Vetëm tri minuta vrapim me shpejtësi maksimale mund të prodhojnë një përgjigje molekulare që duket shumë ndryshe nga ajo që ndodh pas 90 minutash ushtrime me intensitet të moderuar.

Studiuesit në Universitetin Rockefeller krahasuan mënyrën se si trupi reagon ndaj ushtrimeve të kryera me intensitete të ndryshme. Ata zbuluan se gjashtë vrapime me shpejtësi maksimale, nga 30 sekonda secili, ndryshuan pothuajse një të katërtën e proteinave të matura në gjak menjëherë pas ushtrimit. Në krahasim, 90 minuta çiklizëm të vazhdueshëm me intensitet të moderuar ndryshuan më pak se një të katërtën e një për qind të tyre. Vrapimi i moderuar në tapet ndryshoi më shumë proteina sesa çiklizmi, por gjithsesi shumë më pak sesa seanca e shkurtër e vrapimeve me shpejtësi maksimale.

Vrapimi me shpejtësi maksimale shkakton një rritje të shpejtë molekulare

Stërvitja me vrapime me shpejtësi maksimale ndryshoi gjithashtu më shumë se 200 metabolitë dhe rriti me shpejtësi nivelet e proteinave të përfshira në rritjen e enëve të gjakut, rimodelimin e indeve dhe sinjalizimin hormonal.

Disa prej këtyre proteinave duket se arritën në qarkullimin e gjakut përmes një procesi të shpejtë të sinjalizimit qelizor të quajtur shkëputja e ektodomainit në vend që të prodhoheshin dhe të çliroheshin rishtazi, pjesë të proteinave që ndodheshin tashmë në sipërfaqen e qelizave u shkëputën dhe u dërguan me shpejtësi në qarkullimin e gjakut.

Studiuesit testuan gjithashtu se si qelizat dhjamore njerëzore reagonin ndaj gjakut të mbledhur pas vrapimeve me shpejtësi maksimale. Këto qeliza treguan ndryshime të përhapura në aktivitetin e gjeneve, duke përfshirë ndryshime në mënyrën se si përpunonin lëndët djegëse, reagonin ndaj hormoneve dhe zbulonin disponueshmërinë e lëndëve ushqyese.

Ushtrimet me intensitet të moderuar prodhojnë një përgjigje më të ngadaltë

Ushtrimet me intensitet të moderuar çuan në një reagim të menjëhershëm shumë më pak dramatik. Një rritje e konsiderueshme e acideve yndyrore dhe proteinave që vijnë nga mëlçia, të lidhura me kërkesat e ushtrimeve të qëndrueshmërisë, nuk u shfaq në qarkullimin e gjakut deri tre orë pas stërvitjes.

Qelizat dhjamore njerëzore të ekspozuara ndaj gjakut të mbledhur pas çiklizmit me intensitet të moderuar treguan gjithashtu vetëm ndryshime të vogla në aktivitetin e gjeneve.

Lidhjet me shëndetin metabolik dhe plakjen biologjike

Studiuesit më pas krahasuan proteinat që reaguan ndaj ushtrimeve me informacionin shëndetësor nga më shumë se 53,000 pjesëmarrës në Bankën Biologjike të Mbretërisë së Bashkuar.

Shumë prej këtyre proteinave u shoqëruan me rrezik më të ulët për sëmundje kardiovaskulare dhe metabolike.

Modeli ishte veçanërisht i dukshëm për obezitetin, diabetin e tipit 2 dhe çrregullime të tjera metabolike. Nga 33 proteina të shoqëruara me rrezik më të ulët, 32 u ndryshuan nga vrapimet me shpejtësi maksimale, ndërsa vetëm tre u prekën nga ushtrimet me intensitet të moderuar. Më shumë se një e katërta e këtyre proteinave u lidhën gjithashtu me plakje më të ngadaltë biologjike.

“Gjëja emocionuese këtu është se vetëm disa minuta ushtrime intensive mund të shkaktojnë një përgjigje të konsiderueshme molekulare”, thotë Cohen. “Dhe ne ende e shohim atë pas tetë javësh stërvitje, gjë që na tregon se kjo përgjigje nuk është thjesht një produkt i përpjekjes së trupit për të përballuar një stres të panjohur. Mund të jetë që përgjigjet që vërejtëm janë të brendshme për ushtrimet intensive.”

