Parathënie

Debati mbi Kosovën vazhdon të jetë një nga çështjet më të ndërlikuara të rendit juridik dhe politik evropian. Për këtë arsye, çdo deklaratë e institucioneve të Serbisë që mbështetet në Kartën e Kombeve të Bashkuara, në parimin e integritetit territorial dhe veçanërisht në Rezolutën 1244, kërkon të trajtohet jo vetëm si qëndrim politik, por edhe si argument juridik.

Ky shkrim synon pikërisht këtë: të shqyrtojë, në mënyrë kronologjike dhe juridiko-politike, kufijtë e argumentit të Beogradit për Kosovën, duke u nisur nga dokumentet dhe aktet juridike që vetë Serbia i përdor si bazë të qëndrimit të saj. Në qendër të analizës qëndron Rezoluta 1244, por ajo nuk trajtohet e shkëputur nga rrethanat që çuan në miratimin e saj dhe as nga zhvillimet institucionale e juridike që pasuan.

Qëllimi nuk është të zëvendësohet një narrativë politike me një tjetër. Përkundrazi, synimi është që debati të zhvendoset nga interpretimet selektive drejt leximit të plotë të dokumenteve, normave dhe jurisprudencës ndërkombëtare. Sepse vetëm duke vendosur përballë njëri-tjetrit tekstin e Rezolutës 1244, historinë juridike të Jugosllavisë, zhvillimet pas vitit 1999 dhe Opinionin Këshillimor të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë të vitit 2010, mund të kuptohet se deri ku shtrihet dhe ku përfundon argumenti juridik i Beogradit.

Në këtë kuptim, analiza që vijon nuk synon të japë një përgjigje politike përfundimtare mbi Kosovën, por të parashtrojë pyetjen juridike në formën e saj më të saktë: çfarë thonë realisht dokumentet dhe çfarë përfundimesh mund të nxirren prej tyre sot?

Një analizë juridiko-politike e deklaratës së Presidentit të Serbisë dhe e përdorimit të Rezolutës 1244

Në fjalimin e tij në Debatin e Përgjithshëm të sesionit të 81-të të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, më 23 shtator 2026, Presidenti i Republikës së Serbisë, Aleksandar Vuçiç, e vendosi çështjen e Kosovës brenda një argumenti më të gjerë mbi rendin ndërkombëtar. Ai deklaroi se Serbia do të vazhdojë të mbrojë integritetin territorial të saj, Kartën e Kombeve të Bashkuara dhe Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit. Në të njëjtën kohë, ai kritikoi qëndrimin e vendeve perëndimore ndaj integritetit territorial të Serbisë dhe e krahasoi këtë çështje me mënyrën se si, sipas tij, komuniteti ndërkombëtar e trajton integritetin territorial të Ukrainës.¹

Deklarata është politike, por argumenti i përdorur prej saj është në masë të konsiderueshme juridik. Pikërisht për këtë arsye, ajo nuk mund të analizohet vetëm përmes retorikës politike. Duhet të vendoset përballë dokumenteve që Vuçiç vetë i referohet: Kartës së OKB-së dhe Rezolutës 1244, por edhe përballë zhvillimeve juridike dhe institucionale që kanë ndodhur që nga viti 1999.

Vuçiç flet sot në OKB në emër të Republikës së Serbisë. Ky është një dallim themelor. Ai nuk flet në emër të Jugosllavisë socialiste, as në emër të Republikës Federale të Jugosllavisë së vitit 1999 dhe as në emër të një koncepti juridik të quajtur “Serbia historike”. Historia e shtetit serb është pjesë e identitetit dhe e argumentimit politik të Serbisë së sotme, por nuk është e njëjta gjë me subjektivitetin juridik të shtetit në sistemin bashkëkohor ndërkombëtar.

Serbia e shekullit XIX dhe fillimit të shekullit XX u zgjerua territorialisht dhe më pas u përfshi në projektin shtetëror jugosllav. Në vitin 1918 u krijua Mbretëria e Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve, e cila më vonë u bë Mbretëria e Jugosllavisë. Pas Luftës së Dytë Botërore, Serbia u bë njëra prej gjashtë republikave të Republikës Federative Socialiste të Jugosllavisë. Kosova dhe Vojvodina ishin krahina autonome brenda Republikës së Serbisë. Ky rend kushtetues u ndryshua thellësisht gjatë krizës dhe shpërbërjes së Jugosllavisë në vitet 1990.

Kushtetuta e SFRJ-së e vitit 1974 i rendiste gjashtë republikat dhe dy krahinat autonome — Kosovën dhe Vojvodinën — si përbërës të Federatës. Në të njëjtën kohë, ato mbeteshin pjesë përbërëse të Republikës Socialiste të Serbisë. Pra, kishin një status të dyfishtë kushtetues: ishin njësi autonome brenda Serbisë dhe, njëkohësisht, elemente konstituive të federatës jugosllave. Këtë status e përshkruan edhe dokumentacioni i paraqitur në procedurën para Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë.²

Ky dallim është i rëndësishëm për të kuptuar rendin kushtetues jugosllav të vitit 1974. Kosova dhe Vojvodina nuk ishin republika, por as nuk ishin thjesht njësi administrative të zakonshme të Serbisë. Statusi i tyre kushtetues u jepte autonomi të gjerë dhe një pozitë të drejtpërdrejtë në strukturën federale. Ky fakt është pjesë e kronologjisë juridike që duhet marrë parasysh kur analizohet mënyra se si u zhvillua më pas kriza kushtetuese dhe politike e Jugosllavisë.

