VOAL

VOAL

Gjerg Leka i dha bujarisht revansh këngës shqipe… Nga Aleksandrino Ikonomidhi Sulioti

November 1, 2021
blank

Komentet

blank

Botohet libri “Të mbrojmë shëndetin nga sëmundjet që shkakton tymi i duhanit” nga Lutfi Alia

Shtëpia botuese “STREHA”, ka botuar librin “Të mbrojmë shëndetin nga sëmundjet që shkakton tymi i duhanit”. Ndodhet në librarinë në Rruga Siri Kodra Nr. 59/1 (përballë market Xhangolli)
PSE NUK DUHET TË TYMOSIM DUHANIN ?
Tymosja e duhanit mbetet problem shqetёsues për shoqёrinё dhe shëndetësinë në nivele botërore, është faktor madhor i dëmtimit të shëndetit të popullatës, është drogë e lehtë e lejuar nga të gjitha shtetet, është një e keqe e globalizuar. Tymosja e duhanit shkakton tabagismin, sëmundje që fillon me dipendencën ndaj nikotinës dhe vazhdon me dëmtimet në organe, të shkaktuara nga 4700 lëndët toksike, irituese, inflamatore dhe 75 substanca kancerogene të çliruara nga djegia e duhanit dhe kur përdoret me përtypje. Deri në vitet ’90, efektet dëmtuese të tymit të duhanit injoroheshin, më saktë industria e duhanit i mbante fshehur, por në vitet më pas, studimet shkencore vertetuan rrezikshmërinë për shëndetin dhe jetën e duhanxhive, madje lëndon shëndetin dhe të atyre që thithin tymin pasiv të duhanit në mjediset shtëpiake, të punës dhe në mjediset e mbyllura publike.
Tymosja e duhanit shkurton 10 – 12 vite jetët ë duhanxhive, pra ata vdesin para kohe, humbin një pjesë të konsiderueshme jete, vetëm për të shijuar kënaqësinë e përkohëshme të drogës nikotinë.
Mbi 50 % e duhanxhive vdesin nga sëmundjet e shkaktuara nga substancat në tymin e çliruara nga djegia e duhanit, nga të cilët 20 % janë vdekje në grup moshat 35 – 65 vjeç dhe 30 % vdekje në moshat mbi 65 vjeç.
Ju rikujtojme se 70 – 98, 9 % e kancereve të mushkërive zhvillohen në duhanxhitë
Një ndër tre duhanxhi vdes nga sëmundje kardiovaskulare, ndër të cilët 60 % vdesin nga infarkti i miokardit.
Në duhanxhitë, ateroskleroza është e herëshme, më intensive dhe ndërlikohet me iskemi të trurit, me infarkt miokardi dhe nefrosklerozë. Iskemitë dhe hemoragjitë e trurit janë 10 herë më të shpeshta në duhanxhitë, se sa në ata që nuk tymosin duhanin.
Sëmundjet e aparatit të frymëmërrjes jzhvillohen në 100 % të duhanxhive, të shprehura me rihinite, laringite, bronkite kronike, emfizemë, bronkopneumoni, bronkopati kronike obstruktive, një sëmundje e shprehur me invaliditet të lartë dhe që po bëhet shkaku i tretë i vdekjeve të përgjithëshme.
Nga kjo situatë dramatike shtrohet domozdoshmëria e forcimit të luftës kundër tymosjes të duhanit, e zhvilluar në parandalimin e tabagismit, çlirimin e duhanxhinjëve nga dipendenca e nikotinës, trajtimin e sëmundjeve të shkaktuara nga substancat në tymin e duhanit, për t’iu garantuar atyre mirëqenie shëndetësore, cilësi jetese më të mirë dhe jetëgjatësi të pritëshme më të gjatë.
Duhani tymoset, apo pihet?
Ne shqiptarët përdorim një shprehje të papërshtatëshme: “do të pi një cigare”, por tymi i duhanit nuk është lëng që pihet, përkundrazi cigaria tymoset, ose si thonë malësorët “po djeg një cigare”, ose “po ndez një cigare”, andaj duhet të korigjohet kjo pasaktësi gjuhësore dhe të përdoret termi i saktë – tymosja e duhanit. Në ligjin nr. 9636, datë 6.11.2006 “Për mbrojtjen e shëndetit nga produktet e duhanit”, i miratuar nga Kuvendi i Republikës së Shqipërisë, çuditërisht janë përdorur termat e gabuara: “pirja e duhanit” dhe “duhanpirësit”.
Në shumicën e gjuhëve të botës përdoret shprehja tymos duhanin. Prodhimet e duhanit si cigare, puro, duhani në llullë, duhani i dredhur në cigare, duhani në nargjile, prodhojnë tym që thithet dhe nxirret nga duhanxhiu, por duhani përdoret dhe me përtypje e në këto raste nuk mund të thuhet se janë duhanpirës, as duhan-ngrënës. Edhe për cigaret elektronike, që prodhojnë avull, nuk mund të thuhet “po pi avull”. Krahas pasaktësive gjuhësore, ligji nr. 9636/2006, ndonëse i plotësuar dhe i përmirësuar me ndryshimet e viteve 2013, 2014 dhe 2019, ka disa pasaktësi teknike, interpretime të gabuara të aspekteve shkencore të dëmeve nga tymi i duhanit, si dhe përdorimin pa kriter të shumë fjalëve të huaja, që arbitrarisht kanë zevendësuar fjalët e bukura shqipe.
blank
blank

