Senatori Thom Tillis, bashkëkryesues i Grupit Vëzhgues të NATO-s në Senatin amerikan dhe ligjvënës republikan nga Karolina e Veriut ka një mesazh për ata që e shohin konfliktet në Ukrainë dhe Lindjen e Mesme si ngjarje të izoluara: Nuk janë.

Në epokën e aleancave globale që po ndryshojnë, Tillis argumenton se bota po përballet me ringjalljen e “Boshtit të Ligësisë” të udhëhequr nga Rusia dhe Irani – një partneritet që ai beson se ka shkuar përtej një raporti të përkohshëm interesi dhe është shndërruar në një aleancë strategjike ushtarake.

Në një intervistë për Radion Evropa e Lirë më 29 prill, Tillis, një nga kritikët e pakët brenda Partisë Republikane, foli për rreziqet e mëdha të peizazhit aktual gjeopolitik, mundësisë “së papranueshme” të ngrirjes së konfliktit në Ukrainë dhe pse ai beson që presidenti rus, Vladimir Putin, mban përgjegjësi personale për vdekjen e amerikanëve.

Radio Evropa e Lirë: Po shohim një ndryshim në peizazhin global që duket më i koordinuar se kurrë më parë. Ju keni ndjekur nga afër Rusinë dhe Iranin dhe mënyrën se si ata po shënjestrojnë SHBA-në dhe aleatët e saj. Pyetja është, a është ky partneritet një aleancë e vërtetë apo një marrëveshje taktike që mund të zhbëhet?

Thom Tillis: Oh, jo, është më e thellë se kaq. Kjo u bë shumë e qartë kur sheh mbështetjen materiale që Irani i ka dhënë Rusisë në Ukrainë: fillimisht përmes teknologjisë së dronëve, dhe tani pala tjetër, Rusia duke ofruar informacion se si mund të shënjestrojnë asetet amerikane dhe asetet e partnerëve tanë në rajon. Është absolutisht një aleancë strategjike dhe në thelb është pjesë e atij Boshti i Ligësisë të vjetër.

Boshti i Ligësisë është ende gjallë dhe po funksionon. Në disa aspekte, madje është përkeqësuar sa i përket vdekjeve në fushëbetejë dhe humbjeve të ushtarëve amerikanë përmes përdorimit të teknologjisë që është prodhuar nga Irani dhe më pas është përmirësuar me ndihmën e Rusisë.

Radio Evropa e Lirë: Cila është gjëja më e rëndësishme që po kalon nga njëra dorë në tjetrën: inteligjenca, teknologjia apo ambicia bërthamore?

Thom Tillis: Ambicia bërthamore është diçka që duhet ta vëzhgojmë me shumë kujdes. Tani e dimë se kapacitetet e tyre për lëshim janë shumë më të mëdha sesa ata kanë sugjeruar. E dimë se, sipas vlerësimeve më të fundit të inteligjencës, ata janë muaj, në mos javë larg nga aftësia për të pasuruar uraniumin në një nivel që nevojitet për armë bërthamore. Pra, një rezervë uraniumi të pasuruar në nivel armësh bërthamore dhe kapacitetet për raketa balistike ndërkontinentale janë pikërisht arsyeja pse [presidentit amerikan, Donald] Trumpit iu desh të bëjë atë që bëri në Iran.

Rusia nuk do të donte asgjë më shumë sesa të kishte një shtet me aftësi bërthamore në Lindjen e Mesme për të destabilizuar rajonin, dhe mendoj se deri në një masë, edhe Kina po ashtu, sepse ata e kanë kuptuar tani se SHBA-ja shihet si forcë destabilizuese në Lindjen e Mesme. Dhe, në momentin që Irani të ketë një kapacitet të tillë do ta destabilizonte rajonin në nivele që nuk i kemi parë më herët.

Radio Evropa e Lirë: Nëse Rusia po i jep inteligjencë Iranit kundër SHBA-së, a ka hyrë Putini në luftën në Lindjen e Mesme?

