Elton Qyno – Syri.net/

Një shërbim mjekësor si terapia hormonale po synohet të futet si aksesor i ri pranë Qendrës Spitalore “Nënë Tereza”, ku Ministria e Shëndetësisë ka ngarkuar drejtorinë spitalore për të ngritur dhe ofruar në të ardhmen këtë shërbim mjekësor pranë pavijonit të Endokrinologjisë.

Që nga periudha e fillimit të muajit maj 2026 e deri më sot, janë regjistruar mbi 80 kërkesa pranë këtij pavijoni me qëllim futjen në skemën e terapisë hormonale.

Një mjek pranë këtij shërbimi tha për gazetarin e “Syri.net”, Elton Qyno, se çështja është shumë problematike, pasi ende pa u ofruar si shërbim, numri i kërkesave është i madh, ku vetëm në 1 muaj janë paraqitur mbi 80 raste për të marrë shërbimin hormonal.

“…jemi në kushtet kur vetë mjekët e shërbimit nuk duan ta ofrojnë terapinë hormonale, pasi më mirë se kushdo ata e dinë se çfarë efekti ka kjo për fëmijët dhe më tej shoqërinë. Ka një diskutim të brendshëm mes bluzave të bardha për sabotimin e këtij shërbimi, përmes rrugëve të protestës, por ende nuk është marrë asnjë masë veprimi deri më tani. Fakti që brenda 1 muaji, në pavijonin e Endokrinologjisë janë depozituar mbi 80 kërkesa për të marrë terapinë hormonale, kjo është një shifër shqetësuese…” – thotë një nga mjekët e këtij pavijoni.

Dhe të mendosh që kjo situatë statistikore vjen në një kohë kur shërbimi ende nuk është vënë në punë, por është hedhur si udhëzim nga Ministria e Shëndetësisë për ta implementuar pranë Qendrës Spitalore “Nënë Tereza” në Tiranë.

Futja e këtij shërbimi ka sjellë reagime të forta nga shoqëria civile që mbron familjen dhe shoqërinë shqiptare. Por njëherësh, reagime kundër terapisë hormonale kanë bërë edhe 5 komunitetet fetare në Shqipëri, të cilat e kanë quajtur këtë nismë si aktin më të rëndë që i bëhet familjes shqiptare.

Kjo nismë është kundërshtuar edhe në protestat 10-ditore të zhvilluara në Tiranë dhe qytete të tjera të vendit.

Udhëzimi i Ministrisë së Shëndetësisë përcakton kriteret mjekësore, procedurat klinike dhe monitorimin për terapinë hormonale, e cila do të ofrohet në QSUT dhe do të mbulohet nga fondet publike.

Protokolli parashikon trajtim për të rriturit, por edhe për adoleshentët nga 16 vjeç, kur vlerësohet nga mjekët dhe ka miratimin e familjes.

Për shkak të mungesës së njohjes ligjore dhe të kujdesit të duhur shëndetësor, deri më tani kanë qenë të shumtë shqiptarët transgjinorë, të cilët janë detyruar të marrin terapi hormonale jashtë vendit ose ndonjëherë edhe në farmaci vendase nën dorë, duke shtuar ndjeshëm kostot dhe rrezikun shëndetësor, duke qenë jashtë monitorimit të mjekut specialist.

Por një urdhër i Ministrisë së Shëndetësisë, i miratuar më 28 prill dhe i firmosur nga zv.ministrja Eugena Tomnini, synon t’i japë zgjidhje kësaj situate.

Tashmë të gjithë ata persona që duan të ndryshojnë trupin përmes hormoneve për t’iu përshtatur identitetit gjinor (që jo domosdoshmërisht përputhet me seksin biologjik) do të kenë të drejtë ta marrin këtë trajtim në Qendrën Spitalore Universitare në Tiranë.

Ministria e Shëndetësisë ka miratuar për herë të parë një protokoll zyrtar për trajtimin hormonal të personave transgjinorë, duke e futur këtë shërbim në sistemin publik shëndetësor në Shqipëri.

Urdhri përcakton kriteret mjekësore, procedurat klinike dhe mënyrën e monitorimit për tranzicionin hormonal që do të kryhet në shërbimin e endokrinologjisë në QSUT.

Trajtimi do të jetë i aksesueshëm për burrat transgjinorë që kalojnë nga vajzë në burrë përmes hormonit të testosteronit, si dhe për gratë transgjinore që kalojnë nga burrë në grua përmes estrogjenit dhe anti-androgjenëve.

Si rregull, terapia mund të nisë nga mosha 16 vjeç, ndërsa në raste të veçanta, dhe vetëm me vlerësim të specializuar, mund të konsiderohet edhe nga mosha 14 vjeç.