjja vjen në ditën kur Uashingtoni nis rundin e parë të Dialogut Strategjik me Serbinë – një proces që synon thellimin e bashkëpunimit dypalësh në fusha si: siguria, ekonomia dhe politika e jashtme.
“Nëpërmjet këtij dialogu, SHBA-ja dhe Serbia do të punojnë për arritjen e objektivave të përbashkëta, përfshirë paqen dhe stabilitetin rajonal, zgjerimin e lidhjeve në fushën e biznesit dhe arsimit, si dhe ndërtimin e një të ardhmeje më të begatë”, tha zëdhënësi i Departamentit të Shtetit për Radion Evropa e Lirë.
Kur dhe pse u pezullua Dialogu Strategjik me Kosovën?
Ambasada amerikane në Prishtinë njoftoi më 12 shtator 2025 se Shtetet e Bashkuara e kishin pezulluar për një periudhë të pacaktuar Dialogun Strategjik me Kosovën.
Në atë kohë, Ambasada tha se vendimi është marrë për shkak të “shqetësimeve lidhur me veprimet e Qeverisë në detyrë”, të cilat, sipas saj, “kanë rritur tensionet dhe paqëndrueshmërinë” dhe kanë kufizuar aftësinë e Shteteve të Bashkuara për të punuar në mënyrë produktive me Kosovën për prioritetet e përbashkëta.
Vendimi erdhi pasi autoritetet e Kosovës ndërmorën veprime ndaj institucioneve serbe që funksiononin në Kosovë.
Ato, po ashtu, kritikuan publikisht Gjykatën Kushtetuese të vendit për një vendim lidhur me mandatin e deputetëve.
Uashingtoni i cilësoi këto zhvillime si faktorë që rritën tensionet politike dhe vështirësuan bashkëpunimin, ndërsa Qeveria në detyrë tha se ato ishin “të ligjshme dhe kushtetuese”.
Çfarë pritet nga Kosova në raport me serbët?
Prej vitesh, Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian i kërkojnë Kosovës të zbatojë marrëveshjet e arritura në dialogun me Serbinë, të ndërmjetësuar nga BE-ja.
Ato përfshijnë, mbi të gjitha, themelimin e Asociacionit të komunave me shumicë serbe dhe sigurimin e një niveli të vetëmenaxhimit për komunitetin serb në Kosovë, në përputhje me Marrëveshjen Bazë të vitit 2023 dhe Aneksin e Ohrit.
Po ashtu, Perëndimi kërkon që Kosova t’i zgjidhë kontestet me Kishën Ortodokse Serbe, të mbrojë liritë fetare dhe të shmangë veprime të njëanshme në veriun e vendit, të cilat, sipas Uashingtonit, kanë rritur tensionet me komunitetin serb.
Kosova argumenton se zbatimi i obligimeve nga dialogu duhet të jetë i ndërsjellë, ndërsa veprimet e saj në veri – nga heqja e dinarit serb nga përdorimi deri te mbyllja e shumicës së institucioneve paralele serbe – kanë pasur për qëllim shtrirjen e sundimit të ligjit.
Prishtina, gjithashtu, kërkon ta nënshkruajë Marrëveshjen Bazë, gjë të cilën Beogradi e ka refuzuar.
Për vazhdimin e dialogut me Serbinë , autoritetet e Kosovës kërkojnë ekstradimin e ish-nënkryetarit të Listës Serbe, Millan Radoiçiq, i cili ka marrë përgjegjësinë për sulmin e armatosur në Banjskë në shtator të vitit 2023.
Radoiçiq është nën sanksione të Shteteve të Bashkuara për përfshirje në korrupsion dhe aktivitete të krimit të organizuar, ndërsa ndaj tij është ngritur aktakuzë në Kosovë për terrorizëm dhe vepra të tjera penale.
Tetë persona përballen me akuza për komplot për vrasje dhe terrorizëm, pasi sipas aktakuzës dyshohet se planifikonin një sulm me dronë dhe armë zjarri për të vrarë presidentin amerikan Donald Trump gjatë një eventi të UFC-së, i cili u zhvillua në oborrin e Shtëpisë së Bardhë në muajin qershor.
Aktakuza, e depozituar para një jurie federale në shtetin e Ohajos, ngarkon të arrestuarit me dy akuza të veçanta, ofrim të mbështetjes materiale për terroristë dhe komplot për kryerjen e një vrasjeje në territorin e qeverisë amerikane, përfshirë vrasjen e një zyrtari qeveritar.
Nga dokumentet gjyqësore mbetet e paqartë se sa pranë zbatimit të planit kishin arritur autorët e dyshuar përpara se ai të parandalohej.
Drejtori i FBI-së, Kash Patel, konfirmoi muajin e kaluar se komploti ishte zbuluar dhe goditur, ndërsa të paktën pesë persona u vunë në pranga dhe 23 të tjerë u identifikuan si pjesë e një rrjeti të mundshëm bashkëpunëtorësh.
