Një numër i madh shqiptarësh nga diaspora pritet të mbërrijnë sot në Tiranë për të marrë pjesë në protestën e 35-të kombëtare kundër kryeministrit Rama dhe qeverisë së tij.

Sipas deklaratës së njërit prej koordinatorëve të protestës së diasporës, një grup protestuesish po vjen nga Igumenica, ndërsa një pjesë tjetër do të hyjë në Shqipëri përmes pikës kufitare të Muriqanit.

Ai i bëri thirrje kryeministrit të dorëhiqet sa s’është vonë dhe t’i hapi rrugë një qeverie tranzitore apolitike.

“Disa shqiptarë nga Zvicra, Italia dhe Greqia kanë udhëtuar drejt Igumenicës dhe po vijnë nga Jugu. Belgjika, Franca, Austria, Britania dhe Gjermania po vijnë nga Veriu. Kemi udhëtuar dy ditë të plota. Ky kushtrim për të bashkuar zërin është i jashtëzakonshëm.

Lançimi që kemi bërë nga Britania ka qenë që kjo duhet të jetë protestë politike. Kemi vendosur kusht që protesta të jetë politike. I bëjmë thirrje Ramës, mbretit pa kurorë, se e ke bërë baltë. Jemi këtu me një kusht të vetëm, dorëhiqu sa s’është vonë dhe hapi rrugë një qeverie tranzitore apolitike”, deklaroi koordinatori i protestës së diasporës.

Siç tregojnë edhe pamjet, shqiptarët kanë krijuar një varg kilometrik automjetesh në rrugë, ku nuk mungojnë flamujt kuqezi. Panorama

Një grup shoqatash dhe organizatash shqiptare me bazë në Mbretërinë e Bashkuar i kanë dërguar një letër të hapur Qeverisë dhe Kuvendit të Shqipërisë, ku shprehin mbështetje për protestat qytetare që vazhdojnë prej mbi një muaji në vend dhe dënojnë dhunën policore ndaj protestuesve.

Letrës së hapur të tyre i është bashkuar edhe shkrimtarja Lea Ypi, e cila ka shpërndarë atë në rrjete sociale. Në letrën drejtuar qeverisë theksohet se protestat e përditshme paqësore po shpalosin thelbin e një shoqërie civile gjithnjë e më të ndërgjegjshme dhe më të organizuar, dhe se ato janë një shprehje e pastër e demokracisë në veprim dhe një e drejtë kushtetuese.

“Protestat e përditshme paqësore po shpalosin thelbin e një shoqërie civile gjithnjë e më të ndërgjegjshme dhe të organizuar. Mijëra qytetarë shqiptarë, ndër ta të rinj, prindër, profesionistë dhe studiues, kanë dalë në rrugë për të mbrojtur pasuritë natyrore të vendit, hapësirat publike dhe të drejtën për t’u dëgjuar nga institucionet e shtetit.

Këto protesta janë shprehja më e pastër e demokracisë në veprim, e drejta kushtetuese dhe demokratike e çdo qytetari për të shprehur mendimin dhe për t’i kërkuar llogari institucioneve shtetërore. Është pikërisht për këtë arsye që dënojmë me forcë çdo formë të dhunës, frikësimit apo represionit ndaj protestuesve paqësorë.”, thuhet në letër.

Në letër janë renditur gjithashtu 4 kërkesa kryesore drejtuar qeverisë: transparencë të plotë për ligjet, vendimet dhe kontratat që lidhen me mbrojtjen e mjedisit dhe pasurive natyrore, llogaridhënie për shitjen ose dhënien me koncesion të pasurive shtetërore, mbrojtjen e interesit publik si parim themelor në politikat e zhvillimit ekonomik, si dhe nisjen e një dialogu të vërtetë e konstruktiv me përfaqësuesit e shoqërisë civile dhe protestuesit.

Letra është firmosur nga 11 organizata shqiptare që veprojnë në Mbretërinë e Bashkuar, UKAP Foundation, Kosovar Albanian Youth Against Violence, British Albanian Culture & Arts Association, Edinburgh University Albanian Society, Cambridge Uni Albanian Society, LSE Albanian Society dhe UCL Albanian Society.

LETRA E PLOTE:

Të nderuar përfaqësues të Qeverisë dhe Kuvendit të Shqipërisë,

Ne, shoqatat dhe bashkësitë shqiptare të themeluara dhe me bazë në Mbretërinë e Bashkuar, shprehim mbështetje për protestat qytetare në Shqipëri dhe dënojmë dhunën policore ndaj protestuesve paqësorë.

Protestat e përditshme paqësore po shpalosin thelbin e një shoqërie civile gjithnjë e më të ndërgjegjshme dhe të organizuar. Mijëra qytetarë shqiptarë, ndër ta të rinj, prindër, profesionistë dhe studiues, kanë dalë në rrugë për të mbrojtur pasuritë natyrore të vendit, hapësirat publike dhe të drejtën për t’u dëgjuar nga institucionet e shtetit.

Këto protesta janë shprehja më e pastër e demokracisë në veprim, e drejta kushtetuese dhe demokratike e çdo qytetari për të shprehur mendimin dhe për t’i kërkuar llogari institucioneve shtetërore.

Është pikërisht për këtë arsye që dënojmë me forcë çdo formë të dhunës, frikësimit apo represionit ndaj protestuesve paqësorë.

