Derisa zjarrfikësit po bëjnë përpjekje për t’i shuar zjarret në disa vende në Serbi, në rrjetet sociale dhe në disa media po përhapen pretendime të ndryshme rreth shkaktarit të zjarreve.

Nga thashethemet rreth shkaqeve deri te akuzat kundër shtetit për mosreagim në kohën e duhur, disa nga informacionet që kanë dalë në publik nuk janë konfirmuar.

Radio Evropa e Lirë ka hulumtuar se çfarë dezinformimi po e shoqëron luftën kundër zjarreve.

“Top zjarri” nga Kosova

Një “top zjarri” u lëshua gjoja nga Kosova në Serbi.

Disa portale dhe media proqeveritare në Serbi raportuan më 23 gusht se gjoja një pajisje ndezëse është lëshuar nga Kosova për të shkaktuar zjarr në Serbi.

Ato iu referuan informacioneve jozyrtare dhe një videoje që dyshohet se tregon rënien e atij mjeti.

Një ditë më vonë, presidenti Aleksandar Vuçiq, gjatë një vizite në Kralevë, në Serbinë qendrore, deklaroi se ishte gjetur një “armë me parashutë”.

“Qëllimi është i qartë, por hetimi është ende duke vazhduar”, tha Vuçiq, kur u pyet nga një gazetar në lidhje me “topin e zjarrit” gjoja të lëshuar nga Kosova.

Ai nuk specifikoi se nga është lëshuar apo ku është gjetur, por tha se “kemi forca të konsiderueshme në atë zonë, kështu që të gjithë po kryejnë hetime”.

Tri ditë pas akuzave për gjetjen e një “arme parashutë”, autoritetet serbe nuk dhanë hollësi të mëtejshme.

Sipas Vuçiqit, hetimi po kryhet nga autoritetet kompetente të policisë, Agjencia e Sigurisë dhe Informacionit (BIA) dhe Agjencia e Sigurisë Ushtarake (VBA).

Radio Evropa e Lirë dërgoi kërkesa në të tri adresat me pyetje në lidhje me hetimin, por nuk e mori asnjë përgjigje.

Përgjigje nuk dha as Zyra e Prokurorit Themelor në Novi Pazar, për të cilën mediat raportuan se kishte urdhëruar një hetim.

Menjëherë pas publikimit të pretendimit për një pajisje ndezëse nga Kosova, Policia e Kosovës i hodhi poshtë akuzat.

“Asnjë lloj arme e tillë, siç është paraqitur në media, nuk është përdorur nga autoritetet e Republikës së Kosovës”, tha Policia e Kosovës.

Gjithashtu u tha se njësitë e Policisë së Kosovës nuk vunë re asgjë të ngjashme të hedhur nga Kosova në territorin serb.

Lajmi për pajisjen e dyshuar ndezëse nga Kosova u publikua një ditë para vizitës së Vuçiqit në Distriktin e Rashkës – Novi Pazar, Rashkë, Kralevë, të cilat janë në rrugë drejt kufirit me Kosovën.

Vizita e Vuçiqit në Delibllat

Nuk pati asnjë reagim zyrtar ndaj këtyre akuzave nga presidenti.

Por, para deklaratës së tij, autoritetet po shpjegonin se si po përhapej zjarri.

Kështu, drejtori i përgjithshëm i kompanisë për mbrojtjen e pyjeve “Vojvodinašume”, Roland Kokai, deklaroi më 8 gusht se zjarri në shkretëtirën e Delibllatit nuk ishte specifik, pasi atje era fryen në tri drejtime.

Ai deklaroi se zjarri është për këtë arsye i paparashikueshëm dhe se, meqenëse është një pyll me pisha, një boç pishe mund të fluturojë shumë larg si një zjarr i egër.

“Era fryn nga ky drejtim një herë, pastaj ndryshon drejtim dhe nuk mund të kontrollohet”, tha Kokai në atë kohë.

Gjithashtu, sipas një deklarate nga “Vojvodinašume” më 6 gusht, atë ditë pati temperatura të larta dhe erëra me forcë dhe drejtim të ndryshueshëm, të cilat çuan në përhapjen dramatike të zjarrit.

Ekspertët thonë se druri i pishës digjet shpejt dhe fort, shpesh si flakë, për shkak të sasisë së madhe të rrëshirës, gjilpërave të thata dhe koneve.

Parku i erës, nafta dhe gazi

Në mediat sociale, disa komente rreth shkaqeve të zjarrit në shkretëtirën e Dellibatit deklaruan gjithashtu se duhet të hetohet nëse investime, si ndërtimi i një parku, ishin planifikuar në zonë.

Më 26 gusht, ministrja e Minierave dhe Energjisë, Dubravka Handanoviq, iu përgjigj këtyre akuzave duke pretenduar se nuk ishte planifikuar ndërtimi i ndonjë parku.

“Zjarri nuk ‘liron hapësirë’ për ndërtim. Delliblati mbetet një burim natyror i mbrojtur”, tha ajo në Instagram.

Vuçiq tha gjithashtu, më 23 gusht, se ishte gënjeshtër që zjarret në Delliblat ishin vënë qëllimisht për investime, ose më saktë sepse në zonë u gjetën naftë dhe gaz.

“Do të doja të ishte gjetur naftë dhe gaz, madje më dhanë një raport nga njësitë e helikopterëve se ishte e pamundur që zjarri të shpërthente në atë mënyrë dhe se duhet të ketë fusha nëntokësore gazi diku, por nuk ka asgjë nga gazi ose nafta”, pohon Vuçiq.

Reagimi i Prokurorisë ndaj “përhapjes së dezinformatave”

Më 22 gusht, Zyra e Prokurorit të Lartë Publik (ZLP) në Beograd njoftoi se do të lëshonte një urdhër për të identifikuar dhe ndjekur penalisht personat që po përhapin lajme të rreme në lidhje me zjarrin në shkretëtirën e Delliblatit në mediat sociale.

Prokuroria deklaroi se urdhërarresti u lëshua për shkak të dyshimit se këta individë kryen veprën penale të shkaktimit të panikut dhe trazirave, por nuk specifikoi se për cilat deklarata specifike bëhej fjalë.

Departamenti Special i Prokurorisë së Shtetit për Krimet e Teknologjisë së Lartë nuk iu përgjigj pyetjes së Radios Evropa e Lirë në lidhje me rezultatet e atij hetimi deri në kohën kur u botua ky artikull.

Kodi Penal i Serbisë përcakton se kushdo që, duke paraqitur dhe përhapur lajme dhe pretendime të rreme, shkakton panik ose prishje serioze të rendit publik, ose pengon ndjeshëm zbatimin e masave nga autoritetet shtetërore, dënohet nga tre muaj deri në tre vjet burgim dhe me gjobë.

Ligji gjithashtu përcakton se nëse vepra kryhet përmes medias ose mjeteve të ngjashme ose në një tubim publik, kryesi do të dënohet për gjashtë muaj deri në pesë vjet burgim.