Sipas aktakuzës, tetë burra, të moshës nga 19 deri në 32 vjeç, akuzohen se morën pjesë në planin për vrasjen e presidentit amerikan Donald Trump, zëvendëspresidentit JD Vance, kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu, miliarderit dhe themeluesit të Tesla-s dhe SpaceX, Elon Musk, si edhe të “objektivave të tjerë me vlerë të lartë” gjatë aktivitetit “UFC Freedom 250”, të zhvilluar më 14 qershor.
Të akuzuarit janë: Abraham Alvarez, Daniel Eskridge, William Faulkner, Tycen Proper, Jordan Rinker, Brian Roa, Chandler Skaggs dhe Michael Thomas.
Në aktakuzë thuhet se grupi nisi të organizonte planin në muajin maj, duke siguruar fonde, armë zjarri, municione, jelekë antiplumb, eksplozivë, dronë, pajisje mjekësore, mjete komunikimi dhe materiale të tjera.
Përmes platformave online dhe rrjeteve sociale si Signal, SimpleX, Discord, TikTok dhe Instagram, grupi dyshohet se krijoi një sistem me “nivele” (tiers), përmes të cilit klasifikonte pjesëmarrësit sipas rolit të tyre të pretenduar në komplot.
Sipas dokumenteve, pjesëtarët e “nivelit të parë” kishin marrë përsipër të ekspozoheshin ndaj rrezikut, të shkelin ligjin dhe, nëse ishte e nevojshme, të fshiheshin. Gjithashtu, grupi dyshohet se kishte rënë dakord të vriste çdo punonjës të agjencive qeveritare amerikane që do të ishte në shërbim gjatë aktivitetit të UFC-së.
Anëtarët e grupit kishin planifikuar të udhëtonin nga Nebraska, Missouri, Washington, Ohio, Virxhinia Perëndimore dhe Kalifornia drejt Shtëpisë së Bardhë, ndërsa sipas aktakuzës ishte përcaktuar edhe mënyra e largimit pas sulmit.
Brian Roa dhe Michael Thomas akuzohen se iu nënshtruan stërvitjeve për qitje dhe luftime në Kaliforni gjatë muajit maj. Prokurorët pretendojnë se Daniel Eskridge mbante në telefon shënime mbi sistemin e niveleve, ku përfshiheshin edhe të dhënat personale të secilit pjesëmarrës. Ndërkohë, William Faulkner kontaktoi të paktën një person në Instagram duke kërkuar, kundrejt pagesës, printimin 3D të skeleteve për dronë.
Dokumentet tregojnë se Brian Roa u nis me makinë nga Kalifornia drejt Uashingtonit më 11 qershor, por një ditë më vonë hasi probleme me automjetin. Më 12 qershor, Abraham Alvarez u takua me Jordan Rinker në Omaha të Nebraskës për t’i dorëzuar një printer 3D. Në këmbim, Alvarez dyshohet se mori një jelek antiplumb, dylbi nate, maskë mbrojtëse për fytyrën, një karabinë dhe një brez për municione.
Si u parandalua sulmi
Dokumentet më të fundit gjyqësore u depozituan pasi Departamenti amerikan i Drejtësisë njoftoi muajin e kaluar një seri procedimesh penale në disa shtete të SHBA-së lidhur me këtë komplot.
Policia mori informacion për kërcënimin e mundshëm ndaj Donald Trump dhe aktivitetit të UFC-së më 10 qershor, katër ditë përpara zhvillimit të eventit.
Një dokument gjyqësor i depozituar më 15 qershor tregon se policia u thirr fillimisht në një banesë në qarkun Knox, në verilindje të Columbusit, pasi nëna e Tycen Proper shprehu shqetësimin se djali i saj komunikonte me persona në internet dhe kishte blerë kohët e fundit armë.
Babai i Proper u tha autoriteteve se 19-vjeçari planifikonte misione zbulimi dhe sulme të shpejta “godit dhe largohu”, ndërsa kishte shpenzuar të paktën 3 mijë dollarë për pajisje kampingu, ushqime, pajisje mbrojtëse dhe sasi të mëdha municionesh.
Autoritetet deklaruan se grupi mbështeste teori konspirative ekstremiste dhe shpresonte se sulmi do të destabilizonte qeverinë amerikane. Nëna e Proper u tha hetuesve se djali i saj komunikonte me persona që pretendonin se ishin të krishterë dhe ish-ushtarakë.
“Njerëzit me të cilët komunikonte shprehnin pikëpamje ekstreme fetare dhe antiqeveritare, duke përmendur korrupsionin qeveritar, mënyrën e trajtimit të dosjeve Epstein, qendrat e të dhënave që konsumojnë burimet ujore të komuniteteve lokale, si edhe veprime të tjera të qeverisë”, thuhet në dokumentet gjyqësore.
Proper u deklaroi më vonë hetuesve se grupi komunikonte përmes një grupi në TikTok me emrin “Vanguard of the Old” (“Pararoja e të Vjetërve”). Ai u dha autoriteteve edhe emrat e Brian Roa dhe Michael Thomas, në banesat e të cilëve FBI-ja zhvilloi kontrolle më 13 qershor.
Sipas një deklarate federale nën betim, një nga të akuzuarit u tha hetuesve se plani parashikonte përdorimin e dronëve të mbushur me eksplozivë mbi zonën e aktivitetit dhe më pas hapjen e zjarrit ndaj turmës së panikosur që do të përpiqej të largohej.