Shpërbërja e Jugosllavisë nuk ishte një proces thjesht institucional. Ajo u shoqërua me luftëra, dëbime, zhvendosje të popullsive dhe krime të rënda. Përgjegjësitë individuale për krimet e kryera gjatë konflikteve në Kroaci, Bosnjë-Hercegovinë dhe Kosovë janë trajtuar nga Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë. Në planin e përgjegjësisë shtetërore, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë, në aktgjykimin e vitit 2007 në çështjen Bosnjë-Hercegovinë kundër Serbisë dhe Malit të Zi, konstatoi se në Srebrenicë ishte kryer gjenocid dhe se Serbia kishte shkelur detyrimin e saj për ta parandaluar atë dhe detyrimin për të bashkëpunuar me Tribunalin e Hagës. Në të njëjtën kohë, Gjykata nuk konstatoi se Serbia kishte kryer vetë gjenocid, kishte komplotuar për kryerjen e tij ose kishte qenë bashkëpunëtore në të.³ Ky dallim juridik është i domosdoshëm për çdo analizë serioze.

Në Kosovë, konflikti i armatosur dhe kriza humanitare e viteve 1998–1999 çuan në një ndërhyrje ndërkombëtare dhe në krijimin e një rendi të ri institucional. Kjo është periudha në të cilën duhet vendosur Rezoluta 1244.

Më 10 qershor 1999, Këshilli i Sigurimit miratoi Rezolutën 1244, duke vepruar nën Kapitullin VII të Kartës së OKB-së. Rezoluta riafirmoi, ndër të tjera, përkushtimin e shteteve anëtare ndaj sovranitetit dhe integritetit territorial të Republikës Federale të Jugosllavisë, por në të njëjtën kohë vendosi një regjim të posaçëm ndërkombëtar për Kosovën. Ajo autorizoi praninë ndërkombëtare të sigurisë dhe krijoi një prani ndërkombëtare civile, me detyrë administrimin e përkohshëm të Kosovës. Rezoluta parashikonte gjithashtu zhvillimin e institucioneve të përkohshme të vetëqeverisjes dhe një proces politik për përcaktimin e statusit të ardhshëm.⁴

Ky kombinim dispozitash është thelbësor. Rezoluta 1244 nuk është vetëm fjalia që i referohet sovranitetit dhe integritetit territorial të Republikës Federale të Jugosllavisë. Ajo është një akt juridik kompleks, i miratuar në rrethana të jashtëzakonshme, që njëkohësisht riafirmon disa parime dhe vendos një regjim ndërkombëtar të përkohshëm mbi Kosovën.

Prandaj, formula politike sipas së cilës “Rezoluta 1244 thotë se Kosova është Serbi” nuk e përshkruan të gjithë përmbajtjen juridike të rezolutës. Teksti i saj duhet lexuar në tërësi. Vetë rezoluta parashikon një administrim ndërkombëtar të përkohshëm dhe një proces politik lidhur me statusin e ardhshëm të Kosovës.⁵

Edhe referenca ndaj subjektit shtetëror të vitit 1999 kërkon saktësi. Në atë kohë ekzistonte Republika Federale e Jugosllavisë, e përbërë nga Serbia dhe Mali i Zi. RFJ-ja u pranua si anëtare e re e Kombeve të Bashkuara më 1 nëntor 2000.

Më 4 shkurt 2003, emri i shtetit u ndryshua në Serbia dhe Mali i Zi. Pas shpalljes së pavarësisë së Malit të Zi më 3 qershor 2006, Republika e Serbisë vazhdoi anëtarësimin e Serbia dhe Malit të Zi në OKB, ndërsa Mali i Zi u bë anëtar i ri.⁶Kjo kronologji është e rëndësishme jo për të prodhuar një teori mbi “zhdukjen” e vazhdimësisë së Serbisë, por për të përcaktuar saktë subjektet shtetërore dhe momentet juridike. Rezoluta 1244 u miratua në vitin 1999 në një kontekst ku subjekti shtetëror ishte RFJ-ja. Sot, në OKB, Vuçiç përfaqëson Republikën e Serbisë. Historia juridike ndërmjet këtyre dy momenteve nuk mund të kapërcehet me një formulë të vetme.

Kjo bëhet edhe më e rëndësishme kur Rezoluta 1244 përdoret si bazë për një pretendim të sotëm territorial. Pyetja juridike nuk është nëse Rezoluta 1244 ekziston apo nëse ajo mbetet pjesë e historisë juridike të Kosovës. Ajo ekziston dhe mbetet një akt i Këshillit të Sigurimit. Pyetja është se çfarë përfundimi juridik mund të nxirret prej saj sot, duke marrë parasysh tekstin e plotë të rezolutës dhe zhvillimet juridike që kanë ndodhur pas miratimit të saj.

