Skënder Luarasi përshkruan mbresat nga takimi i parë me At Gjergj Fishtën më 22 prill të vitit 1931:‘’Kur Poeti Kombëtar At Gjergj Fishta u kthye nga mërgimi, mbajti një fjalim publik në Sheshin ‘’Skënderbeg’’. Kolektivi i Institutit Teknik na caktuan Hysen Dervishin dhe mua ta ftonim të na fliste edhe ne. Më ledhatoi kur më tha se gëzohej që njihej me birin e patriotit të Rilindjes, Petro Nini Luarasi. Studentët i bënë një pritje madhështore. Fola edhe unë për mikun e shquar. Skënder Luarasi: Kujtime.

Kjo visitë u pasqyrua edhe në revistën e shkollës teknike ‘’Laboremus’’: At Gjergj Fishta, Poeti Kombëtar shqiptar i bën një vizitë shkollës sonë më 22 prill Laboremus, 1 maj 1931, f.10.

Ndërsa në organin ‘’Shqipëria e re’’ shkruhet:

‘’Konferencë e poetit kombëtar At Gjergj Fishta. Në sallën e madhe të Shkollës Teknike përpara 300 e ca nxënësve At Gjergj Fishta zhvilloi një konfereneë edukative. Fjalët e arta të përejellura me talent të shquar pushtuan dëgjonjësit që ndjenë në zemrat e tyre çdo fjalë që thuhej për Atdhe. Fjalët e fundit u mbuluan me duartrokitje e brohoritje të nxehta.

Profesor Skënder Luarasi me fjalë të ëmbla në emër të nxënësve falenderoi poetin kombëtar.’’Shqipëria e re, 20 korrik 1931,f.2

Vlerësimin e tij për veprimtarinë dhe veprën e At Gjergj Fishtës Skënder Luarasi e shprehu disa herë, ku e si mundi, edhe në rrethana të rrezikshme politike…edhe kur e përjashtuan për 5 vjet nga Lidhja e Shkrimtarëve në vitin 1950…edhe kur përndiqej e kërcënohej deri në fund të jetës.

E vërteta historike dhe trillimet letrare

Në një debat parimor mbi të vërtetën historike dhe trillimet letrare Skënder Luarasi u shpreh: ‘’Dikush mund të thotë që ‘’romanet historike’’ ( me thashetheme e shpifje) kanë edhe gjëra të mira. Unë nuk do të pranoja t’i vija në peshë këto ”të mira” po të pranohet që këta romane kanë gabimet dhe të këqijat e përmendura më sipër. Dikush mund të thotë gjithashtu që romanet janë letërsi, ku nuk bëhet pa invereione dhe ku autori është i lirë të trillojë. Por unë mendoj se trillimi nuk duhet përdorur kundër së vërtetës.’’

Në vazhdën e interesave jashtëletrare, politike e klanore, në një ‘’roman historik’’ na u shpik një ‘’vetdeklarim’’ (vetposhterues) i Skënder Luarasit ‘’për të lartësuar At Gjergj Fishtën!’’:

‘’Ma lavdërojnë atë përkthimin që i kam bërë këngës ‘’Lamtumirë’’ të ‘’Child Harold-it’’ të Bajron-it, por, në fakt, njerëz si ne e kuptojnë se ate e ka bërë Fishta, thotë Luarasi. Ia mora përkthimin që njerëzit të thonë: Sa mirë e paska bërë poeti ynë! Dua të them, sepse, sado të lodhet ndokush, Fishta nuk hiqet nga librat e shkollës. Do të luftoj për këtë. Pra, këto antologjitë të bëhen gjithnjë e më mire.’’ Etj., etj…

Të dy tekstet e përmendura , të Fishtës e të Luarasit janë të mirënjohura e të publikuara edhe online dhe dallohet lehtë që nuk kanë aspak ngjashmëri, në stil apo format. Atëhere, përse shërben dhe kë nderon e turpëron ky trillim?!

Autori i romanit përkatës lipset të japë shpjegimet e duhura për këtë çështje.

Skender Luarasi O lamtumirë! Atdheu im

O lamtumirë! Atdheu im

Po zhduket dalngadalë:

Gjëmon stuhia me tërbim,

Çaçri gërhet mbi valë,

Pas diellit që po flakëron,

Po nisemi të lirë;

Dhe ty, si atij që perëndon,

Atdhe, Natën e Mirë!

