Aktivisti Aleks Vulaj, në një prononcim për televizionin News24 nga Milano, ka përcjellë mesazhin e prerë të diasporës dhe protestuesve kundër kabinetit qeveritar të udhëhequr nga Edi Rama, duke kërkuar me ngulm ngritjen e një qeverie teknike për të garantuar të ardhmen e vendit.

Gjatë fjalës së tij, Vulaj theksoi se revolta qytetare kërkon rikthimin e shtetit të së drejtës dhe se reagimet e kryeministrit tregojnë se pushteti ndodhet nën panik dhe pa rrugëdalje.

Aktivisti nëvizoi se krijimi i një ekzekutivi teknik është i realizueshëm dhe mbetet e vetmja garanci për të ecur drejt standardeve evropiane:

“Kërkojmë qeveri teknike, rënien e pushtetit të Edi Ramës. Ne duam shtet, jo pushtet. Patjetër që e shohim të mundur organizimin e qeverisë teknike. Kjo na jep forcë dhe shpresë. Ne do ecim drejt ëndrrës së madhe evropiane. Reagimet e kryeministrit janë negative sepse e sheh veten në grackë dhe nuk di nga t’ia mbajë.”

Vulaj bëri me dije se rezistenca e diasporës nuk do të kufizohet vetëm në tubimet jashtë vendit, por do të zhvendoset drejtpërdrejt në Shqipëri me masa radikale reagimi nëse kërkesat e tyre vazhdojnë të injorohen:

“Ne këtu në Milano do vijojmë protestat, por do vijmë edhe në Shqipëri. Ose do shkojmë në grevë urie nëse nuk marrim reagim, ose do ketë protestë pa ndërprerje! Do bllokohet infrastruktura dhe do ketë përshkallëzim nëse nuk ka reagime.”

Baza e një shoqërie të shëndoshë është familja, ndërsa një familje e fortë ka nevojë edhe për vlera shpirtërore. Personalisht besoj te Zoti dhe mendoj se shoqëria jonë është larguar disi nga ajo lidhje e shenjtë me Krijuesin

Për mua, dhimbja e njeriut është si një ajsberg: të tjerët arrijnë të shohin vetëm një pjesë të vogël të tij, ndërsa peshën më të madhe secili e mban të fshehur brenda vetes.

Bisedë me Erinda Medoli një poete të re me plotë entuziazëm për jetën dhe peozinë që jeton dhe vepron ne Norvegji.

Unë gjeta poezinë si një mënyrë për ta nxjerrë dhimbjen në dritë dhe për ta lehtësuar shpirtin

Ju lutë për një prezantim të shkurtër.

Jam Erinda Medolli, poete dhe autore shqiptare, me origjinë nga Devolli. Kam përfunduar studimet në Universitetin “Fan S. Noli” në Korçë, në fushën e mësuesisë, si dhe Masterin Profesional. Prej disa vitesh jetoj në Norvegji, ku krahas jetës familjare dhe punës vazhdoj të kultivoj pasionin tim për letërsinë dhe veçanërisht për poezinë.

Deri më sot kam botuar shtatë vëllime poetike dhe krijimtaria ime ka kapërcyer kufijtë e gjuhës shqipe, duke arritur te lexuesi edhe përmes përkthimeve dhe botimeve në gjuhë të tjera. Poezinë e shoh si një pjesë të pandashme të jetës sime: një mënyrë për të kthyer përjetimin, dhimbjen, dashurinë, shpresën dhe zërin njerëzor në fjalë.

Përveçse një poete, poezia juaj tashmë është e njohur në disa gjuhë. Si e përkufizoni rolin e poetit/es në jetën bashkëkohore?

Për mua, poeti është zëri i asaj që shpesh mbetet e pathënë. Ai nuk shkruan vetëm për veten, por bëhet zë i ndjenjave, dhimbjeve, ëndrrave dhe shqetësimeve të një shoqërie.

Në një kohë kur jeta ecën me ritëm të shpejtë dhe njerëzit shpesh harrojnë të dëgjojnë njëri-tjetrin, poezia na rikthen te ndjeshmëria njerëzore.

Besoj se poeti nuk ka për detyrë ta ndryshojë botën me forcën e fjalës, por mund ta zgjojë ndërgjegjen e saj.

Një varg mund të mos ndryshojë menjëherë një realitet, por mund të ndryshojë mënyrën se si një njeri e sheh atë.

Për mua, pikërisht këtu qëndron fuqia dhe përgjegjësia e poetit në jetën bashkëkohore.

Krijimtaria juaj i përket një periudhe të gjatë kohore. Çka mund të na thoni për fillimet tuaja dhe atë çka kultivoni sot?

Në fakt, poezinë e kam zbuluar relativisht vonë në jetën time. Isha 28 vjeçe kur shkrova për herë të parë një poezi dhe deri atëherë nuk e kisha menduar se mund të kisha prirje apo talent për të shkruar. Madje, gjatë viteve të shkollës, prirja ime më e fortë ishte matematika. Ndoshta pikërisht për këtë arsye edhe unë vetë u befasova kur zbulova një anë tjetër të vetes, shumë më të ndjeshme dhe krijuese.

Ajo poezi e parë hapi një derë që më pas nuk u mbyll më. Fillova të kuptoj se përmes vargut mund të shprehja ndjenja, përjetime dhe mendime që ndonjëherë fjala e zakonshme nuk arrinte t’i përcillte.

Me kalimin e viteve është pjekur edhe krijimtaria ime. Nga përjetimet personale kam kaluar gjithnjë e më shumë te temat njerëzore e shoqërore: gruaja, dashuria, familja, mërgimi, liria, padrejtësia, paqja dhe shpresa. Nëse dikur poezia ishte një zbulim i papritur për mua, sot ajo është bërë një pjesë e pandashme e identitetit tim.

Nga e merrni frymëzimin për poezinë tuaj? Çfarë është tema apo subjekti në to?

Frymëzimin e marr nga vetë jeta.

Nga ajo që kam jetuar,

nga njerëzit që takoj,

nga një histori që dëgjoj,

nga një padrejtësi që më prek,

por edhe nga dashuria, familja, natyra, mërgimi dhe

çastet e vogla që ndonjëherë mbartin emocione të mëdha.

Në poezinë time gruaja zë një vend të veçantë. Më frymëzon forca e saj për t’u ringritur, për të dashur dhe për të vazhduar përpara.

Nuk e kërkoj me çdo kusht një temë për të shkruar. Zakonisht është tema ajo që më gjen mua. Duhet të më prekë diçka fort që të lindë një poezi. Kur një ndjenjë nuk më lë të qetë, atëherë e kuptoj se ajo kërkon të bëhet varg.

Krijimtaria juaj ka kaluar tashmë edhe në gjuhë të tjera. Çfarë ju shtyu drejt përkthimit të poezisë suaj?

Dy vëllimet e mia të fundit, “Grua – Zemra që S’Pushon” dhe “Zemra e një Gruaje”, janë përkthyer në anglisht dhe suedisht. Aktualisht jam duke punuar që krijimtaria ime të vijë së shpejti edhe në gjuhën norvegjeze dhe polake.

Për mua, përkthimi është një urë që e çon poezinë përtej kufijve të gjuhës dhe vendit ku ajo ka lindur. Duke jetuar në mërgim, kam kuptuar edhe më shumë se ndjenjat njerëzore nuk kanë kombësi. Dashuria, dhimbja, shpresa, liria apo forca e një gruaje kuptohen në çdo gjuhë.

Dëshira ime është që poezia ime të mos mbetet vetëm brenda kufijve të gjuhës shqipe, por të ketë mundësinë të takohet me lexues të kulturave të ndryshme. Përkthimi, për mua, nuk është vetëm kalimi i fjalës nga një gjuhë në tjetrën; është udhëtimi i një ndjenje nga një shpirt te një tjetër.

Çka ka botuar deri më tani Erinda dhe çka mund të presë lexuesi prej jush në të ardhmen?

Deri më sot kam botuar shtatë vëllime poetike. Dy më të fundit, “Grua – Zemra që S’Pushon” dhe “Zemra e një Gruaje”, kanë arritur te lexuesi edhe në gjuhën angleze dhe suedeze.

Por krijimtaria ime nuk është ndalur te poezia. Prej disa vitesh jam duke punuar me romanin tim, një projekt që kërkon kohë, përkushtim dhe pjekuri. Paralelisht, gjatë viteve kam shkruar vazhdimisht edhe vjersha për fëmijë, të cilat deri më sot nuk i kam botuar si një vëllim më vete.

Shpresoj që brenda vitit të mund t’i sjell lexuesit si romanin, ashtu edhe vëllimin me vjersha për fëmijë. Nuk është gjithmonë e lehtë ta ndërthurësh krijimtarinë me jetën dhe punën fizike në emigrim, por për mua të shkruarit nuk është thjesht një angazhim që kërkon kohë; është një nevojë e shpirtit. Prandaj, edhe mes lodhjes së përditshme, përpiqem gjithmonë të gjej një copëz kohe për fjalën.

Kur kemi të bëjmë me poezinë, çfarë është ajo që lë gjurmë tek ju dhe ju shtyn të merreni me të?

Tek unë lë gjurmë poezia që ka shpirt dhe vërtetësi. Më tërheq fjala që lind nga një ndjenjë e sinqertë dhe arrin të prekë një tjetër shpirt. Për mua, aty fillon dhe aty jeton poezia.

Si e kalon një ditë pune në mërgim Erinda?

Jeta në mërgim më ka mësuar të mos i druhem asnjë pune të ndershme. Për dy vite kam punuar si pastruese, më pas për nëntë muaj si shitëse, ndërsa prej pak kohësh punoj si kuzhiniere. Sot kam kushte shumë të mira në punë dhe ndihem e vlerësuar në atë që bëj.

Edhe pse dita është e ngarkuar, përpiqem të mos e lë pas dore pasionin tim. Kam hapësirën time në punë dhe, gjatë pushimeve të vogla, shpesh gjej disa minuta për të shkruar një varg, një mendim apo një ide. Kështu, mes punës dhe përditshmërisë së emigrimit, përpiqem të ruaj gjithmonë një copëz kohe për Erindën poete.

Si është Erinda nga natyra?

Jam natyrë e qetë, e ndjeshme dhe shumë e shoqërueshme. Më pëlqen natyra, lulet dhe njerëzit pozitivë. E çmoj shumë miqësinë dhe jam gjithmonë e gatshme të bëj më të mirën për njerëzit që kam pranë. Besoj se energjia e mirë që u japim të tjerëve, në një mënyrë apo tjetër, na rikthehet.

Ju jeni një poete shumë e talentuar, si e ndieni veten në mërgim?

Nuk më takon mua ta quaj veten të talentuar; këtë ia lë lexuesit ta vlerësojë. Unë besoj shumë më tepër te puna dhe këmbëngulja. Për mua, talenti mund të jetë vetëm 2%; pjesa tjetër është punë, përkushtim dhe dëshirë për t’u përmirësuar çdo ditë.

Në mërgim e ndiej edhe më shumë këtë. Asgjë nuk të dhurohet, por çdo hap fitohet me punë. Edhe krijimtarinë time e shoh në të njëjtën mënyrë: si një rrugë ku kam ende shumë për të mësuar.

