VOAL

VOAL

Kryeredaktori i Charlie Hebdo: Njerëzit e vdekur nuk janë tabu për Putinin

August 4, 2022
blank

Komentet

blank

Kryediplomatja e Kosovës kritika për Ramën: Avokat i Vuçiçit, ndihmon Serbinë në politikat e BE-së

Në një intervistë për Zërin e Amerikës kryediplomatja e Kosovës Donika Gërvalla – Schwartz thekson se vendi i saj është i përkushtuar për të arritur një marrëveshje finale me Serbinë, që do të duhet të rezultonte me njohjen e ndërsjellë. Ajo shton se sa më parë që Serbia ta njohë realitetin me shtetin e ri të Kosovës në Ballkan, aq më shpejt do të përparonte drejt rrugës evropiane. Zonja Gërvalla – Schwartz foli edhe mbi çështjen e liberalizimit të vizave mes BE-së dhe Kosovës, ndërsa pritet që me 13 tetor Republika Çeke, e cila ka kryesinë e radhës së Bashkimit Evropian, ta trajtojë këtë çështje gjatë mbledhjes së Këshillit Evropian. Sipas ministres Gërvalla-Schwarts, Kosova i ka përmbushur kriteret e kërkuara për liberalizim vizash dhe kjo çështje më shumë sesa përgjegjësi e palës kosovare, është tashmë e Bashkimit Evropian çka mund të vinte në pikëpyetje kredibilitetin e tij. Me ministren e Punëve të Jashtme të Kosovës bisedoi gazetarja Menada Zaimi.

Zëri i Amerikës: Zonja ministre, kohët e fundit është vënë re një vëmendje e shtuar e faktorit ndërkombëtar për arritjen e një marrëveshjeje përfundimtare ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Cili është vlerësimi juaj, kur është realiste që të kjo marrëveshje të arrihet ndërmjet dy vendeve?

Donika Gërvalla – Schwarz: Unë nuk mund të jap parashikime rreth kohës se kur mund arrihet një marrëveshje e tillë. Çfarë unë mund të them është që Kosova është shumë e përkushtuar për të arritur një marrëveshje finale, e cila do të rezultonte me njohjen e ndërsjellë Kosovë – Serbi. Unë mundem vetëm të theksoj nevojën për një marrëveshje të tillë për shkak se koha po kalon. Kosova është realitet si shtet i pavarur dhe sovran qe 15 vjet dhe ky është një fakt i pakapërcyeshëm edhe për Serbinë. Kapitulli historik i pavarësisë së Kosovës është përmbyllur, në ndërkohë është çështje e Serbisë edhe për arsyet e saj të brendshme që sa më parë ta njoh realitetin me shtetin e ri të Kosovës në Ballkan, aq më shpejt do të hapin dhe rrugën për vetveten drejt rrugës evropiane, nëse e dëshirojnë.

blankZëri i Amerikës: Le të flasim për një çështje të ndjeshme për Kosovën. Republika Çeke e cila mban kryesinë e radhës së Bashkimit Evropian ka paralajmëruar që me 13 tetor do të hedh për diskutim në Këshillin Evropian çështjen e liberalizimit të vizave për Kosovën. Sa optimiste është qeveria e Kosovës se kjo gjë do të realizohet dhe shpejt?

Donika Gërvalla – Schwarz: Ne në vazhdimësi kemi punuar në baza ditore për të arritur progres në çështjen e liberalizimit të vizave, sepse është padrejtësi e madhe që qytetarët e Republikës së Kosovës janë të vetmit në rajonin tonë të cilët nuk mund të lëvizin pa aplikuar për viza dhe procesi i aplikimit për viza është jashtëzakonisht i gjatë, i shtrenjtë dhe i komplikuar. Prandaj, përderisa është konstatuar disa herë që Kosova i ka përmbushur, madje më shumë sesa që ka qenë e kërkuar, kriteret për liberalizim vizash, është në fakt në pyetje kredibiliteti i Bashkimit Evropian më shumë sesa që përgjegjësia bie në anën tonë. Unë dua të jem optimiste për datën 13, por siç e kemi praktikuar edhe deri tani ne nuk japim parashikime, nuk japim data sepse mjaft në të kaluarën janë bërë parashikime të gabuara, janë hapur shishe shampanje, është festuar që është bërë pardje liberalizimi i vizave. Duam të jemi shumë serioz edhe me partnerët tanë evropianë, do ta përshëndesnim jashtë mase liberalizimin e vizave, por le të presim se cili do të jetë veprimi. Në fakt arsye për të mohuar liberalizimin e vizave për qytetarët e Republikës së Kosovës nuk ka.

 

Zëri i Amerikës: Në muajin maj Kosova ka paraqitur edhe kërkesën për tu anëtarësuar në Këshillin e Evropës. Sa ka gjasa që të miratohet kjo kërkesë?

 

Donika Gërvalla – Schwarz: Unë tani nga Washingtoni do të udhëtoj drejt në Strasburg ku tani në fillim të tetorit do të hapet edhe sesioni i ri i Asamblesë Parlamentare. Aty ne në vazhdimësi që nga muaji maj jemi duke punuar jo vetëm me shtetet anëtare të Këshillit të Evropës, jo vetëm me delegacione të ndryshme por edhe me kryeqytetet e shteteve anëtare me qëllim që të kemi një proces sa më të shpejtë. Ne e dimë që ky është një proces, aplikimi nuk nënkupton që ti anëtarësohesh automatikisht. E dimë që për shtetet e rajonit procesi ka qenë shumë i gjatë, ne do të bëjmë gjithçka që është e mundur për ta shkurtuar këtë proces në rastin e Kosovës. Pavarësisht nga vendimet që merren në Strasburg në këtë kohë të ndërmjetme, ne jemi duke punuar në Kosovë që legjislacionin tonë, veprimet e qeverisë, transparenca, demokracia, mbrojtja e të drejtave të njeriut, vetingu në gjyqësi e të tjera procese t’i qojmë përpara me qëllim që të shkurtojmë sa më shumë kohën në pritje të një vendimi pozitiv për Kosovën.

 

Zëri i Amerikës: Zonja ministre, Shqipëria ka ndërmarrë një nismë për të hedhur poshtë raportin e të dërguarit të këtij Këshilli, Dick Marttyt, që është në themelet e Gjykatës së Posaçme të Kosovës me seli në Hagë. A ka një bashkërendim mes qeverisë së Kosovës dhe Tiranës zyrtare mbi këto çështje?

 

Donika Gërvalla – Schwarz: Jo, një bashkërendim nuk ka pasur lidhur me këtë çështje, por ju duhet të më kuptoni që unë nuk komentoj veprimet e qeverisë shqiptare. Unë komentoj marrëdhëniet tona të përbashkëta të cilat janë të mira si rrallëherë në shumë fusha. Është e vërtetë që kemi divergjenca sa i përket “Ballkanit të hapur”. Kemi divergjenca edhe në raport me atë se si kryeministri shpesh pa asnjë nevojë, bëhet avokati kryesor i (Aleksandar) Vuçiçit në vende dhe mediume të ndryshme ndërkombëtare duke i ndihmuar Vuçiçit të mos bëhet pjesë e politikës së përbashkët të BE-së dhe SHBA-së në raport me luftën e Rusisë në Ukrainë. Por, për të qenë shumë e sinqertë, mendoj që asnjëherë më parë marrëveshjet konkrete që kemi me Shqipërinë, nuk kanë qenë të implementuara me një shpejtësi të tillë si deri tani dhe nuk kanë qenë më tepër në kuptimin e asaj që t’u shërbejnë qytetarëve në të dyja anët e kufirit edhe në Shqipëri edhe në Kosovë.

Zëri i Amerikës: Nëse nuk ka pasur, duhej të kishte?

Donika Gërvalla – Schwarz: Duhej të kishte pasur edhe në të kaluarën, ama ne kemi marrëdhënie jashtëzakonisht të mira sa u përket edhe dy qeverive me njëra tjetrën, por edhe sa u përket ministrive veç e veç me njëra tjetrën, sepse jemi të interesuar që marrëveshjet mes Shqipërisë dhe Kosovës t’u shërbejnë qytetarëve dhe jemi të interesuar që të implementojmë sa më shumë prej tyre. Këto 18 muajt e parë të kësaj qeverisjeje kanë treguar se me Shqipërinë mundësitë janë shumë të mëdha, por edhe ritmi me të cilin jemi duke punuar është goxha i lartë. Vendimi për hekurudhën mes Durrësit dhe Prishtinës është një prej tyre që do të jetë tepër i rëndësishëm për ekonominë në Kosovë dhe ekonominë në Shqipëri.

Zëri i Amerikës: Zonja ministre, ka një përplasje brenda ministrisë që ju drejtoni me ata punonjës që kërkojnë të ketë një organizim sindikalist brenda saj. Madje sot sipas shoqatës së sindikatave të anëtarëve të shërbimit të jashtëm përfaqësues të ministrisë suaj kanë hyrë me dhunë brenda zyrave tyre dhe kanë marr në posedim gjithë materialin që ata kanë brenda. Si ju përgjigjeni këtyre akuzave, a po e bllokoni ju një organizim sindikalist brenda ministrisë?

Donika Gërvalla – Schwarz: E para që duhet kuptuar dhe që është shumë e rëndësishme, është që zgjedhjet e 14 shkurtit të vitit 2021, koalicioni ynë qeveritar i ka fituar me premtimin për reforma të thella institucionale, pra për një funksionalizim të institucioneve tona për një punë më efikase në institucionet tona. Asgjë më tepër apo asgjë më pak nuk ka ndodhur në ministrinë e Punëve të Jashtme e cila është pararendëse e reformave. Ne kemi bashkuar dy ministri, pra kemi fuzionuar ish ministrinë e Diasporës me ish ministrinë e Punëve të Jashtme dhe me një rregullore të re të punës kemi krijuar një ministri të përbashkët. Sa i përket organizatës sindikale, natyrisht unë kam jetuar 30 vjet në Gjermani dhe pretendoj se më mirë se shumë kush në Kosovë jam e njohur me procedurat dhe nevojën e përfaqësimit sindikal. Unë mendoj që një numër i vogël i njerëzve që pretendon të marrë përsipër që janë përfaqësuesit sindikal në ministrinë e Punëve të Jashtme dhe Diasporës do të duhej që në radhë të parë të dalin para pasqyrës dhe të flasin me vetveten sepse shkelja e ligjit e para nuk pranohet dhe e dyta, përfaqësuesit e sindikatave pra drejtuesit e sindikatave nuk mund të jetë dikush, sipas ligjit, nga pjesë e menaxhmentit, pra që është drejtor departamenti dhe që aty nisë problemi ku njerëzit e vetemëruar dhe vet të deklaruar marrin përsipër të shpjegojnë nëpër mediume se cilat janë problemet dhe cilat nuk janë. Unë vazhdimisht që nga ardhja në marsin e vitit të kaluar kam qenë shumë e hapur me të gjithë dhe jemi përpjekur të gjithë së bashku, ju e keni parë edhe pjesëmarrjen e një gjoja proteste që është organizuar në Prishtinë që nuk ka qenë nga punonjësit real të ministrisë së Punëve të Jashtme, por ka qenë një numër jashtëzakonisht i vogël. Unë jam e përkushtuar që krahas përmirësimit me vendet tjera, me shtetet partnere dhe aleate jam shumë e përkushtuar që të krijojmë një strukturë efikase në ministrinë e Punëve të Jashtme.

Zëri i Amerikës: Sot është Dita ndërkombëtare për qasje të informacionit, kemi patur edhe një material lidhur me këtë çështje dhe ministria që ju drejtoni ka marr një gjobë prej 13 mijë eurosh nga Agjencia për Informim dhe Privatësi për shkak të refuzimit për lejimin e qasjes të informacioni. Pse kjo mungesë e transparencës ndaj publikut?

Donika Gërvalla – Schwarz: Mendoj që kjo është qeveria më transparente ndonjëherë në historinë e re të Republikës së Kosovës, mendoj se kjo qeveri larg së qeni perfekte në punën e saj, ka ofruar qasje qoftë në dokumente publike por qoftë edhe në përgjithësi në informacione që kanë të bëjnë me qeverinë, ka ofruar qasje shumë më të madhe jo vetëm për gazetarë por edhe institucione apo për shoqërinë civile. Unë shumë gëzohem që shoqëria civile dhe mediat në Kosovë janë kaq të zëshme në kërkesat e tyre për më shumë transparencë sepse mendoj që kjo i shërben një demokracie më të fortë në Kosovë. Ne kemi nevojë për një transparencë edhe më të lartë edhe pse tregojnë edhe matjet ndërkombëtare që Kosova sa i përket të drejtës së lirisë së mediave ka kërcyer në organizata ndërkombëtare disa vende lart, prandaj larg së qeni perfekt, jemi duke u munduar që të jemi edhe më mirë. Megjithatë të mos harrojmë që kjo është qeveria më transparente që ka pasur ndonjëherë Republika e Kosovës.

blank

Rrëfimi i jashtëzakonshëm i ish-ushtares kanadeze për rrugëtimin e saj gjatë luftës në Kosovë (intervista)

Ish-ushtarja kanadeze, njëherit humanistja, Sophie Boisvert Levesque gjatë vitit 1999, kur shërbente si paqeruajtëse në Kosovë, pati ndihmuar shumë fëmijë kosovarë.

Sophie Boisvert Levesque, në një intervistë për Gazetën Insajderi, ka rrëfyer detaje të shumta nga eksperienca që ajo pati gjatë luftës në Kosovë, me 21 fëmijët të cilët i konsideronte si të saj.

Përveç që përshkroi ngjarjet e rënda nëpër të cilat kaloi; duke hasur në njerëz pa gjymtyrë, fëmijë pa prindër si dhe momentin e ndarjes me fëmijët e Kosovës, ajo poashtu tregoi edhe si kishte zbuluar se kishte çrregullim post-traumatik të stresit.