Pse intensiteti i ushtrimeve mund të ketë rëndësi

Gjetjet sugjerojnë se intensiteti i ushtrimeve mund të ndikojë fuqishëm në proteinat dhe metabolitët e çliruar në qarkullimin e gjakut dhe, si rrjedhojë, në mënyrën se si indet në të gjithë trupin reagojnë.

“Është e pranuar gjerësisht se intensitete të ndryshme të ushtrimeve stimulojnë përshtatje të ndryshme në të gjithë trupin”, vëren Luke Olsen, studiuesi pasdoktoral që kreu studimet. “Megjithatë, mekanizmat molekularë që lidhin këto përshtatje të varura nga intensiteti kanë mbetur kryesisht të paqarta. Puna jonë sugjeron se ekzerkinat proteinat dhe metabolitët e çliruar në qarkullimin e gjakut pas ushtrimeve janë shumë të ndjeshme ndaj intensitetit të ushtrimeve dhe mund të jenë ndërmjetësit kryesorë të efekteve që nxisin shëndetin nga shpërthimet e shkurtra të ushtrimeve të fuqishme.”/ScienceDaily

Kohët e fundit, studiuesit në Universitetin Shtetëror të Karolinës së Veriut studiuan se si tingujt dhe mjedisi i ndryshëm ndikojnë në emocionet dhe nivelet e stresit të njerëzve.

Studiuesit u kërkuan studentëve nga Kolegji i Burimeve Natyrore i Universitetit Shtetëror të Karolinës së Veriut të mbanin kufje me anulim zhurmash ndërsa ishin ulur në një nga dy vendet – një shteg natyror i restauruar ose një zonë urbane me trafik të ngjeshur.

Përmes kufjeve, pjesëmarrësit dëgjonin ose këngën e zogjve ose zhurmën e trafikut.

Si vendndodhja ashtu edhe tingulli u caktuan rastësisht, në mënyrë që studiuesit të mund të matnin efektet e ndara të mjedisit dhe tingujve.

Vendndodhja natyrore ishte një pyll i restauruar pranë një përroi që ishte rimbjellë dhe ridizajnuar në fillim të viteve 2000.

Kishte më shumë se 70% të mbuluar me pemë dhe asnjë ndërtesë të dukshme, me pjesëmarrësit që ishin përballë pemëve.

Vendndodhja urbane ishte jashtë Unionit Studentor të Talley, një zonë e dominuar nga ndërtesa dhe beton, me pak gjelbërim.

Pas çdo seance 10-minutëshe, pjesëmarrësit raportuan se sa të stresuar ndiheshin dhe sa të rifreskuar mendërisht ishin, një masë e njohur si “rivendosje”.

Midis katër kombinimeve të testuara, pylli i restauruar me këngën e zogjve dha rezultatet më të mira.

Pjesëmarrësit raportuan nivelet më të ulëta të stresit, më pak emocione negative, më shumë emocione pozitive dhe ndjesinë më të madhe të freskimit mendor.

Në të kundërt, zhurma e trafikut në mjediset urbane pati rezultatet më të këqija.

Shkaktoi nivelet më të larta të stresit, emocionet më negative, më pak emocione pozitive dhe ndjenjën më të ulët të rimëkëmbjes mendore.

“Për pjesëmarrësit që ishin në një hapësirë ​​të gjelbër duke dëgjuar zogjtë, pati efekte të rëndësishme. Emocionet pozitive u rritën, emocionet negative u ulën, stresi u ul dhe perceptimet e ndjenjës së rikuperimit u rritën më shumë se çdo kombinim tjetër. Nga ana tjetër, patët të kundërtën e plotë kur pjesëmarrësit në një zonë gri urbane dëgjuan zhurmat e makinave dhe reagime më të përziera kur tingujt dhe zonat nuk përputheshin”, thotë autori i studimit Nils Peterson.

Kombinimi i përzier i këngës së zogjve në qytet dhe zhurmës së trafikut në pyll dha rezultate të moderuara, duke sugjeruar që si mjedisi natyror ashtu edhe tingujt e zogjve përmirësojnë në mënyrë të pavarur humorin, dhe së bashku ato ofrojnë përfitimet më të mëdha për shëndetin mendor.

“Kur ke një hapësirë ​​vërtet gri që do t’i stresojë njerëzit dhe do t’u japë atyre përvoja negative, nëse mund ta ndryshosh atë hapësirë ​​në mënyrë që të ketë tinguj natyralë, mund të përmirësosh anët negative të asaj hapësire gri”, sugjeron Peterson.