Nëse do të kishit mundësinë të jepnit ndihmesën tuaj në realitetin që jetojmë ne shqiptarët, ku mendoni konkretisht se duhet ndryshuar diçka?

Për mua, baza e një shoqërie të shëndoshë është familja, ndërsa një familje e fortë ka nevojë edhe për vlera shpirtërore. Personalisht besoj te Zoti dhe mendoj se shoqëria jonë është larguar disi nga ajo lidhje e shenjtë me Krijuesin.

E shoh shoqërinë shqipëtare si shoqëri pa Zot. Do të doja më shumë afrim drejt krijuesit.

Do të dëshiroja të shihja më shumë fëmijë, të rinj dhe familje të ndërtuara mbi dashurinë, dhe përgjegjësinë para Zotit.

Besoj se një shoqëri është më e shëndetshme kur mban të lidhur mardhënien me Zotin. Respekton disa regulla prej frikës së të keqes.

Shoqërisë shqiptare i mungojnë shumë gjëra përveç besimit dhe Respektit për Zotin , në drejtimin e dhunës në familje do të doja të shtoja institucione mbëstetëse për Gruan . Është në planet e mia dhe shpresoj të jap kontribut në këtë fushë.

Nëse letërsia apo poezia nuk do të ishte e preferuara juaj, në çfarë fushe do ta gjente veten Erinda?

Besoj se do ta gjeja veten te piktura. Më ka pëlqyer që në fëmijëri dhe gjithmonë kam ndier një afërsi të veçantë me ngjyrat. Kam gjithashtu një dashuri të madhe për muzikën dhe instrumentet. Nëse nuk do të shkruaja me fjalë, ndoshta do të përpiqesha të shprehja atë që ndiej përmes ngjyrave ose tingujve.

Na flisni pak për fillimet e karrierës suaj. Kur keni filluar të merreni me poezinë dhe pse pikërisht poezia?

Siç e përmenda, kam filluar të shkruaj në moshën 28-vjeçare. Por pyetjes “Pse poezia?” ndoshta i jam përgjigjur më së miri vetë në një nga poezitë e mia të para:

“Pse u bëra poeteshë?

Sepse për të më dëgjuar nuk po gjeja veshë.

Dhimbjen kur e shkruaj,

më duket sikur e zbraz një peshë.”

Për mua, dhimbja e njeriut është si një ajsberg: të tjerët arrijnë të shohin vetëm një pjesë të vogël të tij, ndërsa peshën më të madhe secili e mban të fshehur brenda vetes. Unë gjeta poezinë si një mënyrë për ta nxjerrë atë peshë në dritë dhe për ta lehtësuar shpirtin. Ndoshta pikërisht për këtë zgjodha poezinë ose, më saktë, poezia më zgjodhi mua.

A kujtoni ndonjë kohë kur mendoni se keni dështuar në këtë fushë?

Nuk mendoj se kam dështuar në poezi, prej saj vetëm kam fituar: jam pasuruar shpirtërisht, jam fisnikëruar, jam rritur si njeri.

Sigurisht, kur lexoj poezi të bukura dhe  poetë të mëdhenj, ndonjëherë më duket vetja e vogël. Por jo aq e vogël sa të heq dorë; përkundrazi, aq sa të kuptoj se kam ende shumë për të mësuar, për të punuar dhe për t’u përmirësuar.

Besoj se poezia nuk është një garë ku njëri duhet të zërë vendin e tjetrit.

Çdo poet ka zërin, ndjeshmërinë dhe mënyrën e vet unike të të shkruarit.

Në art askush nuk është i tepërt, për sa kohë ka diçka të sinqertë për të thënë.

Sa e keni pas të vështirë dhe sfiduese të jeni këtu ku jeni sot?

Sa e keni pasur të vështirë dhe sfiduese të jeni këtu ku jeni sot?

Vështirësinë e parë e kam pasur me mosbesimin tek vetja. Kur fillova të shkruaja, nuk e dija nëse ajo që krijoja do të kishte vlerë edhe për të tjerët. Por kur nisa t’i publikoja poezitë dhe pashë se lexuesi i mirëpriti, kjo më dha kurajë të mos ndalesha.

Një tjetër sfidë është ana ekonomike. Shpesh autori shqiptar duhet ta përballojë privatisht botimin, promovimin dhe rrugën e librit deri te lexuesi. Mendoj se na mungon edhe një rrjet më i gjerë dhe më i organizuar që libri dhe autorët e rinj të kenë më shumë mundësi të njihen e të afirmohen.

Do të dëshiroja të kishte më shumë struktura gjithëpërfshirëse që t’i bashkonin autorët dhe t’u krijonin hapësira. Sot shumë prej nesh përpiqemi ta bëjmë këtë përmes shoqatave, grupeve letrare dhe miqësive krijuese. Megjithatë, çdo vështirësi më ka mësuar se në këtë rrugë duhet shumë punë, durim dhe këmbëngulje.

Përveç artit të të shkruarit, si e kaloni kohën e lirë?

Të them të drejtën, koha ime e lirë është e kufizuar. Jam nënë e dy fëmijëve, punoj dhe pas pune më duhet të ndjek edhe aktivitetet dhe nevojat e tyre. Dita ime ndahet mes punës, familjes, shtëpisë, përgjegjësive financiare dhe shkrimit.

Përpiqem të jem një nënë e pranishme, një amvisë e kujdesshme dhe njëkohësisht të mos e humbas Erindën që shkruan dhe ëndërron. Ndoshta koha ime e lirë nuk matet me orë; janë ato çaste të vogla që arrij t’i ruaj për familjen, për veten dhe për një varg të ri.

Çka ju bën të lumtur dhe çka ju mundon më së shumti?

Lumturinë nuk e kërkoj te gjërat e mëdha. Më bën të lumtur mirëqenia e fëmijëve të mi, qetësia e tyre dhe fakti që kam arritur, me punën dhe forcat e mia, të ndërtoj një jetë të pavarur. Kur në fund të ditës kam një çati mbi kokë, një jastëk ku të mbështes kokën dhe shoh shtëpinë time të mbushur me libra, lule dhe fëmijë që qeshin, mendoj se jam shumë e pasur.

Ndërsa më mundon dhimbja njerëzore, sidomos kur prek fëmijët, familjen dhe njerëzit që nuk kanë mundësi ta ndryshojnë lehtë realitetin e tyre. Ndoshta për këtë arsye kam mësuar ta çmoj kaq shumë atë që dikur mund të dukej e zakonshme: paqen brenda shtëpisë. Për mua, kjo është një nga format më të mëdha të lumturisë.

Po të kishit mundësinë të zgjidhnit, ku do të jetonit?

I adhuroj udhëtimet dhe udhëtoj sa herë që kam mundësi. Kam një dëshirë të madhe ta shoh botën, të njoh vende, njerëz dhe kultura të ndryshme.

Por të udhëtosh është një gjë, ndërsa të gjesh vendin ku ndihesh në shtëpi është diçka tjetër.

Nga të gjitha vendet, Norvegjia është vendi ku jam ndier më e sigurt dhe ku kam gjetur qetësinë time. E dua natyrën, mënyrën e jetesës dhe ndjesinë e sigurisë që më jep ky vend. Ndonjëherë më duket sikur Norvegjia ishte krijuar edhe për një natyrë si e imja.

Ndihem me fat që sot shtëpia ime është këtu.

Botën dua ta shoh të gjithën, por në Norvegji dua gjithmonë të kem vendin ku kthehem.

Mësova me keqardhje ndarjen nga jeta të gruas së madhe dardane Flora Brovina, mjeke, poete, veprimtare e shquar për të drejtat e njeriut, veçanërisht e njohur për angazhimin e saj në mbrojtjen e të drejtave të grave dhe fëmijëve në Kosovë. Nga i gjithë populli i Kosovës, është i njohur kontributi i saj në ndihmë të viktimave të dhunës seksuale dhe si mbrojtëse e luftëtare e të drejtave të njeriut. Gjithnjë luftëtare e vendosur e vijës së parë, gjithnjë e papajtueshme me të keqen, kurdoherë e shquar si një intelektuale, grua e emancipuar dhe e angazhuar për lirinë dhe pavarësinë e Kosovës sonë të shtrenjtë.

Vendlindja e Flora Brovinës është Skënderaj, me të cilën ajo u krenua gjatë gjithë jetës. Flora u rrit në Prishtinë, ku kreu shkollën fillore dhe të mesme. Ëndrra e saj për t`i shërbyer sa më mirë njerëzve ishte të bëhej mjeke. Dhe, u bë, madje e specializuar në pediatri në Spitalin e Përgjithshëm të Prishtinës. Por Flora Brovina s`ishte vetëm një profesioniste e talentuar, ajo kishte zemrën dhe shpirtin e rrallë, edhe kur u qëndronte pranë pacientëve profesionalisht dhe shpirtërisht, por edhe kur përjetonte thellë vuajtjet e dhembjet e tyre.

Emri “Flora” ka kuptimin “lule”, ndërkohë që të gjithë pohojmë se ajo ishte lule e rrallë nga zemra dhe shpirti dhe mbeti gjer në fund një lule e bukur e jetës. Shpirti i Florës ishte human dhe poetik, ajo krijonte poezi të frymëzuara që mbeten thellë në kujtesën e lexuesve, ajo botoi disa vëllime poetike që lexuesi i ka vlerësuar për vlerat artistike dhe mesazhet që ato përcjellin. Janë ndër më të njohurat vëllimet poetike: “Përflakje e Stuhi”, “Bima ime e kuqe” dhe “Udhëkryqi”, ku poetesha ka trajtuar me fuqinë e shpirtit të saj temën e lirisë, të identitetit, të dashurisë për bashkëkombësit që u masakruan, u dhunuan dhe u vranë nga regjimi egër serb.

Flora BROVINA

Shtator 1949 – Shtator 2026

Mjeke, poete, veprimtare e shquar për të drejtat e njeriut

Gjatë periudhës së luftës në Kosovë, Flora Brovina ishte një nga figurat kryesore në organizimin e ndihmës për ushtarët e UÇK-së, shëruese e plagëve të tyre, mbrojtëse e viktimave dhe të të drejtave njerëzore. Në vitin 1999, gjatë periudhës së bombardimeve të NATO-s, Brovina u arrestua nga autoritetet serbe dhe u dënua me 12 vjet burg për “aktivitet terrorist”. Burgosja nuk e theu karakterin dhe personalitetin e saj, ajo qëndroi e palëkundur dhe gjithnjë denoncuese ndaj të keqes së zezë që terrorizonte pareshtur popullin e pafajshëm të Kosovës. Flora Brovina manifestoi një dashuri të madhe për Kosovën dhe bashkëkombësit e saj, këtë e tregoi edhe në orët e panumërta kur e merrnin në pyetje kërcënuese, por edhe gjatë gjykimit dhe burgosjes së saj nga regjimi serb.