Thom Tillis: Po, ka hyrë. Por, o Zot, Rusia – prandaj jam pak i shqetësuar me qëndrimin e administratës. Do të them një gjë: dje, gjatë fjalimit të mbretit [të Mbretërisë së Bashkuar Charles] para Kongresit, shpresoj që populli ukrainas ta ketë parë ngritjen në këmbë të çdo anëtari që ishte në sallë kur mbreti foli për mbështetjen ndaj Ukrainës.

Putini po përpiqet të bëjë çmos që t’i ketë të dyja: të pretendojë sikur mund të jetë mik ose të bashkëjetojë me Shtetet e Bashkuara, ndërkohë që në të vërtetë kjo është gjëja e fundit në mendjen e tij.

Ai dëshiron të zhdukë çdo ndikim të SHBA-së nga Evropa dhe nga Lindja e Mesme. Aktualisht, ai të paktën po e arrin qëllimin e tij në Lindjen e Mesme përmes mbështetjes së tij, mbështetjes materiale, për Iranin. Por, ky person është përgjegjës.

Kam thënë diçka që mendoj se i ka befasuar disa njerëz: në disa aspekte, ai është si [komandanti i vrarë iranian, Qassem] Soleimani. Ai mban përgjegjësi për vdekjen e amerikanëve. Është vetëm numri që bën dallimin.

Soleimani ishte akuzuar gjerësisht se kishte qenë përgjegjës për qindra vdekje të pjesëtarëve të ushtrisë amerikane. Nuk ka dyshim se gjaku i ushtarëve amerikanë është në duart e Vladimir Putinit, përmes përfaqësuesve të tij, përmes punës së tij me Iranin dhe përmes bashkëpunimit me mercenarë.

Ne duhet ta njohim Putinin për atë që është. Ai është një mbetje e kohërave të vjetra të komunizmit dhe madje nuk përfaqëson shumicën e popullit rus, por ai i qeverisë ata me grusht të hekurt. Ai do të bëjë gjithçka që mundet për të zvogëluar rolin dhe ndikimin e SHBA-së dhe për të tentuar që të zhdukë demokracinë. Ai është qartësisht antidemokratik, prokomunist dhe prototalitar.

Radio Evropa e Lirë: Referenca që përmendët ishte fjalimi i mbreti Charles. Ai fjalim në fakt pati jehonë edhe në Evropën Lindore, ku disa mund ta shohin se nuk po bëhet fjalë për dy konflikte të ndara, por për një luftë të mundshme globale që po zhvillohet në disa fronte. A jeni dakord me këtë vlerësim?

Thom Tillis: Besoj që po. Bota sot është e vogël, dhe duhet ta pranojmë që kundërshtarët tanë nuk po mendojnë vetëm për vendet që janë pranë kufijve të tyre – ata po shikojnë shumë më larg se kaq. Kjo është një përballje mes botës demokratike dhe botës totalitare. Ka qenë gjithmonë kështu dhe ndoshta gjithmonë do të jetë. Por, duhet ta shohim këtë si një mozaik.

Madje duhet të shkojmë përtej Iranit. Shikoni aktivitetet e Rusisë në Afrikë, veçanërisht në Afrikën e Veriut. Shikoni çfarë po bëjnë në Ukrainë. Shikoni luftën hibride që po zhvillojnë tani në Moldavi dhe në Ballkan dhe në mbarë Evropën Lindore. Ata tani janë në luftë dhe ne ndoshta po punojmë për ta frenuar atë, por ne mund ta përfundojmë këtë luftë.

Nuk ka asnjë mënyrë që Vladimir Putini të fitojë nëse ne e mbajmë fokusin tek Ukraina. Lejimi i fitores së tij atje vetëm i jep një bazë për të nxitur urrejtje dhe parime antidemokratike në mbarë Evropën Lindore dhe në Afrikë dhe kjo është lufta botërore që ai dëshiron ta zhvillojë dhe ta fitojë.