Pikërisht këtu Opinioni Këshillimor i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë i 22 korrikut 2010 është vendimtar. GJND-ja u pyet nëse deklarata e pavarësisë së Kosovës e 17 shkurtit 2008 ishte në përputhje me të drejtën ndërkombëtare. Gjykata u përgjigj se miratimi i deklaratës nuk kishte shkelur të drejtën e përgjithshme ndërkombëtare, Rezolutën 1244 ose Kornizën Kushtetuese të vendosur në kuadër të administrimit të UNMIK-ut.⁷

GJND-ja analizoi posaçërisht Rezolutën 1244. Ajo konstatoi se rezoluta kishte krijuar një regjim të përkohshëm dhe të jashtëzakonshëm ndërkombëtar për Kosovën dhe se qëllimi i saj ishte vendosja e administrimit të përkohshëm dhe stabilizimi i territorit, pa bërë një përcaktim përfundimtar të statusit. Gjykata gjithashtu arriti në përfundimin se Rezoluta 1244 nuk përmbante një ndalim të zbatueshëm ndaj autorëve të deklaratës së pavarësisë së 17 shkurtit 2008.⁸

Ky është një kufizim juridik i rëndësishëm ndaj përdorimit të Rezolutës 1244 si argument përfundimtar. Nuk mund të thuhet se GJND-ja e ka përcaktuar Kosovën si pjesë të Serbisë mbi bazën e 1244-ës. Përkundrazi, Gjykata, në përgjigje të pyetjes së paraqitur prej Asamblesë së Përgjithshme, konstatoi se deklarata e pavarësisë nuk kishte shkelur as të drejtën e përgjithshme ndërkombëtare, as Rezolutën 1244.⁹

Kjo nuk do të thotë se Opinioni i GJND-së e ka zgjidhur të gjithë mosmarrëveshjen politike mbi statusin e Kosovës. Nuk e ka bërë. Gjykata nuk u pyet nëse Kosova duhej të njihej si shtet nga të gjitha shtetet dhe as nuk vendosi një detyrim të përgjithshëm për njohjen e saj. Por juridikisht është e pamundur që një analizë e sotme e Rezolutës 1244 të injorojë përfundimet e Gjykatës.

Edhe argumenti mbi integritetin territorial duhet të vendoset në të njëjtin kuadër. Vuçiç e paraqet integritetin territorial të Serbisë si një çështje të lidhur drejtpërdrejt me Kartën e OKB-së. Karta e OKB-së e mbron integritetin territorial të shteteve, por në të njëjtin sistem normativ ajo përcakton edhe barazinë sovrane, zgjidhjen paqësore të mosmarrëveshjeve dhe ndalimin e kërcënimit ose përdorimit të forcës kundër integritetit territorial ose pavarësisë politike të çdo shteti.¹⁰

Prandaj, integriteti territorial nuk mund të shkëputet nga historia e përdorimit të forcës dhe nga pasojat juridike të konflikteve. Në rastin e ish-Jugosllavisë, pretendimet territoriale, konfliktet e armatosura dhe dhuna ndaj popullsive civile janë pjesë e kontekstit që çoi në ndërhyrjen dhe administrimin ndërkombëtar në Kosovë.

Kjo është arsyeja pse viti 1999 nuk mund të trajtohet si një pikë e izoluar në kohë. Përpara Rezolutës 1244 ishin konflikti, represioni, dëbimet dhe krimet; pas saj erdhën administrimi ndërkombëtar, krijimi i institucioneve të përkohshme, negociatat për statusin, shpallja e pavarësisë në vitin 2008 dhe Opinioni Këshillimor i GJND-së në vitin 2010. Secili prej këtyre momenteve është pjesë e historisë juridike që duhet marrë parasysh.

Në këtë kuadër duhet parë edhe përdorimi politik i nocioneve “Serbi e Madhe” dhe “Bota Serbe”. Lidhjet gjuhësore, kulturore dhe identitare të serbëve që jetojnë në shtete të ndryshme nuk përbëjnë në vetvete shkelje të së drejtës ndërkombëtare. Çështja juridike lind kur identiteti etnik shndërrohet në bazë për pretendime territoriale, ndryshimin e kufijve ose ushtrimin e autoritetit shtetëror në territorin e një shteti tjetër. Historia e luftërave jugosllave tregon se ide të tilla kanë pasur edhe dimension territorial dhe politik dhe janë trajtuar në procese gjyqësore ndërkombëtare.

Prandaj, debati i sotëm nuk mund të ndërtohet vetëm mbi pyetjen se çfarë ishte Kosova në vitin 1999. Duhet të analizohet edhe se çfarë ndodhi me rendin juridik të krijuar në Kosovë pas vitit 1999 dhe çfarë rëndësie kanë aktet dhe vendimet që kanë pasuar.

Kjo është edhe pika ku duhet të ndahet qartë historia nga e drejta. Serbia mund ta përdorë historinë e saj për të shpjeguar rëndësinë politike, kulturore dhe identitare që i atribuon Kosovës. Por historia, në vetvete, nuk është një titull juridik i pandryshueshëm mbi territorin. Pretendimi territorial i një shteti duhet të vlerësohet në kuadër të normave të së drejtës ndërkombëtare dhe të zhvillimeve juridike që kanë ndodhur ndërkohë.