Doli nga burgu më 1 nëntor 2000, pas ndërhyrjes ndërkombëtare dhe pas largimit të forcave serbe nga Kosova. Flora Brovina u bë anëtare e Këshillit Drejtues të Partisë Demokratike në Kosovë (PDK) në qershor 2002 dhe e kryesisë së partisë në tetor 2006. Dr. Brovina themeloi dhe drejtoi Qendrën për Mbrojtjen e Grave dhe Fëmijëve në Prishtinë, e cila ofronte ndihmë mjekësore dhe psikologjike për viktimat e dhunës seksuale dhe të të drejtave të njeriut, ndërkohë që ajo ndikoi te shumë nga gratë e dhunuara, që ato të kishin kurajën dhe guximin të ngriheshin dhe të denonconin dhunën dhe barbarinë ndaj tyre.

Flora Brovina u rizgjodh në Kuvendin e Kosovës në zgjedhjet e përgjithshme të 2004, 2007 dhe 2010 dhe nga të gjithë njihej për shpirtin e saj të madh, për vendosmërinë dhe papajtueshmërinë me të keqen, ajo e meritonte vlerësimin si një zonjë e “hekurt” për këmbënguljen e saj për t`i shkuar gjer në fund të drejtës dhe të vërtetës. Gjithnjë e palodhur dhe vazhdimisht aktive në promovimin e të drejtave të grave dhe të fëmijëve, si dhe në proceset e shtet-ndërtimit në Kosovë. Emri i Flora Brovinës do të jetë vazhdimisht i pandarë nga historia e atdheut të saj. Ajo ishte dhe një gazetare e njohur e gazetës “Rilindja”, në artikujt e saj Brovina shprehte mendimet e saj të guximshme dhe origjinale, kritikonte të keqen, nxiste te njeriu rrugën drejt drejtë dritës dhe përparimit, drejt çlirimit dhe pavarësisë së Kosovës së saj të dashur. Krijimtaria në prozë dhe ajo poetike e Flora Brovinës dallohej nga mesazhet e forta, poezitë e saj i shërbejnë jetës dhe të ardhmes, në ato poezi ka zjarr, ka energji, aty, shpirti poeteshës kërkon humanizëm dhe dashuri, mirësi, vlera njerëzore dhe liri. I ndjen dhe i kupton këto vlera edhe sikur vetëm të lexosh veprën e saj “Stinë Jargavanësh”, apo poezitë e saj frymëzuese për jetën, për të drejtat dhe liritë e njeriut, për luftën ndaj së keqes dhe afirmimit të së mirës, progresive. Flora nuk e ndau librin nga dora, te letërsia dhe te poezia ajo gjeti nxitësin e shpirtit të saj të zjarrtë dhe human. Flora i donte dhe i respektonte njerëzit, edhe të familjes dhe shoqërinë, por edhe ata që nuk i njihte personalisht, sepse shpirti i saj ishte thellësisht human. Veçonte gjyshen e saj, e cila me jetën që kishte kaluar, ishte një histori e tërë, ajo kishte kaluar të gjitha etapat e rënda të popullit të Kosovës, pavarësisht modestisë ajo grua ishte një luftëtare e heshtur, Flora asaj deshi t`i ngjante ndaj dhe e donte dhe e nderonte gjyshen e saj, që e pati shembull në jetë dhe në tërë veprimtarinë e saj.

Historia e Flora Brovinës është historia e një gruaje intelektuale që përjetoi edhe mbi vete dhunën dhe terrorizmin serb, ajo u rrit në një familje të goditur nga burgosjet politike, por që e shndërroi atë përvojë në forcë, besim dhe optimizëm, se një ditë gjaku i derdhur do të sillte lirinë e ëndërruar.

Flora Brovina mbeti gjer në fund një mjeke e njohur dhe me angazhime të mëdha dhe përkushtim ndaj profesionit, mbeti një poete e talentuar dhe dritë përhapëse, një mbrojtëse e fëmijëve, dhe nga veprimtare e palodhur për të drejtat e njeriut.

Ndjej një boshllëk të madh shpirtëror për largimin e saj nga jeta, jo vetëm se do na mungojë një shoqe dhe kolege e rrallë, por mbi të gjitha një grua me shpirt dhe zemër të madhe, një grua atdhetare, një poete dhe veprimtare, një nënë shembullore, që i dha jetë dhe dritë madhështisë së popullit të Kosovës.

Gjatë jetës sime në Kosovë, por dhe në vitet si emigrante në Norvegji, kam jetuar vazhdimisht me frymën dhe përkushtimin e Flora Brovinës, ndërkohë që do të ndjek idealin e saj atdhetar dhe human në shërbim të popullit tonë. Shembullin e Florës e ndoqën shumë vajza dhe gra luftëtare të UÇK-së, të cilat sikurse edhe Flora u treguan vazhdimisht guximtare e sypatrembura.

Flora Brovina mbeti gjer në fund të jetës një grua trimëreshë, një heroinë e vërtetë, të cilën nuk do ta harrojmë kurrë. Siç shkruan poeti, prozatori, dijetari dhe drejtuesi i Fjalës së lirë në Londër, Fatmir Terziu, “Flora është nga ata njerëz që duhet t`i kërkojmë në dritën që kanë lënë.” Dhe drita që ajo la pas është e madhe, sepse vet Flora Brovina ishte një grua dritë përhapëse.

Gratë heroina, si Flora Brovina nuk vdesin, ato dhe vepra e tyre jetojnë ndër breza dhe kurdoherë lënë gjurmë të ndritshme.

Tashmë ajo i është bashkuar dëshmorëve të atdheut, që u sakrifikuan për lirinë dhe pavarësinë e Kosovës, ajo ndrit si një yll i zjarrtë në qiellin e madh të lirisë.

Kurdoherë do t`i jemi mirënjohës asaj gruaje të rrallë, humane, poete dhe mbrojtëse e të drejtave dhe lirive të njeriut!

Ngushëllime familjes!

E paharruar vepra e saj e ndritshme!

Në rrjetet sociale dhe në media po qarkullon një video, ku pretendohet se kryeministri Edi Rama ka pasur një përplasje dhe debat me një emigrant shqiptar, teksa po zbrisnin nga avioni në Napoli të Italisë.

Videoja e publikuar nga JOQ, është shpërndarë edhe nga eksponentë të Partisë Demokratike.

Sekretari i Përgjithshëm i PD, Flamur Noka teksa publikon videon thotë se “Rama ka sulmuar me thonj emigrantin shqiptar, pasi ky i fundit i ka thënë kreut të qeverisë ‘mos u kthe në Shqipëri’.

Krahas videos, Noka shkruan duke iu drejtuar socialistëve: “Shikoni kë keni kryeministër! Se i yni s’ka qenë kurrë”.

Ndërkohë nga pamjet në video shihet kreu i qeverisë me një të ri teksa diskutojnë në shkallët e avionit. Ndërsa pasi zbresin, i riu futet direkt në makinën e policisë italiane në Napoli. Panorama

Artisti Robert Aliaj u ka bërë thirrje shqiptarëve që jetojnë në Belgjikë të dalin në protestë para Parlamentit Evropian në Bruksel ditën e shtunë (12 shtator) në orën 18:00.

Me anë të një postimi në Facebook, Aliaj u kërkon shqiptarëve të diasporës të shprehin solidaritet me të rinjtë që po protestojnë në Shqipëri kundër korrupsionit, kapjes së shtetit dhe problematikave që lidhen me funksionimin e institucioneve demokratike.

“Ju, shqiptarët e Belgjikës, që dini çfarë do të thotë të jetosh në një shtet të së drejtës, që keni parë me sytë tuaj se si funksionon një demokraci reale, keni detyrimin moral të mos qëndroni indiferentë. Zëri juaj, solidariteti juaj, mbështetja juaj morale ndaj të rinjve që po protestojnë sot në Tiranë, në qytetet e tjera dhe në rrugët e Shqipërisë, është një akt i drejtpërdrejtë i ndërgjegjes tuaj dhe mbrojtjes së dinjitetit kombëtar”, thuhet në postimin e tij.

Robert Aliaj thekson se shqiptarët nuk kanë luksin të heshtin, por duhet të ngrihen dhe te protestojnë.

Ai u drejtohet veçanërisht shqiptarëve në Belgjikë, duke theksuar se përvoja e tyre në një shtet të së drejtës duhet t’i shtyjë të shprehin mbështetje për protestuesit në Shqipëri.

“Qëndroni krah të rinjve në emër të dinjitetit, në emër të së ardhmes, në emër të fëmijëve tuaj. Sot është dita për të qenë bashkë. Shqipëria demokratike nuk ndërtohet me heshtje. Ajo ndërtohet me kurajo dhe me solidaritet, gjuhën e zemrës”, thuhet ne postimin e tij.

Postimi i Robert Aliajt:

Ju lutem, shpërndajeni brenda mundesive tuaja kete anoncim. Nuk kam kerkuar asnjehere nje gje te tille per nevojat e mia personale.

Të shtunën, 12 SHTATOR ora 18:00 bashkohuni me ne tek PARLAMENTI EUROPIAN – PLACE LUXEMBOURG

Ndërsa një pjesë e madhe e shoqërisë shqiptare është ngritur në këmbë kundër korrupsionit, kapjes së shtetit, vjedhjeve masive dhe shkatërrimit sistematik të institucioneve demokratike, ne nuk kemi luksin e heshtjes. Kjo është kryengritje e ndërgjegjes së një populli që nuk pranon më të jetë peng i një sistemi që vjedh të ardhmen e fëmijëve tanë.

Ju, shqiptarët e Belgjikës, që dini çfarë do të thotë të jetosh në një shtet të së drejtës, që keni parë me sytë tuaj se si funksionon një demokraci reale, keni detyrimin moral të mos qëndroni indiferentë. Zëri juaj, solidariteti juaj, mbështetja juaj morale ndaj të rinjve që po protestojnë sot në Tiranë, në qytetet e tjera dhe në rrugët e Shqipërisë, është një akt i drejtpërdrejtë i ndërgjegjes tuaj dhe mbrojtjes së dinjitetit kombëtar.

Mbështetja e tyre është garancia e vetme e së ardhmes së brezit të ri, e së ardhmes së fëmijëve tanë dhe e ndërtimit të një Shqipërie demokratike, të lirë nga oligarkia, korrupsioni dhe frika.

Çdo postim, çdo deklaratë, çdo thirrje publike që ju bëni nga Brukseli, Antwerpeni, Genti apo Liège-i, është një goditje e drejtpërdrejtë ndaj sistemit që ka mbajtur Shqipërinë peng për 36 vjet.

Ngrihuni. Flisni. Mbeshtetini.

Qëndroni krah të rinjve në emër të dinjitetit, në emër të së ardhmes, në emër të fëmijëve tuaj.

Sot është dita për të qenë bashkë.

Shqipëria demokratike nuk ndërtohet me heshtje. Ajo ndërtohet me kurajo dhe me solidaritet, gjuhën e zemrës.

Rroftë Shqipëria e Lirë.

Panorama

Tri varka me vela janë nisur mbrëmjen e djeshme nga Brindisi drejt Shqipërisë, në kuadër të një nisme solidariteti me protestat në Shqipëri, lëvizja qytetare që prej më shumë se 80 ditësh po zhvillon protesta në qytete të ndryshme shqiptare.

Anijet, pjesë e Global Sumud Flotilla, u nisën rreth orës 22:00 nga Brindisi, me destinacion ishullin e mbrojtur të Sazanit, ndërsa në bord ndodhen aktivistë dhe përfaqësues të shoqërisë civile nga Italia dhe Shqipëria.

