Zëvendëskryeministri rus vazhdonte të ecte, por nuk po arrinte t’i shmangej një grupi gazetarësh me pyetje rreth krizës në rritje të karburanteve në vend.

Aleksandr Novak pranoi se prodhimi i naftës kishte rënë për shkak të “mirëmbajtjes së paplanifikuar” në rafineri, por refuzoi të thoshte se pse ishte e nevojshme ajo.

Kjo ndodhi më 4 qershor. Më 9 qershor, Ministria e Energjisë publikoi një deklaratë që e sqaroi çështjen.

“Kompanitë në sektorin e karburanteve dhe energjisë janë përballur me një rritje të sulmeve ajrore armike që kanë çuar në komplikime të përkohshme në furnizime”, thuhej në të.

Kjo ishte hera e parë që autoritetet ruse pranonin se sulmet e intensifikuara të Ukrainës ndaj sektorit të naftës gjatë këtij viti kishin çuar në ulje të prodhimit dhe mungesa. Dhe kjo erdhi me një pranim nga presidenti rus, Vladimir Putin, se Rusia kishte nevojë për mbrojtje më të mira ajrore.

Goditjet në hidrokrakerë

Arsyeja mund të mos jetë vetëm rritja e sulmeve — por edhe shënjestrimi më i saktë.

Nikhil Dubey, analist i lartë kërkimor në Kpler, një kompani e inteligjencës së mallrave, tha se çelësi nuk ishte vetëm goditja e rafinerive, por kalimi në goditjen e pjesëve të caktuara të tyre.

“Ajo rafineri ka njësi të ndryshme. Le të themi se njëra është kolona e distilimit. E thjeshtë, ku ngroh naftën bruto dhe dalin produkte të ndryshme”, i tha ai Radios Evropa e Lirë.

“Është një njësi bazë ose kryesore sepse është ajo që pranon naftën bruto. Çfarëdo rrjedhash që dalin nga ajo njësi, nuk janë të tregtueshme…. Nuk mund ta vendosësh drejtpërdrejt atë rrjedhë në rezervuarin e benzinës.”

Këtu hyjnë njësitë dytësore të rafinerisë, për shembull hidrokrakeri, i cili mund të heqë squfurin nga rrjedha për të prodhuar naftë dizel. Ai përbëhet nga pjesë më të sofistikuara që gjithashtu kërkojnë shumë më tepër kohë për t’u zëvendësuar.

“Këto janë pajisje që nuk janë lehtësisht të disponueshme në vendin e uzinës, apo jo? Pasi ta kesh dëmtuar atë makineri, duhet të bësh porosi… sepse është pajisje e specializuar, kërkon kohë furnizimi”, tha Dubey.

Kohët e furnizimit mund të zgjasin javë ose muaj, dhe sanksionet perëndimore ndaj komponentëve i kanë bërë ato edhe më të gjata.

Të dhënat e Kpler tregojnë se kapaciteti i jashtë funksionit i njësive dytësore të përpunimit në Rusi në maj ishte rreth 1.2 deri 1.3 milionë fuçi në ditë më i lartë se një vit më parë, me “një pjesë të konsiderueshme” të shkaktuar nga sulmet me dronë. Hidrokrakerët përbënin një pjesë të madhe të kësaj: 250.000 fuçi në ditë krahasuar me 50–60.000 vitin e kaluar.

Reuters raportoi më 1 qershor se prodhimi i naftës dizel në Rusi ra me 10 për qind në maj, pas një rënie prej 10 për qind në prill.

“Nëse sulmuesit godasin vazhdimisht pajisje të atij lloji, efekti ekonomik është shumë më i madh sesa nëse godasin vetëm rezervuarë magazinimi ose njësi primare të rafinimit”, i tha Radios Evropa e Lirë Tatiana Mitrova nga Qendra për Politikën Globale të Energjisë (CGEP) në Universitetin Columbia.

“Me fjalë të tjera, jo të gjitha sulmet janë të barabarta: dëmtimi i ngushtimeve të specializuara është shumë më i vështirë për t’u përballuar sesa dëmtimi i aseteve më të thjeshta dhe më lehtësisht të zëvendësueshme”, shtoi ajo.

Sulme të përsëritura

Një tjetër aspekt është se Ukraina ka goditur vazhdimisht të njëjtat rafineri disa herë radhazi, duke vonuar më tej riparimet.

“Kjo është një prirje relativisht e re. Do të thosha se po e shohim gjithnjë e më shumë në vitin 2026 sesa më parë”, tha Isaac Levi, analist për Rusinë në Qendrën për Kërkime mbi Energjinë dhe Ajrin e Pastër (CREA), për Radion Evropa e Lirë.