Tutje, ish- ushtarja kanadeze, Bosvert – Levesque thotë se do të jetonte në Kosovë me shumë dëshirë, madje thekson se ëndërron ta ndërtojë një shtëpi në Kosovë

blank

Intervista e plotë:

Fillimisht na e përshkruani qëndrimin në Kosovë në kohë lufte, çfarë patë dhe si u ndjetë?

Sophie Boisvert Levesque: “Sa herë që shkruaj për vitet 1999 dridhem. Unë jam me prejardhje franco-kanadeze dhe qëndrova në Kosovë për 6 muaj. Më poshtë po renditi disa nga ngjarjet më me rëndësi që kam përjetuar në Prishtinë.

Majori im më dërgoi në Prishtinë për të marrë karburant për avion, por pasi u kthyem nga pika ku morëm karburant, trafiku ishte bllokuar rreth nesh, kishim ngecur pran një tanku rus. Ata flisnin për një sulm në një shtëpi të një gruaje shqiptare rreth 80-vjeçare, në të cilën kishte shpërthyer një minë, dhe mund të them që shumë familje shqiptare humbën jetën prej këtyre minave.

Kam parë nëna në spital, që bënin fotografitë e fundit me bashkëshortët e tyre, pasi ata pastaj zhdukeshin, dhe mbase janë të zhdukur ende.  Pashë edhe djem të rinj të veshur me ngjyrat e UÇK-së të ulur në karrige me këmbë të prera.

blank

Poashtu, kujtoj se disa njerëz kishin hedhur gurë në flotën e automjeteve të NATO-s dhe një ushtar humbi syrin për shkak të kësaj.

Po pas vizitës, a ishte e vështirë ta kaloni traumën, si e përshkruani atë kohë?

Sophie Boisvert Levesque: Kujtoj se ditën e fundit që u përshëndeta me 21 fëmijët në Kosovë ata filluan të qanin, dhe kur mendoja që nuk do i shihja kurrë ishte e dhimbshme. Edhe pse nuk ishte e lejueshme unë lashë kontaktet tek “fëmijët e mi”. Por dhe unë doja të kthehesha në Kanada, sepse atje kisha fëmijët e mi.

blank

Kthimi në shtëpi ishte i vështirë, dhe nuk ishte i tillë vetëm se nuk bëja gjërat që bëja çdo ditë. Por unë kurrë nuk munda të isha, vajza, nëna dhe gruaja që isha më parë.

Nuk e dija që kishte “Post Traumatic stress disorder” sepse mendoja që vetëm ushtarët që ishin në betejë mund ta kishin atë.

Një ditë, pasi martesë, dhe pasi erdhi në jetë fëmija i tretë, shkuam ta vizitonim kushëririn e burrit. Djali i tij ishte aty dhe po na thoshte që kanadezët nuk duhet të shkojnë në shtete të tjera për ndihmë. Po i tregoja që shtetet si Kosova kanë nevojë për ndihmën tonë në luftën ndaj okupatorit. Shtoi se refugjatët që po vijnë po na vjedhin punët dhe po rriten çmimet, në atë moment unë po plasja, i thashë se ne nuk e kemi idenë se çfarë tmerresh kalojnë njerëzit e tjerë. Isha gati ta godisja, por burri im më ndali”.

Si kontaktuat me fëmijët nga Kosova?

Sophie Boisvert Levesque: Një ditë, pashë një e-mail nga njëri nga fëmijët, Labinoti, i cili më kishte dërguar mesazh me ndihmën e ushtarëve që kishim qenë së bashku në detyrë. Ndihesha fajtore pse i lashë, isha shumë e frikësuar nëse do ta kuptoja që ndonjëri nga ta nuk është gjallë. Në vitin 2018 e kuptova që të gjithë janë gjallë, dhe isha shumë po shumë e lumtur. Nuk e dija nëse ata më donin mua, aq sa i doja unë ata, por mbërritja e parë në Prishtinë, më demonstroi se edhe ata më duan, po aq sa unë ata.

Sophie Boisvert Levesque: Përveç në vitin 2019, për herë të dytë erdha në vitin 2021, kjo për ta ruajtur shëndetin tim mendor. Kosova është si një litar shpëtimi për mua. Udhëtimi ishte si ato të minutës së fundit, por ia vlejti. Mendoj se do ta marrë edhe bashkëshortin për ta parë nga afër Kosovën. Sophie

blank

A do të jetoje në Kosovë?

Sophie Boisvert Levesque: Po, patjetër që po. Kam biseduar me ambasadorin dhe disa politikanë për të parë se si mund të marr shtetësinë time. Madje i dërgova një letër kryeministrit askush nuk iu përgjigj. Unë ëndërroj të ndërtoj një shtëpi, anipse miqtë më ftojnë për të qëndruar në shtëpitë e tyre, pasi pas misionit tim në 1999 të gjitha më trajtojnë si një mbretëreshë. Kosova është shtëpia ime. Unë do të jepja ende jetën time për të mbrojtur këtë vend të mrekullueshëm plot me njerëz të mrekullueshëm. Lavdi! Unë e dua vendin për shkak të njerëzve, por politika dhe infrastruktura ende kanë nevojë për përmirësime. Investitorët duhet të shohin potencialin dhe të investojnë në vend.

blank

Rama e mbylli me urdhër të Erdoganit, Sinan Idrizi pranon se ka blerë godinën e kolegjit ‘Mehmet Akif’ (intervista)

Qeveria shqiptare vendosi të premten me urdhër të Erdoganit mbylljen e kolegjit turk “Mehmet Akif”, një institucion arsimor jopublik parauniversitar dhe kopshtit për fëmijë “Zubeyde Hanim”, pjesë e rrjetit “Turgut Ozal Education”.

Ministria e Arsimit tha se godina e re e kolegjit turk “Mehmet Akif”, në Mëzez, nuk plotësonte kushtet dhe, sipas saj, kjo ishte arsyeja e mbylljes. Por dje biznesmeni nga Vlora, Sinan Idrizi, pranoi për “Euronews Albania” se kishte kishte blerë ndërtesën e vjetër të kolegjit turk “Mehmet Akif Ersoy” te 21 Dhjetori, në Tiranë, si dhe ndërtesa të tjera në disa qytete të vendit.

Biznesmeni tha për Euronews se transaksioni me pronarët e “Mehmet Akif” ishte bërë disa muaj më parë dhe ai është tashmë pronari ligjor i ndërtesës në Tiranë dhe në disa qytete të tjera, që do të shfrytëzohen në vijim në sferën e arsimit.

Idrizi i bëri komentet nga Nju Jorku, ku ndodhet edhe shefi i qeverisë shqiptare, që po merr pjesë në punimet e Asamblesë vjetore të OKB-së. Sinan Idrizi, njihet si ish-president i klubit Flamurtari dhe si bashkëpronar i kompanisë ajrore “Air Albania”.

Z.Idrizi, a mund të na jepni një sqarim se cila është lidhja juaj me godinën e “Mehmet Akif” dhe historinë e mbylljes së shkollës?

Sinan Idrizi: Unë nuk kam blerë vetëm godinën te “21 dhjetori”. Nga viti i kaluar unë jam duke blerë për të investuar në sistemin arsimor të Shqipërisë, godina në Shkodër, në Korçë, në Tiranë, jam duke negociuar për në Vlorë dhe në Berat. Janë dy gjëra krejt të ndryshme. Dëshira ime për të investuar në sistemin arsimor duke blerë pasuri të patundshme, objekte që kanë qenë në disponim të këtyre grupimeve dhe gjë tjetër është licencimi apo jo nga Ministria e Arsimit. Unë i kam blerë këto godina dhe pronari i tyre ligjor jam unë.

Në çfarë forme keni arritur marrëveshjen për të blerë këtë godinë, për çfarë do ta përdorni dhe në cilin moment kjo godinë do të bëhet e juaja për ta përdorur ju pastaj?

Sinan Idrizi: Ne kemi bërë një marrëveshje shumë korrekte, shumë serioze me ish-poseduesit e këtyre objekteve, një marrëveshje në kuadër të ligjit shqiptar, brenda çdo lloj procedure, e dorëzuar në mënyrë korrekte nga të gjitha palët dhe nuk e kuptoj se çfarë lidhje ka sepse godina te 21 dhjetori apo Korçë është dorëzuar ligjërisht dhe në mënyrë korrekte nga pala tjetër.

Nuk e di ç’lidhje kanë komentet me këto që kam blerë unë. Investimi im aty do të jetë vetëm në arsim. Përrallat dhe historitë me ndërtim kullash në mes të Tiranës, më bëjnë pak një retro, më çojnë në kohët kur kam marrë Flamurtarin, se do të prishja stadiumin e do të ndërtoja kullat. Unë dua të investoj në arsim, por në Shqipëri, të investosh në arsim ka gjithmonë një pikëpyetje nga mbrapa.

Të jesh një kriminel që merresh me banda je njeri i nderuar. Unë dua të investoj në arsim. Ku është problemi këtu që të anatemohem. Unë i kam blerë në mënyrë të drejtpërdrejtë nga këta persona, brenda sistemit bankar të Republikës së Shqipërisë. Pra kam bërë një shitje-blerje dhe dua të investoj në vendin tim, në arsim. Mund të kem sukses, mund të dështoj, por historia e komplotit nuk funksionon.

Njoftimi, sipas drejtuesve të shkollës, u është bërë vetëm pak ditë më parë dhe ju keni më shumë se dy vite më thatë?

Sinan Idrizi: Nuk janë problemet e mia këto, janë problemet e shkollës e të Ministrisë së Arsimit. Unë me këto kam patur një marrëveshje korrekte, në prani të avokatëve të tyre, te noterët e Republikës së Shqipërisë, kam blerë objektet, kam blerë truallin dhe kaq. Ka më tepër se dy vite që unë po blej godina për të hyrë në sistemin arsimor. Blerja e kësaj godine “te 21 dhjetori” është bërë para disa muajsh, në mënyrë korrekte dhe nga të dyja palët.

Do të vijojë mësimi normalisht me ata nxënës derisa të vini ju apo e merrni ju në dorëzim dhe ndryshon emri i shkollës dhe nxënësit duhet të lëvizin në një vend tjetër. Nuk e keni këtë ide dhe informacion?

Sinan Idrizi: Unë dua të sjell një markë të re, që dua ta sjell nga këtu, SHBA, është shumë e famshme dhe nuk do jetë një sukses si individ. Në të kundërt, do të vijoj bashkëpunimin me grupe të tjera, që jam duke bashkëpunuar.

Pse vendosët të investonit në arsim dhe sa mik jeni me kryeministrin?

Sinan Idrizi: Jo, jo, unë e kam mik kryeministrin dhe jam krenar që e kam mik. Ku ka gjë më të bukur se të kesh mik një kryeministër kaq të suksesshëm. Unë kam kohë që dua të investoj, në sport dhe në arsim, në pjesën e rinisë. Nuk kam asnjë investim që lidhet me një sektor publik.

blank

Intervista- Philips: ‘Ballkani i Hapur’ po zëvendëson integrimin në BE

David Philips, drejtori i Programit për Paqen dhe të Drejtat e Njeriut në institutin respektiv në Universitetin e Columbias, në një intervistë për A2 CNN me Merita Haklaj shprehet i shqetësuar për situatën në Ballkanin Perëndimor, veçanërisht pas fushatës të Vladimir Putin në Ukrainë. Ai shpreh rezerva edhe për nismën e ‘Ballkanit të Hapur’, duke thënë se ajo po zëvendëson integrimin në BE.

Si tingëllojnë deklaratat e kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama se Vuçiç duhet ta njohë Kosovën, por ai nuk mund ta bëjë këtë. Dhe nga ana tjetër tek e pohon si serioz rrezikun rus në rajon, thotë se Serbisë nuk duhet t’i bëhet presion për sanksione ndaj Rusisë.

David Philips: Rusia duhet të ketë më shumë sanksione, jo më pak. Propozimi i Hungarisë për të hequr sanksionet ruse është i gabuar. Komuniteti ndërkombëtar duhet të veprojë në harmoni për të shtuar presionin. Është mënyra e vetme që të shohim pak fleksibilitet nga ana e Putinit. Për sa i përket Vuçiçit dhe Kurtit, SHBA duhet të njohë që miqtë e tyre në rajon janë shqiptarët. SHBA s’ka miq më të afërt në botë se shqiptarët. Në vend që të mbajë qëndrim të barabartë, duhet ta bëjë të qartë që po ushtron peshën e saj në mbështetje të qëndrimit të Kosovës, dhe që e mbështet hapur ndërmjetësimin e Albin Kurtit dhe të Besnik Bislimit.

Cili është opinion juaj për nismën e Ballkanit të Hapur Open Balkan, nismë ku marrin pjesë Shqipëria, Serbia dhe Maqedonia e Veriut  

David Philips: Nëse Ballkani i Hapur përfshin të gjitha vendet e rajonit është ide e mirë. Por nëse përfshin vetëm Maqedoninë e Veriut, Shqipërinë dhe Serbinë, nuk ka kuptim. S’është zëvendësues i integrimit në BE. Nga mënyra se si është konfiguruar tani, duket si zëvendësues dhe s’do të kontribuojë pozitivisht për zhvillimin.

Kryeministri Rama beson në tezën që pajtimi vjen përmes forcimit të marrëdhënieve ekonomike. A qëndron kjo në klimën që ka rajoni jonë tani?