Sipas organizatorëve, nisma synon të shprehë solidaritet mes dy brigjeve të Adriatikut dhe të mbështesë protestat qytetare në Shqipëri.

Në ekuipazh ndodhet gjithashtu studentja e Universitetit të Bolonjës, Klea Meksi, e cila, është fëmijë i prindërve shqiptarë që mbërritën në Itali me anijen “Vlora” më 8 gusht 1991.

Lëvizja “Revolucioni i Flamingove” kundërshton projektin për zhvillimin turistik të ishullit të Sazanit dhe akuzon autoritetet për cenim të pasurive publike dhe bregdetit shqiptar.

Protestuesit kanë shprehur kundërshtimin e tyre ndaj projektit të një resorti luksoz të lidhur me investitorë ndërkombëtarë.

Nisma nga brigjet italiane synon të lidhë simbolikisht historinë e emigracionit shqiptar të viteve ’90 me protestat e sotme qytetare.

“Solidariteti nuk është vetëm një ndjenjë: është një rrugë”, është motoja e kësaj mobilizimi politik dhe qytetar. Panorama

Nëse mendoni se Shqipëria ka ndryshuar në këto 30 vite, imagjinoni çfarë ka ndodhur ndërkohë me shqiptarët përtej Adriatikut.

Dhe këtë herë nuk po flasim për italianët që mbushin plazhet shqiptare gjatë verës, për numrin e turistëve, fluturimet apo restorantet ku dëgjohet gjithnjë e më shumë italisht. Po flasim për lëvizjen në drejtimin e kundërt. Për shqiptarët që dikur mbërritën në Itali si emigrantë dhe që sot gjenden brenda ekonomisë italiane si pronarë biznesesh, administratorë, drejtues dhe ortakë.

Një fotografi shumë interesante e këtij transformimi vjen nga Puglia.

Raporti “The Rooting of Albanian and Montenegrin Entrepreneurship in Apulia”, i realizuar në kuadër të projektit BRESTAT dhe mbështetur në të dhënat e Registro Imprese, tregon se në fund të vitit 2025 në kompanitë aktive të Puglias rezultonin 1,734 persona të lindur në Shqipëri që mbanin pozicione aktive në biznes. Registro Imprese është baza zyrtare e të dhënave për sipërmarrjet italiane, e administruar në nivel teknologjik nga InfoCamere, shoqëria e sistemit të Dhomave të Tregtisë italiane që menaxhon dhe zhvillon shërbimet informatike dhe bankat e të dhënave të sistemit të tyre.

Por shifra bëhet shumë më domethënëse kur sheh se çfarë pozicionesh mbajnë.

1,051 prej tyre janë pronarë. 583 janë administratorë apo drejtues. 80 janë ortakë dhe 20 mbajnë pozicione të tjera në kompani.

Pra, në rreth 94% të rasteve bëhet fjalë për njerëz që janë ose pronarë, ose pjesë e drejtimit të kompanive. Raporti evidenton madje krijimin e një shtrese menaxheriale me origjinë shqiptare, me role vendimmarrëse dhe qeverisëse në kompani, nga administratorët te presidentët apo anëtarët e bordeve.

Është e rëndësishme një saktësi që vetë studimi e nënvizon: teknikisht nuk mund t’i quajmë të gjitha këto “biznese shqiptare”. Ato janë kompani italiane, të regjistruara dhe aktive në Puglia, brenda të cilave persona të lindur në Shqipëri kanë pozicione pronësie, drejtimi apo përgjegjësie.

Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron pjesa më interesante e historisë: nuk po matet thjesht emigracioni shqiptar, por rrënjosja e shqiptarëve brenda strukturës ekonomike italiane.

Shifrat e dhjetë viteve të fundit e bëjnë edhe më të dukshëm ndryshimin.

Në vitin 2015 ishin 989 shqiptarë me pozicione në bizneset e Puglias. Në vitin 2020 ishin bërë 1,269. Në fund të vitit 2025 arritën në 1,734.

Pra, 75% më shumë në vetëm dhjetë vjet, një rritje që sipas raportit tejkalon edhe tendencën kombëtare. Autorët e konsiderojnë përshpejtimin e viteve të fundit si shenjë të një rrënjosjeje strukturore dhe jo episodike të komunitetit shqiptar në ekonominë e rajonit.

Edhe më domethënës është momenti kur kanë hyrë në biznes.

Nga 1,734 shqiptarët që rezultojnë sot në regjistër, vetëm 9 e kanë regjistrimin përpara vitit 1990. Në vitet 1990–1999 regjistrohen 33; në dekadën 2000–2009, 188; në vitet 2010–2019, 537.

Por shpërthimi vjen pas vitit 2020: 967 regjistrime vetëm nga viti 2020 deri në fund të 2025-s.

Do të thotë se mbi 55% e shqiptarëve që sot kanë pozicione aktive në bizneset e Puglias janë regjistruar vetëm gjatë gjashtë viteve të fundit. Raporti e lidh këtë me maturimin e komunitetit, aftësitë dhe kapitalin e akumuluar ndër vite, por edhe me integrimin gjithnjë e më të madh ekonomik mes dy brigjeve të Adriatikut.

Ka edhe një ndryshim tjetër që tregon se historia nuk është më vetëm ajo e emigrantit që hap një aktivitet të vogël individual.

Sipërmarrja individuale vazhdon të dominojë, me 1,054 persona. Por pjesa që ka ndryshuar më fort në dhjetë vjet janë shoqëritë e kapitalit.

Në vitin 2015 vetëm 167 shqiptarë rezultonin me pozicione në këto kompani. Në 2020 ishin 310. Në 2025 janë 491.

Rritja në dhjetë vjet është 194%.

Pesha e tyre brenda totalit është rritur nga 16.9% në vitin 2015 në 28.3% në 2025. Raporti e lexon këtë si një proces “maturimi sipërmarrës”: kalimin gradual nga modeli i aktivitetit individual drejt strukturave më të organizuara, me potencial më të madh investimi, akses në kredi dhe dalje në treg.

Edhe sektorët tregojnë historinë e këtij transformimi.

Ndërtimi mbetet motori kryesor. Në vitin 2015 kishte 316 shqiptarë të angazhuar në këtë sektor; në 2025 janë rreth 750, ose 43.3% e totalit. Por ndërkohë shqiptarët janë shtrirë në tregti, restorante, shërbime, transport, industri ushqimore, mirëmbajtje, hoteleri dhe bujqësi.

Veçanërisht interesante është bujqësia: nga vetëm 41 persona në vitin 2015, në 142 në vitin 2025. Dhe kjo ndodh ndërkohë që numri i përgjithshëm i bizneseve bujqësore të Puglias është në tkurrje. Raporti e konsideron një penetrim ende të kufizuar, por domethënës të shqiptarëve në këtë sektor.

Dhe nuk janë vetëm burrat.

Në vitin 2015 kishte 224 gra shqiptare me pozicione në bizneset e Puglias. Sot janë 403. Numri i tyre është rritur me pothuajse 80% në dhjetë vjet.

Është gjithashtu një komunitet sipërmarrës relativisht i ri. 1,081 persona, mbi 62% e totalit, janë 30–49 vjeç, ndërsa 125 janë nën 30 vjeç.

Edhe gjeografia ka surprizat e saj.

Bari dhe zona BAT mbajnë mbi gjysmën e gjithë pranisë sipërmarrëse shqiptare të Puglias, me 947 persona. Pas tyre vijnë Lecce me 285, Brindisi me 190, Foggia me 176 dhe Taranto me 136.

Por qendra më e madhe në nivel bashkie nuk është Bari.

Është Altamura, me 260 shqiptarë të regjistruar me pozicione në biznes, pothuajse dyfishi i Barit, që ka 131. Kjo tregon se sipërmarrja shqiptare nuk është përqendruar vetëm në qytetet e mëdha, por është futur thellë në ekonomitë lokale dhe qendrat e mesme të Puglias.

Raporti shkon edhe përtej pronarëve dhe drejtuesve dhe analizon shqiptarët si fuqi pune.

Në vitin 2025 në Puglia u aktivizuan 18,902 kontrata të reja pune për shtetas shqiptarë dhe malazezë, por raporti sqaron se pothuajse të gjitha u përkasin shqiptarëve. Nuk bëhet fjalë për 18,902 persona të ndryshëm, pasi i njëjti punonjës mund të ketë pasur më shumë se një kontratë gjatë vitit, por shifra mat intensitetin e pranisë së komunitetit në tregun e punës.

Vetëm në bujqësi u aktivizuan 11,321 kontrata për shqiptarë gjatë vitit 2025. Mbi 2,100 të tjera në tregtinë me shumicë, 1,405 në shërbimet e ushqimit dhe pijeve dhe mbi 1,100 në dy degët kryesore të ndërtimit.

Tridhjetë e pesë vjet pas eksodeve që krijuan një nga imazhet më të forta të Shqipërisë së viteve ’90, në anën tjetër të Adriatikut kemi tashmë një brez shqiptarësh që nuk është thjesht pjesë e tregut italian të punës. Është pronar, administrator, ortak, drejtues dhe sipërmarrës.

Këto janë shifra që në Shqipëri lexohen pak, por që tregojnë shumë.

Sepse përtej statistikave të emigracionit, remitancave apo numrit të shqiptarëve që jetojnë në Itali, ato tregojnë një transformim shumë më të thellë: kalimin nga krahu i punës te pronësia, drejtimi dhe sipërmarrja.

Janë një tregues i qartë i asaj që ka ndodhur me shqiptarët në Itali gjatë tri dekadave të fundit: një komunitet që hyri kryesisht si fuqi punëtore dhe që sot është gjithnjë e më i pranishëm brenda vetë strukturës së biznesit italian.

Pas shifrave është puna e Unioncamere Puglia dhe e ekipit që ka analizuar të dhënat e Registro Imprese. Menaxhimi dhe koordinimi i raportit mban emrin e Luigi Triggiani, Segretario Generale i Unioncamere Puglia, ndërsa analiza ekonomike është redaktuar nga Cosmo Albertini dhe Giovanni Restivo.

Nga 989 në 1,734 në dhjetë vjet. Nga sipërmarrja individuale te kompanitë e kapitalit. Nga puna te drejtimi dhe pronësia. Ndoshta kjo është fotografia më e saktë e ndryshimit që shifrat e emigracionit, të vetme, nuk arrijnë më ta tregojnë./Tema

Recension për librin e Rizah Sheqirit, permbledhje poetike e botuar në gjuhën bullgare, në redaktim te prof. Tanja Ivanova nga Sofia e Bullgarisë

Në letërsinë për fëmijë, por edhe në letërsinë që u drejtohet të rriturve, ekzistojnë disa simbole që nuk plaken kurrë. Njëri prej tyre është zogu: shenjë e fluturimit, e lirisë, e ëndrrës dhe e dëshirës për ta kapërcyer kufirin. Në anën tjetër qëndron kafazi – hapësira e mbyllur, kufizimi, pengesa dhe pamundësia për të fluturuar. Pikërisht mbi këtë përplasje ndërtohet një nga shtresat më domethënëse të librit “Zogu në kafaz” të shkrimtarit Rizah Sheqiri.

