Perëndesha e gëzimeve dhe hidhërimeve tona

– Kënga Labe na mblodhi sot në këtë kuvend në mjediset e Universitetit “Ismail Qemali”, Vlorë, ngaqë bijat dhe bijtë e saj ndien dhembjet e shqetësimeve të shëndetit artistik, moral, identitar dhe kombëtar, që asaj iu shfaqën.

Kujtoj se para një çerek shekulli, 25 vjet më parë, Universiteti “Ismail Qemali”, Vlorëzhvilloi konferencën shkencore “Vlora në rrjedhat e kohës”, në vitin 2001. Në atë kuvend diturie, etnomuzikologu Haxhi Dalipi “Artist i Merituar”, përdori emërtimin “kënga tradicionale shumëzërëshe labe”, duke dhënë ndihmesën e tij dhe për pastërtinë e gjuhës shqipe. Punimi i tij është dhurata më e mirë për poetët, këngëtarët, valltarët dhe instrumentistët e Labërisë. Profesor Dalipi së bashku me ta, lartësuan vlerat më të mira të këngës labe. Nga ai gjurmues i shkëlqyer i folklorit kemi dhe një botim të rrallë, librin me studime “Duke jetuar këngën labe dhe këngën tradicionale vlonjate”, që është një visar për ne dhe brezat.

Jemi me fat që kemi pasur një folklorist të pasionuar si Fatos Mero Rrapaj nga Gumenica e Lumit të Vlorës, që na ka lënë një visar të vërtetë, si librin e madh “

Këngë popullore të Labërisë”, një koshere me mjaltë nga bletët e Labërisë në rrjedhat e kohës, qumësht blete e mjaltë zgjoi.

Teksti i arrirë i poetit popullor, vija e bukur melodike dhe interpretimi virtuoz i artistëve popullorë, në harmoni të këndshme me njëri-tjetrin janë trinia magjike, që e bëjnë këngën labe hyjneshën e shpirtit tonë. Labëria ka pasur njerëz me dhunti të veçanta që thurnin aty për aty vargje sa brilante, aq lakonike, madje shpesh herë i këndonin vetë. Pa mohuar shumë vlera shpirtërore, ku autori është anonim, kemi mjaft poetë popullorë të traditës, tekstet e të cilëve i rezistuan

kohërave dhe janë të mjalta edhe sot e kësaj dite dhe shembull për autorët bashkëkohorë të teksteve të këngëve labe.

U heqim kapelen me nderim autorëve të traditës dhe vijuesve të tyre (ata janë shumë, por do të mundohem të përmend më përfaqësuesit) si Demir Ago Mystehaku, Qazim Ademi, Saliko Dalani, Abdul Ymeri në Smokthinë; Neço Muko në Himarë; Thanas Beni në Vuno; Muço Canaj në Velçë; Muço Sherifi e Halo Askushi në Gjorm; vëllëzërit Mato e Selim Hasani e Prënjo Koçi në Brataj; Sinan Abazi, Hyso Salati, Puçe Veliko, Sinan Mullahu, Arshi Xhelili, Hamdi

Hodo e unikali Xhebro Gjika në Tërbaç; Osmën Çelo, Çelo Jonuzi, Tare Selmani, Rrapo Meto, Xhemil Veli Duka; Myftar Shuaipi në Bolenë; Isa Sejdini Petanaj i Kallaratit (“Qaj mojShqipëri/ ulër, moj e gjorë”- këto 2 vargje dhembin sa 4 tragjedi shekspiriane), Veliko Murati

Breshanaj e Mehmet Karabolli po në Kallarat; Sino Xheli, Sejdi Peçi, Mustafa Luçi, Abaz

Goxhi, Tartar Zeka e Shaho Luçi në Kuç; Ali Dino në Gusmar; Isuf Rustemi e Hekuran Dani në

Mavrovë; Isuf Hoxha, Ymer Meto e Riza Sali Brahimi në Lapardha; Zenel Abdurrahmani e

Malo Mersini në Drashovicë; Adem Mersini në Kaninë, Qazim Tosku në Armen; Hasim Rakimi

në Treblovë; Ramadan Xhezo, Ago Bleta e Hakie Alimuçi në Vërmik etj. Në Vërmik është

dëgjuar shprehja: “Merrja Velo (Alimuçi), ktheja Shefo (Mëzuri), hidhja Zeqo (Zheku).

Me nderim kujtojmë edhe poetët dëshmorë Memo Meto, Mumin Selami e Shaban Seferi,

vargjet e të cilëve këndohen nga populli.

Duke studiuar 5 almanakët folklorikë “Buçet kënga labe” (1968-1974) botime të Shtëpisë

së Kulturës dhe Krijimtarisë Popullore Vlorë, mbledhur e përgatitur për botim nga Adem

Osmani, Pavllo Gjidede, Hiqmet Meçaj, Fiqiri Goxhi e Fabit Beqiri, vërej të shkruhet saktë e