Federata Ndërkombëtare e Gazetarëve (IFJ), së bashku me 10 organizata të njohura ndërkombëtare të medias dhe të drejtave të njeriut, kanë shprehur shqetësim të thellë për situatën e lirisë së medias dhe hapësirës qytetare në Shqipëri.

Në një deklaratë të përbashkët, ato dënojnë atë që e cilësojnë si përshkallëzim të represionit ndaj gazetarëve, aktivistëve dhe organizatave të shoqërisë civile gjatë protestave të njohura si “Revolucioni i Flamingove”.

Organizatat ngrenë shqetësime për dhunën, kërcënimet dhe ndërhyrjet ndaj gazetarëve gjatë raportimit, si dhe për mënyrën e trajtimit të protestuesve nga autoritetet.

Në deklaratë i bëhet thirrje qeverisë shqiptare të garantojë lirinë e shprehjes, sigurinë e gazetarëve dhe të drejtën për tubim paqësor. Njëkohësisht, Bashkimi Evropian dhe organizatat ndërkombëtare ftohen të monitorojnë nga afër zhvillimet dhe të shtojnë presionin ndaj autoriteteve shqiptare.

DEKLARATA E PLOTE

Federata Ndërkombëtare e Gazetarëve (IFJ) i bashkohet 10 bashkënënshkruesve të këtij apeli në dënimin e përshkallëzimit të represionit brutal kundër gazetarëve dhe shoqërisë civile në Shqipëri. Deklarata e përbashkët i bën thirrje komunitetit ndërkombëtar të rrisë presionin ndaj autoriteteve shqiptare.

Ne, organizatat e nënshkruara më poshtë, shprehim shqetësim serioz për përkeqësimin e lirisë së medias, hapësirës qytetare dhe debatit demokratik në Shqipëri gjatë mobilizimit qytetar në vazhdim, të njohur si Revolucioni i Flamingove.

Gjatë dy muajve të fundit, gazetarët janë përballur me pengesa, sulme dhe ndërhyrje policore gjatë raportimit. Përdorimi i masave të kontrollit të turmave, përfshirë ujin me presion dhe gazin lotsjellës, ka ngritur shqetësime lidhur me domosdoshmërinë, proporcionalitetin dhe mbrojtjen e gazetarëve dhe personave të tjerë të pranishëm. Procedurat penale të lidhura me protestat kanë ngritur gjithashtu shqetësime për transparencën dhe procesin e rregullt ligjor, ndërsa gazetarët, aktivistët, organizatat e shoqërisë civile dhe mbrojtësit e mjedisit janë identifikuar publikisht, janë vënë në shënjestër personalisht dhe janë paraqitur si të paguar, të kontrolluar politikisht ose të drejtuar nga interesa të huaja. 15 nga 27 kërcënimet dhe sulmet reale të regjistruara nga Rrjeti SafeJournalists në vitin 2026 kanë ndodhur vetëm gjatë muajve qershor dhe korrik. Të marra së bashku, këto praktika e bëjnë raportimin, pjesëmarrjen paqësore dhe kritikën publike gjithnjë e më të rrezikshme. Këto shqetësime mbështeten në dokumentim të vazhdueshëm dhe paralajmërime të përsëritura publike nga organizatat shqiptare të gazetarëve, mediat e pavarura, grupet e shoqërisë civile dhe mbrojtësit e të drejtave të njeriut.

Çdo dhunë, kërcënim ose pengim ndaj gazetarëve duhet të hetohet, pavarësisht nga autori, dhe përgjegjësit duhet të mbahen përgjegjës. Incidentet individuale nuk duhet të përdoren për të justifikuar ndërhyrjen në raportim, kufizimet ndaj tubimeve paqësore ose delegjitimimin e lëvizjeve më të gjera qytetare. Gazetarët dhe punonjësit e medias duhet të jenë në gjendje të raportojnë për tubimet publike, operacionet policore dhe çështje të tjera me interes publik në mënyrë të sigurt dhe pa intimidim, pavarësisht mediumit ku punojnë, statusit të tyre të punësimit ose pozicionit editorial që perceptohet se kanë.