Rizah Sheqiri është një autor me krijimtari të gjerë, veçanërisht i lidhur me poezinë dhe letërsinë për fëmijë. Emri i tij shfaqet edhe në botime e antologji të letërsisë shqipe, ndërsa bibliografitë e letërsisë për fëmijë përfshijnë edhe vepra të tij, si “Legjenda për mbretin e këngës” dhe “Peshq të vegjël”.

Këto ditë, nga Shtëpia Botuese “RB”, në redaktimin e Tanja Ivanovës nga Sofja e Bullgarisë, poete dhe redaktore, doli nga shtypi, në gjuhën bullgare, përmbledhja me poezi e poetit Rizah Sheqiri. Këtë përmbledhje autori, me shumë kujdes dhe respekt, ua kushton prindërve të tij.

Titulli “Zogu në kafaz” është i thjeshtë në dukje, por i pasur në kuptim. Ai nuk duhet lexuar vetëm si pamja konkrete e një zogu të mbyllur. Zogu është, mbi të gjitha, metaforë e njeriut që ëndërron të jetë i lirë.

Kafazi mund të jetë një hapësirë fizike, por mund të jetë edhe frika, vetmia, varfëria, kufizimi, paragjykimi apo çdo pengesë tjetër që e ndalon njeriun të realizojë ëndrrat e veta. Në këtë kuptim, libri fiton një dimension më të gjerë njerëzor: fëmija që lexon për zogun mund të shohë një krijesë të dashur e të pafajshme, ndërsa i rrituri mund të shohë pas saj edhe historinë e njeriut që kërkon hapësirë për të jetuar, menduar dhe ëndërruar.

Një varg i cituar në një shkrim kritik për Sheqirin e përmbledh bukur këtë simbolikë: “Cicërimë zogu në kafaz / Plot ëndrra, shpresa e mendime”. Këtu zogu nuk është thjesht i burgosur; ai vazhdon të këndojë. Pra, edhe brenda kufizimit mbetet gjallë shpresa.

Një nga meritat e krijimtarisë së Rizah Sheqirit është komunikimi i drejtpërdrejtë me botën e fëmijës. Autori nuk e trajton fëmijën si një lexues pasiv, të cilit duhet t’i jepet një mësim i gatshëm. Përkundrazi, ai e fton të mendojë, të ndiejë dhe të zbulojë.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme në letërsinë për fëmijë. Një vepër e mirë për fëmijët nuk duhet të jetë vetëm argëtuese, por duhet të zhvillojë edhe ndjeshmërinë, imagjinatën dhe aftësinë për të dalluar të bukurën nga e keqja.

Gjuha e Sheqirit mbështetet në thjeshtësinë e shprehjes dhe në një figuracion të kapshëm. Kjo thjeshtësi nuk duhet ngatërruar me varfëri artistike. Përkundrazi, një nga sfidat më të mëdha të letërsisë për fëmijë është të thuash gjëra të rëndësishme me fjalë të kuptueshme.

Në botën poetike të Sheqirit, natyra, kafshët, zogjtë, lulet, fëmijët dhe dukuritë e përditshme marrin shpesh një kuptim më të gjerë. Ato bëhen mjete për të folur për dashurinë, mirësinë, miqësinë, lirinë, mallin dhe shpresën.

Kështu, një zog mund të jetë zog, por njëkohësisht edhe njeri; një kafaz mund të jetë kafaz, por edhe një botë e mbyllur; ndërsa fluturimi mund të jetë thjesht fluturim, por edhe ëndrra për një jetë më të mirë.

Një karakteristikë e rëndësishme e veprës është mundësia për ta lexuar atë në dy nivele.

Në nivelin e parë është rrëfimi i drejtpërdrejtë, ai që e tërheq fëmijën: zogu, natyra, aventura dhe bota e gjallë që i rrethon personazhet.

Në nivelin e dytë shfaqet mesazhi simbolik. Këtu lexuesi më i rritur mund të zbulojë pyetje mbi lirinë, kufizimin, vetminë dhe dëshirën për të kapërcyer pengesat.

Kjo dyfishësi është një vlerë e rëndësishme e letërsisë për fëmijë. Një libër që mund të rilexohet në mosha të ndryshme dhe të japë kuptime të reja është një libër që nuk mbaron me leximin e parë.

Nëse kafazi është simboli i mbylljes, kënga e zogut është simboli i kundërt: ajo është shpresa.

Zogu mund të mos e ketë hapësirën e dëshiruar, por ende ka zërin. Mund të mos fluturojë, por ende ëndërron. Mund të jetë i kufizuar fizikisht, por imagjinata e tij nuk mund të mbyllet.

Ky është një mesazh i fuqishëm pedagogjik dhe njerëzor. Fëmijët duhet të mësojnë jo vetëm t’i njohin pengesat, por edhe të besojnë se ato mund të kapërcehen.

Në këtë aspekt, libri nuk është vetëm një tekst për fëmijë. Ai mund të lexohet edhe si një reflektim mbi vetë njeriun: sa herë që jeta na vendos përpara një kafazi, brenda nesh duhet të mbetet një zog që vazhdon të këndojë.

Vlera kryesore e “Zogut në kafaz” qëndron në aftësinë për ta bashkuar botën e fëmijës me një mesazh universal. Autori nuk e humb natyrshmërinë e ligjërimit, ndërsa pas figurave të thjeshta vendos ide që mund të kuptohen edhe nga lexuesi i rritur.

Në këtë mënyrë, libri kontribuon në pasurimin e letërsisë shqipe për fëmijë dhe në krijimin e një raporti më të ndjeshëm ndërmjet fëmijës, natyrës dhe botës njerëzore.

Rizah Sheqiri dëshmon se letërsia për fëmijë nuk është një letërsi “e vogël”. Përkundrazi, ajo mund të trajtojë tema të mëdha – lirinë, dashurinë, shpresën, vetminë dhe dinjitetin – vetëm se i shpreh me një gjuhë më të afërt me shpirtin e fëmijës.

“Zogu në kafaz” mund të shihet si një vepër ku zogu bëhet zëri i ëndrrës, ndërsa kafazi bëhet simboli i çdo kufizimi që e pengon fluturimin.

Mesazhi i veprës është i qartë dhe i bukur: edhe atëherë kur hapësira është e ngushtë, shpresa mund të jetë e madhe; edhe atëherë kur krahët janë të kufizuar, ëndrra për fluturim mbetet e gjallë.

Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron bukuria e kësaj vepre të Rizah Sheqirit: zogu nuk është i rëndësishëm vetëm sepse ndodhet në kafaz, por sepse, edhe nga kafazi, vazhdon të këndojë.

Në këtë këngë të zogut, lexuesi i vogël dëgjon një thirrje për liri, ndërsa lexuesi i rritur mund të dëgjojë jehonën e përvojave të veta. Prandaj, “Zogu në kafaz” mund të lexohet si një vepër për fëmijët, por edhe si një metaforë e bukur për vetë jetën.

Në 35 vjetorin e eksodit më të madh shqiptar nga porti i Durrësit, ku drama e  mijëra  njerëzve të cilët ikën nga atdheu i tyre në kerkim të lirisë dhe një jete me të mirë, në botën e premtuar dhe të lirë, këto ditë doli nga shtypi në gjuhën suedeze libri ”Örnens land” – ”Atdheu i shqiponjave” i autorit Sokol Demaku në botim të Shtëpisë botuese suedeze  nga Stockholm ”Solförlag”, me një përshkrim të fuqishëm të dhimbjes dhe trishtimit që rëndonte mbi vendin, teksa mijëra shqiptarë morën rrugën e mërgimit dhe sjellë në vëmendje një plagë që vijon të mbetet pjesë e historisë sonë kolektive.

Ndërsa redaktori i librit në hyrje të librit thotë:

-Një vend i ndërtuar mbi mundin kolektiv dhe disiplinën ideologjike po fillon ngadalë të plasaritet nën peshën e korrupsionit dhe premtimeve të pambajtura. Udhëtimi dramatik i Shqipërisë përmes diktaturës, luftës, izolimit dhe një demokracie të brishtë të shënuar nga kontradiktat është theksuar në këtë përmbledhje esesh. Ato janë histori të asaj që humbet kur një shpresë e përbashkët venitet dhe të asaj që megjithatë jeton.

Me nerv dhe prani poetike, autori Sokol Demaku portretizon historinë, politikën dhe çështjet e identitetit të vendit dhe humbjen e një shprese të përbashkët për të ardhmen. Është një reflektim mbi çmimin e lirisë dhe mbi aftësinë njerëzore për të duruar si pikëllimin ashtu edhe krenarinë në të njëjtën kohë.

Në vazhdim nje esse e marrë nga libri ”Örnens land” përkthye në shqip nga autori

                     “Nga lotët e nënave u bë deti i kripur”

Pranvera e vitit 1991 shënoi një periudhë të errët në historinë e Shqipërisë, kur vendi nisi të zbrazet nga populli i tij nën valën e emigracionit masiv. Edhe pse demokracia zyrtarisht kishte ardhur në vendin e izoluar dhe të varfër, kushtet ishin aq të vështira sa njerëzit nuk shihnin rrugëdalje tjetër veçse ikjen. Siç thuhet: “Nga lotët e nënave u bë deti i kripur” – një përshkrim i fuqishëm i dhimbjes dhe trishtimit që rëndonte mbi vendin, teksa mijëra shqiptarë morën rrugën e mërgimit.

Në vend që të qëndronin dhe të ndërtonin atdheun e tyre, shqiptarët u detyruan t’i lënë pas gjithçka. Ishte tragjike të shihje sesi vendi, i ndërtuar me mund e sakrifica për 45 vjet, po shembej për vetëm një vit. Ndërkohë vazhdonte edhe shkatërrimi i asaj pak gjëje që kishte mbetur, dhe kjo është një realitet që edhe sot ndikon në jetën dhe vetëdijen e shqiptarëve.

Në qytetet-port të Durrësit, Vlorës e Sarandës u zhvilluan skena dëshpërimi. Portet u mbushën me anije të mëdha e të vogla, shumë prej tyre të vjetra e të rrënuara, të tejmbushura me fëmijë, gra dhe të rinj. Njerëzit prisnin orë të tëra, të dëshpëruar për t’i shpëtuar atdheut të tyre, i cili tashmë u dukej si një burg i madh. Ata që largoheshin e dinin se ndoshta nuk do të ktheheshin më kurrë, se po humbnin jo vetëm vendin e tyre, por edhe një pjesë të identitetit dhe jetës familjare.

Paradoksi ishte se, ndërsa këto skena tragjike zhvilloheshin, dëgjoheshin premtime komike e boshe nga udhëheqësit e rinj demokratë, të cilët flisnin për ndërtimin e një Shqipërie demokratike. Shumë prej këtyre udhëheqësve dukeshin sikur besonin se krijimi i një partie me emrin “Partia Demokratike” automatikisht i bënte ata luftëtarë për demokracinë, megjithëse gjendja e vendit dhe vuajtjet e popullit tregonin një histori krejt tjetër.