Donald Trump mori pjesë në eventin e UFC-së, i cili u zhvillua pa incidente në ditën e 80-vjetorit të lindjes së presidentit, në prani edhe të disa politikanëve republikanë. Benjamin Netanyahu nuk ishte i pranishëm.
Tycen Proper dhe katër persona të tjerë u arrestuan dhe u akuzuan në Missouri, Nebraska dhe Kaliforni gjatë fundjavës kur u zhvillua eventi. Dy të tjerë u arrestuan nga FBI një javë më vonë në Washington dhe Missouri.
Departamenti amerikan i Drejtësisë bëri të ditur se 21-vjeçari Chandler Skaggs ishte personi i tetë ndaj të cilit u ngritën akuza këtë javë, pasi u arrestua në Virxhinian Perëndimore. Sipas prokurorëve, atij i ishte caktuar roli i snajperit në planin e dyshuar të sulmit. Avokati i Skaggs deklaroi se po shqyrton me kujdes akuzat dhe nuk pranoi të komentojë më tej.
Sipas legjislacionit amerikan, komploti për ofrimin e mbështetjes materiale për terroristë dënohet me deri në 15 vite burg, ndërsa komploti për kryerjen e vrasjes mund të dënohet deri me burgim të përjetshëm.
SHBA– Për herë të parë në historinë e saj, Statuja e Lirisë është në qendër të një spektakli audiovizual, të iniciuar nga Franca, për të festuar 250-vjetorin e pavarësisë së SHBA-së. DJ dhe producenti muzikor francez Michel Canitreau ishte truri ideator pas kësaj shfaqjeje pesëmbëdhjetë minutëshe që synonte prezantimin e Statujës, një dhuratë nga Franca për Shtetet e Bashkuara 140 vjet më parë.
“Nga të gjitha shfaqjet që kam organizuar, kjo ishte padyshim më komplekse”, tha artisti, i cili specializohet në spektakle të tilla monumentale.
Sipas mediave të huaja, në të kaluarën, ai ka organizuar shfaqje të ngjashme në Kullën Eiffel, Mont-Saint-Michel dhe, së fundmi, në inaugurimin e Notre Dame de Paris, e cila u restaurua pas zjarrit. Shfaqja në Nju Jork kërkonte leje të posaçme nga Shërbimi i Parqeve Kombëtare të SHBA-së, një agjenci federale që menaxhon shumë monumente, pas muajsh negociatash.
Statuja e Lirisë, e cila u vendos në Portin e Nju Jorkut në vitin 1886, ishte vepër e skulptorit francez Auguste Bartholdi dhe tani është një nga monumentet më të famshme në Shtetet e Bashkuara. Ajo ndodhet në Ishullin Liberty, në jug të Manhattanit, dhe pret rreth 4 milionë vizitorë në vit.
“Fakti që ndodhet në një ishull i bëri gjërat edhe më të komplikuara kur erdhi puna te organizimi i shfaqjes”, tha Canitro.
Vendi gjithashtu mbeti i hapur për vizitorët gjatë punës përgatitore, e cila i detyroi ekipet të punonin natën në mënyrë që të mos ndërhynin në funksionimin e saj. Ideja për shfaqjen erdhi nga konsulli i përgjithshëm i Francës në Nju Jork, Cedric Fouriscou, i cili tha se spektakli ilustron rëndësinë e aleancave. Në një sfond tensionesh gjeopolitike, Franca dhe Shtetet e Bashkuara po krijojnë gjëra së bashku, si Statuja e Lirisë ose kjo shfaqje, diçka që do të jetë e paharrueshme.
Shfaqja, me muzikë tekno dhe drita lazeri, është tërësisht e financuar privatisht. U xhirua të mërkurën para rreth 250 të ftuarve, përfshirë Sekretarin e Thesarit të SHBA-së, Scott Bessant, dhe Kryetarin e JPMorgan Chase, Jamie Dimon./Dosja.al
Amendamenti i depozituar dy javë më parë, ka kaluar tashmë fazat e para të shqyrtimit, përkatësisht në Komisionin e Rregulloreve dhe Komisionin e Ligjeve.
TIRANË- Kongresmeni amerikan, Joe Wilson, ka ndërmarrë një hap të rëndësishëm në Kongresin e Shteteve të Bashkuara, duke propozuar një amendament që kërkon një hetim të thelluar nga shërbimet e inteligjencës amerikane mbi përfshirjen e mundshme të qeverisë shqiptare në trafikun ndërkombëtar të kokainës.
Amendamenti i depozituar dy javë më parë, ka kaluar tashmë fazat e para të shqyrtimit, përkatësisht në Komisionin e Rregulloreve dhe Komisionin e Ligjeve. Tashmë pritet votimi i tij në seancën plenare të Kongresit Amerikan.
Nëse ligji miratohet, Sekretari i Shtetit, në bashkëpunim me Drejtorin e Inteligjencës Kombëtare, do të ketë një afat prej 180 ditësh për të hartuar dhe dorëzuar në Kongres një raport të klasifikuar.