I bëjmë thirrje qeverisë shqiptare të marrë parasysh kërkesat thelbësore të lëvizjeve protestuese, të cilat kanë të bëjnë me:

Transparencën e plotë në lidhje me ligjet, vendimet dhe kontratat që prekin mbrojtjen e mjedisit dhe të natyrës, duke përfshirë projektet që ndikojnë në zonat e mbrojtura, lagunat bregdetare dhe ekosistemet ujore të vendit;

Llogaridhënien e institucioneve publike lidhur me shitjen ose dhënien me koncesion të pasurive shtetërore, duke garantuar se çdo vendim i tillë i nënshtrohet shqyrtimit publik, konsultimit paraprak dhe mbikëqyrjes parlamentare;

Mbrojtjen e interesit publik si kriter themelor dhe i panegociueshëm në çdo politikë zhvillimi ekonomik, duke refuzuar modele që i japin prioritet interesave private të ngushta ndaj të mirave kolektive të shoqërisë;

Dialogun e vërtetë dhe konstruktiv me përfaqësuesit e shoqërisë civile dhe lëvizjeve protestuese.

Me respekt dhe me shpresë,

UKAP Foundation

Kosovar Albanian Youth Against Violence

British Albanian Culture & Arts Association

Edinburgh University Albanian Society

Albanian Book Lovers Culture Club

Cambridge Uni Albanian Society

LSE Albanian Society

Diasporas Speaking

UCL Albanian Society

Successful Mothers

Gjurmë Iliriane

Ditën e sotme protesta hyn në ditën e 35 dhe pritet që në vendin tonë të mbërrijnë një numër i madh shqiptarësh nga diaspora.
Aktivisti Olgert Rakipllari i ftuar në “Fundjavë” në News 24 deklaroi se në Tiranë ka mbërritur një numër i lartë protestuesish nga diaspora dhe pritet të vijnë ende.
Ai tha se organizimi do të jetë madhështor.
Rakipllari dekalaroi se qeveria po e ndjen rrezikun dhe tani po kërkon që të provokojë me qëllim që qytetarët të bëhen “kurban” për politikanët.

“Ky është një organizim madhështor, na janë bashkuar nga të gjitha qytetet e diasporës.
Tani në mëngjes kanë nisur të bashkohen brenda në Tiranë dhe do të jetë një organizim madhështor.
Sytë dhe zemra janë nga diaspora, sepse ata janë më të prekurot, sepse janë larguar për shak se gjërat nuk funksionojnë.
Diaspora është më e vështira për t’u kapur dhe intimiduar.
Mendoj që sa më shumë zgjatet protesta aq më shumë konsolidohemi, ndërsa qeveria mendon se do të lodhem. Ne jemi çdo ditë edhe më kreativë.
Në fillim nuk e pranonin protestën, pastaj e konsideruam e tani po përdor metodë përça e sundo, por shqiptarët tashmë janë zgjuar dhe masa e konsoliduar është koshiente dhe po e mban revoltën që të mos devijojë ku do pushteti.
Ka një masë solide dhe qeveria po e ndjen presionin. Tani po I ndan në të mirë dhe të këqinj, por ne nuk kemi ndasi.
Ndajmë mendime të ndryshme, sepse dhe brenda familjeve s’ka mendim të njëjtë. Ka nga ata që duan përshkallëzim, sepse jemi edhe në provokimin e pushtetit.
Mendojmë se protestuesit janë provokuar dhe kundërsulmi ishte joproporcional, gazi lotsjellës ishte i patolerueshëm. Kjo do të sjellë rebelim.
Po ndjejnë fundin dhe kërkojnë që protestat të jenë të dhunshme dhe që qytetarët të bëhen kurban për ta”, tha Rakipllari.

Mbahet sot, në orën 19:00, protesta e 35-të masive, ku qytetarët kërkojnë largimin e qeverisë dhe dorëheqjen e panegociueshme të kryeministrit Edi Rama.

Protesta e sotme është mbarëkombëtare ku diaspora pritet të jetë në Tiranë në mbështetjes së revoltës 35 ditore. Autokolonat janë nisur që nga dita e djeshme ndërsa policia ka deklaruar se çdo shtetas shqiptar që do të hyjë në territor këto ditë do t’i nënshtrohet një kontrolli të imtësishëm. Kjo është parë si përpjekje që diaspora të mos jetë pjesë e protestës në Tiranë.

Grumbullimi i protestuesve është parashikuar të nisë në sheshin “Skënderbej”, ndërsa më pas marshimi do të vijojë drejt godinës së Kryeministrisë, ku protestuesit do të shprehin kërkesat e tyre.

Kërkesa kryesore e protestës mbetet dorëheqja e kryeministrit Edi Rama. Organizatorët kanë deklaruar se protestat do të vazhdojnë deri në përmbushjen e kësaj kërkese, duke ftuar qytetarët të marrin pjesë masivisht në atë që cilësohet si protesta e 34-t radhazi.

“Ju erdhi fundi”, është mesazhi që organizatorët kanë përcjellë në thirrjen e tyre për pjesëmarrje në protestën. bw

“Për javë të tëra, dhjetëra mijëra shqiptarë janë ngritur, demonstruar, debatuar dhe shpresuar”, pa mbështetjen e qartë të Bashkimit Evropian dhe shteteve anëtare të tij, denoncojnë një kolektiv qytetarësh nga diaspora shqiptare në Evropë, në një letër të hapur drejtuar udhëheqësve evropianë.

LE COURRIER DES BALKANS

Për demokracinë, dinjitetin qytetar dhe të ardhmen e Shqipërisë

Të nderuar drejtues të Evropës,

Po ju shkruajmë nga Shqipëria, nga Franca, Italia, Gjermania, Belgjika, Greqia dhe nga çdo cep i Evropës ku shqiptarët kanë marrë me vete kujtimet, shpresat dhe dashurinë për vendin e tyre.

Ne jemi shqiptarë.

Disa prej nesh jetojnë në Shqipëri. Të tjerë janë detyruar të largohen për të kërkuar diku tjetër mundësitë, dinjitetin dhe të ardhmen që vendi i tyre nuk ua ofronte më.

Megjithatë, largësia nuk e ka zbehur kurrë lidhjen tonë me atdheun.

Prej javësh, dhjetëra mijëra shqiptarë po ngrihen, po protestojnë, po debatojnë dhe po shpresojnë.