Në këtë kuptim, Vuçiç ka të drejtë ta paraqesë në OKB qëndrimin e Republikës së Serbisë. Por referimi ndaj integritetit territorial, Kartës së OKB-së dhe Rezolutës 1244 nuk e përfundon vetvetiu analizën juridike. Përkundrazi, këto referenca e bëjnë të domosdoshme analizën e plotë të dokumenteve.

Një shtet nuk mund të zgjedhë vetëm pjesën e një dokumenti ndërkombëtar që i shërben argumentit të tij dhe të lërë mënjanë dispozitat e tjera të të njëjtit dokument. Po kështu, një opinion gjyqësor ndërkombëtar nuk mund të anashkalohet vetëm sepse përfundimet e tij nuk përputhen me interpretimin politik të një pale.

Në rastin e Kosovës, Rezoluta 1244 duhet të lexohet bashkë me regjimin ndërkombëtar që ajo krijoi; me zhvillimet e mëvonshme institucionale; me procesin politik për statusin; me deklaratën e pavarësisë së vitit 2008; dhe me Opinionin Këshillimor të GJND-së të vitit 2010. Kjo nuk është çështje preference politike. Është kërkesë e metodës juridike.

Po aq i rëndësishëm është standardi i njëjtë. Nëse Serbia kërkon që integriteti territorial të respektohet si parim themelor i rendit ndërkombëtar, ky parim duhet të zbatohet në mënyrë të njëjtë dhe jo selektive. E njëjta vlen për ndalimin e përdorimit të forcës, sovranitetin shtetëror, mbrojtjen e popullsisë civile dhe zgjidhjen paqësore të mosmarrëveshjeve.

Kjo nuk e eliminon mosmarrëveshjen politike ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës. Por e vendos atë në vendin ku duhet të zhvillohet një debat serioz ndërkombëtar: në fushën e fakteve, dokumenteve, normave dhe jurisprudencës.

Vuçiç, në OKB, flet si President i Republikës së Serbisë së sotme. Ai mund ta sjellë në tryezën ndërkombëtare historinë e Serbisë, qëndrimin e saj kushtetues dhe interpretimin e saj të Rezolutës 1244. Por Serbia e sotme nuk mund të trajtojë vitin 1999 sikur historia juridike të kishte ndaluar aty. Ndërmjet vitit 1999 dhe të tashmes kanë ndodhur ndryshime të rëndësishme shtetërore, institucionale dhe juridike.

Prandaj, pyetja themelore nuk është nëse Beogradi mund të citojë Rezolutën 1244. Mundet. Pyetja është se çfarë mund të pretendojë juridikisht mbi bazën e saj sot.

Dhe këtu qëndron kufiri i argumentit: Rezoluta 1244 nuk mund të lexohet jashtë tekstit të saj; viti 1999 nuk mund të shkëputet nga rrethanat që e prodhuan; statusi i Kosovës nuk mund të analizohet pa marrë parasysh zhvillimet e mëvonshme; dhe Opinioni i GJND-së i vitit 2010 nuk mund të lihet jashtë një analize që pretendon të mbështetet në të drejtën ndërkombëtare.

Në fund, çështja nuk është se cila palë e tregon më bindshëm historinë. Çështja është se cili argument qëndron përballë tërësisë së fakteve, dokumenteve dhe normave juridike.

Pikërisht në këtë pikë duhet lexuar deklarata e Vuçiçit në OKB: jo vetëm si një qëndrim politik i Serbisë, por si një pretendim juridik që duhet të matet me të gjithë rendin juridik ndërkombëtar të krijuar para vitit 1999, në vitin 1999 dhe gjatë viteve që pasuan.

Pasthënie

Debati mbi Kosovën nuk mund të mbyllet me një citim të vetëm, as me një dokument të shkëputur nga konteksti i tij. As Rezoluta 1244, as Karta e Kombeve të Bashkuara, as historia kushtetuese e Jugosllavisë dhe as zhvillimet pas vitit 1999 nuk mund të interpretohen në mënyrë të izoluar.

Pikërisht këtu qëndron rëndësia e një qasjeje juridike: ajo kërkon që i njëjti standard të zbatohet ndaj të gjitha dokumenteve dhe të gjitha palëve. Nëse një argument mbështetet në të drejtën ndërkombëtare, atëherë duhet të përballet me të gjithë të drejtën ndërkombëtare që lidhet me çështjen, jo vetëm me pjesët që mbështesin një përfundim të caktuar.

Rezoluta 1244 mbetet një dokument themelor në historinë juridike të Kosovës. Por kuptimi i saj nuk përcaktohet vetëm nga një paragraf apo nga një formulim politik. Ajo duhet lexuar në tërësi, në kontekstin e vitit 1999 dhe së bashku me zhvillimet që pasuan. Po kështu, Opinioni Këshillimor i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë i vitit 2010 është pjesë e pandashme e çdo analize bashkëkohore që pretendon të mbështetet në të drejtën ndërkombëtare.

Kjo nuk do të thotë se mosmarrëveshja politike është zhdukur. Përkundrazi, ajo vazhdon. Por një mosmarrëveshje politike nuk e ndryshon përmbajtjen e një dokumenti juridik dhe një qëndrim politik nuk mund të zëvendësojë analizën juridike.

