-Marrë nga libri “Revolta e Qaf Barit dhe terrori komunist 1943-1990”-

Diktatura komuniste zhvilloi një luftë të egër ndaj shkrimtarëve, poetëve, gazetarëve, përkthyesve, dramaturgëve, regjisorëve, etj. Mjaft prej tyre u pushkatuannga regjimi që nga viti 1945 deri në vitin 19888. Por shumë të tjerë u burgosën dhe u torturuan në mënyrë çnjerëzore nëpër burgjet e ferrit komunist ku edhe gjetën vdekjen.

Zëvendësi i diktatorit Hoxha, Ramiz Alia në vitin 1985 vazhdoi rrugën e paraardhësve të tij. Dënimet false, me intriga e shpifje, vazhduan me të njëjtin intensitet. Ramizi vazhdonte të çonte vendin në greminë aq sa populli nuk po gjente as një copë buke misër të thatë.

Për ta shtuar terrorin Ramizi përdori edhe litarin, por kur bota komuniste po shkonte në rrokullim e sipër pa asnjë shpresë, në mesin e qytetit të Kukësit u ngrit një trekëmbësh. Poetin Havzi Nela e varën në mesin e natës dhe e lanë tre ditë të varur, duke e detyruar popullin të pështynte poetin e talentuar.

Në 10 gusht 1988 terrori vazhdoi, duhej derdhur gjak sepse gjaku ishte ushqimi kryesor i komunistëve. Formula u gjet në vitin 1990. U ndryshua ligji i arratisjes, ku sistemi nuk të pushkatonte më, por të dënonte me riedukim nëpërmjet punës deri në 5 vjet burg. Atëherë populli donte të ikte nga sytë këmbët për të mbushur barkun me bukë. Ata besuan tek ky ndryshim ligji se nuk i vriste ushtari apo komandanti i postës. Por Ramizi çfarë bëri me këta që merrnin arratinë:

Mbasi i vrisnin i lidhnin me tela me gjemba pas makinës dhe i shëtitnin nëpër rrugët e fshatrave e qyteteve ku ishin vrarë duke lënë pas shkulmet e gjakut që skuqnin rrugët apo bulevardet. Dhe në gramat e fundit zv. Diktatori kishte derdhur gjak për 45 vjet nuk u ndal. Vetëm gjak e lot shkaktuan këta pushtues të Shqipërisë. Këtu pa përfshirë gjakun e derdhur gjatë luftës civile para nëntorit 1944 nga këta barbarë.

Parlamenti shqiptar hesht kur vjen puna për këto vrasje. Dëgjojmë shpesh të thuhet se zv.diktatori ka kryer krime si Çigiskahni e Hitleri, por askush nuk mori kurajën t’i hidhte hekurat për krimet e kryera, madje harrojnë dhe nuk i përmendin fare këta djem nënash që u vranë e u tërhoqën zvarrë pas makinave duke mbjellë terror.

Po publikojmë emrat e shkrimtarëve dhe të gazetarëve të pushkatuar nga regjimi dhe të vdekur në qelitë e burgjeve.

Të pushkatuar

1. At Anton Harapi – shkrimtar

2. Doma Lazer Shantoja – shkrimtar

3. Dom Ndre Zadeja – poet

4. Trifon Xhagjika – poet – pushkatuar në vitin 1963

5. Xhelal Koprencka – poet – pushkatuar në vitin 1979 në burgun e Spaçit

6. Genc Leka – mësues, poet, studiues folklori – pushkatuar më 17 korrik 1977

7. Vilson Blloshmi – poet, përkthyes – pushkatuar më 17 korrik 1977

8. Beqir Çela – poet

9. Havzi Nela – poet – varur në litar më 10 gusht 1988

10. Qani Panariti – përkthyes

11. Dhimitër Falla – përkthyes

12. Imzot Jul Bonati – përkthyes

13. At Gjon Shllaku – gazetar kritik

14. Terenc Toçi – gazetar

15. Fadil Kokomani – gazetar – pushkatuar në burgun e Spaçit në vitin 1979

16. Vangjel Lezho – gazetar – pushkatuar bashkë me Fadilin në një natë në Spaç në vitin 1979.

Vdekur në hetuesi dhe në burg

1. Muzafer Pipa – gazetar, kritik – vdekur në hetuesi

2. At Aleksandër Sirdari – folklorist – vdekur në hetuesi

3. Frat Gjon Pantali – regjisor – vdekur në hetuesi

4. At Nikoll GAzuli – linguist – vdekur në hetuesi

5. Vinçent Prenushi – poet – vdekur në burg

6. Et’hem Haxhiademi – poet, dramaturg – vdekur në burg

7. Pjetër Gruda – aktor – vdekur në burg

8. Mirash Ivanaj – linguist – vdekur në burg

9. Sulejman Idrizi – linguist – vdekur në burg

10. Qemal Draçani – kritik – vdekur në burg

11. Gjergj Bubani – gazetar – vdekur në burg

12. Kiço Venetiku – dirigjent – vdekur në burg

13. Krisanthi Venetiku – fotograf – vdekur në burg

14. Vangjush Tushi – piktor – vdekur në burg

15. Myqerem Janina – përkthyes – vdekur në burg