“Në hulumtimin tonë kemi prova për tingujt e zogjve, por ka edhe shumë literaturë që mbështet përdorimin e tingujve të ujit dhe gjërave të tjera në natyrë./ DPA News.

Është ndarë nga jeta mbrëmjen e së hënës (15 qershor) mjeku i njohur pediatër dhe neonatolog, Edi Tushe.

Lajmi i trishtë është bërë publik nga klinika ku ai ushtronte aktivitetin e tij, e cila i ka kushtuar një mesazh prekës në rrjetet sociale, duke e vlerësuar si një profesionist të shkëlqyer dhe një njeri me vlera.

“Sot tavolina e tij mbeti bosh. Stetoskopi heshti. Dera nuk do të hapet më për të pritur fëmijët që e donin aq shumë. Dhe zemrat tona mbetën me një plagë që nuk do të mbyllet kurrë plotësisht. Sa shumë njerëz ke ndihmuar. Sa shumë fëmijë ke shëruar. Sa shumë prindër ke qetësuar. Sa shumë dashuri ke lënë pas.”, shkruhet ndër të tjera në postim.

Doktor Edi Tushe është një prej figurave më të respektuara dhe pionier i shërbimit të kujdesit ndaj të porsalindurve dhe fëmijëve. Për dekada me radhë, me profesionalizëm, përkushtim dhe humanizëm të lartë, doktor Tushe u shndërrua në një emër të dashur dhe të besuar për mijëra familje dhe breza të tërë fëmijësh.

Postimi në Facebook

Për mikun tim, Dr. Edi Tushe

Sot po shkruaj me zemrën e copëtuar.

Ka ikje që të lënë pa frymë. Ka humbje që nuk pranohen dot. Dhe ka njerëz që janë aq të mirë, aq të dashur, aq të pazëvendësueshëm, sa duket e padrejtë që Zoti t’i thërrasë kaq heret pranë vetes.

Edi ishte njëri prej tyre.

Nuk po qaj vetëm një koleg. Nuk po qaj vetëm një mjek të shkëlqyer. Po qaj një mik të shtrenjtë, një njeri të rrallë, një shpirt të bukur që e bënte botën më të mirë vetëm me praninë e tij.

Sa herë e shihja në klinikë, më dukej sikur gjithçka bëhej më e lehtë. Kishte atë qetësinë e njerëzve të mirë, atë buzëqeshjen e butë që të jepte siguri, atë mirësinë që nuk kishte nevojë të fliste me zë të lartë për t’u ndjerë.

Sot tavolina e tij mbeti bosh.

Stetoskopi heshti.

Dera nuk do të hapet më për të pritur fëmijët që e donin aq shumë.

Dhe zemrat tona mbetën me një plagë që nuk do të mbyllet kurrë plotësisht.

Sa shumë njerëz ke ndihmuar.

Sa shumë fëmijë ke shëruar.

Sa shumë prindër ke qetësuar.

Sa shumë dashuri ke lënë pas.

Dhe ndërsa të gjithë flasin për mjekun e madh që ishe, unë dua të kujtoj njeriun e madh që ishe.

Njeriun që nuk i bëri kurrë keq askujt.

Njeriun që i trajtonte të gjithë me respekt.

Njeriun që nuk kurseu kurrë kohë, përkushtim apo zemër për ata që kishin nevojë.

Sot lotët nuk mjaftojnë për të shprehur dhimbjen.

Sepse kur largohet një njeri si ti, nuk humbet vetëm familja, nuk humbasin vetëm miqtë.

Humbet një copëz e bukur e kësaj bote.

Lamtumirë, miku im.

Lamtumirë, shoku im.

Lamtumirë, kolegu im i dashur.

Por bashkë me dhimbjen do të jetojë edhe mirënjohja që patëm fatin e madh të të kishim në jetën tonë.

U prehsh në paqe, Edi.

Ti nuk je më mes nesh, por do të jetosh përgjithmonë në zemrat tona.

Sot qielli fitoi një engjëll, ndërsa ne humbëm një njeri të pazëvendësueshëm.