Kredoja e nderit të një ambasadori – Nga PANO HALLKO

Në Fjalorin e Shqipes së Sotme, fq. 552, shpjegohet kuptimi i fjalës Kredo-ja: “Tërësia e ideve dhe e bindjeve të një njeriu në një fushë të veprimtarisë shoqërore; parimet themelore të botëkuptimit të një njeriu, të një organizate etj”.

Të parët tanë, nuk e kanë ditur fjalën “Kredo”, se edhe Fjalorin e kompletuar, e botuam në vitin 1984.

Por ata, të parët, parimet që ktheheshin në qëllime të jetës së dinjitetshme, i quanin me një fjalë tjetër: Kartë.

Dhe thoshin(të parët): “Burri mor djalë, tri karta(kredo), ka në jetë”.

Kartën e pasurisë(pra të parasë), Kartën e dovletit(këtu hyjnë karriera, por edhe femrat për burrat “e zotë”) dhe… Kartën e Nderit.

Duket se kanë qenë shumë të saktë në rreshtimin e tyre, falë përvojës mijëra vjeçare që ata e kishin “shtrydhur” në ndërdijën e tyre. Janë vetë fazat e jetës të tilla, siç i përshkruajnë ata përkatësisht, vartësisht edhe viteve që mban njeriu mbi supe. Madje ata të parët “e pa shkollë” paskan njohur dhe përcaktuar në atë përkufizim, edhe nivelet e testosteronit dhe progesteronit, brenda atij përkufizimi.

Thuhet kjo, sepse ne habitemi, kur shohim zv/ministra të dehur nëpër pab-e që kërcejnë majë tavolinash lakuriq, nën tingujt e “rrock”-ut. Apo kur shohin kryetarë/e gjykatash që vendosin xhel në flokë, apo që kujdesen për simetrinë e të çarave të fustanit, në zyrat e shtetit…

Janë disa ekspertë të fushave të ndryshme të jetës dhe politikës e diplomacisë në këtë vend, të cilët kanë bërë më të mirën e mundshme në shërbim të interesave të shtetit dhe të kombit. Që kanë kontribuuar me kapacitetin e tyre, në të mirë të atyre interesave.
Por mes tyre, e përmbi ta, dallon një personalitet i cili gjatë gjithë jetës së tij, e kudo ku ka shërbyer, shkëlqen jo vetëm për aftësitë e spikatura si ambasador dhe ushtrimin e tyre. Mbi të gjitha ai shkëlqen pikërisht për kartën e nderit, për kredon e nderit.