Ata nuk po e djegin vendin e tyre.

Ata nuk kërkojnë privilegje.

Ata kërkojnë të dëgjohen.

Ata kërkojnë llogaridhënie.

Ata kërkojnë një të ardhme.

Dhe na kujtojnë një ide të thjeshtë:

Shqipëria nuk është në shitje.

As brigjet e saj.

As malet e saj.

As lumenjtë e saj.

As zonat e saj të mbrojtura natyrore.

As interesi i saj publik.

As demokracia e saj.

Ne refuzojmë që shkatërrimi i natyrës të quhet “zhvillim”.

Ne refuzojmë që betoni që mbulon plazhet, pyjet dhe peizazhet e mbrojtura të paraqitet si përparim.

Ne refuzojmë që pasuritë e një vendi të tërë të përvetësohen gradualisht nga një grusht njerëzish, ndërsa qytetarëve të zakonshëm u kërkohet të presin në heshtje.

Së fundmi, në faqet e Financial Times, Kryeministri ynë, Edi Rama, zgjodhi t’u përgjigjej kritikëve të tij me dy fjalë që tronditën thellë një pjesë të madhe të popullit shqiptar:

“Fuck you.”

Dy fjalë.

Dy fjalë që zbulojnë më mirë se çdo fjalim i përgatitur me kujdes hendekun që është krijuar mes një pjese të pushtetit dhe atyre që ai është i thirrur t’u shërbejë.

Sepse kur një udhëheqës u përgjigjet në këtë mënyrë atyre që vuajnë, atyre që protestojnë, atyre që ende guxojnë të besojnë te demokracia, kjo nuk është thjesht një fyerje.

Është një vizion i pushtetit absolut, madje arbitrar, ku respekti nuk i detyrohet më qytetarëve, por u kërkohet prej tyre.

Po ju shkruajmë sepse na ka ardhur në majë të hundës.

Na ka ardhur në majë të hundës të shohim Evropën që duartroket fjalimet për reformat, ndërsa kthen kokën nga ana tjetër kur qytetarët denoncojnë korrupsionin, klientelizmin, shkatërrimin e mjedisit, largimin e një brezi të tërë, rrënimin e besimit publik dhe arrogancën e pushtetit.

Na ka ardhur në majë të hundës ta shohim vendin tonë të paraqitet si një histori suksesi, ndërkohë që kaq shumë nga bijtë dhe bijat e tij largohen sepse nuk shohin më të ardhme aty.

Na ka ardhur në majë të hundës të shohim qytetarë të guximshëm të trajtohen si armiq vetëm sepse refuzojnë të heshtin.

Ne nuk ju kërkojmë të zgjidhni një kamp politik.

Ju kërkojmë të zgjidhni kampin e demokracisë.

Kampin ku qeveritë dëgjojnë popullin e tyre.

Kampin ku respektohet liria e shprehjes.

Kampin ku kritika nuk barazohet me tradhti.

Kampin ku qytetarëve nuk u kërkohet të heshtin kur institucionet pushojnë së mbrojturi ata.

Historia e Evropës është shkruar nga popuj që patën guximin të ngriheshin.

Punëtorët e Gdańskut.

Studentët e Pragës.

Berlinasit përballë Murit.

Gratë që kërkuan të drejtën e votës.

Qytetarë që, në një moment të historisë së tyre, refuzuan të pranonin se përçmimi ishte çmimi i stabilitetit.

Pse guximi i tyre duhet të festohet në librat e historisë dhe të shpërfillet kur shfaqet sot?

Ne kemi protestuar.

Ne kemi shkruar.

Ne kemi folur.

Ne kemi kaluar kufij për t’u bashkuar me ata që mbushin sheshet e Tiranës.

Dhe ajo që kemi parë nuk ishte as urrejtje, as dhunë.

Pamë diçka shumë më të fuqishme.

Qytetarë që refuzojnë ta braktisin vendin e tyre në duart e indiferencës.

Ja pse po ju shkruajmë.

Jo për të kërkuar dhembshurinë tuaj.

Por për të kërkuar vëmendjen tuaj.

Sepse heshtja ndërkombëtare shumë shpesh interpretohet si leje për të vazhduar.

Sepse devijimet autoritare lulëzojnë kur demokracitë zgjedhin të shohin nga ana tjetër.

Sepse një popull që ngrihet në mënyrë paqësore meriton më shumë sesa përçmim.

Dhe sepse, në fund të fundit, Evropa nuk do të gjykohet nga fjalimet që mban për demokracinë.

Ajo do të gjykohet nga popujt që zgjedh të dëgjojë kur ata i bëjnë thirrje për ndihmë.

Ne ftojmë të zgjedhurit, intelektualët, gazetarët, mbrojtësit e mjedisit, artistët, sindikalistët dhe të gjithë qytetarët e përkushtuar ndaj vlerave demokratike të qëndrojnë përkrah nesh.

Jo për një parti.

Jo për një udhëheqës.

Por për një parim të thjeshtë:

Asnjë qeveri nuk është mbi popullin e saj dhe asnjë vend nuk duhet të trajtohet si mall.

Shqipëria nuk është në shitje.

Populli i saj nuk është në shitje.

E ardhmja e saj nuk është në shitje.

Paris, qershor 2026

Kolektivi i qytetarëve të diasporës shqiptare në Evropë

Avokati Kastriot Berberi, i cili jeton prej rreth tre dekadash në Londër, theksoi se politika në Shqipëri e sheh diasporën si një kërcënim.

Në intervistën për News24, ai u shpreh se qeveritë nuk kanë dhënë asnjë kontribut për të, ndërsa shtoi se nëse do të njihej potenciali dhe dijet që kanë njerëzit që jetojnë në diasporë, vendi do të ishte më i zhvilluar.