“Jo më vonë se 180 ditë nga data e hyrjes në fuqi të këtij ligji, Sekretari i Shtetit në koordinim me drejtorin e Inteligjencës Kombëtare, do tu paraqesë komiteteve përkatëse të Kongresit një raport të klasifikuar, të përgatitur në përputhje me mbrojtjen e burimeve dhe metodave të inteligjencës i cili shqyrton: -shkallën e narkotrafikut në Shqipëri; -rolin e qeverisë së Shqipërisë në lehtësimin ose mundësimin e këtij narkotrafiku”, shkruhet në amendament./Dosja.al
Studenti Kleidi Memo, i ftuar sot në televizionin News24, ka bërë një analizë të protestës dhe lëvizjes së rinisë shqiptare, e quajtur edhe “Gjenerata Z”, për rrëzimin e qeverisë, dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama dhe ndryshimin e klasës politike.
Ai tha se protesta që reziston në mënyrë historike në sheshet e Tiranës prej 66 ditësh i ka futur frikën dhe panikun kryeministrit, ndërsa ata nuk do largohen nga sheshi pa arritur qëllimet e tyre.
Teksa foli në emër të grupit studentor ku dhe bën pjesë, i riu theksoi se protestat kanë shkatërruar fasadën e mashtrimit të ndërtuar ndër vite nga politika.
Memo u ndal te reagimi i kreut të qeverisë ndaj protestave, duke e akuzuar se është munduar fillimisht t’i minimizojë përmes ironisë dhe aludimeve për faktorë të jashtëm, në një kohë që realiteti tregon të kundërtën.
“Protesta e ka vënë Ramën në panik. Filloi duke e ironizuar, duke thënë se ka forca të jashtme që e organizojnë, etj. Çdo herë ai përpiqet të krijojë një fasadë sikur çdo gjë është në rregull. Këtë ka bërë që nga viti 2013, duke tentuar të thotë se çdo gjë është në rregull. Kjo protestë e ka shembur fasadën që Edi Rama dhe PS, por edhe PD kanë ngritur më parë,” u shpreh ai.
Sipas Memos, rinia përfaqëson katalizatorin e vërtetë të ndryshimit dhe nuk mund të pranojë më një klasë politike që synon vetëm përfitimet personale. Ai njoftoi se studentët janë bashkuar në një front të përbashkët qëndrese.
“Gjenerata Z është gati të bëjë ndryshim sepse rinia është katalizator i ndryshimit në çdo vend. Unë jam pjesë e një grupi studentor që përfaqëson edhe studentët në protestë dhe kemi krijuar një qëndresë për studentët ku çdo student mund të na bashkohet për të luftuar këtë klasë politike të vjetër që është aty vetëm për interesat e tyre personale.”
Në përfundim, ai evidentoi se qytetarët dhe studentët ballafaqohen çdo ditë me mungesa të theksuara dhe se aksionet simbolike të rinisë do të vijojnë.
“Kemi shumë pakënaqësi, ka shumë kërkesa, si për arsimin, shëndetësinë që duhen përmirësuar. Kjo qeveri ka uzurpuar çdo aspekt të jetës së përditshme të shqiptarëve. Ne si studentë kemi bërë shumë aksione, ku një prej tyre ka qenë shpalosja e një banderole të madhe në Universitetin Politeknik”, tha ai.
Pas paralajmërimit të biznesmenit Behgjet Pacolli se çështja e Aeroportit të Vlorës do të përfundojë në arbitrazh ndërkombëtar, natyrshëm lind pyetja se sa është ‘gjoba’ që kompania koncesionare mund të kërkojë si dëmshpërblim nga shteti shqiptar.
Sipas të dhënave të publikuara nga Kapital.al, Mabco, kompania e lidhur me investitorin Behgjet Pacolli, ka deklaruar se është ekspozuar me mbi 320 milionë euro investime në projektin e Aeroportit të Vlorës, pa përfshirë fitimet e munguara që do të mund të gjeneroheshin nga aktiviteti i aeroportit.
Biznesmeni dhe ish-presidenti i Kosovës, Pacolli ka deklaruar se do të kërkojë kompensim maksimal në arbitrazh, pas vendimit të Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë për nisjen e procedurave për shtetëzimin e aeroportit, pas konfliktit të krijuar mes aksionerëve të shoqërisë koncesionare.
“MABCO është ekspozuar financiarisht me mbi 320 milionë euro, pa përfshirë humbjen e fitimit dhe kostot ligjore. Kompania kishte përfunduar pothuajse të gjitha detyrimet kontraktore dhe ndodhej vetëm pak para fazës së certifikimit të aeroporti”, shkruan ai ndër të tjera në reagimin e tij.
Një tjetër element që mund të ndikojë në vlerën e kërkesës së investitorit është plani financiar i koncesionit.
Sipas të dhënave të bëra publike, gjatë periudhës 35-vjeçare të koncesionit, Aeroporti i Vlorës ishte parashikuar të gjeneronte rreth 720 milionë euro të ardhura.
Kjo shumë, së bashku me pretendimet për investimet e kryera dhe dëmet ekonomike të shkaktuara nga ndërprerja e kontratës, mund të jetë pjesë e argumentimit financiar që Mabco mund të paraqesë përpara një trupi arbitrazhi.