Në fund të fundit, pyetja që mbetet është e thjeshtë në formulim, por komplekse në përgjigje: kur një shtet e përdor të drejtën ndërkombëtare për të mbështetur një pretendim të tij, a duhet të merret parasysh vetëm ajo pjesë e së drejtës që i shërben këtij pretendimi, apo e gjithë korniza juridike që është krijuar ndër vite?

Për Kosovën, përgjigjja kërkon pikërisht atë që ky shkrim ka synuar të bëjë: kthimin te dokumentet, kronologjia, faktet dhe jurisprudenca. Sepse historia mund të interpretohet në mënyra të ndryshme, politika mund të ndryshojë dhe narrativat shtetetues të Kosovës dhe Vojvodinës në sistemin federal jugosllav, shih dokumentacionin e Kombeve të Bashkuara që përshkruan Jugosllavinë si federatë të përbërë nga gjashtë republërore mund të përplasen, por një argument juridik duhet të qëndrojë përballë tërësisë së burimeve juridike mbi të cilat pretendon të mbështetet.

Fusnota,

1. Republic of Serbia, President of the Republic of Serbia Aleksandar Vučić, Address at the General Debate of the 81st Session of the United Nations General Assembly, 23 September 2026. Fjalimi zyrtar e paraqet Vuçiçin në cilësinë e Presidentit të Republikës së Serbisë dhe regjistron referencat e tij ndaj integritetit territorial, Kartës së OKB-së dhe çështjes së Kosovës.

2. Për statusin kushtetues të Kosovës dhe Vojvodinës në sistemin federal jugosllav, shih dokumentacionin e Kombeve të Bashkuara që përshkruan Jugosllavinë si federatë të përbërë nga gjashtë republika dhe, brenda Republikës Socialiste të Serbisë, nga dy krahina autonome: Vojvodina dhe Kosova.

3. International Court of Justice, Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (Bosnia and Herzegovina v. Serbia and Montenegro), Judgment, 26 February 2007. Gjykata konstatoi se Serbia kishte shkelur detyrimin për të parandaluar gjenocidin në Srebrenicë dhe detyrimin për të bashkëpunuar plotësisht me ICTY-në; njëkohësisht, ajo nuk konstatoi se Serbia kishte kryer, komplotuar për kryerjen ose kishte qenë bashkëpunëtore në gjenocid.

4. United Nations Security Council, Resolution 1244 (1999), S/RES/1244, 10 June 1999. Rezoluta u miratua nën Kapitullin VII dhe vendosi praninë ndërkombëtare civile dhe të sigurisë në Kosovë, përfshirë administrimin e përkohshëm ndërkombëtar.

5. Po aty, veçanërisht dispozitat që riafirmojnë sovranitetin dhe integritetin territorial të Republikës Federale të Jugosllavisë dhe ato që parashikojnë administrimin e përkohshëm ndërkombëtar dhe procesin politik lidhur me statusin e ardhshëm të Kosovës.

6. United Nations, Historical Information – Serbia; Serbia and Montenegro. Dokumentacioni zyrtar i OKB-së përcakton se RFJ-ja u pranua si anëtare e re më 1 nëntor 2000; shteti u emërtua “Serbia and Montenegro” nga 4 shkurt 2003 deri më 2 qershor 2006; dhe pas pavarësisë së Malit të Zi, Republika e Serbisë vazhdoi anëtarësimin e Serbisë dhe Malit të Zi në OKB.

7. International Court of Justice, Accordance with International Law of the Unilateral Declaration of Independence in Respect of Kosovo, Advisory Opinion, 22 July 2010. Gjykata konkludoi se deklarata e pavarësisë së Kosovës e 17 shkurtit 2008 nuk kishte shkelur të drejtën ndërkombëtare.

8. Po aty. GJND-ja e analizoi Rezolutën 1244 si pjesë të së drejtës ndërkombëtare të zbatueshme dhe e përshkroi regjimin e krijuar prej saj si një regjim të përkohshëm dhe të jashtëzakonshëm, me qëllim administrimin e përkohshëm dhe stabilizimin e Kosovës. Gjykata gjithashtu arriti në përfundimin se Rezoluta 1244 nuk e ndalonte deklaratën e pavarësisë së 17 shkurtit 2008.

9. Po aty. Në përfundimin e saj, Gjykata konstatoi se miratimi i deklaratës së pavarësisë nuk kishte shkelur të drejtën e përgjithshme ndërkombëtare, Rezolutën 1244 ose Kornizën Kushtetuese.

10. United Nations, Charter of the United Nations, neni 2, veçanërisht parimet e barazisë sovrane, zgjidhjes paqësore të mosmarrëveshjeve dhe ndalimit të kërcënimit ose përdorimit të forcës kundër integritetit territorial ose pavarësisë politike të çdo shteti.

Përishtinë,24.09.2026

Vučić at the UN: The Limits of Belgrade’s Legal Argument on Kosovo

Isuf B.Bajrami

Foreword

The debate over Kosovo continues to be one of the most complex issues within the European legal and political order. For this reason, every statement by Serbian institutions that relies on the Charter of the United Nations, the principle of territorial integrity, and particularly Resolution 1244 requires examination not only as a political position, but also as a legal argument.