Ai përmendi një rast që sipas tij kishte qenë Dhoma e Lordëve që e kishte ftuar për të pritur kryeministrin shqiptar dhe jo autoritetet shqiptare. Po ashtu, sipas tij, në një tjetër rast, ministri i Jashtëm nuk e kishte njohur.

“Kam qenë atje 30 vjet dhe nuk jam ftuar asnjëherë në samite. Kur vjen qeveria socialiste apo ish qeveria demokratike nuk ftohesha asnjëherë nga autoritetet shqiptare, nga ambasadori apo ministri i jashtëm. Kur erdhi kryeministri herën e fundit, më ftoi pala britanike që të pres kryeministrin, mora ftesë nga Dhoma e Lordëve.

Prapë në parlament isha në një tavolinë me përfaqësues të Britanisë dhe Shqipërisë, ministri i Jashtëm më përshëndet si i huaj. Ai nuk më njihte. Jam politikani i parë shqiptar i zgjedhur me vota në Britani. Pavarësisht se u shpreh me shumë dashamirësi, dhe më dha vlerësim, nuk ishte i informuar. “, tha ai.

Sipas tij, klasa politike në Shqipëri nuk do ta njohë potencialin e diasporës.

“Nuk duan ta njohin potencialin e diasporës. E shohin kulturën e dijen e diasporës si kërcënim për pushtetin e tyre. Ne ndihmojmë me kritika e kërkesë llogarie. Ne më tepër ndihmojmë me anën intelektuale. Sa njerëz inteligjent ka në diasporë. Nëse kryeministri mund të kishin marrë inteligjencën shqiptare në diasporë, Shqipëria do të ishte më e zhvilluar. “, shtoi avokati.

Duke u ndalur te platforma e PS “Deputeti që Duam”, ai theksoi se nuk aplikoi sepse refuzon që të marrë pjesë në një proces që caktohet nga kryetari.

“Nuk aplikova te “Deputeti që duam”. Nuk aplikoj dot në një proces në një proces që caktohet nga kryetari. Dua të votohem në sistemin një anëtar në votë. Dua demokratizimin e partive.”, shtoi më tej avokati.

Vijoi edhe dje për të 23-ën ditë radhazi protesta e mijëra qytetarëve kundër qeverisë Rama.

Sakaq një grua mori fjalën në podiumin e improvizuar duke denoncuar sjelljen e policisë së shtetit në kufi ndaj makinave të diasporës që erdhën në atdhe dy ditët e fundjavës për protestën.

Ajo u shpreh se makinat e diasporës u gjobitën me gjobë maksimale dhe nuk u lanë të largoheshin në vendet e tyre pa paguar gjobat.

Gruaja: E di si e priti ky shtet i korruptuar diasporën tonë. Duke ulur kursin e këmbimit. Kështu e priti diasporën. Turp! A thua se vetëm kjo do të mjaftonte? Të gjithë makinat që shkelën kufirin janë gjobitur me gjobat maksimale. Mbi 125 mijë e lekë, ose 450 mijë lek. E papranueshme që bijtë tanë të gjobiten me gjoba maksimale. Turp! Nuk i lanë pa paguar gjobat të kalonin kufirin. Duhet të ktheheshin prapë që të paguanin gjobat që të kalonin kufirin. gsh

Nador Bakalli, i cili jeton prej 23 vitesh në Kanada, shprehu mbështetjen e tij për protestat e rinisë, duke theksuar se shqiptarët jashtë vendit janë të vendosur të qëndrojnë pranë në përpjekjen për të sjellë ndryshim politik në Shqipëri.

Në një intervistë për News24, ai deklaroi se diaspora në Kanada ka organizuar tri protesta në mbështetje të tubimeve që po mbahen në Tiranë.

“Jetoj prej 23 vitesh në Kanada. Ika për një jetë më të mirë që nuk e gjeja dot në Shqipëri. Ne ikëm atje për të qenë të vërtetë, për të mos qenë të pavërtetë këtu. Kthimi ynë është për një arsye: kemi zgjedhje vetëm të vijmë si turistë dhe na numërojnë si turistë. Ne duam që të mos jetë kjo edhe për fëmijët e mi. Ne kemi ikur prej hallit. Na kanë dëbuar e degdisur”, deklaroi Bakalli, duke shtuar se në Kanada janë organizuar me sukses 3 protesta në përkrahje të tubimeve në Tiranë.

Duke bërë një paralizëm me rrëzimin e regjimit komunist në vitin 1990, aktivisti tha se revolta e sotme ka ardhur si pasojë e mbushjes së kupës nga ana e pushtetit, ku si shkëndijë shërbeu ngjarja e dhunës në Zvërnec.

Sipas tij, parlamenti dominohet nga krimi, ndërsa kritikoi edhe sulmet e deputetëve ndaj diasporës për pjesëmarrjen në protestë.

“Në vitin ’90 është bërë sebeb një gjenerator në qytetin Studenti. Tani u bë sebeb Zvërneci, por këtu ka një mal me të këqija. Zvërneci ishte shkëndija, është thyer frika. Jam krenar për të rinjtë tanë që kanë mbushur sheshin dhe kanë kuptuar thelbin e kësaj pune.

Me mënyrën se si po ecën vendi, i dominuar nga krimi i organizuar, arsimi i rrënuar, spitali janë për faqe të zezë, krimi bën kërdinë, cakton deputetë dhe dominon parlamentin.

Deputetët anatemojnë emigrantët. A kanë fytyrë këta? Këta janë hipokritë. Ne jemi këtu për të përkrahur të rinjtë tanë. Diaspora është me ju deri në fund të kësaj gjëje. Ky ven nuk ka të ardhme nëse ne nuk bëjmë ndryshimin themeltar.”, shtoi ai.

Qindra mijëra qytetarë u mblodhën mbrëmjen e së shtunës në qendër të Tiranës në protestën e radhës kundër qeverisë, ku krahas thirrjeve për dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama, vëmendje të veçantë tërhoqën edhe pankartat me mesazhe prekëse dhe ironike të mbajtura nga pjesëmarrësit.