Radio Evropa e Lirë: A është dobësia më e madhe e Perëndimit mosfuqia e tij ushtarake, por një vëmendje gjithnjë e më e shkurtër?

Thom Tillis: Po, po flisni në kuptimin e mbajtjes së përpjekjes në Iran apo Ukrainë?

Radio Evropa e Lirë: Të dyja.

Thom Tillis: Është. Unë e dua Amerikën, natyrisht, por populli amerikan mund të shpërqendrohet shumë shpejt ose të kalojë në një temë tjetër. Luftërat janë gjëra shumë të vështira. Ne rrezikojmë që diçka të tërheqë vëmendjen e të gjithëve për një kohë dhe më pas të bëhet diçka që ata duan ta tejkalojnë. Por, nuk mund të kalosh përtej një kërcënimi bërthamor nga Irani. Nuk mund të kalosh përtej ndikimit shkatërrues të një humbjeje në Ukrainë. Duhet të vazhdosh t’u kthehesh votuesve dhe t’u kujtosh se ky është një kërcënim për Shtetet e Bashkuara. Nuk është një vend i largët që nuk na prek, do të ketë një ndikim të madh.

Nëse Irani bëhet fuqi bërthamore, do të ketë një ndikim të madh. Nëse Rusia shpërblehet duke e mposhtur Ukrainën, do të ketë një ndikim të thellë. Kjo është një lloj tjetër lufte botërore, por është një që po zhvillohet mes të mirëve dhe të këqijve dhe popullit amerikan duhet t’i përkujtohet vazhdimisht kjo.

Radio Evropa e Lirë: SHBA-ja dhe aleatët e saj janë mbështetur shumë në sanksione ndaj vendeve si Irani dhe Rusia, veçanërisht kur ato veprojnë së bashku. Duke marrë parasysh aftësinë e tyre në rritje për t’u përshtatur dhe për t’i shmangur kufizimet, a po e humbin sanksionet, në përgjithësi, efektivitetin si mjet politik?

Thom Tillis: Mendoj se po. Ne kemi një thënie: jemi në pozicion më të mirë kur sanksionet tona janë të koordinuara. Të jem i sinqertë, kam qenë i zemëruar me faktin që Evropa ka mbetur disi prapa. Nëse e mbani mend, edhe me sanksionet ndaj Iranit, kishim vende të ndryshme që janë partnerë dhe aleatë tanë – disa në NATO – të cilat kishin interesa biznesi atje, gjë që ua bënte shumë të vështirë të ecnin përpara me një regjim të koordinuar sanksionesh. Por, kështu mund t’i fitojmë shumë prej këtyre luftërave, nëse thjesht i bëjmë njerëzit të kuptojnë koston afatgjatë të lejimit që Irani të mos mbahet përgjegjës.

Kostoja afatgjatë e lejimit që Rusia të bëjë atë që po bën është shumë më e madhe se çdo kosto afatshkurtër që mund të pësojë ata përmes sanksioneve. Duhet të fillojmë ta shohim këtë në mënyrë më gjithëpërfshirëse. Të jem i sinqertë, nëse Evropa do të kishte qenë më e gatshme të zbatonte sanksione të koordinuara, veçanërisht ndaj Iranit, ndoshta mund ta kishim shmangur këtë konflikt.

Por, njerëzit nuk duhet ta harrojnë: kur po përpiqeshim ta sillnim Iranin në tryezë të bisedimeve përmes sanksioneve ekonomike, kishte shtete që hezitonin. Kështu ato e dobësuan efektin që sanksionet mund të kishin. Shpresoj që të arrijmë në një pikë ku të gjithë ta kuptojnë se sanksionet e koordinuara mund ta shkurtojnë kohën për të arritur diçka të mirë. Duhet të ndalojmë së shikuari vetëm pasojat ekonomike në periudha gjashtëmujore apo njëvjeçare.