Megjithatë, shuma përfundimtare që Shqipëria mund të detyrohet të paguajë nuk është e përcaktuar dhe do të varet nga vlerësimi i arbitrazhit ndërkombëtar, provat e paraqitura nga palët, si dhe interpretimi i kontratës së koncesionit.
Në rast se arbitrazhi do të pranonte pjesërisht ose plotësisht pretendimet e investitorit, fatura do të paguhej nga buxheti i shtetit, duke e kthyer konfliktin për Aeroportin e Vlorës në një çështje me kosto potencialisht të lartë për taksapaguesit shqiptarë.
Konflikti i zgjatur mes aksionerëve të Aeroportit të Vlorës që ka sjellë vonesa disamujore për mbarimin e veprës infrastrukturore duket se do të përfundojnë me zgjidhjen e kontratës në mënyrë të njëanshme nga Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë.
Projekti, i cili ka nisur punimet në vitin 2021 dhe duhet të përfundonte brenda tri viteve, është shtyrë vazhdimisht pas konflikteve midis aksionerëve Behgjet Pacolli dhe Valon Ademi mbi ndarjen e aksioneve. Ndërsa aeroporti duhej të ishte bërë operacional brenda vitit 2025 dhe punimet ende nuk kanë përfunduar, qeveria ka menduar si zgjidhje prishjen e njëanshme të kontratës për të zhbllokuar punimet.
Sipërmarrësi Behgjet Pacolli ka reaguar pas lajmit se Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë ka nisur procedurën për zgjidhjen e kontratës së koncesionit për Aeroportin Ndërkombëtar të Vlorës, duke paralajmëruar arbitrazh ndërkombëtar nëse vendimi konfirmohet.
Sipas Pacollit, kompania MABCO Constructions SA nuk është njoftuar zyrtarisht nga autoritetet shqiptare dhe e ka mësuar lajmin përmes mediave.
“Për një investim strategjik të kësaj rëndësie, është e papranueshme që investitori të informohet nga mediat dhe jo nga institucionet e shtetit”, deklaroi ai.
Pacolli pretendon se MABCO është ekspozuar financiarisht me mbi 320 milionë euro dhe se në muajin maj kishte përmbushur pothuajse të gjitha detyrimet kontraktore, duke qenë pranë certifikimit të aeroportit, por punimet u penguan.
Ai akuzoi shtetin shqiptar për neglizhencë dhe veprime të kundërligjshme, ndërsa tha se pengesat institucionale kanë sjellë vonesa dhe dëme financiare.
“Paradoksi është i qartë: nga njëra anë institucionet penguan përfundimin e projektit, ndërsa nga ana tjetër përpiqen ta përdorin pikërisht këtë pengesë si arsye për zgjidhjen e kontratës”, u shpreh Pacolli.
Ai paralajmëroi se në rast të zyrtarizimit të procedurës për prishjen e kontratës, MABCO do të ndjekë të gjitha rrugët ligjore, përfshirë arbitrazhin tregtar dhe atë ndërkombëtar kundër Republikës së Shqipërisë.
“Arbitrazhi nuk është kërcënim, është realiteti i krijuar si pasojë juridike e veprimeve të kundërligjshme dhe mosveprimeve të atyre që kishin detyrimin të mbronin ligjin, investimin dhe interesin publik”, tha Pacolli.
Sipas tij, çdo faturë financiare që mund të lindë nga një proces i tillë do të rëndojë mbi taksapaguesit shqiptarë, bizneset dhe shtetin.
Reagimi i plotë:
Sot u bë publik lajmi se Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë ka nisur procedurën për zgjidhjen e Kontratës së Koncesionit të Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës. Deri në këtë moment, MABCO Constructions SA nuk ka marrë asnjë njoftim zyrtar nga Autoriteti Kontraktor. Për një investim strategjik të kësaj rëndësie, është e papranueshme që investitori të informohet nga mediat dhe jo nga institucionet e shtetit.
Nëse ky lajm rezulton i vërtetë, atëherë shteti shqiptar ka vendosur të ndjekë rrugën e arbitrazhit ndërkombëtar. MABCO ka bërë çdo përpjekje për ta shmangur këtë skenar, duke kërkuar dialog, zgjidhje institucionale dhe zbatim të ligjit. Fatkeqësisht, këto përpjekje janë penguar nga neglizhenca, papërgjegjshmëria, veprimet e kundërligjshme të disa zyrtarëve, nga elementë që kanë vepruar dhe veprojnë jashtë ligjit, nën mbrojtje institucionale dhe nga dështimi i një sistemi të drejtësie, të ndikuar për të garantuar mbrojtjen e investitorit.
MABCO është ekspozuar financiarisht me mbi 320 milionë euro, pa përfshirë humbjen e fitimit dhe kostot ligjore. Mabco që në Maj kishte përmbushur pothuajse të gjitha detyrimet kontraktore dhe ndodhej para certifikimit të aeroportit, kur u pengua të vazhdonte punimet. Edhe pas vendimit të Gjykatës së Lartë, MABCO u mbajt për muaj të tërë jashtë kantierit, në prani të Policisë së Shtetit. Gjatë kësaj periudhe u dëmtuan dhe u shkatërruan pajisje me vlerë, ndërsa një pjesë e tyre u vodhën.