Në tubim morën pjesë rreth 250 mijë qytetarë, ndërsa ishte e lartë edhe prania e shqiptarëve të ardhur nga diaspora për t’iu bashkuar protestës. Qytetarët kërkuan largimin e kryeministrit dhe të qeverisë së tij, duke deklaruar se Shqipëria ka nevojë për ndryshim.

Mes pankartave që tërhoqën më shumë vëmendje ishin mesazhe që lidhen me emigracionin, të rinjtë dhe vështirësitë ekonomike në vend. Një prej tyre shkruante: “Jam këtu sepse çdo lamtumirë në aeroport ma copëtoi zemrën”, një referencë ndaj largimit të vazhdueshëm të shqiptarëve drejt emigracionit.

Po ashtu, protestuesit mbanin pankarta me mbishkrime si:
• “Rama ik, Shqipëria s’pret më”;
• “Më thanë se fëmijët nuk merren me politikë, por pse politika po luan me të ardhmen time?”;
• “Nga Zvërneci deri në Rrjoll, Shqipëria thotë boll”;
• “Bijtë e nënës në kurbet, tradhtarët në pushtet”;
• “Rinia nuk është për eksport”;
• “Sot një pankartë, nesër një valixhe, zgjidheni vetë”;
• “Sot protestoj për mbesën time që e puth një herë në vit, kur mund ta puthja çdo ditë”;
• “E di Europa që rroga minimale është 500 euro dhe qeraja 450?”;
• “Kush është burrë, kush është djalë, Zotit dhe Atdheut me i dalë”;
• “Partitë nuk janë pronë private dhe as populli dekor”. bw

Kryefjala e ditës së 21 të revoltës popullore ishte diaspora. Ishte i lartë numri i atyre që morën rrugën nga kudo ku jetojnë në botë dhe u bënë pjesë e protestës masive që “pushtoi” dje kryeqytetin.

Në rrjet është bërë virale videoja e një vajzë të vogël, e cila është e rritur jashtë vendit dhe reciton vargje malli për Atdheun, ndërsa thekson edhe problematikën e gjuhës shqipe se duhet t’u mësohet brezit të ri që po rriten jashtë.

“Pse o mami shqip s’më flet, ç’faj kam unë që jam në gurbet, a më kuptoni ju shokët e mia sa rëndë më vjen e sa turp kam, sepse s’di flas shqip dhe shqiptar jam. Si të flas moj mami im kur të shkoj në Kosovë në pushim, si t’i shkruaj shokëve një letër si të flas me gjyshin tim. Të lutem mami në shkollë shqipe më regjistro, a e di gjyshi si na tha, kudo të jemi mos e harrojmë se shqiptar jemi,
Shqip do flas e do shkruaj edhe nëse jam në vend të huaj, gjuhën e nënës shqipe e kam jam krenar se shqiptar jam! “, shprehet ajo. bw

Shqipëria ka hyrë në një periudhë të ashpër të zhvillimeve demografike, duke u renditur në katër vendet e para në botë sa i takon tkurrjes së numrit të të rinjve, së paku deri në vitin 2050.

Situata alarmante u pasqyra në një dokument të fundit për të rinjtë nga Divizioni i Popullsisë në Kombet e Bashkuara, në të cilin thuhet se Shqipëria pritet të humbasë pothuajse 43% të grupmoshës 15-24 vjeç nga 2025-2050.

Në vitin 2000, Shqipëria numëronte mbi gjysmë milion të rinj (544 mijë), ndërsa pas dy dekadash e gjysmë, kjo shifër do të arrijë në vetëm 195 mijë, duke vënë në dilemë ekzistencën ekonomike dhe shoqërore të vendit.

Kombet e Bashkuara vërejnë se në 225 vende të botës, Shqipëria klasifikohet e treta pas Kinës dhe Ukrainës për tkurrjen e numrit të të rinjve në tri dekadat në vijim.

Krahasimi global e nxjerr Shqipërinë në një pozitë më të rëndë se edhe Japonia apo Italia, simbolet botërore të plakjes. Ndërsa Japonia po humbet vetëm 28% të rinisë së saj, Shqipëria po e bën këtë me një ritëm pothuajse dy herë më të shpejtë, duke djegur etapa demografike që kombeve të tjera u kanë marrë shekuj, sipas të dhënave OKB-së.

Përkeqësimi bëhet edhe më agresiv për shkak se të rinjtë do të bëhen një grup shumë i vogël në raport me popullsinë totale. Në vitin 2000, Shqipëria kryesonte Europën për popullsinë e re në moshë, ku 15-24-vjeçarët zinin 17.2% të popullsisë totale.

Në vitin 2025, ata zunë vetëm 13,6%, ndërsa në vitin 2050 pritet të jenë vetëm 11.3%, sipas projeksioneve të OKB-së. Kjo rënie e vendos Shqipërinë në zonën e kuqe të vendeve që po konsumojnë të ardhmen përpara se ajo të mbërrijë.

Studimet kombëtare kanë verifikuar se tkurrja e numrit të të rinjve ka emigrimin si faktor themelor, që më pas ngushton bazën e lindjeve për dekadat në vijim.

Profesor Ilir Gëdeshi, i cili prej vitesh studion fenomenet demografike dhe emigrimin në vendin tonë, këto ditë publikoi një kërkim rreth prirjeve aktuale të emigrimit.

Z. Gëdeshi thotë se tendencat e reja tregojnë se, Shqipëria ka kaluar, nga një emigrim masiv i motivuar nga mbijetesa drejt një emigrimi gjithnjë e më selektiv dhe strukturor, i cili po prek në mënyrë disproporcionale të rinjtë dhe shtresat më të arsimuara të popullsisë.