Për shqiptarët, të cilët prej brezash kishin luftuar nën kushte të vështira jetese, kjo ikje masive ishte një kujtesë e dhimbshme se edhe kur ndodhin ndryshime politike, ato nuk janë gjithmonë për më mirë. Premtimet e Perëndimit për liri dhe demokraci dukeshin të largëta, kur njerëzit hidheshin mbi anije për të ikur. Ky kapitull i historisë së Shqipërisë ka lënë plagë të thella që ndihen ende sot, në një vend që ende lufton me pasojat e kësaj periudhe kaotike.

Kur Shqipëria, pas 45 vitesh komunizëm e socializëm, u përball papritur me një realitet të ri demokratik, ishte një kohë pritjesh të mëdha dhe shprese. Shumë besuan se liria më në fund ishte afër dhe se tani do të jetonin një jetë si gjithë njerëzit e tjerë në botë. Por për shumë të tjerë ajo u kthye në një zhgënjim të hidhur.

Megjithëse për premtimet e mëdha për një jetë më të mirë dhe demokraci, shumë njerëz ende nuk kanë përgjigje dhe pse kjo doli kaq katastrofik. Ata që udhëhoqën vendin në këtë periudhë të turbullt pohonin se demokracia kishte fituar, por për njerëzit e thjeshtë ishte më shumë një kohë vuajtjesh e mjerimi të shtuar. Disa prej atyre që kishin marrë pjesë në përmbysje u zhdukën gjithashtu, dhe deti Adriatik e ai Jon u bënë simbole të tragjedisë që goditi shumë shqiptarë në këtë periudhë.

Një rrëfim prekës që pasqyron këtë është ai i një nëne që vizitoi portin me vajzën e saj të vogël. Ajo vendosi lule në detin e qetë, ndërsa qante e i fliste heshtur detit, sikur kërkonte përgjigje për të dashurit e saj që nuk u kthyen më. Ajo i tregonte vajzës së saj për vëllanë, i cili u zhduk në det dhe askush nuk e dinte nëse jetonte apo ishte bërë pjesë e thellësive të tij. Kur vajza e vogël pyeti pse deti ishte i kripur, nëna iu përgjigj me trishtim se ”deti ishte bërë i kripur nga lotët e nënave”. Ky është një simbol i dhimbjes dhe pikëllimit të thellë që shumë familje bartin ende.

Gjatë asaj periudhe intensive në fund të shkurtit dhe fillim të marsit 1991, kur mijëra shqiptarë iknin nga vendi përmes portit të Durrësit, ishte një tragjedi pa skenar e pa regjisor, ku spektatorët ishin vetë të goditurit. Populli po linte atdheun, familjet dhe të afërmit, për t’u arratisur drejt të panjohurës mbi anije të tejmbushura e shpeshherë të pasigurta.

Kjo periudhë u karakterizua si një tragjedi e thellë dhe humbje, ku shpresa për një jetë më të mirë shpesh zëvendësohej nga realiteti i një beteje të vazhdueshme dhe humbjeje. Është një kujtesë se sa komplekse dhe të dhimbshme mund të jenë tranzicionet, sidomos kur bëhet fjalë për ndryshimin e të gjithë strukturës politike dhe sociale të një vendi.

Pas 45 vitesh jetese nën një diktaturë dhe përballjes me një realitet të ri politik, shumë shpresonin për një të ardhme më të mirë kur demokracia mbërriti në vend. Por, kjo u kthye në një periudhë te shënuar nga humbje dhe vuajtje të mëtejshme.

Shumë shqiptarë ndiheshin sikur po iknin nga hija e diktatorit, edhe pse ai kishte vdekur dhe statuja e tij ishte rrëzuar. Demokracia e re që u premtua nuk dukej se përmbushte pritshmëritë, dhe ata që erdhën në pushtet nuk dukeshin të sinqertë në menaxhimin e vendit në një mënyrë që reflektonte vlerat e demokracisë. Në vend të përmirësimit të situatës, dukej sikur ata që sundonin promovonin vetëm interesat e tyre dhe të atyre që i ndihmuan të arrinin pushtetin.

Si nazistët pas Luftës së Dytë Botërore, të cilët morën me vete bashkëpunëtorët e tyre kur humbën, shumë panë elitën e re të pushtetit si një grup që shfrytëzonte situatën për përfitim personal, ndërsa populli vazhdonte të vuante. Piramidat financiare dhe strukturat e tjera të korruptuara u bënë simbole të dështimit të sistemit, dhe puna dhe djersa e popullit gjatë periudhës së komunizmit u bënë objekt shkatërrimi në vend të njohjes.

Kjo periudhë e dhimbshme në historinë e Shqipërisë, e shënuar nga eksperimentet politike dhe ndryshimet sipërfaqësore, ka lënë plagë të thella. Duket sikur ishte një kohë kur të gjitha mundësitë për të ndërtuar një të ardhme më të mirë për popullin u shkatërruan, dhe ajo që mbeti ishte një komb që ndihej i braktisur nga udhëheqësit e vet dhe nga aktorë të jashtëm që kishin ushtruar ndikim mbi fatin e tyre.

Është një rrëfim mbi zhgënjimin dhe dhimbjen që ende ndikon Shqipërinë sot. Shumë e kujtojnë këtë periudhë si një kohë humbjesh dhe tragjedie të jashtëzakonshme, ku premtimet për një të ardhme më të mirë përmes demokracisë nuk u realizuan, por u kthyen në sfida dhe vuajtje të reja për popullin shqiptar. Është një kujtesë se sa komplekse dhe e vështirë mund të jetë tranzicioni nga një regjim totalitar në një rend demokratik, veçanërisht kur udhëheqësit e rinj nuk i përmbushin pritshmëritë e popullit dhe përkeqësojnë situatën që tashmë ishte e vështirë.

Gjatë kësaj periudhe, kur shumë njerëz në vend besonin se do të gjenin lirinë dhe një jetë më të mirë përmes demokracisë, ndodhi një shkatërrim shkatërrues i të kaluarës dhe një humbje e kujtimeve të rëndësishme kulturore dhe historike.

Është e dhimbshme të mendosh se si njerëzit, në dëshpërimin dhe rebelimin e tyre, digjnin gjithçka që mund të digjej – nga letrat dhe gazetat deri te librat dhe dokumentet. Kjo dëshirë për të shkatërruar të kaluarën, për të kthyer kujtimet në hi dhe pluhur, mund të shihet si një simbol i ndjenjës së thellë për të fshirë çdo gjurmë të asaj që ka qenë.

Librat dhe gazetat janë më shumë se faqe të printuara; ata bartin kujtime, histori dhe dije që janë të vlefshme për të kuptuar zhvillimin e një vendi dhe për të ruajtur trashëgiminë e tij kulturore. Kur këto dokumente digjeshin, humbeshin jo vetëm objekte fizike, por edhe pjesë të rëndësishme të kujtesës kolektive të popullit. Ka një ironi të thellë në faktin se ndërsa shqiptarët luftonin për t’u çliruar nga e kaluara, ata zgjodhën të shkatërronin provat e saj, sikur kjo të mund ta bënte të kaluarën të pavlefshme.

Mohimi i të kaluarës mund të shihet si një formë e mashtrimit ndaj vetes, një mënyrë për të shmangur përballimin me të vërtetat e vështira dhe gabimet që formuan situatën e tyre aktuale. Duke djegur librat dhe dokumentet, disa përpiqeshin të krijonin një fillim të ri, por kjo mund të ketë çuar gjithashtu në humbjen e mësimeve dhe njohurive të rëndësishme.

Është gjithashtu interesante të përmend se kishte individë që përpiqeshin të ruanin gjithçka që mund të fshihej dhe të mbrohej. Këta njerëz treguan një vullnet të fortë për të mbajtur gjallë kulturën dhe trashëgiminë e tyre, edhe kur dukej se gjithçka po shkatërrohej.

Ndërsa mbizotëronte kaosi dhe konfliktet gjatë kësaj periudhe, u pa se shumë nga ata që luftonin për ndryshim nuk kishin vetëm armiq jashtë, por edhe brenda radhëve të tyre. Djegia e librave dhe dokumenteve u bë simbolike për betejën e brendshme që karakterizonte këtë periudhë. Ishte sikur gjithçka që i kujtonte të kaluarës u bë një armik në vetvete, diçka që duhej shkatërruar për të hapur vend për të ardhmen.

Siç përmendet, historia më në fund do të gjykojë këto veprime, dhe mund të marrë kohë që e vërteta dhe pajtimi të dalin në dritë. Ndërkohë, ata që vazhdojnë të ruajnë dhe kuptojnë trashëgiminë e tyre kulturore do të luajnë një rol të rëndësishëm në ndihmën e gjeneratave të ardhshme për të kuptuar dhe për të mësuar nga e kaluara, pavarësisht përpjekjeve për ta shkatërruar atë.

BRUKSEL- Emigratët shqiptarë janë mbledhur ditën e sotme përballë godinës së Këshillit Europian, për të protestuar. Përmes kësaj proteste ata kanë kërkuar dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama. Me pankarta në duar dhe flamuj kuqezi, ata kanë bërë thirrje për ndryshim dhe rrëzimin e klasës së vjetër politike.

Protesta vjen ndërsa pritet të nisë dhe konferenca ndërqeveritare Shqipëri-Bashkimi Europian. Në këtë protestë ka folur edhe Presidenti i Demokratëve Studentë Europianë, Francesco Sismondini. Gjatë fjalës së tij, ai shprehu mbështetjen për protestuesit, duke e cilësuar rininë shqiptare si burim frymëzimi për të rinjtë në mbarë Europën./Dosja.al

– Fjala në Akademinë Përkujtimore kushtuar veprimtarit Emin Fazlija –

Sot jemi tubuar të përkujtojmë 11 vjetorin e amshimit të Kryetarit të Besëlidhjes Kombëtare Demokratike Shqiptare, z. Emin Fazlija alias Emil Kastrioti