David Philips: Zhvillimi ekonomik dhe bashkëpunimi është gjithnjë ide e mirë. Për këtë duhet një strukturë. Pse të zëvendësosh BE-në me Ballkanin e Hapur? Është strukturë më e madhe, gjithëpërfshirëse. Është ide më e mirë se një Shengen i vogël që nuk funksionon.

blank

Zyrtarja e Shtëpisë së Bardhë: Çdo anëtar i NATO-s sjell rreziqe për të gjithë aleatët, nëse nuk zbaton praktikat e duhura të sigurisë kibernetike

VOA/Patsy Widakuswara

Një zyrtare e lartë e Këshillit të Sigurisë Kombëtare të Shteteve të Bashkuara thotë se përgjigjia e menjëherëshme me sanksione ndaj sulmeve kibernetike ndaj Shqipërisë, ishte pjesë e një strategjie drejt synimit për të parandaluar sulmet kibernetike në të ardhmen. Zëvendës Këshilltarja e Shtëpisë së Bardhë për Teknologjinë Kibernetike dhe atë në Zhvillim, Anne Neuberger i tha në një intervistë Zërit të Amerikës se kjo strategji përfshin zgjerimin e koalicionit që mban ata që kryejnë sulme të tilla përgjegjës dhe një kundërpërgjigje të shpejtë me pasoja. Në intervistën me korrespondenten e Zërit të Amerikës në Shtëpinë e Bardhë, Patsy Widakuswara, zonja Neuberger tha se çdo vend i NATO-s duhet ta kuptojë që sjell rreziqe për të gjithë aleatët, nëse nuk zbaton praktikat e duhura të sigurisë kibernetike.

Zëri i Amerikës: Administrata amerikane vendosi sanksione ndaj Iranit për sulmin kibernetik ndaj Shqipërisë, por kjo nuk e ndaloi Teheranin të ndërmerrte një sulm të dytë. Çfarë tjetër mund të bëjmë për t’i frenuar ata dhe si po e ndihmojmë Shqipërinë?

Anne Neuberger: Parandalimi i sulmeve kibernetike është një fushë shumë e re dhe bazohet në mësimet dhe qasjen që përdorim në fusha të tjera, si sulmet nga ajri dhe deti, si të ndërtojmë koalicione mes vendeve në lidhje me atë që përbën një sjellje të përgjegjshme në hapësirën kibernetike dhe atë që përbën sjellje të papërgjegjshme. Shumë vende kanë nënshkruar me Kombet e Bashkuara vullnetarisht në vitet 2015 dhe 2019, rregullat e sjelljes së shteteve në kohë paqeje. Një prej tyre është të mos goditen shërbimet jetike për njerëzit. Por që normat të zbatohen, duhet që një koalicion sa më i gjerë të jetë e mundur të bjerë dakord për të vënë para përgjegjësisë palët që nuk i respektojnë këto rregulla, dhe kur është e mundur të imponojnë pasoja. Pra, kjo është arsyeja që kur pamë sulmin iranian ndaj Shqipërisë, që ndërpreu shërbimet e qeverisë shqiptare për qytetarët e saj, ne dhe vendet e tjera e denoncuam për të vënë para përgjegjësisë Iranin, për ta bërë të qartë që pas tij ishte Irani, dhe për të imponuar pasoja. Qeveria shqiptare mori masa, ne Shtetet e Bashkuara vendosëm sanksione. Dhe e bëmë këtë si pjesë e forcimit të masave të parandalimit kibernetik. Ky parandalim nuk do të realizohet me një apo dy raste. Do të realizohet nëse ne në mënyrë të përsëritur, reagojmë shumë më shpejt se në të kaluarën. Po ashtu për të arritur këto synime strategjike të zbatimit të normave ndërkombëtare kibernetike, nëse reagojmë në mënyrë të përsëritur, si komunitet vendesh, besojmë se mund t’i parandalojmë sulmet kibernetike.

Zëri i Amerikës: E vërteta është se ndërsa ju po përpiqeni të krijoni këto rregulla ndërkombëtare kibernetike, nuk ka konsensus në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, duke qenë se Rusia dhe Kina janë pjesë e tij. Ka disa korniza të OKB-së që nuk mund të zbatohen. Pra, në këto rrethana, si mund të ecet përpara?

Anne Neuberger: Rusia është një nga vendet që nënshkroi normat e Grupit Qeveritar të Ekspertëve në vitet 2015 dhe 2019. Pra ne besojmë se çelësi është që vendet që kanë rënë dakord me këto norma, t’i zbatojnë ato. Dhe ne besojmë, se sa herë që ka vende që nuk i zbatojnë, t’i denoncojmë dhe të vazhdojmë të zgjerojmë koalicionin në mënyrë që sa më shumë vende t’i bashkohen atij, dhe rrjedhimisht të reagojmë më shpejt dhe të konsolidojmë përpjekjet për të imponuar pasoja. Besojmë se do të marrë një fare kohë, por këto janë hapat e qëndrueshëm që po ndërmarrim së bashku me partnerët dhe aleatët.

Zëri i Amerikës: Përtej aleatëve perëndimorë, a ka një dakordim për nevojën për ta bërë këtë për pjesën tjetër të botës?

Anne Neuberger: Ne besojmë se po, sepse në shumë aspekte, vendet më të dobëta janë ato që janë më të cenueshmet nga sulmet kibernetike ndaj sistemeve të tyre qeveritare, sulmeve kibernetike ndaj kompanive ose vjedhjes së pronës intelektuale. Pra, ne besojmë se është në interesin e të gjitha vendeve, qofshin të mëdha apo të vogla, sepse ne të gjithë jemi të dixhitalizuar. Është e qartë se disa prej nesh kanë më shumë dixhitalizim se të tjerët, por të gjithë jemi dixhitalizuar, prandaj ka rrezik për qytetarët tanë nëse shërbimet kritike ndërpriten, ose nëse funksionet e qeverive ndërpriten në momente krize.”

Zëri i Amerikës: Grupet e lidhura me Iranin depërtuan në sisteme të ndryshme në Shqipëri, madje edhe në emailin e kryeministrit. A jeni e shqetësuar se Irani mund të ketë fituar qasje në të dhënat e ndjeshme të NATO-s? Së fundmi kemi dëgjuar se edhe në Portugali mund të jenë vjedhur qindra dokumenta të NATO-s.

Anne Neuberger: Është e qartë se është e nevojshme të ketë praktika të mira të sigurisë kibernetike në mes gjithë anëtarëve të NATO-s. Çdo anëtar i NATO-s duhet ta kuptojë që sjell rreziqe për të gjithë aleatët nëse nuk zbaton praktikat e duhura të sigurisë kibernetike. Kjo është një nga arsyet që ne kemi punuar shumë nga afër në kontekstin e NATO-s, për sa i përket sigurisë kibernetike dhe për të krijuar aftësitë e reagimit ndaj incidenteve kibernetike në NATO, për të përforcur aftësitë kibernetike të NATO-s, sepse, siç e përmenda më herët, është e qartë që duhet bërë më shumë punë. Ju përmendët dy shembuj që nxjerrin në pah nevojën për një gjë të tillë. Mendoj se tani ka një ndërgjegjësim shumë më të thellë në NATO dhe një ndërgjegjësim për të bashkuar aleatët që të marrin masa të përbashkëta të sigurisë kibernetike, për informacione të rëndësishme.

Zëri i Amerikës: Si aleatë të NATO-s, Shqipëria dhe Portugalia janë teknikisht të mbrojtura sipas parimit të mbrojtjes kolektive. A mund të shpjegoni se cili është këndvështrimi i administratës lidhur me parimin e NATO-s se një sulm ndaj një vendi është një sulm ndaj të gjithëve, për sa i përket luftës kibernetike? Në çfarë pike një sulm kibernetik meriton një kundërsulm? A ka ndonjë kriter? A ka një vijë të kuqe?

Anne Neuberger: Kjo është një fushë ku politika është në zhvillim e sipër. Është një fushë shumë e re. E keni parë politikën e NATO-s që një ose disa sulme kibernetike mund të ngrihen në nivelin e një sulmi të armatosur. Është e qartë që pragu është shumë i lartë për një sulm kibernetik që mund të konsiderohet në atë nivel. Puna që po bëjmë në NATO është e përqendruar, së pari, në qëndrueshmërinë e sigurisë kibernetike. Do të ketë një konferencë të NATO-s për mbrojtjen kibernetike në Romë që do të fokusohet në standardet që kanë anëtarët e NATO-s për sistemet e tyre kritike, krijimin e një aftësie reagimi ndaj incidenteve të tilla, në mënyrë që nëse një aleat sulmohet, të ekzistojë një aftësi e NATO-s që vendet të mund të bashkohen dhe praktikisht të ofrojnë mbështetje dhe që si aleancë, ta përdorin atë për të zbatuar normat ndërkombëtare. Por kjo është një fushë për të cilën po punojmë ende për ta çuar përpara.

blank

Skandali i javës ekstradimi pa gjyq i gazetarit turk Ahmet Olur – Avokati Genc Gjokutaj: Atentat ndaj ligjit – Janë shkelur të drejtat elementare të njeriut

Gazetari turk Ahmet Olur vjen të shtunën më 17 shtator në Tiranë dhe kërkon azilin politik. Shqipëria e ekstradon gazetarin të hënën, duke e ditur që media ku ai punonte është mbyllur dhe kolegët e tij janë përndjekur. Pra gazetari turk Ahmet Olur u ekstradua, duke u shkelur në mënyrë flagrante të drejtat elementare të njeriut dhe çdo procedurë e azilit politik që aplikohet në Perëndim. Qeveria e Edi Ramës për interesa pushteti shkel mbi shtetin e së drejtës, duke e ditur se gazetari turk rrezikon burgimin.

Po sjellim një prononcim të avokatit Genc Gjokutaj edhe me status edhe me një intervistë tek syri.net, ku nënvizon mjerimin e lirisë së mediave dhe kapjen e shtetit të së drejtës.

“Sot u provua katerciperisht se renia e Shqiperise me 17 vende persa i perket lirise se shtypit dhe medias eshte e vertete! KM yne asokohe u mbrojt me argumentin se ne Shqiperi nuk ka asnje padi nga shteti kunder shtypit dhe nuk ka asnje gazetar te burgosur!!!

Arrestimi dhe ekstradimi i gazetarit turk Emre Olur ne Turqine e Erdoganit eshte fytyra e vertete dhe perqasja reale e Qeverise alias Edi Rama ndaj lirise se shtypit dhe kaloresve te saj gazetareve!

Gazetari ne fjale ka punuar ne nje media te mbyllur nga regjimi autokratik i Erdoganit dhe koleget e tij ne Turqi jane burgosur!

Sa me siper gazetari turk eshte arrestuar nga regjimi ne Shqiperi dhe jo ai ne Turqi pasi autoritetet shqiptare kishin mundesine dhe detyrimin ligjor qe ti jepnin mbrojtje duke i dhene te drejten e azilit pasi koleget e tij njesoj si ai dhe per arsye te njejta ndodhen ne burg! Ja pse gazetari Emre Olur eshte arrestuar nga Shqiperia dhe jo Turqia! Nga Shqiperia e cila eshte kandidate per anetare e BE dhe lirine e shtypit e ka inekzistente brenda saj por te lobuar per tu besuar si realitet jashte saj!

Gazetaret dhe mediat ne pergjithesi jane shqisat qe dedektojne te verteten pa te cilet bota do te ishte e verber, shurdhe dhe memece! E verteta ka gjuhen e vet! Ajo flet vertetesisht e ngjashme me asnje gjuhe tjeter ne bote! Ajo nuk ka atdhe dhe as territor! E verteta dhe gazetaret si misionare te saj jane te shenjte! Prangat dhe qelia per ta shume shpejt do te behen bizhuterite e diktaturave!”/18 Shtator 2022

blank

Intervista- Tahiri: Marrëveshjet hibride një gabim, i shërbejnë politikës ruse në Ballkan

VOA/Menada Zaimi

Kryetar i Grupit parlamentar të Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës Besnik Tahiri, thotë se zgjidhja e vetme për Kosovën dhe stabilitetin në Ballkanin Perëndimor është arritja e një marrëveshje ndërkombëtare, ligjërisht të detyrueshme, e që do të mundësonte njohje reciproke. Gjatë një interviste me gazetaren e Zërit të Amerikës Menada Zaimi, zoti Tahiri thotë se ka elemente që kanë nxitur optimizëm për një kompromis të shpejtë, por gjithsesi të pamjaftueshëm sipas tij. Për zotin Tahiri nevojitet një angazhim shumë më i madh, me porosi shumë më të qarta për Beogradin zyrtar, nga ata që lehtësojnë dialogun e BE-së, në veçanti nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Kryetari i Grupit Parlamentar të Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës bëri komente dhe rreth një dokumenti që ka qarkulluar këto ditë në shtyp, i cili duket se përmban një propozim të Francës e Gjermanisë, për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, por që nuk parashikon njohje të ndërsjellë.

Zëri i Amerikës: Zoti Tahiri, duket se me fillimin e luftës në Ukrainë ka edhe një vëmendje të shtuar për një zgjidhje përfundimtare, për normalizim të marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë. Sipas jush a janë shtuar, realisht mundësitë për arritjen e një marrëveshjeje?

Besnik Tahiri: Zgjidhja e vetme për Kosovën dhe stabilitetin në Ballkanin Perëndimor është realizimi i një marrëveshje ndërkombëtare ligjërisht të obligueshme, e cila do të krijojë një njohje reciproke në mënyrë që njëherë e përgjithmonë të përmbyllet saga më e madhe rreth dialogut. Dialogu ka zgjatur shumë gjatë, marrëveshjet teknike të arritura deri më tani nuk janë zbatuar mirë, dhe tani është e rëndësishme që nën udhëheqjen e Shteteve të Bashkuara, këtë mesazh e përçova edhe tek institucionet që vizitova këtu, të realizohet një marrëveshje, e cila e njeh Kosovën si shtet, por njëkohësisht është përfundimtare dhe ligjërisht e obligueshme.

Zëri i Amerikës: A ndjeni ju se ka një frymë të tillë, që të shkohet sa më shpejt që të jetë e mundur drejt kësaj?