Pasojat e këtij modeli të ri emigrimi, tha ai, po reflektohen në tkurrjen dhe plakjen e popullsisë, në mungesat në rritje të fuqisë punëtore, veçanërisht asaj të kualifikuar, në frenimin e konsumit dhe në thellimin e një sërë problemesh sociale.

“Emigrojnë kryesisht të rinjtë. Janë dy grupe. Janë një pjesë që sapo përfundojnë shkollën e mesme, shkojnë për studime. Ata shkojnë në Gjermani dhe Itali.

Ndërsa ata që mbarojnë universitetin shkojnë në Gjermani. Këta që janë 18 vjeç e sipër shkojnë për studime universitare dhe për të mos u kthyer, ndërsa këta që përfundojnë universitetin këtu marrin diplomat dhe ikin. Ky është një fenomen”, – është shprehur te “Studimi i prirjeve aktuale të migrimit në Shqipëri” të zotit Gëdeshi, Mirela, pedagoge në Vlorë.

Emigrimi i të rinjve

“Emigrojnë kryesisht të rinjtë. Janë dy grupe. Janë një pjesë që sapo përfundojnë shkollën e mesme, shkojnë për studime. Ata shkojnë në Gjermani dhe Itali. Ndërsa ata që mbarojnë universitetin shkojnë në Gjermani. Këta që janë 18 vjeç e sipër shkojnë për studime universitare dhe për të mos u kthyer, ndërsa këta që përfundojnë universitetin këtu marrin diplomat dhe ikin. Ky është një fenomen”

Ndërsa shumë vende në Europë po mbajnë balancën përmes politikave të tërheqjes së emigrantëve, Shqipëria po luan ende rolin e donatorit të burimeve njerëzore.

Shqetësimi që shtrohet nuk është më se si do të rritet ekonomia, por si do të mbijetojë vendi ynë, i cili deri në vitin 2050 do të ketë humbur gjysmën e të rinjve të sotëm, duke bërë që Shqipëria të përballet me provën më të vështirë të historisë së saj moderne.

Nëse trendi nuk përmbyset me masa urgjente, viti 2050 do ta gjejë Shqipërinë me shkolla të zbrazura, biznese pa punëtorë dhe një shoqëri që numëron ditët e fundit të vitalitetit të saj.

Më keq se rajoni dhe Europa

Shqipëria kryeson listën globale për rënien e numrit të të rinjve, por edhe vendet e Ballkanit Perëndimor si Bosnja, Kosova dhe Maqedonia e Veriut po tkurren me shpejtësi, ndonëse më pak se Shqipëria.

Sipas të dhënave të OKB-së, Kosova do të ketë tkurrjen më të fortë të të rinjve në rajon pas Shqipërisë, me rreth 40% ndërmjet 2025 dhe 2050, Bosnja me 35%, Maqedonia e Veriut me 34% dhe Serbia, me një ritëm më të ulët 23%.

Shqipëria po pëson një lloj shkretimi të moshës së re që nuk gjen paralele në rajon. Ndërsa vende si Serbia apo Bosnja kanë nisur të plaken dekada më parë, ritmi me të cilin rinia shqiptare po tkurret është unik. Ne po humbasim avantazhin tonë konkurrues më të madh, duke u shndërruar në një vend që po zbrazet më shpejt se Maqedonia e Veriut apo Mali i Zi.

Në raport me Europën, kontrasti bëhet edhe më i dhimbshëm, pasi Shqipëria po plaket me shpejtësinë e vendeve më të pasura të kontinentit, por pa pasur bazën e tyre ekonomike apo sistemet e tyre të mbrojtjes sociale.

Ndërsa vendet europiane po arrijnë të ruajnë qëndrueshmërinë demografike falë politikave të mirëfillta sociale dhe tërheqjes së emigrantëve, Shqipëria ka hyrë në dekadën e katërt që po shërben si furnizuesi kryesor i këtyre vendeve me emigrantë të rinj.

Krahasimi tregon se ne jemi në një rrugëtim të kundërt me pjesën tjetër të botës së zhvilluar; ndërsa ata po menaxhojnë tranzicionin, Shqipëria po përballet me një kolaps të mirëfilltë të moshës 15-24 vjeç.

Nëse e shohim këtë ecuri në hartën e Europës Lindore, Shqipëria po ndjek skenarin më dramatik, pasi ndryshe nga vende të tilla si Polonia, ne nuk po arrijmë të krijojmë kushtet që ky brez të qëndrojë apo të kthehet.

Të rinj ka, por zgjedhin të emigrojnë

Z. Gëdeshi tha se hulumtimi i fundit ka treguar se, gjatë dekadës së tretë dhe të katërt të tranzicionit, krahas faktorëve ekonomikë, të cilët janë më të zbutur, janë shfaqur edhe dy grupe të reja motivesh, faktorët arsimorë, të lidhur si me arsimimin e fëmijëve ashtu edhe me vetëzhvillimin e të rriturve, dhe perceptimi i përhapur i “mungesës së perspektivës në Shqipëri”.

Eksperti vërejti se është rritur pakënaqësia ndaj korrupsionit, zhgënjimi nga mungesa e meritokracisë dhe transparencës, besimi tek institucionet është në nivele të ulëta, cilësia e shërbimeve dhe infrastrukturës është e dobët, si dhe faktorë të tjerë të ngjashëm.

Të dhënat e fundit zyrtare tregojnë se 49.7% e shtetasve shqiptarë në gjendjen civile jetonin jashtë vendit duke u dominuar nga moshat e reja. Të dhënat zyrtare referojnë se grupmosha 0-14 vjeç është rreth 18% e diasporës, të rinjtë ose grupmosha 15-29 vjeç përfaqësojnë rreth 24%, grupmosha aktive (15-64 vjeç) përfaqëson rreth 77% dhe grupmosha mbi 65 vjeç është rreth 5%.

Ndërsa popullsia vendase paraqet zhvillime krejt të kundërta, ku dominon mosha mbi 55 vjeç.