Zotëri Emin Fazlija, rrjedh nga një familje patriotike, e cila kishte luftuar pa ndërpreje për shumë vite për bërjen e Shqipnisë Etnike.  Baba i Emin Fazliut, Haradini me shokë kishte luftuar anë e mbanë Kosovës, edhe  në Bihor e Novi Pazar. Pas mbarimit të Luftë së Dytë Botërore, ai strehohet tek miqtë besnikë, por mjerisht në fillim të vitit 1947, spiunohet nga njerëz të njohur shqipfolës, Ai i dorëzon armët për mos malltretimin e familjes, ata e lidhin mbi një trinë të vendosur në një sajë, e cila tërhiqej nga kuajt e një serbi të një fshati aty afër. Pas arrestimit pa mbajtur gjyq fare e ekzekutojnë dhe trupin e tij e masakrojnë në mënyrën ma barbare. Në moshën 10 vjeçe,  Emini mbetet jetim me vëllanë e vet Selmanin,  pa e mbush 1 vit.
Mjerisht, regjimet e dy shteteve  komuniste, Jugosllavia dhe Shqpëria, të djathtën shqiptare e kanë luftuar brenda dhe jashtë vendit duke i vrarë e burgosur, persekutuar, për të mos i lënë të ngrenë kokën deri në vitin 1990. Emini  u lind më 24.09.1937 në fshatin Vidishiq të Shalës së Bajgorës, komuna e Mitrovicës dhe, vdiç në Prishtinë me 16.06.2015.
Aktiviteti politik i Emin Fazlisë, alias Emil Kastrioti, daton nga 6 gusht 1952.  Bashkë me disa moshatarë të tij, janë betuar në Flamurin Kombëtar dhe në Zot, se do të punojnë për çlirimin e trojeve shqiptare dhe bashkimin e tyre shtetit të Shqipërisë asministrative. Është fjala për ditën kur u themelua Organizata e Parë e Rinisë Nacionaliste Shqiptare në Kosovë, kundra komunizmit pushtues serbo-sllavë. Pra, është data e themelimit të „VOTRËS KOSOVARE NACIONAL DEMOKRATIKE SHQIPTARE”, si vazhdimësi e LNDSH të „Besës Kombëtare“ të prof. Ymer Berishës.
Nga 6 gusht 1952, deri në vdekje të tij, më 16.06.2015, pra, për 63 vite veprimtarie, ka zhvilluar 1422 aktivitete në fusha të ndyshme, në veçanti kombëtare për bërjen e Shqipërisë Etnike.
I denuar politik nga Gjyqi i Lartë Ushtarak i ish-APJ-së, më 1960, si Nëntoger-rezervist i APJ-së, pasi që Gjyqi Ushtarak i Zagrebit e dënon me 8 vjet burg të rëndë, Bashkëveprimtarët e tij, Baki Dullovin nga Biçeci i Kaçanikut, me 2 vjet e 6 muaj; Mehmet Rrahim Trepçën “Xexeli” nga Vidishiqi (kushëriri i afërm i Eminit) me 2 vjet dhe Ilmi Ajvazin nga Kopërnica e Dardanës, me 9 muaj.Me largimin nga detyra të famkeqit  Aleksadër Rankoviq, Tito ka amnistuar shumë të burgosur, Emini  ka vuajtur 6 vjet burg politik të rënd në burgun famkeq të Lepogllavës.
Falë angazhimit të madh dhe sakrificave të anëtarëve “Votra”, për një kohë të shkurtër shtriu aktivitein e saj në Prishtinë, Prizren, Gjilan, Kaçanik, Shkup, Tetovë e gjerë në Zagreb.
Ka jetuar në Gjermani prej vitit 1970, deri në vdekje. Numrin e parë të revistës „BESA SHQIPTARE” e ka botuar më 28 Nëntor 1972.
Më 26 nëntor 1977 është  mbajtur Kongres i parë, në Donzdorf, afër Göppingen-it të Gjermanisë.
Demonstratën e parë Emin Fazlija, kryetar i Besëlidhjes Kombëtare  Demokratike Shqiptare, së bashku me sekretarin Vehbi Ibrahimin e bashkëveprimtarë të tjerë e kanë organizuar më 10 qershor 1978, në Shtutgart të Gjermanisë, për nder të 100-vjetorit të Besëlidhjes Shqiptare të Prizrenit.
Kongresi i -II-të i Partisë Besëlidhja Kombëtare Demokratike Shqiptare qe mbajtur në Frankfurt të Gjermanisë, më 14-15 -IV-1979, Vehbi Ibrahimi ishte nënkryetar i Komitetit Qendror.
Në vitin 1979 Besëlidhja ka organizuar demostratën e dytë në Franfurt  dhe, të tretën në München të Gjermanisë me 1980.
Bashkëpuntorët e hershëm të Bacit Emin, shiparë kanë qenë,  dr.Fuad Myftija, Isuf Begeja, Hysen Çami e shumë të tjerë. Ndërsa ata kroatë, Dr.Mladen Schwartz, politikan, filozof, publicist, Stjepan Bilandžić, emigrant politik i shquar, Marin Sopta, publicist.
Nga UDB-a jugosllave prej vitit  1946-1989 janë vra  69 patriot kroatë  politik  emigrant në  mbarë botën.
    Emin Fazlija dhe bashkëveprimtarët e tij kanë qenë vazhdimisht në shënjestër të UDB-së famkeqe.
Emini, falë Zotit, fatit dhe organeve, të rendit në Gjermani i ka shpetuar atentatit të mundshëm.
Viktimat e para të terorit të Serbosllavisë në mëgrim kanë qenë nga radhët e Besëlidhjes. Rasim Zenelaj antar shumë aktiv, plagoset rëndë në Franfurt të Gjermanisë me 14 maj 1981, me pesë plumba të një pistolete „Ceska“, nga 25 vjeçarja serbe  Zorica Aleksiq, cila pasi kapet nga policia gjermane ka pranuar se “atentatin e kam bërë me porosi të UDB-së jugosllave”.
Atentatorja është dënuar me 7 (shtatë) vjet burg. Por plumbat e zbrazur në shtyllën kurrizore të tij, e lënë përjetësisht në karrigën invalidore.
Rasim Zenelaj është ndarë nga jeta më 02.09.2025,veprimtar i njohur i çështjes kombëtare, i lindur në fshatin Sllatinë të Podujevës (Besjanës).
Sekretari i Besëlidhjes Kombëtare Demokratike Shqiptare, dëshmori Vehbi Ibrahimi, i lindur më 23.5.1938, në Uglar- Gjilan. Është viktima e parë e terorit komunist në Perëndim i vrarë, më 10.10.1981, nga UDB-a jugosllave në Bruksel-Belgjikë. Unë Xhafer Leci, Vehbi Ibrahimin e kam njohur në vitin 1970 në Kufstein të Austrisë, ishte veprimtari i parë i çështjes sonë kombëtare të cilin e kam takuar në Perëndim, meqë i spjegova se jam pjesëmarrës i demonstratave të vitit 1968-të në Gjilan, biseduam për rëndësinë e tyre…
Për këtë më ka folur Baci Emin Fazlija, se Vehbi Ibrahimi  në ditarin e tij, më kishte përmendur…
Emini qysh në moshën e Tij të hershme rinore ishte përcaktuar  të shkollohej. Shkollën fillore e kreu në Bare. Gjimnazin e Ultë në Mitrovicë, ndërsa Shkollën e Gazetarisë në Sarajevë në vitin 1955. Akademinë Tregtare (dy vite) e mbaroi në Dubrovnik. Pas vuajtjes së denimit (1966) vazhdoi studimet me korrospodencë në Univerzitetin e Zagrebit në Fakultetin Juridik, ku me sukses e përfundon Shkallën e parë. Emin Fazlija pas vetes ka lënë dy fëmijë Dritën dhe Agronin, ndërsa bashkëshortja e tij ka ndërruar jetë pak vite para vdekjes të Eminit.

Veprimtaria patriotike e politike e Emin Fazliut -alias Zekë Kosovës  (1952 -1960 – alias Arben Kosovës (1970 – 1977) – alias Emil Kastriotit  (1970 – 1999). Pas zbulimit të dy pseudonimeve të para, ka vazhduar dhe përfunduar me Emil Kastrioti.
    Si pjesmarrës  i shumë demontratave në Perëndim, si dëshmitar i ngjarjeve të kohës, dëshiroj të jap mendimin tim, sidomos në lidhje me veprimtarinë e drejtë e shumë produktive të Jusuf Gërvallës, për eleminimin e fraksioneve dhe bashkimin e të gjitha forcave progresive, të cilat punonin për çështjen tonë kombëtare. Mendoj se faktet flasin, dëshmitarët që jetojnë duhet ta thonë këtë të vërtetë. Disa e kanë thënë, por jo të gjithë. Jusufi, pamvarësisht bindjeve ideologjike, punonte për bashkimin e të gjitha fraksioneve në një forcë të vetme organizative.
Kjo mund të dëshmohet lehtë. Takimet që ka pasur Jusufi me Kadri Zekën, në Zvicër.  Jusufi e dinte se fraksionet mbrenda lëvizjes në mërgatë janë vetë shkatërruese. Prandaj u kantaktua me diplomatët shqiptare, për të bërë një pajtim të mundshëm.
Por „diplomatët“ shqiptarë e kishin me hile këtë punë dhe në vend të pajtimit bënë përçarjen e madhe. Këte e ka denocuar me fakte negociatori Sabri Novosella.
Takimi që ka kërkuar dhe ka bërë Jusufi me të vëllain  Bardhin,  me Kryetarin e Besëlidhjes, Emin Fazlija,  alias Emil Kastrioti, në Restorantin e atëhershëm “Wienerwald”, në Göppingen të Gjermanisë, më 15.02. 1980, dhe përpjekjet për takim dhe bisedime me Enver Hadrin, në Bruksel etj.
Vrasja e Jusuf e Bardhosh Gërvallës dhe Kadri Zekë, e dëmtoi shumë aktivitetin kombëtar, për bashkimin e mundshëm në një forcë të përbashkët.
Në këtë kontekst mendoj se përpjekjet e Jusufit për shkrirjen e të gjitha grupeve ilegale, në një organizatë, dëshmojnë mençurinë dhe vizionin e tij prej një ideator të nivelit të Hasan Prishtinës.
Për dallim nga disa grupime tjera të asaj kohe, të cilat në programet e tyre përmendej më shumë Kosova Republikë, ose bashkimi i saj me Shqipërinë, tek Metush Krasniqi e Jusuf Gërvalla me shokë ishte kjo kërkesë: “Lëvizja Nacional-Çlirimtare e Kosovës dhe e Viseve tjera Shqiptare në Jugosllavi” (LNÇKVSHJ).
Ibrahim Kelmendi në romanin  tij  “Atentatet” botuar në Prishtinë, v. 2007. Ka sjellur shumë  të pavërteta, duke akuzuar të djathtët, si: Emin Falinë, Sabri Novosellën, Vehbi Ibrahimin, Enver Hadrin, Musa Hotin, Rasim Zenelajn , Hafiz Gagicën etj. Nuk i ka kursyer as shokët e idealit, si Xhafer Shatrin, Abdullah Prapashticën, Xhafer Durmishin etj.
Unë  Xhafer Leci kam botuar një shkrim të gjatë me titull:

LIBRI “ATENTATET” I IBRAHIM KELMENDIT SI ROMANI I NASHO JORGAQIT “MËRGATA E QYQEVE”, duke demantuar me dëshmi të pamohueshme shumë të pa vërteta…
Pak ditë pas reagimit tim, Kryetri i Besëlidhjes Emin Fazlija, ka bërë një shkrim-reagim të ashpër, me titull: Reagim: Gënjeshtrat pamfletiste të UDB-shit Ibrahim Kelmendit
Ibrahim Kelmendi ishte i rekrutuar si informator në Sekretariatin Federativ të Punëve të Brendshme, si nxënës i shkollës së mesme; me pseudonim “SIJALICA”, në shqip “Drita “
Bedi Islami: Lëvizja (Lindje e përgjakur) – Bashkëbisedim me Ibrahim Kelmendi – -Në librin Lëvizja (Lindje e Përgjakur)  “Nuk ka pasur marrëveshje”. Pra, Ibrahim Kelmendi e ka titulluar librin sipas dëshirës së vet, me një titull inekzistent, për bashkimin e tri organizatave , të Jusuf Gërvallës LNÇKVSHJ, Kadri Zekës OMLK dhe Ibrahim Kelmendit Fronti i Kuq Popullor. Unë Xhafer Leci, pasi kam lexuar këtë libër , kam bërë një shkrim publik për media, me titull: Kush e përgjaku Lëvizjen? Duke nxjerr Ibrahim Kemenedin si projektues i kësaj vrasje të trefishtë…  Nuk kam marrë përgjigje, ata e dinë pse ?
     Emin Fazlija ka akuzuar Riza Salihun, themelues i Grupit Marksist-leninist, të quajtur “Zëri i Kosovës”, i cili bashkëpunonte me Ambasadën e Shqipërisë në Vjenë. Ai ka kontrolluar, vjedhur postën time dhe të Jusuf Gërvallës, duke e bartur në pronësinë e vet. Policia gjermane e ka zbuluar, për çka edhe ka vajtur burgun, edhe për delikte tjera…
    Besëlidhja është e vetmja parti politike shqiptare, të cilën Emin Fazlija ka arritur ta regjistrojë pranë organeve zyrtare gjermane, në fillim-vitet 1990-a.
Po ashtu, e ka regjistruar edhe në Shqipëri, me ndihmën e mikut tonë, veprimtar në gjermani zt. Berdrush Nezaj, nga Skivjani i Gjakovës, përmes miqëve të tij në Shqipëri.
Në vitin 1990 Emin Fazlija përmes telefonit lidhet me Klubin „Migjeni“ në Lubjanë. Në atë rast kishte qëlluar duke kujdestaruar ushtaraku i karrierës, Togeri Baki Mustafi. Nga atëherë përmes letrave këmbyese, Bakiu antarësohet në Besëlidhje. Në qershor 1993 Emin Fazlija udhëton në Lubjanë. Qëllimi i vizitës njohja me oficerët shqiptarë dhe kroatë të Armatës ish jugosllave, për organizim në mbrojtje të Kosovës nga pushtuesi serbo-sllavë, të cilët atëherë po zhvillonin luftë kundër pavarësisë së Kroacisë. Atje Emini takohet edhe me Major Xhafer Buza, me biznismenin Qazim Xani dhe kroatin Dobrosllav Paraga, i njohur për mbrojtjen e Vukovarit. Atë Emini e ka njohur edhe më herët në mërgim, si shumë veprimtarë tjerë kroatë, të cilët kanë bashkëpunuar me Eminin për rrënimin e Jugosllavisë.

Gjatë viteve 1995-1998, ka vepruar në kuadrin e Këshillit Kombëtar Ushtarak të Republikës së Kosovës, me seli ne Bonn të Gjermanisë. Kryetar i këtij Këshilli ka qenë prof. dr. Mujë Rugova. Ndërsa anëtarë të Këshillit kanë qenë ish-ushtarakë të karrierës nga ish-Jugosllavija, në krye me Ministrin e Mbrojtjes të Republikës së Kosovës, Kolonel Ahmet Krasniqi. Përjashtim bënte Emini, i cili ka qenë civil, i degraduar nga Gjyqi i Lartë Ushtarak i ish-APJ-së më 1961, si Nëntoger-rezervist i APJ-së, pasi që aktiviteti  „politik“, nëse mund ta quajmë ashtu, daton nga 6 gusht 1952.
Me urdhër të Ministrit të Mbrojtjes, Kolonel Ahmet Krasniqi dhe kryeministrit në ekzil dr. Bujar Bukoshi, Emin Fazlija me oficerin Agim Çelaj, tani Hero i Kosovës, me gradë lufte Gjeneral Major, më 11.03.1998, kanë udhtuar për Sarajevë. Për detyrë kanë pasur takimin me gjeneralin e Shtabit të Ushtrisë Boshnjake z. Atif Dudakoviq. Gjenerali Boshnjak, Dudakoviq, i cili e ka njohur mirë Agim Çelajn, nga koha kur ata, bashkarisht, kishin mbaruar Akademinë Ushtarake, i njofton për armatimin modern, të cilin do ua jipte 4 herë me çmim më të lirë, se sa që i kishin blerë për vete gjatë luftës në Bosnje. Fjala ishte për një armatim prej 7 milon DM, për të cilin ju ka premtuar edhe për transportin nga ana e tij, nga Sarajeva në Tiranë.
Nga kjo punë nuk ka dalur asgjë, sepse Bujar Bukoshi nuk ua ka dhënë parat e premtuara!
Bile, edhe shpenzimet e udhëtimit dhe qëndrimit të tyre 3 ditor, Stuttgart-Sarajevë, i kanë pagur nga xhepi i tyre!
Nga radhët e Besëlidhjes ka pasur një numër i konsiderueshëm  ushtarë në radhët e UÇK-së, të përkrahur moralisht e materialisht nga Kryetari Emin Fazlija. Emini  në vititet 1998-1999 ka vizituar dhe ndihmuar materialisht disa ushtarë të plagosur në spitalet e Tiranës.
Në vitin 1998, kur u kthye nga Shqipnia në Gjermani, me thirri për një takim pune.
U takam në restoranin  e stacionit të trenit në Göppingen. Baci Emin më tha:” Të dalë unë në teren e të grumbulloj mjete materiale për UÇK-në.” Unë i tregova  se momenalisht nuk mundem, sepse i kam lodhur bashkëveprimtarër dhe mërgimtarët me aksione të shumta, duke shtuar se: Republika e Kosovës- Ministria e Ekonomisë dhe Finacave është duke e finacuar luftën pavarësish fraksioneve. Ndër të tjera, Bacin Emin e njoftova se, unë në cilësin e Kryetarit me dt.23.06.1998, kam dërguar antarin e kryesisë së aktivit të LDK-së  të Kirchheim Teckut, z. Smajl Bytyqi, në Shqipni me 17.500,oo DM, për ndihma  ushqimore dhe mateiale tjera, për të përzënurit nga Kosova, të cilë përkohësisht ishin vendosur në zonat verilindore të Shqipërisë. Vërtetimin e ka lëshuar dhe nëshkruar Ministri i Financave Mr. Isa Mustafa.
Për ta dëshmuar se Kryetari i Besëlidhjes Kombëtare Demokratke Shqiptare Emin Fazlija, alias Emil Kastrioti, ka bashkëpunar me të gjithë ata cilët kanë punuar pa hile për çështjen tonë kombëtare, pavarësisht bindjeve tona ideologjike, fetare e krahinore.
Me dt. 06.04.1998 me faks ma dërgoj mua  Xhafer Lecit një Dokument-Vërtetim të shkruar në dy gjuhë, shqip e gjermanisht i vulosur dhe nëshkruar nga Kryetri Emin Fazlija, në emër të Besëlidhjes cila ishte e regjistruar zyrtarisht pranë organeve gjermane. Për udhëtim-fluturim nga Tirana, në Stuttgart të Gjermanisë ish i burgosuri politik Ramadan Bunjaku, atëherë Sekretar i Partisë UNIKOMBI, të kreytarëve ish të burgosurve politik Halil Aliema dhe Ukshin Hoti.
Me Ramadan Bunjakun unë Xhafer Leci, kemi qenë bashkëpjesëmarrës në demonstratat e viti 1968 në Gjilan. Bashkë me Ramadan Bunjakun kishte qenë i rrezikuar për ti burgosur në Shqipëri edhe Tasim Fetaj nga Tetova,  ish roje e Presidentit Prof. Dr. Salih Berisha. Një zyrtar në Aeroportin e Tiranës u kishte thënë:“ Keni fatin që po largoheni, keni qenë në kërkim nga drejtësia…Në Aeroportin e Stuttgart-it pata mjafttë vështirësi mbi një orë për ti bindur zyrtarët e rojeve kufitare të Aerprtit për leje qendrimin e tyre në Gjermani, duke garantuar ligjërisht e materialisht, se unë marrë përsipër gjithçka.Sikur mos të ishte dokumenti zyrtarë i Partisë Besëlidhja, ata do i kthenin pa asnjë dyshim  për Tiranë. Disa ditë qendruan tek unë në Köngen të Gjermanisë, pastaj i përcolla për Zvicër…
Emin Fazlija ka botuar 7 libra, po përmendi vetëm njerin nga ato.
REFERIM PËR LIBRIN “HAMID EMINI – BRUNÇAJ 1909 – 1986 “DOKTORI” I MALEVE TË LIRA TË DRENICËS DARDANE
Ky libër voluminoz prej 780 faqesh ku janë përfshirë mbi 200 personalitete atdhetare me fotografi dhe biografi , i botuar më 2009, në Prishtinë, mund të ndahet në dy pjesë, por që të dyja përbëjnë lëndën monografike, kryesisht kushtuar nacionalistit të devotshëm Hamid Eminit të fisit Brunçaj, lindur më 1909 në Novi Pazar ( Tregu i Ri ), nga babai Sherifi qe kishte lindur në Vuthaj, por që familja e tij ishte shpërngulur në Pazarin e Ri, qysh kur Sherifi ishte fëmijë. Ndërsa Hamidi lindi dhe u rrit në Novi Pazar. Babain e tij Sherifin, e vrau barbarisht xhandarmëria serbe me 1912, kur Hamidi ishte vetëm 3 vjeç…
Kujtime  sa  mresëlënëse po aq edhe provokative:
 Në Shtutgart, më 27.11. 2011, nga Kryetri i Shoqatës “Pavarësia“ Baki Mustafi, Qe organizuar promovimi i dy librave, të Nusret Pllana “Terrori i Serbisë pushtuese mbi shqiptarët” dhe ai i Emin Fazlisë alias Emil Kastriotit, “Hamid Emin Brunçaj ”Doktori” i maleve të lira të Drenicës Dardane”.
Ishte e dhimbëshme dhe e pa kuptimtë kur zëvendëskonsulli, me seli në Stuttgart, Imer Lladrovci,në fjalimin e tij përshëndeti autorin Nusret Pllanën, por jo edhe Emin Fazlinë!!!
Kurse Prof, Nusret Pllana u përqafue me Emin Fazlinë.
-Ndërsa gjatë fjalimit tim, disa  bashkëpjesëmarrës të mi në demonstratat e viti 1981 në Perëndim, filluan me zhurmë e fishkllima, që ta ndërpreja fjalimin ! Unë nga përvoja ime si veprimtar nga viti 1966 dhe, pjesëmrrës i demonstratave të vitit 1968 në Gjilan,  zmadhova zërin e mikrofonit dhe vazhdova deri në fund.
Kështu është kur disa mendje kuq, mendojnë se bota është e tyre ! Ndësa ne që kemi gjakun dhe flamurin e kuq, e duam bashkimin e Shqipnisë Etnik, pavarësisht bindjeve tona politike dhe fetare e krahinore .
Rasti i dytë- Link : https://www.zemrashqiptare.net/xhafer-leci-perkujtohet-gjeneralmajor-agim-qelaj-32818.html

Bacin Emin Fazlija, unë Xhafer Leci e kam ftuar përherë në tubimet tona të organizuara në kuadër të Shoqatës Kulturore Shqiptare “Kadri Zeka”, me seli në Nürtingen të Gjermnisë. Saherë që ka pasur kohëdhe mundësi ka marrë pjesë.

Lavdi dhe nderim të përjetshëm !
Xhafer Leci – Wernau, 20.06.2026