Të 50 vitet e jetës së tij si ekspert i marrëdhënieve ndërkombëtare, e kryesisht 30 vitet e fundit si ambasador i Shqipërisë, evidentojnë emrin…

SHABAN MURATI DHE…

Prej afro njëzetë ditësh, në Shqipëri dhe në të gjithë hapësirën shqiptare, qarkullon libri i ambasadorit tonë të shquar Shaban Murati, me titull “Rusët po vijnë”.
Ambasador Murati është ndër pak ekspertët e aftë që ky vend ka sot, në lëmin e marrëdhënieve ndërkombëtare.

Por e ka sjellë puna, e jo thjesht rasti dhe fati i karrierës së tij të gjatë në marrëdhëniet ndërkombëtare, që ai qysh në fillimet e asaj karriere, të profilizohej në politikën dhe diplomacinë ruse. Pa ia vendosur ai qëllim vetes së tij, por për shkak se politika dhe diplomacia ruse, të paktën qysh nga viti 1913 e këtej, kanë qenë dhe mbeten për fat të keq, pengesa kryesore në avancimin dhe në realizimin e çështjes sonë kombëtare shqiptare. Ata ishin dhe mbetën kundërshtarë historikë të pavarësisë së Shqipërisë, por edhe të pavarësisë së Kosovës, në 20 vitet e fundit.

Autori i librit është njohës i thellë i disa gjuhëve. Doemos i gjuhës ruse, por edhe i letërsisë, historisë dhe kulturës ruse, për të cilat si intelektual shumëplanësh që është, ka vlerësimin dhe admirimin e duhur. Këto njohuri të thella, kultura e gjerë dhe përvoja e gjatë, e kanë ndihmuar autorin, jo thjesht të ndjekë zhvillimet dhe piketat e diplomacisë ruse, por edhe t`i interpretojë ato në kohë reale, duke shikuar larg dhe thellë, se ku kanë qenë dhe janë synimet e saj.

Ai konstaton me keqardhje se në 30 vitet e fundit, mendimi akademik dhe mediatik shqiptar nuk ka qenë në lartësinë e duhur për të kryer analiza të thella dhe kërkime të mirëfillta mbi veprimtarinë korente të diplomacisë dhe politikës së jashtme ruse në Ballkan dhe në Shqipëri.

Diku në libër, ai nënvizon: “Një shtet dhe një komb i ndërgjegjshëm e ka për detyrë që të ndjekë dhe të njihet me pengesat diplomatike dhe me forcat ndërkombëtare, të cilat i janë kundërvënë historikisht dhe u kundërvihen interesave të tij jetike, shtetërore dhe kombëtare”.

Në laboratorin e tij krijues është udhëhequr nga parimi dhe metodologjia e mozaikut, për të ndërtuar me analizat e tipareve kryesore të veprimit shtetëror rus, portretin real të diplomacisë dhe të politikës së jashtme ruse ndaj Ballkanit, ndaj Shqipërisë dhe ndaj Kosovës.
Gjithë këto analiza dhe jo vetëm, por me mijëra analiza të tij, janë botuar në kohën reale të zhvillimit të ngjarjes, të lëvizjeve, të qëndrimeve, të tezave dhe zbatimit të diplomacisë ruse.

Synimi ka qenë dhe mbetet i qartë, si drita e diellit. Që t`u ofronte lexuesve të specializuar, ekspertëve të fushës të cilët kryejnë detyrat e tyre në institucionet shtetërore, pse jo, edhe lexuesve me interesa intelektuale, deshifrimin e kodeve, dinamikës, pasojave të çastit por edhe pasojat e së ardhmes, të veprimtarisë, të projekteve të sjelljes, të akteve, të teorive, të nismave bashkë me objektivat e diplomacisë dhe politikës së jashtme ruse drejt Shqipërisë, Kosovës dhe Ballkanit.

…KREDOJA E TIJ E NDERIT

Historia dhe vetë jeta njohin raste në shumë fusha, edhe në diplomaci, kur persona të veçantë a funksionarë të ndryshëm, për 1001 arsye në një fazë të caktuar të karrierës së tyre, ose kanë gabuar, ose kanë shfrytëzuar rastin në kundërshtim me misionin për të cilin janë emëruar të realizojnë.