Panorama

Gazetari Osman Stafa ka demaskuar propagandën e ministres së Shëndetësisë Evis Sala për të mbuluar një realitet tragjik që pacientët me kancer përballen në QSUT, e jo vetëm

I ftuar sot në ‘Kafe Shqeto’ gazetari Stafa tregon për akseleratorin e ri në spitalin Onkologjik në QSUT, një pajisje jetike për trajtimin e kancerit. Ndonëse i ardhur prej pesë muajsh, akseleratori nuk është vënë në punë për shkak të burokracive. Edhe inaugurimi i tij nga Ministria ishte një shfaqje propagandistike. Ndërsa ministrja prezantoi me video trajtimin e pacientit të parë ditën e hënë, dokumentet zyrtare tregojnë se trajtimi i parë është kryer fshehurazi ditën e mërkurë, pas denoncimeve publike dhe nga personel që nuk ishte i trajnuar për përdorimin e pajisjes së re.

Sfata ka një apel dhe për qytetarët të ngrenë zërin sepse nëse sot ata nuk po përballen me spitalet por janë të tjerë, nesër do jenë ata apo familjarët e tyre që do përballen

Hantavirusi është kruyefjala e ditëve të fundit, ku frika për një përhapje të gjerë të infektimeve është ndikuar edhe nga ajo që ndodhi me koronavirusin që u kthe në pandemi, edhe pse në rstin konkret ekspertët shprehen se kjo nuk ka shanse të ndodhë.

Ky virus ka një shkallë të lartë vdekshmërie, megjithatë mbijetesa ndaj infeksionit hantavirus nuk do të thotë gjithmonë një kthim i menjëhershëm në gjendjen e mëparshme shëndetësore. Të dhënat e reja nga Kili tregojnë se pacientët e infektuar me llojin e Andeve vazhduan të raportonin simptoma 3 deri në 6 muaj pas gjatë fazës së rikuperimit.

Interesi është rritur ndjeshëm pas rasteve të fundit të lidhura me anijen turistike MV Hondius. Kujtojmë se ky është virusi i Andeve, i cili zbulohet kryesisht në kontinentin (e Amerikës së Jugut).

Dy faktorë e bëjnë menaxhimin e tij sfidues: periudha e inkubacionit mund të jetë deri në tetë javë dhe nuk ka ilaç ose vaksinë antivirale.

Kur infeksioni nga virusi i Andeve përparon në sindromën kardiopulmonare të hantavirusit (HCPS), ai mund të shkaktojë barrë të rëndë respiratore dhe kardiovaskulare. Në këto raste, kujdesi intensiv në kohë bëhet kritik, pasi shkalla e vdekshmërisë është e lartë.

Nuk konsiderohet një kërcënim i tipit COVID-19
Hantavirusi – dhe në këtë rast lloji i Andeve – nuk është i ri për komunitetin shkencor. Prej vitesh dihet se ku është endemik, si transmetohet dhe çfarë pamjeje klinike mund të shkaktojë.

Kjo është arsyeja pse Organizata Botërore e Shëndetësisë ka theksuar se nuk ka prova që ajo mund të zhvillohet në një pandemi të ngjashme me COVID-19.

Megjithatë, përvoja që kemi pasur me koronavirusin në të kaluarën e afërt ka ndryshuar mënyrën se si vlerësohen infeksionet. Pyetja ka të bëjë jo vetëm me fazën akute, por edhe me rrjedhën e pacientëve pas shtrimit në spital.

Studiuesit në Pontificia Universidad Católica de Chile ndoqën 21 të mbijetuar nga infeksioni i virusit të Andeve për 3 deri në 6 muaj. Pacientët u ndanë sipas ashpërsisë së sëmundjes së tyre dhe nëse kishin nevojë për oksigjenim membranor ekstrakorporal, një metodë mbështetjeje që përdoret kur mushkëritë ose zemra dështojnë.
Qëllimi ishte të vlerësoheshin simptomat, funksionimi dhe cilësia e jetës së tyre pas fazës akute.

Ekipi përshkruan se të gjithë 21 pjesëmarrësit përjetuan të paktën një simptomë gjatë periudhës së ndjekjes. Më shumë se 60% thanë se nuk ishin shëruar plotësisht. Mesatarisht, çdo pacient raportoi rreth 11 deri në 12 simptoma. Këto përfshinin lodhje, pagjumësi, ankth, probleme me kujtesën, rënie flokësh, ankthe, çrregullime shqisore dhe vështirësi në lëvizje.