Deri në një farë mase, kjo është ajo që po bën edhe presidenti tani. Ai e kupton se lufta nuk është temë popullore në SHBA dhe se njerëzit janë të shqetësuar për disa nga pasojat ekonomike, por ka të drejtë që e sheh pamjen më të gjerë dhe është i gatshëm t’u bëjë ballë kritikave dhe të vazhdojë t’ia shpjegojë këtë popullit amerikan.

Ne duhet të bëjmë një punë më të mirë për të shpjeguar saktësisht se ku do të arrijmë sa i përket Iranit, nëse duam të kemi më shumë mbështetje nga populli amerikan, dhe besoj se kemi ende punë për të bërë sa i përket opinionit publik.

Radio Evropa e Lirë: Fuqia e Perëndimit qëndron po ashtu në unitetin mes aleatëve të tij, diçka në të cilën ju personalisht keni investuar shumë përpjekje. Ju pashë në Munih në fillim të këtij viti – para Hagës, gjatë samitit të NATO-s – duke u angazhuar me aleatët dhe duke punuar për të ndërtuar konsensus. Në atë kohë, Irani nuk ishte pjesë e diskutimit. Tani, megjithatë, Irani është futur në tablo. Nëse NATO-ja veçse po vihet në provë nga Rusia, a e rrit përfshirja e Iranit nivelin e rrezikut në një nivel krejtësisht të ri?

Thom Tillis: Mendoj se po. Duhet ta shohim Iranin për atë që është. Ata janë një partner në luftën në Ukrainë. Ata vendosin në të njëjtën mënyrë si Koreja e Veriut. Dua të them, ne kemi tani mijëra njerëz nga Koreja e Veriut në Rusi që po prodhojnë dronë e që në fund do të jenë pjesë e arsenalit në Korenë e Veriut.

Ka disa shtete që po punojnë së bashku për të mposhtur Ukrainën, dhe në mesin e tyre, Irani është ndër të parët. Njerëzit duhet ta kuptojnë këtë dhe ne duhet ta kundërshtojmë, duhet ta kundërshtojmë me partnerët dhe aleatët tanë, jo në mënyrë të njëanshme, jo vetëm, sepse të gjithë kemi interesa të përbashkëta, interesa reciproke, në mposhtjen e tyre.

Radio Evropa e Lirë: A e ka kuptuar Putini se nuk ka nevojë ta mposhtë Perëndimin, por mjafton që të jetojë më gjatë se ai?

Thom Tillis: Të jetojë më gjatë. Ata duan të tentojnë që të mbijetojnë më shumë se ne. Dhe, besoj se ne duhet të kthehen, kjo është shumë e rëndësishme. Më kujtohet [ish-presidenti amerikan Barack] Obama, kur nuk e dinte që e kishte të ndezur mikrofonin dhe që tha ‘mund të jem më fleksibil pas zgjedhjeve” karshi Vladimir Putinit.

Kemi pasur një president demokrat dhe një republikan gjatë 20 vjetëve të fundit që kanë treguar gatishmëri për kompromis me një njeri, qëllimi përfundimtar i të cilit është që çdo komb tjetër t’i nënshtrohet atij. Ne të gjithë duhet ta shohim atë përmes këtij këndvështrimi, dhe nëse nuk e bëjmë, e marrim përsipër rrezikun.

Radio Evropa e Lirë: A mund ta zgjerojë ky partneritet në rritje kapacitetin e mbrojtjes së Perëndimit? A është kjo diçka kritike?

Thom Tillis: Mund të ndodhë. Fakti që jemi në Iran dhe që kemi përdorur rezerva tregon se edhe kombi më i fuqishëm në Tokë ka kufizimet e tij, prandaj duhet të jemi shumë selektivë në mënyrën se ku i shpenzojmë burimet tona dhe ku i pozicionojmë të gjitha asetet tona, përfshirë burrat dhe gratë në uniformë sepse të gjitha këto burime janë të kufizuara.