Besnik Tahiri: Janë disa elemente që na bëjnë optimist lidhur me këtë temë. Siç e dini, Departamenti i Shtetit e ka emëruar përfaqësuesin special, zotin Escobar. Edhe vendet si Mbretëria e Bashkuar, Bashkimi Evropian, kanë bërë një angazhim në lehtësimin e dialogut. Këto janë disa porosi. Por, kjo nuk mjafton. Një angazhim shumë më i madh, porosi shumë më të qarta për Beogradin zyrtar duhet të vijnë edhe nga ata që sot e udhëheqin dialogun, e lehtësojnë dialogun e BE-së, në veçanti nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Historia na tregon, edhe në marrëveshjen e Ahtisarit, që po të mos ishte ambasadori Frank Wisner, i cili e shtyu përpara procesin, nuk do të kishte një marrëveshje. Dhe dua ta them këtë, se pa udhëheqjen e fortë amerikane një marrëveshje, fatkeqësisht, nuk mund dhe nuk është në horizont.

Zëri i Amerikës: Zoti Tahiri, këto ditë më Kosovë po qarkullon një njoftim për një të ashtuquajtur dokument për marrëveshje me Serbinë, të cilën Kryeministri Kurti nuk pranoi që ta komentonte, por nuk e hodhi poshtë ekzistencën e tij. A jeni ju në dijeni të ekzistencës së një dokumenti të tillë?

Besnik Tahiri: Ne nuk jemi në dijeni, por ne e kemi për detyrë parësore komentimin e dokumenteve të tilla dhe këtë duhet ta bëjmë duke thënë shumë saktë, shumë qartë pozicionin e Kosovës. Eksperimentet që lidhen me modele të caktuara nuk do të funksionojnë në krijimin e stabilitetit dhe paqes. Kosova, tani e 20 vjet, është duke ndërtuar institucionet e veta demokratike. Kosovë tashmë është e lirë falë luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe mbështetjes së trupave të NATO-s. Është një realitet i ri, Kosova është një shtet i pavarur, i cili mbi këtë formë mund të njoh çfarëdo marrëdhënie tjetër midis Kosovës dhe Serbisë. Çfarëdo synimi tjetër për të ardhur në një marrëveshje hibride është gabim dhe në funksion edhe të politikës ruse në Ballkanin Perëndimor, e cila siç po shihet në të gjithë Ballkanin Perëndimor ka axhendë të destabilizimit. Derisa kjo nuk shihet qartë nga vendim-marrësit, si në Bashkimin Evropian, e në veçanti në SHBA, kemi një problem për shkak se realisht kemi dy dekada që ne diskutojmë, dialogojmë, bëjmë marrëveshje, por ato nuk zbatohen. Tani duhet të jetë një marrëveshje finale, ligjërisht e obligueshme, të cilën Shtetet e Bashkaura të Amerikës, Shtëpia e Bardhë duhet ta ketë udhëheqjen.

Zëri i Amerikës: E pranuat edhe ju që ka një intensifikim të përpjekjeve për të gjetur një zgjidhje dhe marrëveshje përfundimtare me Serbinë, por a kanë filluar dhe a po zhvillohen konsultimet mes partive politike në Kosovë për një zgjidhje të mundshme në këtë çështje?

Besnik Tahiri: Kryeministri Haradinaj, edhe në kohën kur ka qenë kryeministër dhe tani isha në Pentagon dhe e thashë që ishte kënaqësi të ishim me Sekretarin Mattis në atë kohë kur e formuam ushtrinë, e sheh çështjen e dialogut jashtëzakonisht të rëndësishëm dhe nuk lidhet me politikën ditore. Ne i kemi synimet, qëndrimet dhe paknaqësitë tona për menaxhimin ditor, por në raport me dialogun Kosovë – Serbi, ne jemi në mbështetje të plotë të konceptit që e thashë më parë, pra të një marrëveshjeje finale, ligjërisht të obligueshme. Mbi këtë temë, ne do të bëjmë punën tonë, por puna kryesore dhe me vendimin e Gjykatës Kushtetuese është tek qeveria dhe për këtë arsye saktësia në deklarime sikur kjo sot për eksperimente të caktuara të modeleve të ndryshme duhet të jetë shumë, shumë më e saktë nga qeveria. Për ne, një marrëveshje sa më të shpejtë finale e shohim si të rëndësishme dhe si një një zgjidhje të një nyje e cila tani e shumë vite po na rri mbi supe.

Zëri i Amerikës: Po kështu edhe çështja e Asociacionit të Komunave me shumicë Serbe ka marrë vëmendje. Beogradi kërkon që ajo të ketë më shumë pushtet sesa Prishtina është e gatshme të ofrojë. Cila duhet të ishte zgjidhja në këtë rast?

Besnik Tahiri: Beogradi synon ta trajtojë dialogun me Kosovën si një mundësi për të marrë marrëveshje pas marrëveshjeje. Kjo duhet të ndalojë. Kjo nuk është qasje e qëndrueshme dhe nuk është në funksion të asaj që e thashë më herët. Asociacioni si një marrëveshje e vetme në Kosovë mendoj që është gabim. Trajtimi i Asociacionit duhet të jetë shumë i saktë. Kosova është me sistem politik një shkallësh, ka një sistem qeverisës që i njeh komunat si entitete të veçanta me autonomi. 80 për qind e serbëve të Kosovës jetojnë në territor që e vet-administrojnë jetën e tyre me 24 përgjegjësi të deleguara nga shteti dhe mbi këtë aspekt unë mendoj që autonomia ekziston. Tek asociacioni, tek çështjet do të thoja triviale apo edhe çështje të tjera, të gjitha këto duhet të diskutohen me një marrëveshje. Për këtë arsye është e rëndësishme që ta kuptojmë që strategjia e Beogradit zyrtar është që të trajtojë Kosovën në tema, në çështje të cilat nuk janë thelbësore dhe mbi këtë ta vendosë premisën që Kosova është “bad guy” (personazhi negativ) dhe janë ata që duan dialog. Këtë nuk duhet ta lejojmë dhe për këtë duhet të kemi saktësi. Përgjigja e vetme është: marrëveshja finale dhe në të njëjtën kohë të bëhet qartësimi i pozicioneve tona politike në raport me integrimin evropian. Është tepër me rëndësi të thuhet se njohja nga pesë vendet e Bashkimit Evropian, anëtarësimi ynë në NATO dhe partneriteti i përjetshëm me SHBA-në janë tema që nuk diskutohen dhe janë tema primare për ne.

Zëri i Amerikës: Ka qenë e qartë Kosova, udhëheqësia e Kosovës në gjithë këto zhvillime, në funksion të marrëveshjes?

Besnik Tahiri: Unë mund të them që sa kemi qenë ne në qeveri, ne kemi qenë shumë të qartë. Ju e dini çfarë reagimi kemi pasur në axhendën e shkëmbimit të territoreve në atë kohë. Ka qenë një axhendë jashtëzakonisht e dëmshme. Mendoj që zoti Kurti duhet të jetë shumë më i qartë, më i saktë dhe në të njëjtën kohë edhe më transparent për shkak se këto janë përgjegjësi të larta shtetërore dhe kombëtare që kanë efekte edhe më të gjera se në Kosovë. Andaj këto porosi janë të rëndësishme.

blank

Intervista e plotë- Rama në Der Spiegel flet për bombardimet ndaj Serbisë, Kurtin, Ballkanin e hapur, Teatrin Kombëtar, hakerimet e tjerë

Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama në një intervistë për gazetën e njohur gjermane “Der Siegel” ka thënë se bombardimi i Beogradit dhe çlirimi i Kosovës i shërbeu qëllimit për të shpëtuar popullsinë nga spastrimi etnik.

I pyetur për mandatin e NATO-s atëbotë, Rama tha se arsyeja e vetme që nuk kishte mandat ishte se Rusia dhe Kina votuan kundër.

“Aneksimi i Krimesë ndjek një model imperialist, si sulmi ndaj Ukrainës, një vend sovran dhe demokratik. Bombardimi i Beogradit dhe çlirimi i Kosovës në atë kohë, nga ana tjetër, i shërbeu qëllimit për të shpëtuar popullsinë nga spastrimi etnik. Dhe Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë më në fund konfirmoi pavarësinë e Kosovës si akt të së drejtës ndërkombëtare”, tha ai.

Rama ka folur edhe për situatën e sigurisë në rrethanat aktuale, për çka ka thënë se presidenti rus Vladimir Putin do të ishte i gëzuar nëse do të kishte një konflikt diku në Ballkan, prandaj i referohet Kosovës.

Ai ka thënë se duhet të parandalohet me çdo kusht që të ndodhë diçka e keqe.

Megjithatë, kryeministri shqiptar tha se kur bëhet fjalë për anëtarësimin në Bashkimin Evropian, ka konsensus absolut.

Ai ka folur edhe për sulmin kibernetik iranian kundër Shqipërisë.

DER SPIEGEL: Zoti kryeministër, Shqipëria ndërpreu marrëdhëniet diplomatike me Iranin pak ditë më parë. Diplomatët kishin vetëm 24 orë kohë për t’u larguar nga vendi. Çfarë fshihet pas kësaj?

Edi Rama: Irani sulmoi vendin tonë me një sulm masiv kibernetik. Qëllimi ishte të shkatërroheshin të gjitha shërbimet digjitale të qeverisë që ne kemi ndërtuar me shumë mund përgjatë shumë viteve. Falë specialistëve tanë të IT-së, ekspertëve nga Microsoft dhe qeveria amerikane, ne arritëm të zvogëlojmë dëmin.

DER SPIEGEL: Sfondi i sulmit është, me sa duket, prania e disa mijëra anëtarëve të opozitës iraniane, të cilët po punojnë aktivisht për ndryshimin e regjimit në Iran dhe po bashkëpunojnë me SHBA, të ashtuquajturit Muxhahedinë të Popullit (MEK). Në vitin 2013, vendi juaj pranoi MEK-un nga Iraku me kërkesë të Uashingtonit. Do të parapëlqenit që të largoheshit sot nga ky grupim?

Edi Rama: Jo, Shqipëria ka një traditë për t’u krenuar për të strehuar njerëzit në rrezik. Dhe aleanca jonë strategjike me SHBA-në nuk mund të nënkuptojë thjesht se Uashingtoni ka gjithmonë mbështetjen tonë. Ndonjëherë duhet ta ndihmojmë edhe SHBA-në. Shqiptarët u detyrohen shumë amerikanëve.

DER SPIEGEL: Lufta në Ukrainë ka ndryshuar botën dhe tani po kërcënon paqen e brishtë në Ballkanin Perëndimor. Sa e thellë është kjo ndarje?

Edi Rama:Shumë e thellë. Më shumë se 80 për qind e serbëve mendojnë pozitivisht se si Putin po kundërshton aktualisht Perëndimin, por në Shqipëri popullariteti i tij është më pak se një për qind. Ky është rezultati i një sondazhi të kryer nga qeveria jonë, menjëherë pas fillimit të luftës. Ndikimi i Moskës në Serbi është i fortë, në pjesën serbe të Bosnje-Hercegovinës është madje shumë i fortë. Rusia ka shumë ndikim te serbët. Duhet të jemi të vetëdijshëm se ky ndikim mund të shndërrohet në diçka të tmerrshme.

DER SPIEGEL: Për çfarë duhet të jemi të përgatitur?

Edi Rama:Putini do të ishte i gëzuar nëse do të kishte një konflikt diku në Ballkan. Shefi i Kremlinit ngacmon dhe provokon kudo që të mundet. Në fjalimet e tij, Putin vazhdimisht i referohet Kosovës, problemit më të dhimbshëm nga problemet e pazgjidhura në Ballkan. Duhet të parandalojmë me çdo kusht që të ndodhë diçka e keqe.

DER SPIEGEL: Çfarë këshilloni ju?

Edi Rama: Nuk mund të kërkosh shumë nga Beogradi tani. Gjithçka mund të përmbyset. Serbia, për shembull, nuk mund të sanksionojë Rusinë.

DER SPIEGEL: Putinit i pëlqen të përdorë historinë e Kosovës si shabllon për pushtimin e Krimesë, Donjetskut dhe Luhanskut. A ka ai si pikë faktet që NATO bombardoi Beogradin dhe pushtoi Kosovën pa mandat të OKB-së?

Edi Rama: Arsyeja e vetme që nuk kishte mandat ishte se Rusia dhe Kina votuan kundër.  Aneksimi i Krimesë ndjek një model imperialist, si sulmi ndaj Ukrainës, një vend sovran dhe demokratik. Bombardimi i Beogradit dhe çlirimi i Kosovës në atë kohë, nga ana tjetër, i shërbeu qëllimit për të shpëtuar popullsinë nga spastrimi etnik. Dhe Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë më në fund konfirmoi pavarësinë e Kosovës si akt të së drejtës ndërkombëtare.

DER SPIEGEL: A ka ndryshuar gjë në të vërtetë në Ballkanin Perëndimor në njëzet vitet e fundit?

Edi Rama: Ballkani ka qenë gjithmonë një vend i tensionuar, ai është i brishtë. Por, unë pretendoj se situata është më e mirë sot se në çdo kohë tjetër.

DER SPIEGEL: Si mund të përcaktohet kjo?

Edi Rama: Me gjithë mosmarrëveshjet, gjashtë krerët e qeverive të Ballkanit Perëndimor kanë rënë dakord që nga një takim në Berlin në 2014 se ne duhet ta kthejmë rrjedhën e historisë së bashku. Duhen hapa të vegjël për të ndërtuar një marrëdhënie më të madhe, ashtu si gjermanët dhe francezët lëvizën ngadalë drejt paqes së plotë pas Luftës së Dytë Botërore.

DER SPIEGEL: A vlen kjo edhe për marrëdhënien tuaj me presidentin e Serbisë Aleksandar Vuçiç?

Edi Rama: Absolutisht. Historia e shqiptarëve dhe e serbëve është histori dhimbjeje dhe gjaku. Por, kur u zgjodha kryeministër, vendosa të shkoj në Beograd. Vizita ime në vitin 2014 ishte e para e një kreu të qeverisë shqiptare në Serbi pas 68 vjetësh. Dhe pastaj Vuçiç erdhi në Tiranë. Kjo tregon se sa larg kemi arritur.

