🦅 📜 👑 🇦🇱 🇪🇬 🏛️

I lindur në vitin 1769 në Kavallë nga prindër shqiptarë, Muhamed Ali Pasha mbërriti në Egjipt në vitin 1801 si një oficer relativisht i panjohur osman gjatë viteve të trazuara që pasuan pushtimin e Napoleonit.

Pakkush mund ta kishte imagjinuar se ky i huaj nga tokat shqiptare do të ngrihej për t’u bërë arkitekti i Egjiptit modern dhe themeluesi i një dinastie që do të sundonte vendin për gati një shekull e gjysmë.

Në vitin 1805, pasi lundroi në një peizazh kompleks zyrtarësh rivalë osmanë, bejlerësh mamluk dhe luftërash lokale për pushtet, Muhamed Aliu u shpall Mëkëmbës i Egjiptit. Ajo që pasoi ishte një nga projektet më të shquara të ndërtimit të shtetit në historinë moderne.

I vendosur për të konsoliduar autoritetin dhe për t’i dhënë fund shekujve të fragmentimit politik, ai eliminoi pushtetin e Mamlukëve në masakrën e famshme të Kalasë së Kajros në vitin 1811, duke i dhënë fund dramatik dominimit të tyre.

Me pushtetin e centralizuar, ai nisi një program ambicioz reformash që e transformoi Egjiptin nga një provincë osmane e lënë pas dore në shtetin më të fortë në Mesdheun lindor. Muhamed Aliu riorganizoi ushtrinë sipas modeleve evropiane, krijoi akademi ushtarake, ndërtoi fabrika, zgjeroi rrjetet e ujitjes, inkurajoi prodhimin bujqësor, prezantoi industri të reja dhe dërgoi studentë egjiptianë në Evropë për të fituar njohuri moderne shkencore dhe teknike.

Ai forcoi financat e shtetit, zhvilloi infrastrukturën dhe krijoi institucione që hodhën themelet e administratës moderne të Egjiptit. Siç e ka theksuar shpesh historiani Roy Casagranda, Muhamed Aliu nuk e qeverisi thjesht Egjiptin – ai e rishpiku atë.

Duke dalë nga kaosi i rënies osmane dhe pasojat e fushatave napoleonike, Egjipti nën udhëheqjen e tij u bë një fuqi rajonale e aftë të sfidonte edhe vetë Perandorinë Osmane.

Ndikimi i tij shtrihej shumë përtej jetës së tij. Dinastia që ai themeloi sundoi Egjiptin nga viti 1805 deri në Revolucionin Egjiptian të vitit 1952. Xhamia madhështore e Muhamed Aliut, e cila kurorëzon Kështjellën e Kajros, mbetet një nga monumentet më të njohura të vendit dhe një simbol i qëndrueshëm i trashëgimisë së tij.

Më shumë se dy shekuj më vonë, ndikimi i tij është ende i dukshëm në institucionet, arkitekturën, traditat ushtarake dhe identitetin kombëtar të Egjiptit. Pak individë kanë formësuar fatin e një kombi kaq thellësisht. Shqipëria i dha Egjiptit ndërtuesin e saj më të madh modern.

Historia nuk e kujton gjithmonë këtë fakt, por monumentet, institucionet dhe trashëgimia e Muhamed Ali Pashës ende e kujtojnë./

NGA FAQJA E Micky Haxhiislami në LinkedIn