Amendamenti Wilson, drafti i NATO-s dhe protestat masive në Shqipëri kanë krijuar njëkohësisht trysni të brendshme dhe të jashtëme për Kryeministrin Rama pas 13 vitesh pushtet.

Kjo situatë nxjerr në pah probleme më të gjera për “kapje të sistemit” me ndihmën e fondeve amerikane (përfshirë USAID) dhe rrjeteve filantropike si Fondacioni Shoqëria e Hapur e familjes Soros, sipas kritikëve.

Amendamenti Wilson dhe kritikat republikane

Kongresmeni Joe Wilson kërkon raport sekret të agjencive amerikane të zbulimit dhe Departmentit të Shtetit mbi trafikun e drogës dhe rolin e qeverisë. Kritikë si Lee Zeldin e kanë akuzuar administratën Biden dhe kryediplomatin Blinken se kanë shpenzuar miliarda dollarë të taksapaguesve amerikanë përmes “fondeve të fshehta” për klimën dhe interesat politikë, përfshirë mbështetje për Ramën nëpërmjet USAID dhe organizatave të lidhura me Soros (si East-West Management Institute). Zeldin e ka quajtur këtë ndikim si “shkatërrim të demokracisë”.

NATO, buxheti dhe konteksti i jashtëm

Drafti i takimit të vendeve të NATO-s në Ankara e përjashton Shqipërinë si vend pritës për takimin e vitit 2027, kryesisht për shkak të shpenzimeve të ulëta për mbrojtjen. Justifikim diplomatik por kritikët thonë se ka të bëjë me korrupsionin e qeverisë Rama.

Protestat dhe “kapja e sistemit”

Protestat që filluan në vitin 2025 u shndërruan në lëvizje masive kundër korrupsionit, ndërtimeve në zona të mbrojtura dhe qeverisjes. Krahas tyre, arrestimi i Erion Veliajt (2025) nga SPAK për korrupsion dhe pastrim parash e ka thelluar krizën. Ish numri dy i Ramës është në arrati dhe ish numri dy i Ramës më pas po hetohet për korrupsion galopant. Dy më të besuarit e Ramës.

Akuza për kapje të sistemit

Kritikët pretendojnë se reforma në drejtësi (vetting, SPAK) u financua kryesisht me paratë e taksapaguesve amerikane (qindra miliona dollarë via USAID dhe Open Society që nga vitet ’90).

Këto fonde synonin forcimin e demokracisë, por sipas akuzave u përdorën për të neutralizuar opozitën duke ruajtur pushtetin e Ramës.

Open Society ka investuar mbi 131 milionë dollarë në Shqipëri deri në 2020, duke mbështetur reforma që kritikët i quajnë politike që i shërbejnë së majtës

Linda Rama dha dorëheqje nga bordi i Fondacionit Soros para martesës (2010) me Edi Ramën. Edi Rama ka lidhje të ngushta me Alex Soros (takime të shpeshta, dasma 2025, foto “vëllazërore”). Në 2011, George Soros i shkroi Sekretares së Shtetit Hillary Clinton një email me këshilla për ndërhyrje në krizën shqiptare në mbështetje të Edi Ramës.

Kronologjia e krimit

McGonigal (takime me Ramën, 2023).

Balluku (tendera, 2025).

Veliaj (arrest 2025).

Këto, plus lidhjet Soros-USAID, ushqejnë narrativën e një sistemi të kapur, sipas kritikëve.

Qeveria shqiptare e sheh këtë si sulm politik nga opozita dhe interesat e huaja (përfshirë pretendimet për Iranin).

Reforma gjyqësore dhe ndihma e huaj kanë sjellë përparime në luftën kundër korrupsionit sipas mbështetësve.

Kritikët argumentojnë se fondet amerikane (paratë e taksapaguesve) kanë financuar një makineri që favorizon një parti, duke minuar besimin në institucione.

Rama ka aftësi për të menaxhuar kriza, por tani përballet me erozion legjitimiteti, presion gjyqësor dhe sinjale nga aleatët. E ardhmja varet nga transparenca, përgjigja ndaj protestave dhe rivlerësimi i marrëdhënieve me Perëndimin.

Burimet: Reuters, Balkan Insight, CNA, Balkanweb, Politico, WikiLeaks, raporte ligjore, deklarata publike.

Analiza është personale dhe nuk përfaqëson institucionin ku unë punoj.