Z. Gëdeshi tha se studimet tregojnë për emigrim të vazhdueshëm edhe në vijim, pasi prirjet janë të larta. Ai tha se emigrimi, kryesisht i të rinjve të arsimuar dhe të kualifikuar drejt vendeve të zhvilluara të Bashkimit Europian pritet të vijojë.

Sipas tij kombinimi i intensitetit të lartë të emigrimit gjatë 35 vjetëve, kthimi i pakët i emigrantëve dhe norma aktuale e ulët e fertilitetit kanë çuar në një zvogëlim absolut të popullsisë shqiptare dhe sidomos të grupmoshave të reja.

Në Censin e 2011, grupmosha 15 deri në 29 vjeç përfaqësonte 25.2% të popullsisë, ndërsa në Censin e 2023 arriti në 17.9% ose 7.3 pikë përqindje më pak.

Rrjedhimisht, edhe në kushtet e një emigrimi potencial të lartë (d.m.th. një pjesë e madhe e shqiptarëve që deklarojnë synimin për të emigruar), kapaciteti demografik i Shqipërisë për të prodhuar emigrantë do të zvogëlohet në perspektivë nga reduktimi i popullsisë.

Gëzimi, pedagog në Universitetin e Elbasanit, thotë për studimin e zotit Gëdeshi se “kur largohet një pjesë e madhe e popullsisë, pjesa që mbetet është ajo që ose nuk ka mundësi ose nuk do të emigrojë.

Rrjedhimisht emigrimi fillon të pakësohet, por jo të shmanget. Për shembull, kur i pyet studentët në auditor ose nxënësit e shkollave të mesme, nëse duan të emigrojnë, ata e shprehin këtë dëshirë…”

Arsyet e largimit pas rënies së komunizmit

Ndryshe nga e kaluara, kur emigrimi nxitej kryesisht nga varfëria dhe përpjekja për mbijetesë, sot emigrimi është rezultat i ndërveprimit të shumë faktorëve, thotë z. Gëdeshi.

Faktori arsimor lidhet me studentët që kërkojnë arsim universitar më cilësor jashtë vendit, profesionistët, si mjekët e rinj, që shkojnë jashtë për specializim, si dhe prindërit e shqetësuar për arsimimin e fëmijëve të tyre.

“Veçanërisht domethënëse në intervista ishin rrëfimet që zgjeronin kategorinë ‘të tjera’, pakënaqësia ndaj korrupsionit, mungesa e meritokracisë dhe transparencës, niveli i ulët i besimit te qeveria dhe institucionet, cilësia e dobët e shërbimeve dhe infrastrukturës, si dhe faktorë të ngjashëm” që po largojnë të rinjtë nga vendi.

Besmiri, një i ri 26-vjeçar me arsim të mesëm nga Tropoja, vendosi të largohej vitin e kaluar drejt Gjermanisë. Me arsim të mesëm dhe me kualifikime në agjencitë shtetërore profesionale, ai nuk mund të sistemohej në Tiranë.

Me pagë jo më shumë 50 mijë lekë në muaj, ai nuk mundi të përballojë qiranë e lartë dhe kostot e jetesës në kryeqytet. Tani ka siguruar një kontratë pune dhe po mendon të tërheqë drejt Gjermanisë edhe dy bashkëmoshatarë që ende jetojnë në Tropojë.

“Shkaku kryesor i emigrimit është mungesa e perspektivës. Është një çështje ekonomike dhe sociale; të rinjtë nuk ndihen mirë sepse sistemi nuk funksionon si duhet. Mungesa e perspektivës është faktor vendimtar.

Këtu mungesa e meritokracisë ka rol të rëndësishëm. Për mendimin tim, aspekti ekonomik lidhet ngushtë me mungesën e meritokracisë dhe me korrupsionin. Këto janë të ndërthurura: është e vështirë të fillosh diçka nëse nuk ke lidhje partiake. Është pothuajse e pamundur”, shprehet për studimin e zotit Gëdeshi, Altini, student në Vlorë.

“Nëse më parë faktorët shtytës të emigrimit kanë qenë kryesisht ekonomikë, sot e shoh mentalitetin si arsye kryesore. Po rritemi me idenë se ‘këtu nuk bëhet’ dhe se duhet të largohemi jashtë, sepse atje i kemi gjërat më të lehta”, shprehet Flora, studente në Shkodër.

Të rinjtë që kanë nivel të lartë arsimor dhe duan të integrohen në tregun e punës nuk munden sepse nuk kanë profesionet e lidhura me pretendimet e tyre ose me shkollën që kanë bërë. Punët janë shofer, kamerier, pastrues, shofer për të shpërndarë ushqimet, kuzhinier, etj., u shpreh, Majlinda, eksperte ekonomie në Tiranë.

“Struktura e ekonomisë ka rëndësi. Ku do të punojnë inxhinierët. Nuk ka një raport midis zhvillimit të tyre dhe pritshmërive. Është një raport i zhdrejtë. Dhe kjo bën që të rinjtë të ikin”, tha Teuta, pedagoge në Vlorë.

“Në Gjirokastër ka shumë vende pune, por kryesisht në shërbime. Në shërbime, vendet e punës janë për recepsionist, kamerier, banakier, etj. Por të rinjtë duan punë sipas profesionit”, tha për studimin e zotit Gëdeshi, Fredi, biznesmen në Gjirokastër.

Anketa të realizuara nga Regional Cooperation Council (RCC) për periudhën 2021-2023 tregojnë se emigrimi potencial në Shqipëri luhatet ndërmjet 42 dhe 49%, duke e renditur vendin të dytin në Ballkanin Perëndimor.

Ndërsa një anketë e realizuar nga Fondacioni Friedrich-Ebert në vitin 2024 tregon se 35.5% e të rinjve shqiptarë shprehin një dëshirë “të fortë” ose “shumë të fortë” për të emigruar.