Zyrtarët publikë dhe aktorët mediatikë kanë një përgjegjësi të veçantë që të mos veçojnë individë ose organizata, të mos vënë në dyshim legjitimitetin e tyre pa prova dhe të mos paraqesin kritikat, avokimin qytetar dhe bashkëpunimin me partnerët ndërkombëtarë si sjellje politike ose të paligjshme. Një retorikë e tillë nxit ngacmimin dhe dekurajon pjesëmarrjen në debatin publik.

Ne u bëjmë thirrje autoriteteve shqiptare që:

• të garantojnë që gazetarët dhe punonjësit e medias të mund të punojnë lirshëm dhe në siguri, dhe që organizatat e shoqërisë civile, mbrojtësit e mjedisit dhe qytetarët të mund të ushtrojnë lirinë e shprehjes dhe tubimit paqësor pa intimidim;
• të sigurojnë që policimi i tubimeve të jetë në përputhje me parimet e ligjshmërisë, domosdoshmërisë, proporcionalitetit dhe llogaridhënies; të zbatojnë plotësisht Protokollin e Policisë së Shtetit për Sigurinë e Gazetarëve; dhe të garantojnë qasje në ndihmë juridike, ekzaminim mjekësor dhe informacion të qartë mbi bazat dhe statusin e çdo mase policore;
• të hetojnë menjëherë, në mënyrë të pavarur dhe transparente, të gjitha incidentet e raportuara që përfshijnë dhunë, kërcënime, pengim, ndalim, keqtrajtim të pretenduar ose përdorim joproporcional të forcës, pavarësisht nëse autori i pretenduar është një efektiv policie, pjesëmarrës në protestë, zyrtar publik ose aktor privat; të ruajnë provat përkatëse, të publikojnë gjetjet dhe të marrin masa për të parandaluar përsëritjen;
• të dallojnë pjesëmarrjen paqësore qytetare nga sjellja individuale e paligjshme dhe të përmbahen nga veçimi publik, etiketimi politik ose ngritja e akuzave të pambështetura ndaj gazetarëve, mediave të pavarura, organizatave të shoqërisë civile dhe qytetarëve të angazhuar në debatin publik.

Ne i bëjmë thirrje Bashkimit Evropian, Këshillit të Evropës, OSBE-së dhe misioneve diplomatike në Tiranë që:

• t’i ngrenë këto shqetësime drejtpërdrejt dhe publikisht me autoritetet shqiptare dhe të kërkojnë angazhime konkrete dhe ndjekje transparente të tyre;
• të monitorojnë ndikimin e përgjithshëm mbi lirinë e medias, lirinë e shprehjes, tubimin paqësor dhe pjesëmarrjen qytetare, dhe ta pasqyrojnë atë në vlerësimet për shtetin e së drejtës, të drejtat themelore dhe progresin e Shqipërisë drejt anëtarësimit në BE;
• të vazhdojnë angazhimin me shoqatat e gazetarëve, mediat e pavarura dhe shoqërinë civile, si dhe të mbështesin dokumentimin, ndihmën juridike dhe mbrojtjen për ata që përballen me kërcënime ose presion.

Përparimi i Shqipërisë drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian duhet të matet nga fakti nëse gazetarët, organizatat e shoqërisë civile dhe qytetarët mund të mbikëqyrin autoritetin publik dhe të marrin pjesë në debatin demokratik pa frikë nga dhuna, intimidimi ose hakmarrja.

Ne do të vazhdojmë të monitorojmë zhvillimet dhe të mbështesim gazetarët, punonjësit e medias dhe aktorët qytetarë që përballen me kërcënime, intimidim ose ndërhyrje.

Nënshkruesit:

• Balkan Free Media Initiative (BFMI)
• European Centre for Press and Media Freedom (ECPMF)
• European Federation of Journalists (EFJ)
• Free Press Unlimited (FPU)
• International Federation of Journalists (IFJ)
• Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa (OBCT)
• Reporters Without Borders (RSF)
• Reporting Diversity Network (RDN)
• SafeJournalists Network (SJN)
• South East Europe Media Organisation (SEEMO)