Duhet ta kemi parasysh këtë në një botë ku ne, SHBA-ja – dhe mendoj se e thash këtë edhe në Munih – vërtet duhet të jemi kudo, në çdo kohë. Pyetja është: në çfarë niveli dhe deri në çfarë mase duhet të presim më shumë nga partnerët tanë, në mënyrë që të mund të kemi atë ndikim dhe të mos e ekspozojmë veten në asnjë teatër apo zonë konflikti?

Radio Evropa e Lirë: Me aleatët që po forcojnë mbrojtjen e tyre, a mund të marrë fund ai argumenti “aleatët që nuk kontribuojnë”?

Thom Tillis: Prandaj e kam thënë – e di që është e pakëndshme – unë gjithmonë përdor analogjinë e familjes sime. Jam rritur në një familje me gjashtë fëmijë. NATO më kujton një familje të madhe ku nuk pajtohemi të gjithë. Debatojmë, dikush zemërohet dhe nuk vjen për Krishtlindje apo diçka e ngjashme. Kjo është pjesë normale e një familjeje, por në fund të ditës, ne duhet ta mbrojmë atë familje. Për mua, është muri mbrojtës kundër totalitarizmit.

Nëse mendojmë se mund të veprojmë vetëm – kushdo që mendon se mund të veprojë vetëm është naiv, nuk e kupton fuqinë e aleancës sonë. Nuk e kupton sa kërcënuese është ajo për kundërshtarët tanë.

Vladimir Putini, ndoshta po vepron në mënyrë transaksionale me Iranin dhe Korenë e Veriut dhe po ndjek qëllimet e tij në Ukrainë, por ata nuk kanë aleatë në mënyrën si ne e kuptojmë këtë. Ata nuk kanë aftësinë të fluturojnë në Kabul dhe të realizojnë një nga operacionet më të jashtëzakonshme logjistike në historinë moderne, siç ishte evakuimi nga Afganistani.

Pavarësisht se çfarë thuhet për tërheqjen nga Afganistani, e di që aleatët tanë e shohin atë si përpjekje të koordinuar dhe mendojnë se nuk ka asnjë mundësi që ata ta realizonin një gjë të tillë dhe kjo është diçka që vjen vetëm nga një aleancë 75-vjeçare dhe nga raporte të mira pune me vende të tjera liridashëse.

Ne duhet të ndërtojmë mbi këtë sepse kjo nuk është diçka që Kina mund ta kopjojë. Ata mund të marrin pronën tonë intelektuale dhe të ndërtojnë një F-35 që i ngjan tonit, dhe Rusia mund të vjedhë teknologji dhe të pretendojë se është në të njëjtin nivel për sa i përket kapaciteteve luftarake, por ata e dinë se nuk mund të mbajnë një përpjekje luftarake siç munden SHBA-ja, partnerët dhe aleatët tanë, falë marrëdhënieve që kemi ndërtuar dhe gjithë ekspertizës që vjen me këtë raport. Por, aleatët tanë në NATO duhet të investojnë.

Arsyeja pse jam dakord me presidentin është se janë lejuar të mos shpenzohen 2 trilionë dollarë gjatë 24 vjetëve të fundit. Kjo do të mund të kishte modernizuar sistemet tona. Do të mund të kishte forcuar bazën industriale. Nuk do të flisnim për rindërtimin e një baze industriale nëse ato shtete të NATO-s thjesht do të kishin shpenzuar për mbrojtje tonë të përbashkët atë për të cilën ishin pajtuar. Prandaj presidenti është i zemëruar.

Ai ka krijuar tensione brenda familjes, por fakti është se anëtarëve të familjes u është dashur t’u thuhej se sjellja e tyre ishte e papranueshme dhe prandaj jemi këtu ku jemi. Mënyra më e mirë për t’u rikthyer te një ‘festë e madhe dhe e gëzuar e Krishtlindjes’ është që ata të kontribuojnë me pjesën e tyre dhe në të ardhmen të bëjnë atë që nuk e kanë bërë për gati 50 vjet. Më pëlqen kjo analogji.