DER SPIEGEL: A ka ndonjë shpresë për një marrëveshje për çështjen e Kosovës?

Edi Rama: Për Kosovën ramë dakord që nuk do të pajtoheshim. Mendoj se Serbia duhet ta njohë Kosovën. Por, Aleksandar Vuçiq nuk mund ta bëjë këtë. Por, të paktën mund të flasim për këtë temë. Dhe ne bashkëpunojmë në projekte si ai i Ballkanit të Hapur.

DER SPIEGEL: Një lloj miniSchengeni mes Maqedonisë së Veriut, Shqipërisë dhe Serbisë?

Edi Rama:  Po, ku janë të ftuar edhe të gjitha shtetet e tjera të Ballkanit. Vuçiq ka pranuar kështu kufirin mes Shqipërisë dhe Kosovës. Një hap i madh përpara dhe një arritje vërtet e madhe politike.

DER SPIEGEL: Vetëm Kosova nuk merr pjesë. Pse kryeministri Albin Kurti është kundër projektit ballkanik?

Edi Rama: Kurti thotë se serbët duhet së pari të kërkojnë falje për atë që u kanë bërë shqiptarëve. Dhe unë i them po, Serbia duhet të kërkojë falje. Pyetja e vetme është kur? Unë mendoj se falja do të vijë kur dialogu të funksionojë. Ëilly Brandt nuk u gjunjëzua as në vitin 1946. Ai u gjunjëzua në Varshavë vetëm në vitin 1970. Jeta jonë politike mund të jetë e polarizuar sot, shpesh nuk mund të biem dakord as për motin këtu. Por, kur bëhet fjalë për anëtarësimin në Bashkimin Evropian, ka konsensus absolut.

DER SPIEGEL: A mund të shërohet trauma e luftërave jugosllave?

Edi Rama: Duhen hapa të vegjël për të ndërtuar një marrëdhënie më të madhe, ashtu si gjermanët dhe francezët kaluan ngadalë drejt paqes së plotë pas Luftës së Dytë Botërore. Open Balkan është një platformë për këtë dhe mendoj se vëllai im Albin Kurti duhet të përballet me serbët atje. Por, ai e lë mundësinë të kalojë. Kjo është për të ardhur keq.

DER SPIEGEL: Ashtu si Shqipëria, edhe Serbia po përpiqet të anëtarësohet në Bashkimin Evropian. Megjithatë, Beogradi vazhdon të blejë gaz dhe armë nga Rusia. A mund të ketë sukses një akt i tillë balancues në planin afatgjatë?

Edi Rama: Serbia ndjek traditën e politikës së jashtme të Jugosllavisë komuniste të paangazhuar, dëshiron të jetë e mirëpritur në të gjithë botën, në Uashington dhe në Bruksel, në Pekin dhe në Moskë. Kur bëhet fjalë për gazin rus, më duhet të them se serbët janë në shoqëri të mirë!

DER SPIEGEL: Nga erdhi uniteti?

Edi Rama: E gjithë historia jonë është formuar nga regjime dhe perandori që nuk i kemi zgjedhur ne, nga osmanët, komunistët, mbretëritë, sistemet totalitare. Ne kemi qenë gjithmonë të detyruar. BE do të thotë një zgjedhje e lirë për herë të parë.

DER SPIEGEL: Pra, pse Shqipëria nuk po bën ende ndonjë përparim të rëndësishëm me reformat, 30 vjet pas përfundimit të diktaturës, në drejtim të qeverisjes, luftës kundër korrupsionit dhe reformës në drejtësi?

Edi Rama: Këtu duhet të bëjmë shumë gjëra që nuk i kemi pasur kurrë. Shqiptarët nuk kanë pasur kurrë një gjyqësor të pavarur nga politika. Nuk kemi pasur kurrë një shtet me traditë solide. Në fund të fundit, ne ishim një diktaturë e izoluar, Koreja e Veriut e Evropës, ku ishte ende e rrezikshme të dëgjoje ‘Beatles’ në fund të viteve 1980. Prandaj pretendoj se në terma absolutë kemi arritur në këto 30 vite më shumë se çdo vend tjetër në Evropë.

DER SPIEGEL: Në çdo rast, nuk thuhet se keni mungesë vetëbesimi?

Edi Rama: Imagjinoni ku ishim në fund të diktaturës, jepeshin katër kilogramë mish për familje në muaj. Në orën një të mëngjesit, njerëzit viheshin në radhë për një shishe qumësht. Dhe shikoni numrin e madh të shqiptarëve që pushojnë sot jashtë vendit apo makinat në rrugë.

DER SPIEGEL: Ne shohim shumë makina të reja, përfshirë një numër të madh  Mercedesësh të zinj. Në të njëjtën kohë, pesë për qind e shqiptarëve ende nuk kanë ushqim të mjaftueshëm. Mbi të gjitha, kjo duket si një pabarazi e madhe.

Edi Rama: Nuk po vdes askush këtu, por sidoqoftë ka varfëri. Deri tani nuk kemi arritur ta fusim ekonominë tonë në rrugën e duhur. Shumica e transaksioneve ende shlyhen me para në dorë. Emigrantët dërgojnë para’ nga e gjithë bota dhe legalizimi i këtyre parave është një sfidë për ne edhe nëse ato nuk vijnë nga aktiviteti kriminal.

DER SPIEGEL: Ndërkohë, njerëzit po ikin masivisht, sidomos në Gjermani. A nuk mund t’i bindni qytetarët tuaj të ndërtonin ekonominë shqiptare këtu?

Edi Rama: Si mund t’i ndaloj unë si qeveri e një vendi në zhvillim, kur vendi më i zhvilluar i Evropës është vetëm një orë e gjysmë larg? 50 000 portugezë largohen nga vendi i tyre çdo vit, 500 000 kroatë janë larguar nga vendi i tyre që kur vendi u bashkua me BE.

DER SPIEGEL: Edhe njerëzit po ikin sepse shteti nuk u ka ofruar asgjë. Edhe një vizitë te mjeku duhet të sigurohet me ryshfet. Nuk mund ta eliminoni atë?

Edi Rama: Administrata jonë tashmë është tërësisht e dixhitalizuar për ta bërë të pamundur korrupsionin. Ju lutemi regjistrojeni edhe një progres të tillë! Një sistem i rrënjosur është i vështirë për t’u thyer. Përqafoni drejtimin pa rripa sigurimi. Në Gjermani, një shqiptar futet në një makinë dhe sigurisht lidh rripin e sigurimit. Pse? Sepse ka një ligj që askush nuk e kundërshton.

DER SPIEGEL: Në një vend me një popullsi prej vetëm 2,8 milionë banorësh, kjo luftë duhet të fitohet me pak vullnet apo jo?

Edi Rama: Vendet e vogla nuk janë më pak të ndërlikuara se ato të mëdha. Në fund të fundit, ne të gjithë jemi të lidhur këtu. Kushërinjtë duhet të gjykojnë kushërinjtë dhe kushërinjtë duhet të vendosin kushërinjtë e tyre në vendin e tyre. Është e vështirë në një vend ku gjithçka është kaq personale.

DER SPIEGEL: Politika shqiptare është përbërë gjithmonë nga të njëjtët emra që nga fillimi i viteve 1990: paraardhësi juaj Sali Berisha, ish-presidenti Ilir Meta dhe Edi Rama. Jeni në pushtet prej një kohe të gjatë?

Edi Rama: Nuk kam qenë në politikën shtetërore sa dy të tjerët, por tani kemi një gjeneratë krejt të re në parlament dhe një kabinet me përqindjen më të lartë të grave në tabelën e OKB. Kjo është në fakt mjaft përparimtare.

DER SPIEGEL: Ju shpesh thoni se gratë janë më të mirat. Çfarë ju sjell në këtë besim?

Edi Rama: Jam vërtet i bindur për këtë. Nëse i kërkoni një mashkulli të bëjë një projekt të caktuar, ai zakonisht thotë po, por shpesh nuk ndodh asgjë. Me një grua është e kundërta. Ajo heziton në fillim, por pasi të vendoset projekti, ajo e kryen atë me besueshmëri.

DER SPIEGEL: Ndryshe nga gratë, marrëdhënia juaj me median konsiderohet të jetë mjaft e tensionuar. Ju pëlqen të shani gazetarët si ‘kazanë’ dhe ‘sharlatanë’. Si përshtatet kjo në një demokraci të hapur?

Edi Rama: Unë mendoj se falja do të vijë kur dialogu të funksionojë.

DER SPIEGEL: Shqipëria ka tetë vjet që pret negociatat e anëtarësimit në BE, Maqedonia e Veriut 17 vjet. Bisedimet e para më në fund u zhvilluan në korrik. Sa do të zgjasë durimi juaj?

Edi Rama: Kur bëhet fjalë për anëtarësimin në BE, durimi ynë nuk ka fund. Ne duam të jemi atje. Ne jemi evropianë. Jeta jonë politike mund të jetë e polarizuar sot, shpesh nuk mund të biem dakord as për kohën. Por, kur bëhet fjalë për anëtarësimin në Bashkimin Evropian, ka konsensus absolut.

DER SPIEGEL: Për çfarë po flisni saktësisht?

Edi Rama: Së fundmi në ”Guardian” u botua një artikull për ndërtimin e shumë pallateve të larta në qendër të Tiranës, ku pretendohej se projekti i ndërtimit është pastrim parash dhe se këto pallate të larta do të qëndrojnë bosh. E gjithë kjo është e gabuar.

DER SPIEGEL: A nuk është e saktë që teatri i vjetër kombëtar në qendër u shkatërrua me një operacion për të ndërtuar këto godina të reja? Dhe, a nuk mund të thuhej se procedurat e prishjes dhe ndërtimit nuk ishin shumë transparente?

Edi Rama: Jo! Po ndërtohet një i ri ku u shemb teatri i vjetër. Dhe bëhet fjalë vetëm për shtatë ndërtesa të larta. Pronarët e ardhshëm janë të gjithë biznesmenë të njohur. Ata janë ndër taksapaguesit më të mëdhenj në Shqipëri. Blerjet dhe shitjet përpunohen përmes bankave. Disa tani pretendojnë se janë paratë e drogës. E vërteta është se këta persona kanë marrë kredi nga bankat për financim, verifikohen të gjitha transaksionet e shitblerjes. Deklarata jonë ndoshta nuk përshtatet në trendin e artikullit

DER SPIEGEL: Për ndërtimin e portit në qytetin bregdetar jugor të Durrësit, ju keni fituar emirin e Abu Dabit si ndërmjetës për investitorët arabë. Çfarë prisni nga kjo?

Edi Rama: Ky projekt fantastik do ta sjellë turizmin tonë në Shqipëri në majat e botës. Porti i vjetër i qytetit kthehet në një port turistik. Për vite me radhë ne kërkonim një investitor të gatshëm për të investuar dy miliardë euro, por nuk mund të gjenim një. Mohammed bin Zayed e mbështet projektin me bujari dhe ka gjetur sponsorët.

DER SPIEGEL: Shqipëria renditet e 110-ta nga Transparency International, a mund të na jepni tre arsye pse sipërmarrësit duhet të investojnë ende këtu?

Edi Rama: Shqipëria është një nga vendet më të sigurta në botë. Shkalla jonë e krimit është më e mirë se Britania e Madhe, Greqia apo Italia dhe sigurisht SHBA, me një nga normat më të ulëta të vrasjeve në Evropë. Industria e turizmit duhet të investojë sepse natyra dhe brigjet të lënë pa frymë. Dhe pensionistët gjermanë duhet të vijnë këtu për të kaluar pleqërinë e tyre buzë detit. Sipas një thënieje të vjetër, “shtëpia e shqiptarir është e Zotit dhe e mikut”. Express

blank

Intervista- Avdullah Hoti: BE-ja duhet të shprehë qartë se synimi i bisedimeve Kosovë-Serbi, është njohja reciproke

VOA/Keida Kostreci

Ish-kryeministri dhe deputeti i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Avdullah Hoti thotë se Evropa duhet të shprehet qartë se synimi i bisedimeve për normalizim me Serbinë është një marrëveshje për njohje reciproke.

Në një intervistë për Zërin e Amerikës, zoti Hoti i cili ndodhet për një vizitë në Uashington, tha se edhe çështje si ajo për asociacionin duhet të diskutohen pikërisht në kontekstin e kësaj njohjeje. Në intervistën me gazetaren Keida Kostreci, zoti Hoti kritikoi qasjen e qeverisë Kurti në përballjen me problemet e brendshme të vendit, duke paralajmëruar se kjo mund të ndikojë në përkeqësim të situatës, përfshirë në fushën ekonomike dhe fushën sociale.

Zëri i Amerikës: Flasim fillimisht për dialogun. Siç e pamë zoti Lajçak ishte sot në Prishtinë për një vizitë të pa paralajmëruar dhe Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian po shpresojnë për nxitjen e këtij dialogu. Si e shihni ju procesin dhe çfarë parashikoni këtej e tutje?

Avdullah Hoti: Besoj se është një moment i mirë duke parë interesimin e shtuar të partnerëve tanë ndërkombëtar, Shteteve të Bashkuara në veçanti dhe përfaqësuesit që ata e kanë caktuar, emisarin special për Ballkanin Perëndimor që e mbulon edhe çështjen e dialogut, zotin Escobar. Më pas e kemi përfaqësuesin e qeverisë gjermane dhe këshilltarin e lartë të presidentit Macron dhe përfaqësuesin special për Ballkanin Perëndimor nga Britania dhe zotin Lajçak, pra ka një koordinim më të mirë po duket nga sa ka pasur në të kaluarën. Ajo që po mungon është qartësia në gjithë këta partnerë në qëllimin final të dialogut që është arritja e marrëveshjes përfundimtare për njohje reciproke dhe normalizim të marrëdhënieve. Shtetet e Bashkuara gjithmonë kanë qenë shumë të qarta edhe me letrat e fundit që kemi parë nga presidenti Biden dhe Sekretari Blinken. Por e njëjta gjë kërkohet edhe nga partnerët evropianë për të bërë presionin e nevojshëm ndaj Serbisë për të ardhur tek marrëveshja përfundimtare dhe nevojat që kemi ne brenda Kosovës për koordinim më të mirë dhe transparencë të plotë për këtë proces të dialogut dhe që është duke munguar.

