Si fotograf i natyres, qe prej vitesh leviz ne menyre te vazhdueshme ne territore te ndryshme te Shqiperise per te dokumentuar peizazhin dhe jeten e eger, konstatoj nje ndryshim te thelle ne terren krahasuar me nje dekade me pare. Ne shume zona ku prania e shpendeve ishte e zakonshme, sot verehet rrallim i dukshem, fakt i perceptueshem nga vezhgimi i drejteperdrejte dhe pervoja profesionale ne natyre.

Keto vezhgime, te kombinuara me intensifikimin e nderhyrjeve territoriale dhe promovimin e parqeve fotovoltaike si zgjidhje zhvillimi, jane shtysa per kete shkrim. Ky tekst nuk synon te mohoje energjine e rinovueshme, por te ngreje shqetesime te arsyetuara mbi menyren e perdorimit te territorit ne Shqiperi, ne driten e praktikave dhe kufizimeve te dokumentuara ne Europe.

Ky nuk eshte tranzicion energjetik. Eshte shkaterrim territorial me firme qeverie.

Qeveria e Edi Rames po e trajton Shqiperine si nje siperfaqe te zbrazet, te disponueshme per t’u mbuluar me panele fotovoltaike me cdo kusht dhe me cdo cmim. Kjo nuk eshte politike energjetike, por eshte agresion territorial ndaj nje vendi te vogel, te brishte dhe pa rezerva hapesinore.

Shqiperia nuk eshte shkretetire. Nuk eshte stepe industriale, eshte nje territor i ngjeshur ku toka bujqesore, zonat e banuara dhe ekosistemet e mbrojtura jetojne mbi njera-tjetren, dhe kush nderhyn ketu pa kufij, nuk gabon, por shkaterron.

Toka bujqesore po zhduket me vendim politik, sepse ne nje vend ku toka pjellore eshte e paket dhe e fragmentuar, ndertimi i parqeve fotovoltaike mbi fusha bujqesore eshte krim strategjik. Keto toka nuk “merren perkohesisht” ato nxirren per dekada nga cikli ushqimor, ngjeshen, degradohen dhe humbasin funksionin biologjik, dhe ky eshte fakt i dokumentuar shkencerisht. Rikthimi i tokes pas cmontimit eshte teknikisht i paplote dhe ekologjikisht i pamundur. Ne nje Shqiperi qe importon ushqim dhe po humb kapacitet prodhues, kjo politike nuk eshte zhvillim. Eshte vetevarferim i qellimshem.

Biodiversiteti po sakrifikohet per statistika propagande ku qeveria flet per energji te gjelber, por hesht per demet kumulative. Parqet fotovoltaike po vendosen prane zonave te mbrojtura, duke fragmentuar habitatet, duke nderprere korridoret ekologjike dhe duke demtuar biodiversitetin funksional, sepse ne Shqiperi, distanca nuk amortizon ndikimin, por e shume fishon ate, ku efektet skajore depertojne shpejt ne zona te mbrojtura dhe i bejne ato formalisht te mbrojtura, por realisht te cenuara. Kjo nuk eshte mbrojtje mjedisi, kjo eshte hipokrizi institucionale.

Qytetet dhe fshatrat po industrializohen me force sepse ne Shqiperi zonat e banuara jane te ngjitura me token bujqesore. Ndertimi i parqeve fotovoltaike prane qyteteve dhe fshatrave eshte dhune territoriale, prish jetesen, shkaterron peizazhin rural dhe e kthen hapesiren e jetes ne zone industriale energjetike.

Rezultati eshte i parashikueshem dhe i dokumentuar, braktisje rurale, humbje funksioni social dhe territor i vdekur, pra as bujqesi, as natyre, as zhvillim, vetem panele, ku obsesioni i pushtetit, dhe jo nevoja e vendit gje qe askush nuk po kundershton energjine e rinovueshme, ajo qe po kundershtohet eshte obsesioni i Rames per shifra, inaugurime dhe PR, pa strategji territoriale kombetare, pa vleresim real kumulativ dhe pa respekt per token si kapital i pakthyeshem, dhe kjo eshte politike me buldozer, merr territorin sot, le shketim neser dhe e quan “sukses”.

Shqiperia nuk ka luksin e gabimeve

Vendet e medha gabojne dhe zhvendosin, Shqiperia jo, cdo park i vendosur gabim eshte i perhershem, cdo hektar i humbur eshte i humbur pergjithmone.

Politika aktuale po e kthen tranzicionin energjetik ne tranzicion shkaterrimi territorial, dhe kjo nuk eshte ideologji, por eshte fakt gjeografik dhe mjedisor , sepse qeveria nuk do ta degjoje.

Shqiperia nuk ka nevoje per me shume panele mbi toke bujqesore dhe prane banesave, ka nevoje per ndalim, per planifikim serioz dhe per mbrojtje te territorit nga vete shteti qe duhet ta ruaje,

energjia e gjelber nuk justifikon shkaterrimin e gjelber. Dhe kjo politike do te mbahet mend jo si vizion, por si nje nga gabimet me te renda territoriale te ketij vendi.

Referime:

Ky editorial mbeshtetet ne konsensusin dhe dokumentet e institucioneve me poshte:

European Environment Agency – raporte mbi humbjen e tokes, fragmentimin e habitatit dhe efektet kumulative te infrastruktures energjetike

European Commission – politika e perdorimit te tokes, biodiversitetit dhe vleresimit strategjik te ndikimit (SEA/EIA)

FAO – vleresimi i tokes bujqesore si burim i pariparueshem dhe pasojat e land-use change

IUCN – ndikimi i fragmentimit te habitatit dhe infrastruktures mbi biodiversitetin

Studime te publikuara mbi ndikimet e solar utility-scale development ne Itali, Spanje dhe Greqi (habitat fragmentation, soil degradation, cumulative impacts)