Paradoksi është i qartë: nga njëra anë institucionet penguan përfundimin e projektit, ndërsa nga ana tjetër përpiqen ta përdorin pikërisht këtë pengesë si arsye për zgjidhjen e kontratës. Kjo bie ndesh me vendimin e Gjykatës së Lartë, me Kontratën e Koncesionit, me Marrëveshjen Dypalëshe për Mbrojtjen e Investimeve ndërmjet Zvicrës dhe Shqipërisë, si dhe me parimin themelor të së drejtës se askush nuk mund të përfitojë nga sjellja e vet e paligjshme.
Nëse procedura konfirmohet, MABCO do të përdorë të gjitha mjetet juridike dhe të gjitha provat që disponon për të kërkuar përgjegjësi ndaj kujtdo që ka kontribuar në këtë situatë, përfshirë arbitrazhin tregtar dhe arbitrazhin ndërkombëtar kundër Republikës së Shqipërisë.
Nuk kam dëshiruar kurrë që taksapaguesit shqiptarë të paguajnë faturën e neglizhencës, papërgjegjshmërisë dhe vendimeve të kundërligjshme të disa zyrtarëve. Megjithatë, ata vazhdojnë të sillen me indiferencë, sikur të mos kishte asnjë rëndësi nëse Aeroporti Ndërkombëtar i Vlorës vihet në funksion me muaj apo vite vonesë dhe sikur dëmi ekonomik të mos rëndonte mbi qytetarët.
Përfaqësuesit e lartë të institucioneve sillën sikurse nuk mbajnë asnjë përgjegjësi personale, sepse e dinë se nuk do të paguajnë asgjë nga xhepi i tyre. Faturën do ta paguajnë qytetarët shqiptarë, bizneset dhe vetë shteti. Kjo kulturë pandëshkueshmërie po dëmton rëndë interesin publik, besimin tek institucionet dhe klimën e investimeve në Shqipëri.
ARBITRAZHI nuk është një kërcënim, është realiteti i krijuar si pasojë juridike e veprimeve të kundërligjshme dhe mosveprimeve të atyre që kishin detyrimin të punojnë NDERSHËM, të mbronin ligjin, të mbronin investimin dhe interesin publik.
MABCO GJITHMONË KA FUNKSIONUAR DHE VAZHDON TE FUNKSIONOJE VETEM KONFORM LIGJIT DUKE RRESPEKTUAR ATË , PA KOMPROMIS! BW
Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë ka nisur procedurat për zgjidhjen e kontratës koncesionare të Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës. Procedura është iniciuar gjatë ditës së sotme, me synimin për të zhbllokuar situatën e krijuar pas vonesave në përfundimin e një prej projekteve më të mëdha infrastrukturore në vend.
Ky zhvillim vjen pas paralajmërimeve të bëra nga ministria gjatë muajve maj dhe qershor, kur u la të kuptohej se shteti ishte i gatshëm të ndërhynte për të zgjidhur ngërçin dhe për të garantuar funksionalizimin e aeroportit.
Në muajin maj, Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë deklaroi se Aeroporti Ndërkombëtar i Vlorës përbën një infrastrukturë me rëndësi strategjike për vendin dhe se funksionimi i tij është çështje e interesit publik e shtetëror, e jo thjesht një marrëdhënie biznesi mes palëve private. Më pas, në fillim të muajit qershor, ministria bëri të ditur se kompanive u ishte lënë një afat prej 30 ditësh për të zgjidhur mosmarrëveshjet tregtare.
Sipas informacioneve me nisjen e kësaj procedure qeveria ka kaluar në fazën e radhës të mekanizmave kontraktorë për zgjidhjen e situatës së krijuar.
Punimet për ndërtimin e Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës nisën zyrtarisht në nëntor të vitit 2021. Sipas kontratës koncesionare dhe planit fillestar të investimit, aeroporti duhej të përfundonte brenda rreth tre viteve dhe të niste operimet gjatë vitit 2025. Megjithatë, afatet nuk u respektuan dhe aeroporti ende nuk është bërë operacional.
Mosfunksionalizimi i aeroportit është lidhur me konfliktin e zgjatur mes aksionarëve të shoqërisë koncesionare, i cili ka sjellë procese gjyqësore, bllokim të vendimmarrjes dhe vonesa në realizimin e projektit.
Aeroporti Ndërkombëtar i Vlorës konsiderohet një investim strategjik për zhvillimin ekonomik të vendit. Vënia e tij në operim pritet të rrisë lidhjet ajrore me destinacione europiane dhe rajonale, të zgjasë sezonin turistik, të shtojë fluksin e vizitorëve dhe të nxisë investimet e huaja në jug të Shqipërisë.
Procedura e aktivizuar nga qeveria pritet të përcaktojë fatin e mëtejshëm të kontratës koncesionare dhe të vetë projektit, i cili konsiderohet një nga investimet infrastrukturore më të rëndësishme të viteve të fundit në Shqipëri.
Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë ka nisur procedurat për zgjidhjen e kontratës koncesionare të Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës. Mësohet nga burime të besueshme se procedura është iniciuar gjatë ditës së sotme, me synimin për të zhbllokuar situatën e krijuar pas vonesave në përfundimin e një prej projekteve më të mëdha infrastrukturore në vend.
Ky zhvillim vjen pas paralajmërimeve të bëra nga ministria gjatë muajve maj dhe qershor, kur u la të kuptohej se shteti ishte i gatshëm të ndërhynte për të zgjidhur ngërçin dhe për të garantuar funksionalizimin e aeroportit.
Në muajin maj, Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë deklaroi se Aeroporti Ndërkombëtar i Vlorës përbën një infrastrukturë me rëndësi strategjike për vendin dhe se funksionimi i tij është çështje e interesit publik e shtetëror, e jo thjesht një marrëdhënie biznesi mes palëve private.
Më pas, në fillim të muajit qershor, ministria bëri të ditur se kompanive u ishte lënë një afat prej 30 ditësh për të zgjidhur mosmarrëveshjet tregtare.
Me nisjen e kësaj procedure qeveria ka kaluar në fazën e radhës të mekanizmave kontraktorë për zgjidhjen e situatës së krijuar.
Punimet për ndërtimin e Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës nisën zyrtarisht në nëntor të vitit 2021.
Sipas kontratës koncesionare dhe planit fillestar të investimit, aeroporti duhej të përfundonte brenda rreth tre viteve dhe të niste operimet gjatë vitit 2025. Megjithatë, afatet nuk u respektuan dhe aeroporti ende nuk është bërë operacional.
Mosfunksionalizimi i aeroportit është lidhur me konfliktin e zgjatur mes aksionarëve të shoqërisë koncesionare, i cili ka sjellë procese gjyqësore, bllokim të vendimmarrjes dhe vonesa në realizimin e projektit.
Aeroporti Ndërkombëtar i Vlorës konsiderohet një investim strategjik për zhvillimin ekonomik të vendit. Vënia e tij në operim pritet të rrisë lidhjet ajrore me destinacione europiane dhe rajonale, të zgjasë sezonin turistik, të shtojë fluksin e vizitorëve dhe të nxisë investimet e huaja në jug të Shqipërisë.
Procedura e aktivizuar nga qeveria pritet të përcaktojë fatin e mëtejshëm të kontratës koncesionare dhe të vetë projektit, i cili konsiderohet një nga investimet infrastrukturore më të rëndësishme të viteve të fundit në Shqipëri. gsh
Shqipëria ka shpallur persona të padëshiruar dy shtetas të Maqedonisë së Veriut, Bekim Halimin dhe Valon Belën (i njohur edhe si Valjon Belja).
Nga Ministria e Brendshme e Shqipërisë konfirmuan për Radion Evropa e Lirë se vendimi është marrë me urdhër të ministrit Besfort Lamallari dhe dy shtetasve nga Maqedonia e Veriut u është ndaluar hyrja në Shqipëri për një periudhë dhjetëvjeçare.
Ndaj Belës është lëshuar edhe urdhri për dëbim. Sipas Ministrisë së Brendshme, vendimi u mor në bazë të Ligjit për të Huajt, përkatësisht në bazë të një neni që thekson se ministri shpall një shtetas të huaj të padëshiruar kur vepron ose propagandon kundër sovranitetit të Republikës së Shqipërisë, sigurisë kombëtare, rendit kushtetues dhe rendit e sigurisë publike, dhe kur është anëtar i organizatave terroriste apo përkrah e kryen veprime anarkiste kundër shtetit ligjor.
Valon Bela, analist dhe aktivist politik në Maqedoninë e Veriut, reagoi ndaj vendimit përmes rrjeteve sociale.
Ai tha se shpallja person i padëshiruar është vendim politik, i cili, sipas tij, është marrë në sinkron mes kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama dhe presidentit serb, Aleksandar Vuçiq. Bela tha se nuk ka kryer asnjë veprim që cenon sigurinë e Shqipërisë dhe e konsideroi masën si përpjekje për të penguar veprimtarinë e tij publike.
Ai tha gjithashtu se është shpallur më herët “non grata” edhe në Serbi, duke e lidhur këtë me qëndrimet e tij kritike ndaj politikave të Beogradit. Bela shtoi se do ta kundërshtojë vendimin përmes rrugëve ligjore.
Gjatë muajit qershor, Bela kishte publikuar në llogarinë e tij në Facebook fotografi nga pjesëmarrja në protestat e quajtura “Revolucioni i Flamingove”.
Në postimet e tij ai ka mbajtur qëndrime kritike ndaj kryeministrit Rama dhe qeverisjes së tij.
Personi tjetër ndaj të cilit është marrë masa e ndalimit për 10 vjet, Bekir Halimi, është teolog shqiptar nga Maqedonia e Veriut, i njohur për ligjëratat dhe aktivitetin e tij fetar në komunitetet shqiptare në Ballkan. Ai ka studiuar në Jordani dhe ka qenë aktiv në botime dhe organizime fetare.
Vendimi ndaj dy shtetasve nga Maqedonia e Veriut vjen në një kohë kur protestat kundër Qeverisë shqiptare kanë hyrë në muajin e tretë. Ato nisën si kundërshtim ndaj projektit të ndërtimit të një resorti në Zvërnec, në jug të Shqipërisë, por më pas morën karakter më të gjerë politik, me kërkesa për ndryshime në qeverisje dhe çështje ekonomike.
Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, më herët ka pretenduar se protestat shoqërohen edhe me ndërhyrje nga jashtë, duke përmendur pjesëmarrjen e qytetarëve nga Kosova dhe Maqedonia e Veriut.
“Vijnë njerëz nga Kosova, Maqedonia për të shpëtuar Shqipërinë në emër të shqiptarëve”, ka thënë Rama.
Më 25 qershor, Shqipëria i ndaloi hyrjen për 15 vjet predikueses fetare nga Kosova, Ikballe Huduti, e njohur për qëndrimet e saj pro Iranit dhe kundër Shteteve të Bashkuara. Autoritetet shqiptare e cilësuan atë një kërcënim për sigurinë e vendit. Ajo kishte marrë pjesë në protestat kundër Qeverisë Rama.
Kryetari i Partisë Mundësia, Agron Shehaj, ka ironizuar kryeministrin Edi Rama dhe Taulant Ballën, duke deklaruar se përpjekjet për t’i shpëtuar drejtësisë janë të kota.
Në një video të publikuar në rrjetet sociale, Shehaj shprehet se Rama dhe Balla kanë “një problem shumë të madh”: nuk mund të mbeten shtatzënë, duke iu referuar justifikimit për t’iu shmangur drejtësisë nga gratë e mazhorancës socialiste në vitet e fundit.
“Edi Rama dhe Taulant Balla kanë një problem shumë të madh. Nuk mbeten dot shtatzënë. Ej, po lini nam. Nuk i shpëtoni dot drejtësisë. Kot e keni”, deklaron Shehaj në video.
Kreu i Mundësia akuzon mazhorancën se për vite me radhë ka vepruar sikur ishte mbi ligjin dhe se tashmë, përballë drejtësisë, po përpiqet të përdorë çdo mënyrë për t’iu shmangur përgjegjësisë.
“Vodhën pa limit sepse mendonin se ishin mbi ligjin. Tani nuk dinë nga t’ia mbajnë dhe po përdorin gjithçka për t’i shpëtuar drejtësisë”, shkruan Shehaj në postimin që shoqëron videon. bw
Analisti i njohur Fatos Lubonja, i ftuar në studion e News24, ka bërë një analizë të ashpër të situatës politike në vend dhe valës së protestave masive kundër kryeministrit Edi Rama dhe qeverisë së tij.
Gjatë fjalës së tij, Lubonja u shpreh se në një shtet normal demokratik, kreu i qeverisë do të kishte dhënë dorëheqjen prej kohësh dhe do të ishte përjashtuar nga forca e tij politike, duke sjellë në vëmendje listën e gjatë të skandaleve që kanë përfshirë ekzekutivin.
“Po të ishim në një shtet demokratik normal, kryeministri duhet të kishte dhënë dorëheqjen disa herë dhe partia e tij duhet ta kishte përjashtuar për të gjitha ato gjëra që kanë dalë, duke filluar nga skandalet me radhë, nga inceneratorët, Ahmetaj, Balluku, AKSHI, deri te Aruba, etj., etj.,” u shpreh Lubonja. Megjithatë, ai theksoi se mungesa e përgjegjshmërisë dhe pandëshkueshmëria dëshmojnë se Shqipëria ndodhet nën një “regjim kriminal”.
Duke u ndalur te lëvizja qytetare dhe protestat që vijojnë, analisti parashikoi një dinamikë të re në ditët në vijim. Sipas tij, me rritjen e pakënaqësive popullore, këto energji duhet të orientohen drejt këtij “lumi proteste”, i cili do të zgjerohet më tej përballë krizës ekzistenciale që po kalon vendi, ku emergjenca kryesore mbetet shpopullimi masiv i Shqipërisë.
Aktivisti Erikleo Çepa, i cili është një nga pjesëmarrësit në protestën qytetarë kundër qeverisë thotë se protestat kanë ngjallur frikë dhe mos besim tek vetë politika.
I ftuar në News24, Çepa iu referua disa informacioneve të brendshme paralajmëroi se ka deputetë që po përgatisin deklaratat e dorëheqjes, ndërsa solli edhe shembullin e Marjana Koçekut.
“Ka ngjallur frikë mes tyre, një mosbesim te njëri-tjetri. Kemi parë këto kohët e fundit që disa deputetë po përgatisin deklaratat për të dalë deputetë të pavarur. Një nga ata është edhe zonja Koçeku. Ka informacione të brendshme se mund të jenë bërë gati për të dhënë dorëheqje”, tha ai.
Ndërkohë i ndalur në debatet dhe përplasjet brenda Partisë Socialiste, aktivisti deklaroi se “nëse përçarja zmadhohen do ta shkatërrojë vetë kryeministrin dhe patronazhistët”.
Ai tha se protesta nuk ka një drejtues, duke sqaruar se qytetarët dalin në shesh për flamurin shqiptar.
“Kokë politike nuk besoj se do ketë. Për momentin jo, unë përfaqësoj flamurin shqiptar”, tha ai.