Zëri i Amerikës: Pra, ju thoni që kjo lloj paqartësie dhe si duket një ndryshim mes qëndrimit të SHBA-së dhe BE-së gjithashtu krijon pengesa edhe për procesin e mëtejshëm?

Avdullah Hoti: Unë nuk besoj që ka qëndrime të ndryshme, por është më shumë qartësia pse po hymë tani në fazën finale të dialogut? Unë e kam parasysh që brenda BE-së ka ende vende që nuk e njohin Kosovën, por gjërat duhet thënë qartë që ky është proces për marrëveshje për njohje reciproke dhe normalizim marrëdhëniesh. Nuk është proces teknik për të arritur marrëveshje të caktuara teknike në terren pavarësisht sa të rëndësishme ato marrëveshje janë, por është një proces që duhet ta përmbyllë njëherë e përgjithmonë çështjen mes të dy vendeve në rajon.

Zëri i Amerikës: Një nga pikat që kanë ngritur diplomatët perëndimor është ajo për të siguruar mbrojtje për pakicën serbe. Sipas disa vëzhguesve kjo nënkupton një Asociacion të Komunave me shumicës serbe me më shumë fuqi se sa kërkon Prishtina zyrtare dhe me më pak se sa kërkon Beogradi. Sipas jush si mund të duket ky lloj Asociacioni?

Avdullah Hoti: Për të qenë i qartë besoj se të gjithë e pranojnë që pakica serbe, komuniteti serb në Kosovë është shumë i mbrojtur. Standardet që ne i zbatojmë ndaj pakicave janë ndoshta më të lartat në Evropë. Problemi është ndikimi i Serbisë tek komuniteti serb në Kosovë. Janë bërë përpjekje në të kaluarën për të integruar komunitetin serb brenda institucioneve me anën e marrëveshjeve të arritura në qeveritë paraprake disa prej të cilave marrëveshje edhe qeveria tani është duke i zbatuar. Problemi mbetet që Serbia vazhdon të ketë ndikim tek komuniteti serb në Kosovë duke e penguar integrimin e tyre të potë në jetën ekonomike dhe shoqërore në Kosovë.

Zëri i Amerikës: Zoti Escobar ka thënë që nëse Prishtinës nuk i pëlqen ajo marrëveshje që është bërë për Asociacionin atëherë le të vijnë me propozim të vetin. Cili është mendimi juaj?

Avdullah Hoti: Marrëveshja për Bashkësinë e Komunave me shumicës serbe në Kosovë është arritur në Bruksel dhe është shumë e qartë që kjo Bashkësi e Komunave nuk ka kompetenca ekzekutive dhe ajo që është shumë e rëndësishme atëherë me qeverinë (e udhëhequr nga ish kreu i LDK-së, Isa) Mustafa është insistuar dhe është bërë pjesë e marrëveshjes një pikë e cila thotë që statuti i Bashkësisë përpara se të miratohet nga qeveria e merr miratimin ose opinionin e Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Kosovës dhe këtë fakt e ka pranuar edhe Serbia. Kështu që besoj se gjërat janë të qarta. Krejt këto çështje duhet të diskutohen në kontekst të marrëveshjes përfundimtare për njohjen reciproke. Nuk guxohet dhe unë këtu besoj që qeveria e Kosovës po bën gabim, nuk guxojmë që të lëshohemi në çështje të caktuara, nuk po them teknike se të gjitha janë politike, por në çështje të caktuara që nuk janë pjesë e marrëveshjes finale. Ne tash duhet të kërkojmë koordinim të plotë për arritje të marrëveshjes finale në mes të dy vendeve.

Zëri i Amerikës: Por ju keni qenë në një pozicion të tillë si kryeministër. Po të ishit ju në pushtet, ose kur ishit në pushtet, a nuk i pranonit këto lloj marrëveshjesh?

Avdullah Hoti: Kur kam qenë unë kryeministër e kemi kornizuar procesin e dialogut dhe e kemi filluar procesin e dialogut për marrëveshje përfundimtare për njohje reciproke nën parimet kryesore që nuk diskutohet integriteti territorial i vendit, nuk diskutohet karakteri unitar i shtetit të Kosovës që e përjashton Asociacionin me kompetenca ekzekutive dhe çdo gjë që bisedohet, bisedohet në kontekst të marrëveshjes përfundimtare. Nuk pajtohemi për asgjë derisa nuk pajtohemi për marrëveshjen për njohje reciproke. Braktisja e kësaj kornize të dialogut nga qeveria ekzistuese besoj që e ka futur në telashe, në rrugë pa krye qeverinë.

Zëri i Amerikës: Të flasim pak për marrëdhëniet në mes të shumicës dhe opozitës. Debati qe i ashpër sot në parlament. Si e shikoni ardhmërinë e këtyre marrëdhënieve dhe si e shikoni zgjidhjen e këtyre problemeve të politikës së brendshme?

Avdullah Hoti: Unë besoj që ballafaqimet pozitë – opozitë duhet t’i shohim në kontekst të demokracisë së brendshme që duhet të ketë secili vend. Por, në rastin tonë, unë besoj që qeveria ka shkuar bukur larg në konfrontim, jo vetëm me opozitën, sepse për nga natyra ne presim që të kemi ballafaqim për jetë më të mirë të qytetarëve mes pushtetit dhe opozitës, por ka hapur front me të gjitha grupet e shoqërisë: me sindikatat, me komunitetin e bizneseve, me mediat edhe me grupet e tjera. Unë besoj që kjo është totalisht e papërgjegjshme. Ne jemi duke e kryer punën tonë si opozitë në Kuvend edhe jashtë Kuvendit duke u ofruar zgjidhje, por qasja e qeverisë në përballje me këto probleme me të cilat po kalojmë nuk është adekuate dhe besoj se mund të presim përkeqësim të situatës në terren, në fushën ekonomike, në fushën sociale e fillim të krizës ekonomike, me inflacion, me krizën energjetike dhe tash ballafaqimi krejtë i panevojshëm me sindikatat. Kërkesat e Sindikatave janë plotësisht të arsyeshme. Pozita fiskale dhe financiare e qeverisë është shumë e mirë për shkak të hyrave që ka pasur nga rritja e çmimeve dhe nuk ka asnjë arsye pse të mos plotësohen këto kërkesa të sindikatave deri në miratimin e ligjit të pagave.

blank

Intervista- Gjukanoviq: Shteti është gjithmonë më i fortë se çdo kriminalitet

Millo Gjukanoviq, president i Malit të Zi, gjatë intervistës për Radion Evropa e Lirë, të zhvilluar në Pragë, më 14 shtator.

Milosh Teodoroviq

“Unë nuk besoj në rrugët e shkurtra në udhëtimin drejt Bashkimit Evropian”, thotë Millo Gjukanoviq, president i Malit të Zi, në një intervistë për Radion Evropa e Lirë, të zhvilluar në Pragë, më 14 shtator.

Gjukanoviq u përgjigjet kështu thirrjeve të liderëve të vendeve të Ballkanit Perëndimor, që t’u lehtësohet rruga drejt BE-së, nga frika se mund të bien nën ndikimin negativ rus.

Këto thirrje u shpeshtuan pas fillimit të pushtimit të Ukrainës nga Rusia, në fund të shkurtit.

Gjukanoviq, si president i shtetit që ka ecur më së largu në procesin e integrimeve evropiane, me të gjithë kapitujt e hapur dhe me tre të mbyllur përkohësisht, shpreh besimin se Mali i Zi do të jetë anëtari i parë i ardhshëm i BE-së.

Mali i Zi është ndër vendet që, sipas BE-së, mban epitetin “i kapur” nga korrupsioni dhe krimi i organizuar, ndërsa emri i vetë Gjukanoviqit është gjetur edhe në bazën e të dhënave të gazetarëve hulumtues për “parajsat e taksave” anekënd botës, të njohura si “Panama Papers”.

Aktualisht, ai është i fokusuar në çështjet e destabilizimit të Malit të Zi, të cilat, sipas tij, janë pasojë e veprimeve ekspansioniste të qarqeve brenda dhe rreth Kishës Ortodokse Serbe (KOS), të cilat kulmuan me nënshkrimin e Marrëveshjes Themelore mes këtij komuniteti fetar shumicë në vend dhe Qeverisë së Malit të Zi.

Pavarësisht nga klima komplekse politike dhe sociale, kur bëhet fjalë për proceset e integrimeve evropiane, Gjukanoviq thotë se nuk kërkon mbrojtje:

“Qëndrimi im është se të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor duhet ta kenë vendin e tyre në BE, por se kjo do të arrihet pas reformave sociale, cilësore, gjithëpërfshirëse, të realizuara pa kushte. Prandaj, nuk besoj në rrugët e shkurtra drejt BE-së. Nuk besoj se është e mundur t’u përgjigjemi kërkesave të jetës brenda BE-së pa reforma të zbatuara më parë”.

“Prandaj, mendoj se mesazhi nga Mali i Zi ka qenë i qartë deri më tani – jemi të gatshëm t’i plotësojmë kushtet, mbi të gjitha në fushën e sundimit të ligjit, e cila është kthyer në një pikë kyçe të agjendës së negociatave me BE-në. Pas kësaj, ne duam të realizojmë anëtarësimin në BE dhe mendojmë se në bazë të asaj që është bërë deri më tani, Mali i Zi mund të jetë anëtari i parë i ardhshëm i BE-së”.

Rreth “shtetit të kapur”

Radio Evropa e Lirë: Ju hapët menjëherë çështjen më të rëndësishme, në lidhje me kapitujt 23 dhe 24 (gjyqësori dhe të drejtat e njeriut) në negociatat me BE-në. Rezultatet – sado mirë të jetë plotësuar forma – nuk janë të mira. Për shembull, në raportin e progresit të BE-së nga viti 2020, flitet për korrupsion të përhapur në nivelin e lartë në Mal të Zi dhe për paaftësinë ose reagimin joadekuat të gjyqësorit. Po e përmend 2020-ën si vitin kur partia juaj humbi pushtetin.

Millo Gjukanoviq: Para së gjithash, mos t’ju befasojë fakti që ne kemi një deficit të vlerave evropiane në rajonin e Ballkanit Perëndimor dhe, për rrjedhojë, edhe një deficit të sundimit të ligjit. Nga ana tjetër, mendoj se është shumë e rëndësishme të theksohet gatishmëria politike e qeverive reformuese në rajonin tonë për t’i eliminuar këto deficite dhe, mbi bazën e reformave të zbatuara, pra me merita, të realizojnë anëtarësimin në BE.

Radio Evropa e Lirë: Nuk bëhet fjalë këtu për deficit, bëhet fjalë për vlerësime shumë të ashpra. Unë do të citoj Strategjinë për Ballkanin Perëndimor të përgatitur nga BE-ja, Komisioni Evropian për vitin 2018, dhe aty thuhet: “Vendet e Ballkanit Perëndimor tregojnë elemente të qarta të një shtetit të kapur, duke përfshirë lidhjet me krimin e organizuar dhe korrupsionin në të gjitha nivelet e qeverisë dhe administratës, si dhe përfshirjen e fortë të sektorit publik dhe privat”.

Millo Gjukanoviq: Unë këtë e kuptoj si një vështrim.

Radio Evropa e Lirë: A pajtoheni ju me këtë vlerësim?

Millo Gjukanoviq: Jo. Absolutisht jo, dhe këtë nuk po e them për herë të parë. Unë konsideroj që narracioni i tillë për Ballkanin Perëndimor, në vitet që ju po i përmendni, ka qenë mjaft i inspiruar me pavendosmërinë e Bashkimit Evropian për t’i pranuar vendet e Ballkanit Perëndimor. Siç e mbani mend, u krijuan alternativa të ndryshme ndaj anëtarësimit, megjithëse ne nga rajoni e përsëritëm me këmbëngulje se çdo alternativë ishte e keqe dhe se për stabilitetin dhe prosperitetin e Ballkanit Perëndimor, anëtarësimi ishte e vetmja gjë që u përgjigjet vendeve tona.

Radio Evropa e Lirë: Ju lutem, le t’i përmbahemi shprehjes “shteti i kapur”. Pra, ajo erdhi nga një institucion i BE-së që merret me çështjet e integrimit. Kjo vlen për të gjitha shtetet e Ballkanit Perëndimor, përfshirë Malin e Zi. Pra, erdhi nga autoriteti, të cilin ju e aspironi si shtet. Si është e mundur që të mos pajtoheni?

Millo Gjukanoviq gjatë intervistës në Pragë, më 14 shtator.

Millo Gjukanoviq gjatë intervistës në Pragë, më 14 shtator.

Millo Gjukanoviq: Mund t’ju them lirisht se ndoshta ai kualifikim i referohej Malit të Zi, sipas BE-së në atë kohë, pikërisht për shkak të rrethanave që në tridhjetë vjetët e mëparshëm nuk ka pasur ndryshim të pushtetit në Mal të Zi, sepse kishim vazhdimësinë e një koalicioni qeverisës.

Radio Evropa e Lirë: A po sugjeroni se në atë raport kishte ndonjë keqdashje ndaj Qeverisë suaj?

Millo Gjukanoviq: Sigurisht, sigurisht që ka pasur vlerësime shumë të njëanshme dhe sipërfaqësore. Pra, nga ato vlerësime të njëanshme dhe sipërfaqësore, është përkufizuar si strategji – e rëndësishme është vetëm të ndryshohet pushteti dhe gjithçka do të bëhet më mirë.

