Me dhimbje të thellë morëm lajmin për ndarjen nga jeta të Flora Brovinës, poeteshës, mjekes pediatre, humanistes dhe veprimtares së shquar të jetës kulturore, shoqërore dhe kombëtare shqiptare.

Në emër të Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë, u shprehim ngushëllimet më të sinqerta familjes Brovina, të afërmve, miqve dhe bashkëpunëtorëve të saj, Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës, si dhe komunitetit të gjerë të shkrimtarëve, artistëve dhe lexuesve në Kosovë, Shqipëri dhe në të gjitha hapësirat shqiptare.

Flora Brovina ishte një nga ato figura të rralla të kulturës shqiptare tek të cilat fjala poetike, profesioni, ndërgjegjja qytetare dhe përgjegjësia kombëtare u bashkuan në një jetë të vetme. Si mjeke, ajo iu kushtua jetës dhe shëndetit të fëmijëve; si humaniste, mbrojti dinjitetin e grave dhe të fëmijëve; si veprimtare, u përball me rrethanat më të vështira të historisë së Kosovës; ndërsa si poete, i dha dhimbjes, kujtesës, lirisë dhe qëndresës një gjuhë të veçantë artistike.

Në vitet e luftës në Kosovë, ajo u bë pjesë e drejtpërdrejtë e dramës së popullit shqiptar. Përmes veprimtarisë së saj humanitare dhe angazhimit në mbrojtje të viktimave të luftës, ajo dëshmoi se intelektuali nuk mund të qëndrojë indiferent përballë vuajtjes njerëzore. Arrestimi dhe burgosja e saj nga autoritetet serbe në vitin 1999 e shndërruan edhe më tej figurën e saj në një simbol të qëndresës dhe të lirisë së fjalës.

Por Flora Brovina ishte dhe mbeti poete. Në krijimtarinë e saj, historia nuk është vetëm një sfond i largët, por një përvojë e gjallë njerëzore. Poezia e saj mbart zërin e gruas, të nënës, të fëmijës, të viktimës dhe të një vendi që kërkonte të mbijetonte. Në vargjet e saj, dhimbja individuale ngrihet në kujtesë kolektive, ndërsa përvoja e Kosovës fiton një dimension universal.

Për këtë arsye, krijimtaria e Flora Brovinës duhet lexuar jo vetëm si një dëshmi poetike e një kohe historike, por edhe si pjesë e rëndësishme e letërsisë së angazhuar shqiptare, në të cilën fjala poetike merr përsipër të mbrojë lirinë, dinjitetin njerëzor dhe të drejtën për të kujtuar. Në këtë traditë, siç ka ndodhur me shumë poetë e shkrimtarë në historinë e letërsisë botërore, poeti nuk largohet nga koha e vet, por hyn në të me përgjegjësinë e fjalës.

Flora Brovina u nderua edhe ndërkombëtarisht për guximin e saj dhe për mbrojtjen e lirisë së shprehjes dhe të drejtave të njeriut, duke përfshirë Tucholsky Prize të Swedish PEN dhe PEN/Barbara Goldsmith Freedom to Write Award të PEN American Center, ndërsa gjatë jetës së saj mori edhe vlerësime të tjera të rëndësishme në Kosovë dhe jashtë saj.

.

NJË URË E PËRHERSHME MES SHQIPËRISË DHE KOSOVËS

.

Ndarja nga jeta e Flora Brovinës është një dhimbje për gjithë botën shqiptare. Shqipëria dhe Kosova janë të lidhura nga një hapësirë e përbashkët shpirtërore, gjuhësore dhe kulturore, e ndërtuar ndër breza nga shkrimtarët, poetët, studiuesit dhe artistët e të dyja anëve te kombit.

Në këtë kuadër, Lidhja e Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë e konsideron bashkëpunimin me Lidhjen e Shkrimtarëve të Kosovës një urë të rëndësishme të komunikimit kulturor kombëtar. Kujtimi i Flora Brovinës na bashkon edhe më fort rreth detyrimit për ta ruajtur dhe pasuruar këtë hapësirë të përbashkët të letërsisë shqipe, përmes botimeve, veprimtarive letrare, festivaleve, promovimeve dhe dialogut të pandërprerë midis krijuesve shqiptarë kudo që jetojnë.

Ajo që Flora Brovina la pas nuk është vetëm një trashëgimi poetike. Është edhe një dëshmi e fuqisë morale të intelektualit shqiptar, i cili në momente të vështira të historisë zgjodhi të qëndrojë pranë njeriut, pranë lirisë dhe pranë së vërtetës, prane kombit.

Me ndarjen e saj nga jeta, letërsia shqiptare humbi një zë të veçantë, Kosova humbi një intelektuale dhe humaniste të përkushtuar, ndërsa familja e madhe e kulturës shqiptare humbi një prej figurave të saj të respektuara.

Lidhja e Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë përkulet me respekt para kujtimit të Flora Brovinës.

Vepra e saj poetike, jeta e saj në shërbim të njeriut dhe qëndresa e saj do të mbeten pjesë e kujtesës sonë kulturore dhe njerëzore.

U prehtë në paqe!

Kujtimi i saj qoftë i përjetshëm!

Dr. Mujë Buçpapaj

Kryetar

Lidhja e Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë

Tiranë, 16 shtator 2026