This article seeks precisely to do that: to examine, in chronological and legal-political terms, the limits of Belgrade’s argument concerning Kosovo, starting from the legal documents and acts that Serbia itself invokes as the basis of its position. At the center of the analysis is Resolution 1244, but it is not treated separately from the circumstances that led to its adoption, nor from the institutional and legal developments that followed.

The purpose is not to replace one political narrative with another. Rather, the aim is to move the debate away from selective interpretations toward a comprehensive reading of the documents, norms, and international jurisprudence. Only by considering together the text of Resolution 1244, the legal history of Yugoslavia, developments after 1999, and the 2010 Advisory Opinion of the International Court of Justice can it be understood how far Belgrade’s legal argument extends and where its limits lie.

In this sense, the analysis that follows does not seek to provide a definitive political answer regarding Kosovo, but to formulate the legal question in its most precise form: what do the documents actually say, and what conclusions can be drawn from them today?

A Legal-Political Analysis of the Statement by the President of Serbia and the Use of Resolution 1244

In his address to the General Debate of the 81st session of the United Nations General Assembly, on 23 September 2026, President of the Republic of Serbia Aleksandar Vučić placed the issue of Kosovo within a broader argument concerning the international order. He stated that Serbia would continue to defend its territorial integrity, the Charter of the United Nations, and Security Council Resolution 1244. At the same time, he criticized the position of Western countries regarding Serbia’s territorial integrity and compared this issue with the way in which, according to him, the international community treats the territorial integrity of Ukraine.¹

The statement is political, but the argument employed by it is, to a considerable extent, legal. Precisely for this reason, it cannot be analyzed solely through political rhetoric. It must be examined against the documents to which Vučić himself refers: the UN Charter and Resolution 1244, but also against the legal and institutional developments that have taken place since 1999.

Vučić speaks today at the UN on behalf of the Republic of Serbia. This is a fundamental distinction. He does not speak on behalf of socialist Yugoslavia, nor on behalf of the Federal Republic of Yugoslavia of 1999, nor on behalf of a legal concept called “historical Serbia.” The history of the Serbian state is part of the identity and political argument of present-day Serbia, but it is not the same thing as the legal personality of the state within the contemporary international system.

Serbia of the nineteenth and early twentieth centuries expanded territorially and was subsequently incorporated into the Yugoslav state project. In 1918, the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes was established, later becoming the Kingdom of Yugoslavia. After the Second World War, Serbia became one of the six republics of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia. Kosovo and Vojvodina were autonomous provinces within the Republic of Serbia. This constitutional order was profoundly altered during the crisis and dissolution of Yugoslavia in the 1990s.

The 1974 Constitution of the SFRY listed the six republics and the two autonomous provinces — Kosovo and Vojvodina — as constituent elements of the Federation. At the same time, they remained constituent parts of the Socialist Republic of Serbia. Thus, they had a dual constitutional status: they were autonomous units within Serbia and, simultaneously, constituent elements of the Yugoslav federation. This status is also described in the documentation submitted in the proceedings before the International Court of Justice.²

This distinction is important for understanding the Yugoslav constitutional order of 1974. Kosovo and Vojvodina were not republics, but neither were they simply ordinary administrative units of Serbia. Their constitutional status granted them broad autonomy and a direct position within the federal structure. This fact forms part of the legal chronology that must be taken into account when analyzing how the subsequent constitutional and political crisis of Yugoslavia developed.

The dissolution of Yugoslavia was not merely an institutional process. It was accompanied by wars, expulsions, population displacement, and serious crimes. Individual responsibility for crimes committed during the conflicts in Croatia, Bosnia and Herzegovina, and Kosovo was addressed by the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia. At the level of state responsibility, the International Court of Justice, in its 2007 judgment in the case of Bosnia and Herzegovina v. Serbia and Montenegro, found that genocide had been committed in Srebrenica and that Serbia had violated its obligation to prevent it and its obligation to cooperate with the Hague Tribunal. At the same time, the Court did not find that Serbia itself had committed genocide, conspired to commit it, or been complicit in it.³ This legal distinction is essential to any serious analysis.

In Kosovo, the armed conflict and humanitarian crisis of 1998–1999 led to international intervention and the creation of a new institutional order. This is the period in which Resolution 1244 must be situated.

On 10 June 1999, the Security Council adopted Resolution 1244, acting under Chapter VII of the UN Charter. The resolution reaffirmed, among other things, the commitment of Member States to the sovereignty and territorial integrity of the Federal Republic of Yugoslavia, while at the same time establishing a special international regime for Kosovo. It authorized an international security presence and established an international civilian presence tasked with the interim administration of Kosovo. The resolution also provided for the development of provisional institutions of self-government and a political process for determining Kosovo’s future status.⁴

This combination of provisions is fundamental. Resolution 1244 is not merely the sentence referring to the sovereignty and territorial integrity of the Federal Republic of Yugoslavia. It is a complex legal instrument, adopted under exceptional circumstances, which simultaneously reaffirms certain principles and establishes a temporary international regime over Kosovo.