Radio Evropa e Lirë: Ju e keni mbështetur sovranitetin e Ukrainës prej vitesh, që nga fillimi. Nëse konflikti ngrin nesër, a paraqet kjo një fitore për Perëndimin, apo është vetëm pjesa e parë e lojës?

Thom Tillis: Nëse konflikti ngrin, është një barazim. Në fakt, në shumë aspekte, mendoj se është humbje. Jo, të jem i sinqertë, nuk mendoj se është barazim. Nëse ngrin, është humbje, sepse Perëndimi në thelb ka shpërblyer sjelljen e një gënjeshtari – dikujt që nisi me Vladimir Putinin duke thënë se do të ishte një stërvitje ushtarake dhe më pas një operacion i posaçëm ushtarak. E ashtuquajtura fuqi e madhe është ndalur nga një shtet që funksiononte me burime minimale. Tani, ata [Rusia] janë një hije e një superfuqie.

E vetmja arsye pse i marrim seriozisht është se kanë një arsenal bërthamor. Nuk kanë kapacitete konvencionale për t’u krahasuar, madje as me Ukrainën. A mund ta imagjinoni si do të dukej një përballje me Shtetet e Bashkuara?

Pra, lejimi i një fitoreje nga një vend i rangut të dytë, që ka pushtuar paligjshëm një shtet sovran, ose pranimi i një barazimi, për mua është humbje për Perëndimin. Ai duhet të humbasë. Duhet të humbasë qartë dhe më pas të kthehet e t’u shpjegojë qytetarëve rusë pse lejoi që qindra mijëra njerëz të vdisnin në ndjekje të diçkaje që nuk duhej ta kishte nisur kurrë. Ai duhet të kthehet dhe të japë llogari para popullit rus për pasojat shkatërruese ekonomike që po përjetojnë tani. Duhet të japë përgjegjësi për dhjetëra mijëra fëmijë që janë rrëmbyer dhe janë zhvendosur në Rusi. Kjo nuk mund të shpërblehet. Nuk mund të jetë barazim. Një barazim për të është fitore.

Radio Evropa e Lirë: Le t’i kthehemi sërish Iranit. Trump ka sugjeruar se shtetet e tjera duhet të kontribuojnë sa i përket sigurisë në Ngushticën e Hormuzit. Nëse SHBA-ja tërhiqet, a besoni se aleatët – evropianë dhe ata në Lindjen e Mesme – mund t’ia dalin vetëm?

Thom Tillis: Do të ishte një gabim i tmerrshëm nëse SHBA-ja do të tërhiqej. Po ashtu mendoj se është gabim që SHBA-ja thjesht të thotë se e kemi krijuar këtë bllokadë dhe tani rregullojeni ju. Mendoj se SHBA-ja duhet një rol shumë të rëndësishëm në koordinimin e kësaj pune.

Besoj se, nëse shkoni në Tajvan, Kore, Japoni dhe në një sërë vendesh të tjera që varen nga Ngushtica e Hormuzit për energji dhe produkte të tjera, ato të gjitha mund të luajnë një rol në stabilizimin e Ngushticës së Hormuzit dhe ndoshta duhet të kemi një prani atje për ta bërë shumë të pamundur që Irani ta mbyllë atë në mënyrë arbitrare. Duhet të ketë një prani të qëndrueshme në Hormuz, por nuk mjafton të thuhet: ‘Shkoni dhe rregullojeni vetë’.

Besoj se SHBA-ja duhet të luajë rol udhëheqës, të vendosë partnerët e duhur në vend. Mund të përfshijë disa nga Evropa, por mendoj edhe nga zona e Indo-Paqësorit në mënyrë që kjo të mund të mirëmbahet me kalimin e kohës.

Radio Evropa e Lirë: Shpresoja gjithashtu që të ndihmonit lexuesit tanë që të kuptojnë afatin e 1 majit. Nëse afati sipas Rezolutës për kompetencat e luftës skadon, a e bën kjo luftën të paligjshme më 2 maj, apo çfarë ndodh më pas?