Genti, një student nga Elbasani, shprehet se, “Tetë në dhjetë nga shokët e mi mendojnë si unë, domethënë të emigrojnë. Disa mendojnë të vazhdojnë shkollimin jashtë, si unë që dua të shkoj për studime masteri, dhe pastaj të qëndrojnë. Të tjerë kanë profesione, si infermierë dhe mund të fillojnë menjëherë punën jashtë”.

Ndryshimi i profilit të emigrantëve, drejt të rinjve dhe individëve me nivel më të lartë arsimimi, mbështetet nga një numër i konsiderueshëm anketimesh dhe studimesh të realizuara gjatë viteve të fundit.

Pasojat

Pasoja më e menjëhershme dhe më dërrmuese është thyerja e skemës së pensioneve, ku pakësimi i të rinjve nga 544 mijë në vetëm 195 mijë në 2050 do të thotë se barra për të mbajtur të moshuarit do të bjerë mbi supet e një numri gjithnjë e më të vogël punëtorësh.

Ky raport i përmbysur do të detyrojë shtetin, ose të rrisë në mënyrë drastike taksat mbi punën, duke dekurajuar edhe më tej ata pak të rinj që mbeten, ose të shkurtojë përfitimet për të moshuarit, duke rritur varfërinë në këtë moshë.

Në një treg pune që po tkurret me shpejtësi, sektorët strategjikë si turizmi, bujqësia dhe teknologjia do të përballen me një krizë akute për krah pune dhe inovacion, pasi energjia dhe idetë e reja që sjell grupmosha 15-24 vjeç do të jenë në deficit kritik.

Ekspertët e ekonomisë lajmërojnë se bizneset shqiptare do të gjenden përballë një zgjedhjeje të vështirë. Të rrisin pagat në nivele të papërballueshme për të mbajtur punonjësit, ose të mbyllin aktivitetet për mungesë stafi, gjë që do të çonte në stanjacion ekonomik afatgjatë.

Vakumi do të detyrojë Shqipërinë të ndryshojë politikat e saj të migracionit, duke u kthyer nga një vend që eksporton njerëz në një vend që duhet të importojë punëtorë nga kultura të largëta për të mbajtur gjallë shërbimet bazë, fenomen që tashmë ka nisur.

Ky ndryshim do të sjellë sfida të mëdha të integrimit social dhe do të tjetërsojë strukturën tradicionale të shoqërisë sonë. Mungesa e të rinjve do të sjellë më pak konsum, më pak investime në arsim, duke e kthyer Shqipërinë në një ekonomi statike që nuk ka forcën e brendshme për t’u rritur apo për t’u përshtatur me zhvillimet globale.

Për më tepër, pasoja sociale e këtij procesi është zbrazja e zonave rurale dhe periferike, ku shkollat do të mbyllen dhe qytetet e vogla po kthehen në bujtina ku jetojnë vetëm të moshuarit.

Ky çekuilibër do të rrisë presionin mbi kryeqytetin, por edhe Tirana do ta ndiejë peshën e një popullsie që plaket, ku kostot e sistemit shëndetësor do të trefishohen për shkak të sëmundjeve kronike që shoqërojnë moshën e thyer.

Investimet e Huaja Direkte do të shmangen, pasi asnjë korporatë e madhe nuk investon në një vend ku nuk ka një bazë të rinjsh të trajnuar dhe ku tregu i brendshëm po zvogëlohet çdo ditë.

Në planin politik, pesha e votuesve të moshuar do të diktojë agjendat kombëtare, duke u fokusuar më shumë te mbrojtja sociale sesa te zhvillimi dhe e ardhmja, gjë që do ta mbajë Shqipërinë në një rreth vicioz të mungesës së progresit.

Pa një brez të ri që trashëgon kulturën, traditat dhe gjuhën, ekzistenca jonë si komb do të vihet në pikëpyetje, jo nga faktorë të jashtëm, por nga një vetëvrasje e ngadaltë demografike./MONITOR

Më 20 qershor në Tiranë do të mbahet një protestë madhështore mbarëkombëtare.

Ashtu si ç ishte njoftuar edhe në ditët e kaluara një grup shqiptarësh janë nisur me makina nga Anglia në shenjë proteste për t’u bashkuar nesër para Kryeministrisë.

Aktivisti Bledar Meti denoncoi në programin e pasdites në News 24, përballë Ola Brukos se në pikat e kalimit kufitar do të përdoret alibia e mungesës së internetit për të penguar hyrjen e tyre në territorin e Republikës së Shqipërisë.

Meti deklaroi se për të shmangur vonesat protestuesit janë ndarë në grupe dhe do të hyjnë në Shqipëri nga pika doganore të ndryshme.

“Jemi ndarë në tre grupe, kemi informacione se dogana në Muriqan do të na sjellë pengesa.

Një grup po vjen nga Hani i Hotit, 25 makina janë ndarë nga Serbia dhe do të vijnë nga Kosova.

Qeveria aktuale është gati për të përdorur të gjitha metodat për të mbajtur pushtetin.

Do të marshojmë drejt Shkodrës, nëse hasim pengesa do të bëjmë presion.

Kemi informacion se do të përdoret alibia se s’ka internet.

Sakrifica jonë është për një atdhe normal që qeveriset nga një qeveri normale.

Nëse ne kalojmë pa pengesa jemi 190 makina të gjithë bashkë.

Ky është një udhëtim simbolik sepse pjesa më e madhe ka ardhur me avion, kjo është një protestë dhe po i themi shoqërisë që jemi me ju”.

Duam të ndryshojmë Kodin Elektoral dhe të kemi një sistem nga proporcional rajonal në kombëtar, në Parlament të çojmë njerëz të moralshëm.

Duhet numërim votash elektronik dhe jo me komisione bipartizane.

Të ulet numri i të punësuarve në administratë”, deklaroi aktivisti.