Therefore, the political formula according to which “Resolution 1244 says that Kosovo is Serbia” does not describe the full legal content of the resolution. Its text must be read as a whole. The resolution itself provides for temporary international administration and a political process concerning the future status of Kosovo.⁵

The reference to the state entity of 1999 also requires precision. At that time, the Federal Republic of Yugoslavia existed, consisting of Serbia and Montenegro. The FRY was admitted as a new Member of the United Nations on 1 November 2000. On 4 February 2003, the name of the state was changed to Serbia and Montenegro. Following Montenegro’s declaration of independence on 3 June 2006, the Republic of Serbia continued the membership of Serbia and Montenegro in the UN, while Montenegro became a new Member.⁶

This chronology is important not to produce a theory about the “disappearance” of Serbia’s continuity, but to identify precisely the state entities and legal moments involved. Resolution 1244 was adopted in 1999 in a context in which the relevant state entity was the FRY. Today, at the UN, Vučić represents the Republic of Serbia. The legal history between these two moments cannot be bypassed with a single formula.

This becomes even more important when Resolution 1244 is used as the basis for a contemporary territorial claim. The legal question is not whether Resolution 1244 exists or whether it remains part of the legal history of Kosovo. It does exist and remains an act of the Security Council. The question is what legal conclusion can be drawn from it today, taking into account the full text of the resolution and the legal developments that have occurred since its adoption.

It is precisely here that the Advisory Opinion of the International Court of Justice of 22 July 2010 is decisive. The ICJ was asked whether Kosovo’s declaration of independence of 17 February 2008 was in accordance with international law. The Court responded that the adoption of the declaration had not violated general international law, Resolution 1244, or the Constitutional Framework established within the framework of UNMIK administration.⁷

The ICJ specifically analyzed Resolution 1244. It found that the resolution had established a temporary and exceptional international regime for Kosovo and that its purpose was to establish interim administration and stabilize the territory, without making a final determination of status. The Court also concluded that Resolution 1244 did not contain an applicable prohibition against the authors of the declaration of independence of 17 February 2008.⁸

This is an important legal limitation on the use of Resolution 1244 as a conclusive argument. It cannot be said that the ICJ determined Kosovo to be part of Serbia on the basis of Resolution 1244. On the contrary, the Court, in response to the question submitted by the General Assembly, found that the declaration of independence had violated neither general international law nor Resolution 1244.⁹

This does not mean that the ICJ Advisory Opinion resolved the entire political dispute over the status of Kosovo. It did not. The Court was not asked whether Kosovo should be recognized as a state by all states, nor did it establish a general obligation to recognize it. But legally, it is impossible for a contemporary analysis of Resolution 1244 to ignore the Court’s conclusions.

The argument concerning territorial integrity must likewise be placed within the same framework. Vučić presents Serbia’s territorial integrity as an issue directly connected to the UN Charter. The UN Charter protects the territorial integrity of states, but within the same normative system it also establishes sovereign equality, the peaceful settlement of disputes, and the prohibition of the threat or use of force against the territorial integrity or political independence of any state.¹⁰

Therefore, territorial integrity cannot be separated from the history of the use of force and from the legal consequences of conflicts. In the case of the former Yugoslavia, territorial claims, armed conflicts, and violence against civilian populations form part of the context that led to international intervention and international administration in Kosovo.

This is why 1999 cannot be treated as an isolated point in time. Before Resolution 1244 there were conflict, repression, expulsions, and crimes; after it came international administration, the creation of provisional institutions, negotiations on status, the declaration of independence in 2008, and the ICJ Advisory Opinion in 2010. Each of these moments forms part of the legal history that must be taken into account.

The political use of the concepts “Greater Serbia” and “Serbian World” must also be viewed within this framework. Linguistic, cultural, and identity-based ties among Serbs living in different states do not, in themselves, constitute a violation of international law. The legal issue arises when ethnic identity is transformed into a basis for territorial claims, changes to borders, or the exercise of state authority in the territory of another state. The history of the Yugoslav wars shows that such ideas have also had a territorial and political dimension and have been addressed in international judicial proceedings.

Therefore, today’s debate cannot be constructed solely around the question of what Kosovo was in 1999. It must also analyze what happened to the legal order established in Kosovo after 1999 and what significance should be attached to the acts and decisions that followed.

This is also the point at which history must be clearly distinguished from law. Serbia may use its history to explain the political, cultural, and identity-based significance it attributes to Kosovo. But history, in itself, is not an immutable legal title to territory. A state’s territorial claim must be assessed within the framework of international legal norms and the legal developments that have taken place in the meantime.

In this sense, Vučić has the right to present the position of the Republic of Serbia at the UN. But reference to territorial integrity, the UN Charter, and Resolution 1244 does not, by itself, conclude the legal analysis. On the contrary, these references make a comprehensive analysis of the documents necessary.

A state cannot select only the part of an international document that serves its argument while leaving aside the other provisions of the same document. Likewise, an international judicial opinion cannot be disregarded merely because its conclusions do not correspond to the political interpretation of one party.

In the case of Kosovo, Resolution 1244 must be read together with the international regime it created; with subsequent institutional developments; with the political process concerning status; with the 2008 declaration of independence; and with the 2010 Advisory Opinion of the ICJ. This is not a matter of political preference. It is a requirement of legal methodology.

Equally important is the same standard. If Serbia seeks territorial integrity to be respected as a fundamental principle of the international order, that principle must be applied consistently and not selectively. The same applies to the prohibition of the use of force, state sovereignty, the protection of civilian populations, and the peaceful settlement of disputes.