Thom Tillis: Rezoluta për kompetencat e luftës kërkon që administrata të raportojë brenda ditës së 60-të – që besoj se i bie të premten – mbi gjendjen e luftës dhe të kërkojë të paktën një zgjatje sipas kësaj rezolute për të vazhduar aktivitetet aktuale. Ne kemi nevojë për detaje nga administrata.

Administrata do të bënte mirë të dilte dhe të thoshte qartë se e dimë që duhet të jemi aty edhe për 30 ditë të tjera. Ka njerëz si unë dhe të tjerë që po flasin për një autorizim për përdorimin e forcës ushtarake, gjë që unë do të doja ta bëja, për ta bërë shumë të qartë për mullahët dhe për ata që po udhëheqin Iranin tani se ne jemi në këtë [konflikt] për një afat të gjatë. Ne duhet të korrim sukses.

Ky është një tjetër shembull, i ngjashëm me Ukrainën, një barazim është i papranueshëm. Kemi humbur jetë njerëzish në këtë përballje gjatë 60 ditëve të fundit. E kemi Iranin në një nga pikat më të cenueshme që ka qenë në 47 vjetët që ky regjim ka qenë në pushtet. Që ne të mos synojmë një fitore shumë të qartë për një Iran jobërthamor dhe të mos shpenzojmë përpjekjen, kohën dhe burimet për ta arritur këtë, do të ishte një humbje e madhe. Do të ishte gabim.

Në fund të fundit, edhe pse lufta nuk është temë popullore tani, nëse i pyet njerëzit, mendoj se gjëja që do të ishte edhe më pak e pranueshme do të ishte që të tërhiqeshim dhe ta linim Iranin të vazhdonte aktivitetet e tij dashakeqe dhe ta lejonim të shndërrohej në një fuqi bërthamore.

Duhet të jemi aty. Duhet ta fitojmë. Në kuptim afatgjatë, duhet të flasim për partnerë dhe aleatë që ta mirëmbajnë këtë dhe të dalim me një strategji më të gjerë për paqen në Lindjen e Mesme. Është ende një vend shumë i rrezikshëm dhe tani është shumë më i rrezikshëm sesa ishte para 59 ditësh.

Radio Evropa e Lirë: Dhe në fund, kur e shikoni Lindjen e Mesme dhe Ukrainën, si duket një strategji fituese perëndimore kundër këtij boshti që po shfaqet?

Thom Tillis: Nëse doni një strategji fituese për Perëndimin, ajo është të synohet të arrihet një marrëveshje e qëndrueshme me Iranin, e cila do të ratifikohej nga Kongresi. Është gjithashtu që të synohet një marrëveshje e qëndrueshme në Ukrainë, që do të ratifikohej nga Kongresi. Me fjalë të tjera, duhet ta ndërpresim këtë cikël të presidentëve si Obama që bien dakord për Marrëveshje bërthamore [të nënshkruar më 2015 mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara, Mbretërisë së Bashkuar, Francës, Kinës, Rusisë dhe Gjermanisë, e krijuar për të siguruar një program bërthamor paqësor të Iranit].

Pajtohem se ishte një marrëveshje e keqe. E kam kritikuar që kur u arrit dhe një nga arsyet pse ishte e keqe është se administrata nuk bëri punën për të siguruar mbështetjen e Kongresit për ta ratifikuar atë.

Shpresoj që administrata e Trumpit të rishfaqet si një nga lideret dhe mbështetëset e Ukrainës, dhe gjithashtu të arrijë një marrëveshje të qëndrueshme me Iranin që të ngrihet në nivelin e një traktati që duhet të ratifikohet nga Kongresi, në mënyrë që të mund ta zbatojmë atë me kalimin e kohës dhe të mos jemi domosdoshmërish të rrezikuar nga prioritetet e administratës së ardhshme.

Përgatiti: Mimoza Sadiku