Në rastet më të rënda, problemet me lëvizjen dhe takikardia u identifikuan më shpesh. Megjithatë, shqetësimi i vazhdueshëm u regjistrua edhe tek pacientët që nuk kishin pasur nevojë për oksigjenim membranor ekstrakorporal, duke treguar se shërimi i zgjatur nuk shoqërohet vetëm me kujdes intensiv.

Ndjekje e pamjaftueshme pas daljes nga spitali
Qasja në shërbimet e rehabilitimit nuk ishte e njëjtë për të gjithë. Pacientët me gjendje klinike më të rënda, veçanërisht ata që i nënshtroheshin oksigjenimit me membranë ekstrakorporale, merrnin më shpesh fizioterapi ose mbështetje tjetër.

Në të kundërt, midis të mbijetuarve që nuk kishin nevojë për oksigjenim me membranë ekstrakorporale, vetëm 30% e kishin marrë një kujdes të tillë pas daljes nga spitali.

Shumë prej tyre u përpoqën t’i menaxhonin vetë simptomat e tyre, kryesisht me qetësues dhimbjesh, pilula gjumi dhe vitamina. Vetë-mjekimi ishte veçanërisht i zakonshëm midis atyre që nuk kishin nevojë për oksigjenim me membranë ekstrakorporale.

Vështirësi për t’u rikthyer në jetën e përditshme
Gjetjet treguan se gati 1 në 5 nuk ishin kthyer në punë ose shkollë gjashtë muaj pasi ishin sëmurë. Ndër ata që u kthyen, koha mesatare ishte 3.5 muaj. Shumë prej tyre raportuan performancë të reduktuar, pa ndonjë diferencim të qartë në varësi të ashpërsisë së infeksionit fillestar.

Studimi regjistroi gjithashtu ndikime sociale. Në grupin e pacientëve që kishin nevojë për oksigjenim membranor ekstrakorporal, 45.5% përjetuan stigmatizim në shkollë ose në vendin e punës për shkak të frikës nga të tjerët për sëmundjen. bw

Forcat e Armatosura të Britanisë së Madhe zhvilluan një operacion të rrallë në një nga zonat më të izoluara të botës, për t’i ardhur në ndihmë një shtetasi britanik me simptoma të dyshuara të hantavirusit.

Ngjarja ndodhi në ishullin Tristan da Cunha, në Oqeanin Atlantik Jugor.

Parashutistë dhe staf mjekësor u hodhën nga avioni

Sipas ushtrisë britanike, gjashtë parashutistë, një këshilltar i RAF dhe një infermiere ushtarake u dërguan me një mision special drejt ishullit.

Ata u hodhën me parashutë nga një avion ushtarak për të ofruar ndihmë mjekësore për pacientin britanik, i cili kishte shfaqur simptoma të ngjashme me hantavirusin.

Në videot që po qarkullojnë në internet shihet momenti kur ekipi hidhet nga rampa e hapur e avionit ushtarak.

U transportuan pajisje mjekësore dhe oksigjen

Ekipi mbërriti në ishull duke transportuar pajisje mjekësore, oksigjen dhe ndihma humanitare për pacientin.

Operacioni u realizua me avionin ushtarak RAF A400M, i cili u nis nga baza RAF Brize Norton dhe bëri ndalesë në Ascension Island.

Misioni u mbështet gjithashtu nga një avion furnizimi RAF Voyager.

Ishulli konsiderohet një nga më të izoluarit në botë

Tristan da Cunha ndodhet në Atlantikun Jugor dhe konsiderohet një nga vendet më të largëta dhe më të izoluara të banuara në botë, gjë që e bëri operacionin edhe më të vështirë. Panorama

Eksperti i shëndetit publik, Erion Dasho, ka ngritur shqetësimin se hantavirusi është i pranishëm në Shqipëri. Sipas Dashos, hantaviruset përbëjnë një familje të madhe virusesh me pasoja të ndryshme klinike te njeriu. Ai shpjegon se lloji i njohur si “hantavirusi i Andeve” ka qarkulluar kryesisht në Amerikën e Jugut dhe karakterizohet nga transmetimi fillestar nga brejtësit te njeriu, por në raste të caktuara mund të kalojë edhe nga njeriu te njeriu.

“Kjo nuk është diçka e re, është konstatuar prej më shumë se 10 vitesh në Kili dhe Argjentinë, ku pacientët kanë infektuar edhe mjekët që nuk kanë respektuar masat mbrojtëse”, tha ai.