Radio Evropa e Lirë: Kush është krijues i vlerësimeve të tilla keqdashëse? A mund të thoni me emër dhe mbiemër?

Millo Gjukanoviq: Shumë, shumë qendra evropiane dhe jo vetëm evropiane. Pra, ju do t’i kujtoni vlerësimet e vitit 2018, 2019 dhe 2020, ku çështja e organizimit të Kishës Ortodokse Serbe (KOS) në Mal të Zi ishte çështje e rrezikimit të së drejtave fetare. Sot, ju dëgjoni nga Parlamenti Evropian se Kisha Ortodokse Serbe është një instrument i ndikimit rus në Ballkanin Perëndimor.

Për përplasjet mafioze në Serbi dhe Mal të Zi

Radio Evropa e Lirë: Nuk do të ndalemi më këtu, por për shtetin e së drejtës dhe përmbushjen e kritereve të Bashkimit Evropian kam edhe një pyetje. Si mund të flasim për sukses në luftën kundër – le të themi – kriminalitetit të pastër, nëse në Mal të Zi dhe Serbi ka dhjetë vjet që po zhvillohet një luftë e klaneve kriminale, në të cilën humbën kokat mbi 170 veta, 62 prej tyre në Mal të Zi dhe vetëm 18 raste janë proceduar? A jeni të habitur nga ajo që po ndodh mes klaneve të ashtuquajtura Shkalar dhe Kovaç?

Millo Gjukanoviq: Nuk jam i befasuar, sepse po e përcjell zhvillimin e këtij problemi që nga dita e parë e paraqitjes së tij.

Radio Evropa e Lirë: Nisur nga joefikasiteti i policisë dhe organeve të hetimit në të dyja vendet, a tregon kjo se klanet mafioze kanë qasje më të thellë në institucionet e sistemit sesa ata që i udhëheqin këto vende?

Millo Gjukanoviq: E dini si, unë nuk do ta gjykoja mbi këtë bazë përfshirjen e atyre klaneve në institucionet e sistemit. Unë do të thosha se kjo përvojë konfirmon se sa janë të paskrupullta klanet në qërimin e hesapeve me njëri-tjetrin, ku frymëzim janë gjithmonë paratë nga biznesi i drogës.

Të dyja shtetet po bëjnë një luftë të ashpër kundër këtij fenomeni dhe atyre njerëzve. Mos i nënvlerësoni efektet në atë front. Një numër i madh njerëzish nga të dyja klanet, për të cilat po flisni, është në burgje. Ata që nuk janë në burgje, janë në arrati. Prandaj, kjo që po ndodh sot, po ndodh me vrasje të porositura nga jashtë.

Radio Evropa e Lirë: Sa intensiv është bashkëpunimi i policisë së Serbisë dhe asaj të Malit të Zi?

Millo Gjukanoviq: Me sa di unë, ato bashkëpunojnë në mënyrë shumë intensive dhe jo vetëm me njëra-tjetrën, por edhe me të gjitha policitë evropiane. Ky është një problem, me të cilin po ballafaqohet i gjithë sistemi evropian i sigurisë. Mos harroni se ka porte të mëdha që nuk janë as në Serbi dhe as në Mal të Zi, përmes të cilave kryhet transportimi i lëndëve narkotike nga Amerika e Jugut në Evropë.

Ky është një problem global me të cilin po merremi të gjithë, po shkëmbejmë informacione dhe besoj se nga java në javë do të jemi më të suksesshëm.

Radio Evropa e Lirë: A besoni se këtij fenomeni mund t’i dilet në krye së shpejti?

Millo Gjukanoviq: Besoj, absolutisht. Të mos mendojë askush të marrë hov, sepse shteti është gjithmonë më i fortë se çdo kriminalitet.

Për bashkëpunimin me Vuçiqin dhe vitet ‘90

Radio Evropa e Lirë: Si do ta përshkruanit me një fjali bashkëpunimin tuaj me presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiq?

Millo Gjukanoviq: Ai bashkëpunim është reduktuar shumë viteve të fundit, për shkak të dallimeve në politikat që personifikojmë unë dhe zoti Vuçiq.

Radio Evropa e Lirë: Ju personifikoni politikën pro-evropiane, po ashtu edhe ai. Kjo do të ishte diçka që do të duhej t’ju lidhte fort. Apo jo?

Millo Gjukanoviq: A po flisni ju në një nivel verbal apo serioz?

Radio Evropa e Lirë: A do të thotë kjo se ju dyshoni në ambiciet e tij pro-evropiane?

Presidenti i Malit të Zi, Millo Gjukanoviq.

Presidenti i Malit të Zi, Millo Gjukanoviq.

Millo Gjukanoviq: Natyrisht se dyshoj dhe për këtë flas publikisht. Nëse dikush promovon politikën ku shteti i Serbisë shfaqet si patron ndaj serbëve në shtetet tjera, kjo nuk është politikë evropiane. Ju kujtohet që ajo politikë na çoi në luftë në vitet ‘90.

Radio Evropa e Lirë: Ju e mbani mend këtë më mirë se unë.

Millo Gjukanoviq: Natyrisht, edhe atëherë Serbia kishte dëshirën për t’i mbrojtur serbët e Bosnjës, kështu që ne e dimë se në çfarë çoi kjo.

Radio Evropa e Lirë: Saktë, por nëse kthehemi në atë kohë, atëherë duhet të themi se edhe ju keni qenë pjesë e asaj politike.

Millo Gjukanoviq: Unë kam qenë pjesë e asaj politike, por të gjithë e dimë se cilët kanë qenë krijuesit e asaj politike. Pra, këta ishin njerëzit kyçë të shteteve më të mëdha në hapësirën e ish-Jugosllavisë, të cilët atëherë u përpoqën të promovonin ose rinovonin idenë e krijimit të tri shteteve të zmadhuara në hapësirën e Ballkanit Perëndimor dhe, siç e dimë, përfundoi me 150.000 viktima njerëzore.

Radio Evropa e Lirë: A do të thotë kjo, bazuar në atë që po thoni, se përgjegjësia juaj ishte më e vogël?

Millo Gjukanoviq: Po, sigurisht.

Radio Evropa e Lirë: Pra, ju jeni përgjegjës, por më pak se aktorët e tjerë të asaj kohe?

Millo Gjukanoviq: Sigurisht, të gjithë ata që jetuan në atë kohë, duhet të ndihen përgjegjës, e lëre më ai që drejtonte politikën në atë kohë.

A ishte ligji për religjionin një përllogaritje e gabuar?

Radio Evropa e Lirë: Pyetja për Aleksandar Vuçiqin, në fakt, ishte një hyrje për t’u kthyer në temën që sigurisht është më e rëndësishmja për stabilitetin politik në Mal të Zi dhe ka të bëjë me çështjen e Kishës. Qeveria e Dritan Abazoviqit nënshkroi Marrëveshjen Themelore, pas së cilës gjë Qeveria e tij ra. Megjithatë, duhet të kthehemi një hap prapa dhe të theksojmë se nuk do ta kishim arritur Marrëveshjen Themelore nëse nuk do të ishte Ligji për Liritë Fetare. Ai ishte produkt i pushtetit në krye të të cilit ishit ju. Nga perspektiva e sotme, a mund të themi se në atë kohë keni dështuar në vlerësimin tuaj, se e keni vënë Malin e Zi në një situatë të rrezikshme, duke pasur parasysh ndarjet që pasuan në shoqëri?

Millo Gjukanoviq: Po ju kujtoj, e kam lënë postin e kryeministrit në vitin 2016. Nga viti 2016 deri në vitin 2020 ka qenë një qeveri, përbërja e së cilës dominohej nga partia që unë drejtoj.

A ishte Mali i Zi në prag të luftës?

Radio Evropa e Lirë: Derisa po vazhdonte procesi i quajtur “liturgjitë e Kishës Ortodokse Serbe” u dëgjuan vlerësime të ndryshme, si nga jashtë ashtu edhe nga brenda, duke përfshirë edhe ato se Mali i Zi ishte në prag të luftës civile. A keni pasur frikë, qoftë edhe për një moment, se rezultati i rregullimit të çështjes së marrëdhënieve me Kishën Ortodokse Serbe mund të jetë fatal?

Millo Gjukanoviq: Jo, sepse unë besoja absolutisht në forcën e shtetit, në krye të të cilit gjendesha dhe isha absolutisht i sigurt se kushdo që do të përpiqej të ndezte zjarrin e luftës civile në Mal të Zi, do të përfundonte në burg. Prandaj, problemi lindi me ndryshimin e pushtetit në Mal të Zi, kur kishim një qeveri besimtarësh, mbi të gjitha fanatikësh fetarë.

Radio Evropa e Lirë: E keni fjalën për ish-kryeministrin Zdravko Krivokapiq?

Millo Gjukanoviq: Natyrisht.

Radio Evropa e Lirë: Bëhet fjalë për kryeministrin që hoqi nga qeveria ministrin që mohoi gjenocidin në Srebrenicë. Sipas këtij kriteri, vështirë se do të mund ta quanim fanatik fetar. “Fanatik fetar” nënkupton më të keqen.

Millo Gjukanoviq: Fanatik fetar është njeriu që ulet në zyrën time – ashtu sikurse unë dhe ti që po flasim tani – dhe që më thotë se është absolutisht i sigurt se fuqia e besimit lëviz malet, i cili, ndryshe nga unë, beson në jetën e përtejme.

Sërish president?

Radio Evropa e Lirë: A do të jeni kandidat i partisë suaj, DPS-së, për president të Malit të Zi në zgjedhjet e vitit të ardhshëm?

Millo Gjukanoviq: Këtë do ta shohim më pas.

Përgatiti: Bekim Bislimi
blank

Intervista- Juan Pablo Escobar: “Vetëm vdekja mund ta ndalonte babanë tim”

Intervistë me djalin e ish-mbretit të drogës. Sot ai është i zënë duke u kërkuar falje viktimave të dhunës dhe duke fshirë atmosferën e suksesit dhe fuqisë të krijuar nga seriali “narcos”.

 

Imagjinoni një djalë që u rrit midis viteve tetëdhjetë dhe fillimit të viteve nëntëdhjetë të shekullit të kaluar mes hoteleve luksoze dhe një prone plot me kafshë ekzotike dhe helikopterë, i shpëtuar nga sulmet dhe më pas gjithmonë në arrati, në vitin 1990 edhe midis Italisë dhe Luganos, me nëna dhe motra, për t’u fshehur nga armiqtë e babait të tij: Pablo Escobar.

Imagjinoni atë djalin e vogël që vendosi të mos ndiqte karrierën e të atit dhe të shumë të afërmve të tij, të gjithë trafikantë të pamëshirshëm droge, por ndoqi dëshirën për t’u zhdukur nga qarkullimi. Për më shumë se njëzet vjet, derisa filloi të kërkonte falje nga familjet e viktimave të karteleve, të “narkosve” të festuara nga seriale si ajo e Netflix. “Vetëm vdekja mund ta ndalonte babanë tim”, tha ai dje në festivalin Luganese Endorfine.

Intervistuam Juan Pablo Escobar, autor ndër të tjera të librit “Pablo Escobar, mjeshtri i së keqes”. Më poshtë është transkripti.

Zoti Escobar, si i mbijetuat djalit Escobar?

Për mua ishte një mrekulli të mbijetoja kaq shumë sulme, kaq shumë kërcënime me vdekje. Mendoj se babai im bëri shumë për të na mbrojtur. Por veprimet e tij kanë sjellë edhe shumë dhunë në jetën time. Dhe e vetmja mundësi që kisha për të mbijetuar dhe për të shpëtuar ishte kur babai im vdiq. Dhe kur mund të ndryshoja ligjërisht emrin tim për t’i shpëtuar asaj të kaluare.

Ju ndryshoi emrin, ishte e vetmja mënyrë për të pasur edhe një jetë të re. A ju ndihmoi dikush ta filloni?

Askush nuk na ndihmoi. Kur filluam të kërkonim ndihmë, shkuam në Kryqin e Kuq Ndërkombëtar, në Kombet e Bashkuara, në Vatikan dhe askush nuk donte të na ndihmonte. Kështu që e vetmja mundësi që mbetej ishte të ndryshonim identitetin tonë për të jetuar në mënyrë anonime.

Si ishte e mundur që duke u rritur ky djalë të kuptonte se misioni i tij ishte të tregonte përvojën e tij, të kërkonte falje por të mos harronte kurrë atë që i ati dhe familja e tij kanë bërë?

Epo, besoj se dashuria me të cilën u rrita nga prindërit më ndihmoi gjithashtu të ruaj vlerat njerëzore që më lejuan të jem i vetëdijshëm për dëmin që babai im i kishte bërë shoqërisë dhe, më keq, për shembullin e keq që kishte. Gjatë jetës së babait kam qenë shumë kritik ndaj tij. Unë kurrë nuk e kam mbështetur dhunën e tij.

Të gjithë kishin frikë t’i thoshin se e kishte gabim, por unë nuk u tremba sepse isha edhe djali i tij dhe mendoj se më takonte t’i tregoja se po bënte shumë gabime dhe se po shkonte në rrugën e gabuar. Dhe mendoj se kjo reflektohet në jetën time, në atë që bëj sot, që është t’u flas të rinjve për t’i frymëzuar ata që të mos ndjekin rrugën e babait tim.

Jemi në një shoqëri ku serialet televizive i frymëzojnë shumë të rinjtë, sepse i tregojnë trafikantët e drogës si një histori suksesi në jetë, ndaj ka shumë të rinj që mendojnë se të qenit trafikant droge është një rrugë drejt suksesit. Ata nuk e dinë se është një rrugë shkatërrimi.

Ju keni familjen tuaj, ka ndërtuar jetën tuaj, keni një profesion dhe jep leksione në të gjithë botën. Si e trajtoni këtë me të kaluarën tuaj dhe me fantazmat e së shkuarës suaj?