Kur nesër rishtaz ai diell

Do lindë me shkëlqim,

Do përshëndesim det e qiell

Po jo atdhenë tim,

Në vatrën time nuk ka zjarr,

Nëpër avllit’ e forta

Të kullës sime rritet bar,

Im qen po leh te porta.

“Ti pazh i vogël, pa m’u qas!

Pse qan e po vajton?

Mos të tremb deti me tallaz,

A shqota të tmerron?

Pa fshiji lott; anija jonë

E shpejtë është dhe e fortë:

Nuk ka skifter që fluturon

Më shpejt e më gazplotë”

“Le të kanosen erë e det,

Nuk trembem nga asnjë shqotë;

Po, zoti Çajld, mos u çudit

Që po më rrjedhin lotë;

Prej babës e prej nënës ik,

U ndava prej shtëpisë;

Tani s’më mbetet asnjë mik,

Veç teje e Perëndisë.

“T’im at’ e pashë që duron,

Kur më bekoi me mall;

Po nënën kush ma ngushëllon

Gjer sa të kthehem gjallë!” –

“Pusho, pusho ti djal’ i mirë!

Të kanë hije lott;

Po të isha vetë zemërdlirë,

Nuk do t’i mbaja dot.

“M’u qas, m’u qas, ti trim besnik;

Përse më qenke zverdhur?

Mos trembesh nga një frëng armik,5

Apo nga det’ i ndezur?” –

“Sër Çajld, nuk jam aq frikacak,

As zverdhur jam prej frike;

Po kur kujtova gruan larg

M’u zbeh faqja besnike.

“Rron ime shoqe me tim bij

Në kullë te këneta:

Nd’e pyeçin ç’u bë babai,

Ç’t’u thotë nënë-shkreta?” –

“Pusho, trimi im, të mora vesh

Ta njoha brengën tënde;

Por unë zemërlehti qesh

Që shkoj nga këta vënde”.

Kush u beson psherëtimave

Të femrës që mbush sytë?

Ia than lotët qepallave

Ndonjë dashnor i dytë.

S’qaj për gëzimet që humbas,

Rrezikun që më vjen;

Po vetëm qaj se nuk lë pas

Asnjë që lotn’ e vlen.

Në botë mbeta fill i mjerë,

Në detin pa kufi;

Përse të qaj pra për të tjerë –

Për mua s’qau njeri.

Do t’angullijë ndoshta sot

Im qen gjer sa të gjejë

Ushqim nga ndonjë tjetër zot;

Nd’ u kthefsha do më shqejë.

Pra, mermë, o lundër, dhe vrapo,

Në detin plot buçim;

Dhe shpjermë në çdo vend që do,

Veç jo në vendin tim!

Të falem det i kaltr’ i zi!

Dhe kur të shkel i lirë

Në dhé, të falem, shkretëti!

Atdhe, Natën e Mirë!

(Xh. G. Bajron ‘’Shtegtimet e Çajld Haroldit’’)

Gjergj Fishta: Lamtumirë vëndet e mija

Lamtumirë vëndet e mija,

Që po m’zhdukeni dalngadalë,

Gjëmon deti ushton duhija,

Lkundet varka valë mbi valë.

Kah njaj Diell që asht tuj flakrue,

Andej fill un tash do t’veta,

Lamtumirë atdhe i bekuem,

Lamtumirë për sa të jetë jeta!

Neser nadja kur mbi ne,

Rrezja e Diellit ka me ra,

Kush e di sa ujë e dhe,

Mue prej teje ka me me më nda?

Po ni pvetsha retë minore?

Po në i pvetsha zogjt e detit?

Veç për ty moj tokë arbnore,

S’ka me më fol kush ma mue t’shkeretit

Kam me shkel në të tjera zalle

Në të tjera brigje e të tjera dete

Kam me ndije të tjera gjuhë

Në të tjera vënde e të tjera qytete…

Vëndin tëm ma skam me pa…

Ka me prit pra motër zeza

Me i pru nanës në shpi ndonjë re,

Po, kushedi, i vllau atëhera,

Ku asht kah kalbet për nan dhe…

Para Hyut naltohet lutja,

O ju bjeshkët e Shqiptarisë,

Ku ndër ju s’dijmë, çka asht tuta!

Veç në ju asht logu i burrënisë!

Lamtumirë ju mriza e stane!

Lamtumirë ju “shkurre e mreta”!

Lamtumirë ju o armt e t’parve

Lamtumirë për sa t’jetë jeta.