Dasho thekson se rastet në Shqipëri janë sporadike dhe shumë të rralla. Sipas tij, në vend ka pasur një shpërthim në vitet ’80, ndërsa aktualisht shumica e rasteve kalojnë si viroza të zakonshme. Megjithatë, ai paralajmëron se në rastet me komplikacione, hantavirusi mund të jeyë agresiv dhe të kenë vdekshmëri më të lartë krahasuar me vende të tjera europiane.

Sipas ekspertit, një nga burimet kryesore të infektimit është kontakti me brejtësit, veçanërisht minjtë e arave, si dhe me jashtëqitjet dhe urinën e tyre. Kur këto thahen dhe kthehen në pluhur, grimcat mund të thithen përmes rrugëve të frymëmarrjes. Ai shton se mënyra të tjera infektimi përfshijnë edhe kafshimin e brejtësve ose konsumimin e ushqimit të kontaminuar prej tyre.

“Hantaviruset janë një familje e madhe virusesh me pasoja të ndryshme klinike te njeriu. Hantvirusi në fjalë njihet si i Andeve sepse ka qarkulluar lirisht në Amerikën Jugore. Karakteristika e hantaviruseve janë kalimi nga brejtësit te njeriu. Hantavirusi i Andeve ka edhe mundësinë e kalimit nga njeriu te njeriu. Kjo nuk është diçka e re, ka më shumë se 10 vite që është konstatuar në Kili dhe Argjentinë, zona ku ai qarkullon. Pacientët kanë infektuar mjekët që janë kujdesur pa respektuar masat.
Rastet në Shqipëri janë sporadike, numërohen me gishtat e dorës. Ka pasur një shpërthim në vitet ’80, por momentalisht janë shumë të rralla. Shumica e rasteve kalojnë si një virozë e zakonshme. Por në rastet me komplikacione, variantet që transmetohen në Shqipëri janë agresive dhe kanë një vdekshmëri më të lartë në krahasim me hantaviruset që janë në Gjermani apo vende të tjera.
Fati i keq i Ballkanit është që hantavirusi që prek minjtë e vegjël të arave, që ka një shenjë të verdhë në qafë dhe njihet edhe si miu i verdhë i arave, bëhet bartës i hantavirusit të Beogradit dhe ka një shkallë vdekshmërie të lartë kur komplikohet me komplikacione pulmonare. Ky virus e ka prekur Shqipërinë, është aktiv prej disa dekadash.
Varet vetëm nëse qytetarët kanë kontakt me jashtëqitjen dhe urinën e minjve. Kur ato nuk pastrohen dhe thahen, më pas kthehen në pluhur dhe grimcat mund të merren nëpërmjet rrugëve të frymëmarrjes. Variantet e tjera janë nga kafshimi i brejtësve ose kur jashtëqitjet e tyre kontaminojnë ushqimin”, tha ai.

Kreu i OBSH-së ka reaguar pas alarmit të ngritur për frikën e rrezikut të hantavirusit.

Në një letër, e cila është bërë publike, drejtuar banorëve të Tenerifes, Tedros Adhanom Ghebreyesus i siguron se hantavirusi nuk ka të bëjë me COVID-19.

“E di që jeni të shqetësuar. E di që kur dëgjoni fjalën ‘shpërthim’ dhe shikoni një anije që lundron drejt brigjeve tuaja, shfaqen kujtime që asnjëri prej nesh nuk i ka harruar plotësisht. Dhimbja e vitit 2020 është ende reale dhe unë nuk e shpërfill atë për asnjë moment”, shtoi ai.

Shefi i OBSH-së theksoi se rreziku aktual i shëndetit publik nga virusi “mbetet i ulët”.

“Ky është vlerësimi i OBSH-së dhe ne nuk e bëjmë atë lehtë”, shtoi Ghebreyesus. BW

Gjinekologia Xhensila Omeri, e ftuar në emisionin “News24 Fundjavë” me moderatoren Megi Latifi, ka ngritur alarmin për përhapjen në rritje të sëmundjeve seksualisht të transmetueshme, sidomos HIV-AIDS.

Sipas saj, një nga problemet më shqetësuese është fakti që shumë persona diagnostikohen pas viteve të gjata nga infektimi, madje edhe pas një dekade, duke rritur ndjeshëm rrezikun e përhapjes tek të tjerët gjatë kësaj periudhe.

Omeri theksoi se trendi i infektimeve është në rritje, ndërsa shpesh rastet zbulohen jo nga kontrolle rutinë, por vetëm pasi pacientët shfaqin komplikacione të avancuara.