Djali i ministrit të Drejtësisë të vrarë nga babai im, Rodrigo Lara Bonilla, kur pata rastin e parë t’i afrohesha për t’i kërkuar falje, më tha se asgjë nuk rritet nën një pemë të madhe. Ju duhet të largoheni nga ato hije që të rriteni dhe të keni identitetin tuaj. Dhe mendoj se ajo që doja të bëja ishte të merrja distancën e nevojshme nga fantazma e babait tim, në mënyrë që ai të shihej si individ, në vend që të persekutohem për krimet e babait tim.

Mendoj se duhet të mësojmë të dallojmë se, edhe pse i përkas së njëjtës familje, kam zgjedhur një të ardhme dhe të tashme tjetër për veten time, sepse nuk dua që djali im të trashëgojë të njëjtat episode dhune dhe gjaku që kam trashëguar unë. babai im.

Ju nuk e pranoni trashëgiminë e babait. Je përjashtuar nga familja e tij nga familjarët e tij. Keni folur me djem të tjerë të trafikantëve të drogës, në Kolumbi dhe në vende të tjera. Çfarë po bëjnë ata?

Ata nxorën të njëjtat mësime që nxora unë. Ata panë sesi prindërit e tyre ua shkatërruan jetën dhe nuk kishin një të ardhme të mirë. Ajo e ardhme që duket e bukur në sipërfaqe mund të shihet vetëm në TV, në Netflix, por jo në jetën reale. Prandaj mund të them se ka shumë fëmijë të trafikantëve të drogës, si unë, që nuk janë aspak të gatshëm të përsërisin historitë e dhunës së prindërve të tyre, sepse i kanë parë vetë pasojat negative, të tmerrshme dhe të llahtarshme.

Takoni familjet e viktimave të babait të tij dhe miqtë e tij. Dhe ju thoni “të lutem më fal”. Por a ju ka thënë dikush ndonjëherë “më fal”?

Po, së pari, ajo që bëra ishte të merrja përgjegjësi morale për krimet e babait tim në përpjekje për të kompensuar viktimat përmes kësaj thirrjeje për pajtim, dialog dhe falje. Një ftesë që të mund të kthehemi për të jetuar së bashku në një shoqëri paqësore. Nuk mund ta fshij të shkuarën, por mund të ndryshoj të tashmen dhe të ardhmen. Dhe në mes të kësaj dite pajtimi dhe bisede me viktimat, Aron Seal, babai i të cilit ishte Barret “Barry” Seal, agjenti i CIA-s (DEA, red.), i vrarë nga babai im në vitin 1986 në Shtetet e Bashkuara, më shkruante mua një letër, një mesazh privat në të cilin më pyeti nëse mund ta falja babanë e tij sepse ai donte t’ua dorëzonte babain tim amerikanëve.

Dhe Aaron Seal më dha një mësim të madh për faljen. Mendoj se nga kjo mësova më së shumti, sepse ai pati guximin të shkonte dhe të gjente në burg njerëzit që hoqën këmbëzën dhe vranë të atin. Dhe ai më dërgoi fotografi të përqafimit të atyre njerëzve. Pra, niveli i tij i evolucionit shpirtëror në temën e faljes është shumë i lartë dhe ne kemi shumë për të mësuar nga familje si e tij që nuk kanë zgjedhur urrejtjen si rrugë dhe kanë zgjedhur faljen si një proces shërimi që historia të mos përsëritet.

Kush është Juan Pablo Escobar? Ai që kërkon famë në botë?

Kush është Juan Pablo Escobar? …. Epo, unë nuk shkoj vërdallë duke kërkuar famë në botë. Fama më ka ardhur tashmë falë babait tim, jo ​​falë meje. Ajo që bëra ishte të përdorja emrin tim për mirë, jo të babait tim. Ajo që bëra ishte të ripërcaktoja, ridizajnoja të ardhmen dhe historinë time. Edhe pse vij prej nga vij dhe ajo që bëra ishte të kërkoja të më njihnin si individ dhe jo si vazhdimësi e Pablo Escobar.

Ajo që kërkoj nga shoqëria është që ajo të më shikojë pa sytë e paragjykimit, sepse kur më shohin të ngjashëm me babain tim, mendojnë se jam vazhdimësia e trashëgimisë dhe dhunës së tij. Përkundrazi, nëse ka një gjë për të cilën jam i vetëdijshëm, është pikërisht kjo: për të jetuar, duhet të bëj gjithmonë të kundërtën e asaj që bëri babai im. Kështu që ai më tregoi rrugën që nuk duhet të shkoj. Ai ma tregoi mua dhe ua tregoi të gjithëve ne në shoqëri.

Dhe ne mund të mësojmë se nuk duhet të jemi të lidhur me identitetin tonë për të përcaktuar se kush jemi në jetë, sepse janë veprimet tona që na përcaktojnë si njerëz, jo mbiemrat tanë. Veprimet tuaja në jetë janë ato që kanë rëndësi dhe tregojnë historinë tuaj. Mbiemri juaj është vetëm një aksesor. rsi-Elida Buçpapaj

blank

Intervista- Kupchan: Serbia do ta njohë Kosovën në këmbim të anëtarësimit në BE

Nga e majta: I dërguari i Bashkimit Evropian për dialogun Kosovë-Serbi, Mirosllav Lajçak, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, dhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq. Fotografi arkivi.

Dragan Shtavlanin

Charles Kupchan, nga Këshilli amerikan për Marrëdhënie me Jashtë, shpreh bindjen se Serbia, në fund, do ta njohë pavarësinë dhe sovranitetin e Kosovës, në këmbim të anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Por mbetet të shihet se si dhe kur do të realizohet ky qëllim, thotë ai në një intervistë për Radion Evropa e Lirë.

Marrë parasysh disponimin e publikut serb, i cili është kundër hyrjes së Serbisë në BE, nëse kusht për këtë është njohja e Kosovës, shtrohet pyetja se a mund të heqë dorë Serbia nga integrimet evropiane?

“Mendoj se ka pak mundësi për këtë“, përgjigjet Kupchan.

Sipas tij, presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka qenë “i aftë në balancim dhe uljen në dy karrige”.

Radio Evropa e Lirë: Si e komentoni letrën e presidentit të Francës, Emmanuel Macron, dhe të kancelarit gjerman, Olaf Scholz, dërguar udhëheqësve të Kosovës dhe të Serbisë, e cila thekson se normalizimi i plotë i marrëdhënieve midis Prishtinës dhe Beogradit është thelbësor për Ballkanin Perëndimor?

Charles Kupchan: Letra e Macronit dhe Scholzit vjen në kohën e duhur dhe bart mesazhin e duhur. Rritja e tensioneve midis Serbisë dhe Kosovës – dhe në të gjithë rajonin në përgjithësi – kërkon një angazhim më të madh, evropian dhe transatlantik.

Edhe Macron, edhe Scholz kanë vërtet të drejtë kur thonë se ajo që nevojitet, është normalizimi i plotë i marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Ka kohë që Beogradi dhe Prishtina duhet të marrin vendime të vështira dhe t’i arrijnë kompromiset e nevojshme për këtë qëllim.

Radio Evropa e Lirë: Nga 1 shtatori, Kosova dhe Serbia kanë nisur të zbatojnë marrëveshjen për lëvizje të lirë, pa letra hyrëse/dalëse. Si e komentoni faktin që Prishtina dhe Beogradi, pas disa muajsh e vitesh tensione, janë marrë vesh së paku për diçka?

Charles Kupchan

Charles Kupchan

Charles Kupchan: Kosova insiston në sovranitet të plotë. Qofshin në pyetje dokumentet personale apo targat, është e kuptueshme që Kosova dëshiron të funksionojë si një vend normal. Është pozitive arritja e marrëveshjes për dokumentet personale, së paku. Do të shohim nëse do të ketë marrëveshje për targat e makinave, në dy muajt e ardhshëm. Por, ka ca përparim, së paku në kuptimin më të ngushtë të fjalës.

Në një kuptim më të gjerë, jemi dëshmitarë të ringjalljes së tensioneve ndërmjet grupeve të ndryshme në të gjithë rajonin – gjë që ndikon në situatën në Mal të Zi, Bosnje e Hercegovinë, pastaj në marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Kosovës, Bullgarisë dhe Maqedonisë së Veriut… Pra, tensionet në rajon po rriten, në vend që të ulen.

Ka disa arsye për këtë. Njëra është pandemia, që ka çuar në rënie ekonomike. Është edhe lufta në Ukrainë, e cila ka shkaktuar polarizime politike në nivel global, përfshirë edhe Ballkanin, duke detyruar Serbinë dhe serbët e Bosnjës të marrin disa vendime të vështira. Prandaj, Moska po i intensifikon ndoshta aktivitetet e saj, për të manipuluar situatën në atë rajon.

Gjithashtu, Ballkani tani ndihet disi i lënë pas dore nga SHBA-ja dhe BE-ja, sepse ato u kushtojnë shumë rëndësi ngjarjeve në botë, pas sulmeve të 11 shtatorit – në radhë të parë në Lindjen e Mesme, e tani ngjarjeve në Ukrainë. Pra, për shumë arsye jemi dëshmitarë të rritjes së tensioneve në Ballkanin Perëndimor dhe Kosova është vetëm një pjesë.

Radio Evropa e Lirë: Kosova dhe shumica e vendeve perëndimore këmbëngulin që dialogu midis Prishtinës dhe Beogradit të përfundojë me një marrëveshje gjithëpërfshirëse, me njohje reciproke… Serbia e refuzon këtë dhe kërkon që Prishtina të përmbushë dispozitën e Marrëveshjes së Brukselit për formimin e Asociacionit të komunave me shumicë serbe në Kosovë. Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, nuk pranon. A ekziston rreziku i rritjes së tensioneve dhe, madje, i konflikteve të armatosura?

Charles Kupchan: Ekziston një model për tejkalimin e ngërçit në marrëdhëniet ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, por nuk është bërë shumë përparim në zbatimin e tij. Ka disa zhvillime, si ky me dokumentet personale, pastaj për çështjet ekonomike gjatë administratës [së ish-presidentit amerikan, Donald] Trump, por programi i normalizimit ekonomik nuk është zbatuar, ashtu siç nuk është formuar as Asociacioni i komunave me shumicë serbe. Por ka një plan dhe jam shumë i bindur se si do të përfundojë i gjithë procesi.

Serbia do ta njohë përfundimisht pavarësinë dhe sovranitetin e Kosovës dhe një nga elementet kyçe të kësaj përpjekjeje, do të jetë integrimi i saj në Bashkimin Evropian. Megjithatë, mbetet të shihet se si dhe kur do të arrihet ky synim.

Radio Evropa e Lirë: Përmendni njohjen e Kosovës nga Serbia. E keni fjalën për njohjen formale, apo njohjen e heshtur, pra modelin e dy Gjermanive?

Charles Kupchan: Unë besoj se njohja formale duhet të jetë parakusht. Kjo është leva që ka Bashkimi Evropian në marrëdhëniet me Serbinë: anëtarësimi i plotë në këmbim të njohjes së Kosovës.

Radio Evropa e Lirë: Mirëpo, janë dy trendë negativë. Së pari, vetë lodhja e BE-së me zgjerimin. Në anën tjetër, derisa bëhet gjithnjë e më e qartë se Serbia do të duhet ta njohë Kosovën për të hyrë në BE, entuziazmi i qytetarëve të saj për integrimin evropian është në rënie. Hulumtimet tregojnë se më shumë se 50 për qind e tyre janë kundër anëtarësimit në BE. Prandaj, shtrohet pyetja nëse anëtarësimi në BE është një shtysë e mjaftueshme që lidershipi serb ta njohë Kosovën…

Charles Kupchan: Besoj se, në fund, do të jetë një nxitje e fortë dhe e mjaftueshme për Serbinë që t’i normalizojë marrëdhëniet me Kosovën. Aktualisht, këto procese janë në regres dhe lufta në Ukrainë është duke tërhequr vëmendjen më të madhe. Fluksi masiv i refugjatëve ukrainas mund të ngadalësojë integrimin evropian. Megjithatë, e konsideroj si një pauzë të përkohshme.

Duhet pasur parasysh se përveç luftës në Ukrainë, bota po kalon edhe një pandemi me të gjitha pasojat e saj, përfshirë edhe ekonomike. Kjo mund të marrë pak kohë, por nuk do të bëhet një rregull i përhershëm i funksionimit.

Radio Evropa e Lirë: Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka vite që po përpiqet të balancojë mes BE-së dhe Rusisë. Por tani, për shkak të luftës në Ukrainë, ai nuk mund të ulet më në dy karrige. Marrë parasysh disponimin e publikut, i cili është kundër hyrjes së Serbisë në BE nëse kusht për këtë është njohja e Kosovës, a mund të ndodhë që, në fund, të heqë dorë nga integrimet evropiane?

Charles Kupchan: Mendoj se ka pak mundësi për këtë. Vuçiq është treguar i aftë në balancim dhe në uljen në dy karrige. Megjithatë, nuk besoj se Serbia do të donte të ishte për kohë të gjatë në një limbo strategjike, ose në aleancë me Kinën e Rusinë, kur pjesa tjetër e rajonit është e drejtuar kah integrimi euroatlantik.

Edhe pse Serbia nuk i ka vënë sanksione Rusisë, lufta në Ukrainë ka treguar fytyrën e vërtetë të Moskës. Është një akt i pamatur agresioni ndaj fqinjit. Pushtimi i Ukrainës dhe shkatërrimi që ka shkaktuar, do të dëmtojnë reputacionin e Rusisë dhe do të dëmtojnë pozicionin e Rusisë në Ballkan – gjë që do të përshpejtojë kthesën e rajonit drejt Evropës dhe distancimin nga Moska.

Përgatiti: Valona Tela

Send this to a friend