Më parë, tha ai, sulmet i nxirrnin rafineritë jashtë funksionit për “tre, katër, pesë ditë”, por kjo nuk është më gjithmonë rasti.

Një rast i fundit është Tuapse, një port eksportues nafte dhe kompleks rafinerie në Detin e Zi, i cili u godit tri herë në prill dhe më pas dy herë në maj.

Videot e publikuara nga Radio Evropa e Lirë kanë treguar re të mëdha tymi të zi që ngriheshin mbi qytet dhe llumra të trasha nafte që depërtonin në det. Para këtyre sulmeve, njësia e tij qendrore e distilimit të naftës bruto u godit në natën e Vitit të Ri 2025, ndërsa një terminal nafte u godit në nëntor 2025.

Të dhënat e CREA tregojnë se ngarkesat e naftës në Tuapse në maj ishin 91 për qind më të ulëta se një vit më parë.

Tuapse është gjithashtu një shembull se si Ukraina ka vazhduar fushatën e saj kundër objekteve të porteve eksportuese të naftës së Rusisë. Por kjo duket të ketë qenë më pak efektive — me kohë shumë më të shpejta riparimi.

Një rast i tillë është Ust-Luga, në bregun baltik të Rusisë. Ajo u godit gjatë një fushate masive sulmesh në fund të marsit që u vlerësuan se kishin nxjerrë jashtë funksionit rreth 40 për qind të kapacitetit të eksportit të naftës së vendit.

Por efektet duket se kanë qenë afatshkurtra. Të dhënat e CREA sugjerojnë se ngarkesat e naftës bruto në Ust-Luga, porti i katërt më i madh eksportues i Rusisë, u rritën me 49 për qind nga muaji në muaj në maj, ndërsa objekti u rikthye në funksion — duke pastruar një radhë anijesh cisternë që ishte krijuar në Gjirin e Finlandës.

“Ust-Luga u rikuperua vërtet”, tha Levi. “Me portet, do të thosha se ato kanë qenë pak më rezistente.”

Krizë — apo pikë kthese?

Fushata ajrore e Ukrainës kundër instalimeve të naftës ruse nuk është e re. Në vitin 2025, mungesa të karburanteve u raportuan gjithashtu si pasojë e sulmeve ukrainase.

Por shkalla e sulmeve është rritur këtë vit.

Media britanike The Economist citoi të dhëna të përpiluara nga projekti ACLED (Armed Conflict Location and Event Data), një grup monitorimi, për objektiva që ndodheshin të paktën 100 kilometra larg kufijve të Ukrainës.

“Nga viti 2022 deri në fund të vitit 2024, 335 sulme përmbushnin këtë përkufizim. Në vitin 2025, Ukraina kreu 658 sulme të tilla — pothuajse dy herë më shumë në një vit sesa në tre vitet e mëparshme së bashku. Këtë vit, me ritmin aktual, Ukraina është në rrugë për të kryer mbi 800 sulme të thella”, thuhej në raport, duke shtuar se modelimi i vetë medias sugjeronte se shifrat e vitit 2025 mund të kishin qenë tri herë më të larta.

Ministria ruse e Mbrojtjes ka pretenduar numra gjithnjë e në rritje të ndërprerjeve të dronëve, ndërsa Bloomberg raportoi një numër rekord sulmesh ndaj objekteve të naftës në maj, pas një rekordi të mëparshëm në prill.

Radhë të gjata makinash në pikat e karburantit në Krimenë e pushtuar nga Rusia janë një tregues tjetër i ndikimit të kësaj situate.

Media ruse 7×7 ka raportuar kufizime në shitjen e karburanteve në 14 rajone të Rusisë, nga Moska deri në Kamçatka. Në disa zona të Rusisë, si dhe në Krimenë e pushtuar, është shfaqur panik për blerje të karburanteve.

Moska ndaloi eksportin e benzinës më 1 prill, dhe një ndalim i ngjashëm për karburantin e aviacionit është në fuqi që nga 1 qershori.

Fushata me dronë e Ukrainës po shënon suksese, por Mitrova tha se do të ishte “e kujdesshme në përdorimin e mungesave të karburanteve ose racionimit si provë se është arritur një pikë kthese”, duke theksuar se Rusia ka përjetuar mungesa karburantesh edhe më parë, përfshirë në kohë paqeje.

“Sulmet ukrainase janë bërë më domethënëse në vitin 2026 jo sepse kanë thyer tashmë sistemin e naftës së Rusisë, por sepse po e lodhin gjithnjë e më shumë aftësinë e sistemit për të mbetur i përshtatshëm dhe elastik nën presion”, shtoi ajo.