Një tjetër fenomen që, sipas saj, ndikon në përhapjen e këtyre sëmundjeve është edhe turizmi seksual.

“Sëmundje seksualisht të transmetueshme quhen epidemia e heshtur. Ka persona që diagnostikohen pasi kanë 10 vite të diagnostikuar, çka shton riskun për infektimin e personave të tjerë gjatë kësaj kohe.
Trendi i infektimeve është rritës, Më shumë se numrat shqetësues është fakti që diagnostikohen jo nga një check up rastësor por problemeve që shfaqen nga infektimi me HIV prej vitesh.
Meshkujt janë 3.5 herë më shumë në numër të infektuar, një nga arsyet janë marrëdhëniet homoseksuale. Nga ana tjetër meshkujt kanë më shumë partnerë se femrat dhe nuk përdorin edhe masa mbrojtëse si prezervativi.
Një nga indikatorët është edhe turizmi seksual, ka vajza që vijnë të punojnë dhe ofrojnë shërbime seksuale në vendin tonë. Kjo është evidente, kam edhe paciente të tilla që ndiqen me analiza dhe kontrolle”, tha ajo.

Mjekja apeloi për rritjen e ndërgjegjësimit, kryerjen e kontrolleve periodike dhe përdorimin e masave mbrojtëse, si mënyra kryesore për të frenuar përhapjen e infeksioneve seksualisht të transmetueshme. bw

Një studim i ri ndërkombëtar ka nxjerrë në pah barrën e rëndë që vazhdon të ketë meningjiti në nivel global, duke shkaktuar mbi 250 mijë vdekje çdo vit, ku më shumë se një e treta e të cilave janë fëmijë, kryesisht në Afrikë.

Sipas kërkimit të publikuar në The Lancet Neurology, në vitin 2023 u regjistruan rreth 2.54 milion raste dhe 259 mijë vdekje nga kjo sëmundje. Autorët e studimit theksojnë se këto janë vlerësimet më të plota deri më sot, bazuar në analizën e 17 patogjenëve të ndryshëm.

Megjithatë, shifrat mbeten me një shkallë pasigurie: ekspertët vlerësojnë se numri i vdekjeve mund të variojë nga 202 mijë deri në 335 mijë, ndërsa rastet nga 2.2 deri në 2.93 milion në vit.

Meningjiti është një inflamacion i membranave që rrethojnë trurin dhe palcën kurrizore, i shkaktuar nga viruse, baktere apo kërpudha. Forma bakteriale konsiderohet më e rrezikshmja, pasi mund të jetë fatale brenda 24 orëve nëse nuk trajtohet menjëherë.

Studimi vjen në një kohë kur një shpërthim i fundit në Britania e Madhe shkaktoi dy viktima nga 22 raste të infeksionit invaziv meningokokal B. Autoritetet shëndetësore reaguan me një fushatë të gjerë, duke administruar rreth 11 mijë vaksina dhe 14 mijë doza antibiotikësh.

Ekspertët theksojnë se, megjithëse që nga viti 2000 vaksinimi global ka ndihmuar në uljen e rasteve dhe vdekjeve, progresi është më i ngadaltë krahasuar me sëmundje të tjera infektive.

Rajonet më të prekura mbeten vendet e varfra në të ashtuquajturin “rripi afrikan i meningjitit”, nga Senegali deri në Etiopia. Vendet si Nigeria, Çadi dhe Nigeri raportojnë nivelet më të larta të infeksionit dhe vdekshmërisë.

Faktorët kryesorë të rrezikut për përfundime fatale përfshijnë lindjen e parakohshme, peshën e ulët në lindje dhe ndotjen e ajrit, sipas studimit.

Sipas objektivave të Organizata Botërore e Shëndetësisë, synohet një ulje me 50% e rasteve dhe 70% e vdekjeve nga meningjiti deri në vitin 2030, krahasuar me nivelet e vitit 2015. Por shkencëtarët paralajmërojnë se ritmi aktual i përmirësimit është rreth gjysma e asaj që kërkohet për të arritur këto objektiva.

Ata nënvizojnë gjithashtu se në shumë vende, sidomos atje ku sistemet shëndetësore janë të dobëta, një pjesë e madhe e rasteve dhe vdekjeve nga meningjiti mbeten të paraportuara, duke e bërë edhe më të vështirë luftën ndaj kësaj sëmundjeje. bw