This does not eliminate the political dispute between Belgrade and Pristina. But it places that dispute where a serious international debate should take place: in the field of facts, documents, norms, and jurisprudence.

Vučić, at the UN, speaks as President of the present-day Republic of Serbia. He may bring Serbia’s history, its constitutional position, and its interpretation of Resolution 1244 to the international table. But present-day Serbia cannot treat 1999 as though legal history had stopped there. Between 1999 and the present, significant state, institutional, and legal changes have taken place.

Therefore, the fundamental question is not whether Belgrade can cite Resolution 1244. It can. The question is what it can legally claim on the basis of it today.

And this is where the limit of the argument lies: Resolution 1244 cannot be read outside its text; 1999 cannot be detached from the circumstances that produced it; the status of Kosovo cannot be analyzed without taking subsequent developments into account; and the 2010 ICJ Advisory Opinion cannot be left out of an analysis that claims to rely on international law.

Ultimately, the issue is not which side tells history more convincingly. The issue is which argument stands when confronted with the entirety of the facts, documents, and legal norms.

It is precisely at this point that Vučić’s statement at the UN should be read: not only as a political position of Serbia, but as a legal claim that must be measured against the entire international legal order created before 1999, in 1999, and throughout the years that followed.

Afterword

The debate over Kosovo cannot be concluded with a single citation, nor with a document detached from its context. Neither Resolution 1244, nor the Charter of the United Nations, nor the constitutional history of Yugoslavia, nor the developments after 1999 can be interpreted in isolation.

This is precisely where the importance of a legal approach lies: it requires the same standard to be applied to all documents and all parties. If an argument relies on international law, then it must confront the whole body of international law relevant to the issue, not merely those parts that support a particular conclusion.

Resolution 1244 remains a fundamental document in the legal history of Kosovo. But its meaning is not determined solely by one paragraph or by a political formulation. It must be read as a whole, in the context of 1999 and together with the developments that followed. Likewise, the Advisory Opinion of the International Court of Justice of 2010 is an integral part of any contemporary analysis that claims to rely on international law.

This does not mean that the political dispute has disappeared. On the contrary, it continues. But a political dispute does not alter the content of a legal document, and a political position cannot replace legal analysis.

Ultimately, the question that remains is simple in formulation but complex in its answer: when a state invokes international law to support a claim of its own, should only that part of the law which serves that claim be taken into consideration, or the entire legal framework that has developed over the years?

For Kosovo, the answer requires precisely what this article has sought to do: a return to the documents, chronology, facts, and jurisprudence. History can be interpreted in different ways, politics can change, and state narratives can collide, but a legal argument must stand against the entirety of the legal sources upon which it claims to be based.

Footnotes,

1.Republic of Serbia, President of the Republic of Serbia Aleksandar Vučić, Address at the General Debate of the 81st Session of the United Nations General Assembly, 23 September 2026. The official speech presents Vučić in his capacity as President of the Republic of Serbia and records his references to territorial integrity, the UN Charter, and the issue of Kosovo.

2.On the constitutional status of Kosovo and Vojvodina within the Yugoslav federal system, see United Nations documentation describing Yugoslavia as a federation composed of six republics and, within the Socialist Republic of Serbia, two autonomous provinces: Vojvodina and Kosovo.

3.International Court of Justice, Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (Bosnia and Herzegovina v. Serbia and Montenegro), Judgment, 26 February 2007. The Court found that Serbia had violated its obligation to prevent genocide in Srebrenica and its obligation to cooperate fully with the ICTY; at the same time, it did not find that Serbia had committed, conspired to commit, or been complicit in genocide.

4.United Nations Security Council, Resolution 1244 (1999), S/RES/1244, 10 June 1999. The resolution was adopted under Chapter VII and established an international civilian and security presence in Kosovo, including interim international administration.

5.Ibid., particularly the provisions reaffirming the sovereignty and territorial integrity of the Federal Republic of Yugoslavia and those providing for interim international administration and a political process concerning the future status of Kosovo.

6.United Nations, Historical Information – Serbia; Serbia and Montenegro. Official UN documentation establishes that the FRY was admitted as a new Member on 1 November 2000; the state was named “Serbia and Montenegro” from 4 February 2003 until 2 June 2006; and following Montenegro’s independence, the Republic of Serbia continued the membership of Serbia and Montenegro in the UN.

7.International Court of Justice, Accordance with International Law of the Unilateral Declaration of Independence in Respect of Kosovo, Advisory Opinion, 22 July 2010. The Court concluded that Kosovo’s declaration of independence of 17 February 2008 had not violated international law.

8.Ibid. The ICJ analyzed Resolution 1244 as part of the applicable international law and described the regime created by it as a temporary and exceptional regime, intended for the interim administration and stabilization of Kosovo. The Court also concluded that Resolution 1244 did not prohibit the declaration of independence of 17 February 2008.

9.Ibid. In its conclusion, the Court found that the adoption of the declaration of independence had not violated general international law, Resolution 1244, or the Constitutional Framework.

10.United Nations, Charter of the United Nations, Article 2, particularly the principles of sovereign equality, peaceful settlement of disputes, and the prohibition of the threat or use of force against the territorial integrity or political independence of any state.

Prishtina,24.09.2026