Dhe përsëri, ndoshta mbas shumë vitesh, janë detyruar apo janë penduar, e i janë rikthyer atij sektori me punën që do duhej të bënin, atëherë kur gabuan. Edhe pse në kësi rastesh qëndron ajo shprehja “Bëj ç`të duash tërë ditën, e në darkë mblidhu në fëmijë”, përsëri mund të interpretohet si… “beteja e mbrame, për një kredo nderi”…

Kurse autori i këtij libri, në çdo hap të jetës që hodhi, kudo ku iu besua të shërbejë apo të përfaqësojë Shqipërinë, në të gjitha analizat që ka shkruar ndër vite, pati dhe ka, vetëm kredon e mësipërme.

Vetëm rastësi nuk mund të jetë fakti që në agresionin e parë rus në Ukrainë me pushtimin e Krimesë në vitin 2014, profesor Shaban Murati botoi librin me titull “Rusia Ballkanike”. Pra, kur po hidhej Krimeja në gardhin e hekurt, ambasadori ynë shikonte orvatjen ruse për të tjerë gjerdhe rusë, në një pikë tjetër të globit, në Ballkan.

E vetëm rastësi nuk mund të jetë fakti, që ky libër i cili ka vetëm disa ditë në dritën e botimit, kur të tjerë gjerdhe rusë po ngrihen, tanimë në Ukrainën lindore.

Pra nuk është libri i parë i ambasadorit tonë të shquar, me këtë tematikë.
Për ata që njohin thellë veprën e tij në kaq vite, në marrëdhëniet ndërkombëtare, është i qartë mendimi se Profesor Muratit, i janë mirënjohës disa shtete në Ballkan.

Thuhet kjo, sepse në analizat e tij, ai kurrë nuk i fryu zjarrit. Sepse në analizat e tij, kurrë nuk ka fyer kombe dhe popuj, por ka stigmatizuar platformat shoviniste të fqinjëve. Prandaj, edhe vetë Serbia duhet t’i jetë mirënjohëse. Sado e pamundur që të tingëllojë kjo, ka të vërtetën e madhe brenda. Një komb që pushton të tjerë kombe, kurrë nuk mund të jetë i lirë për veten e tij.

E një komb, që ka ushtruar genocid dhe shpërngulje të përgjakshme mbi popujt, kurrë nuk mund të ndihet sovran në trojet që nuk i takojnë. Por një shtet, i cili nuk kërkon falje për masakrat dhe shpërnguljet që ka kryer në kurriz të popujve të tjerë, kurrë nuk mund jetë shtet serioz, as me shtetasit e vet, pa lere më, me Europën ku thonë se gjoja duan të shkojnë. Në këtë kuptim, i gjithë Ballkani duhet t’i jetë mirënjohës, e më së pari Serbia dhe Greqia. Madje në disa shtete të Ballkanit janë përkthyer libra të tij.

16 vite më parë, ky personalitet i shquar i marrëdhënieve ndërkombëtare, botoi librin me analiza, me titullin domethënës “Ballkani Faustian”. Ai nënvizon në atë libër:

…“Shtetet, qeveritë, diplomacitë, udhëheqësit e shteteve ballkanike, kanë një rezonancë faustiane në marrëdhëniet dhe në veprimet e tyre. Nuk e krijon dot bindjen, se ata kanë dashur vërtet t`i sjellin të mira gadishullit, qoftë edhe të përkohshme, qoftë edhe virtuale, të Paktit faustian.

Përkundrazi, kanë prirjen të bëhen njësoj si pala apo padroni, me të cilën kanë nënshkruar paktin. Nëse në zhargonin diplomatik ndërkombëtar është përdorur shpesh togfjalëshi “perandori e së keqes”, sot Ballkanit i shkon mbiemërtimi “i keqi i vetes”. Ballkani është peng i historisë së vet, duke qenë vetë ai, edhe Faust, edhe Mefistofel”…

Shkruesi i këtyre radhëve, nuk ka asnjë raport personal me ambasadorin tonë të shquar. Dhe nuk mund të dijë, se çfarë bëhet me personin e tij. Por shkruesi di mirë, se si veprojnë shtete të Europës(ku ne me të drejtë dëshirojmë të shkojmë), kur kanë personalitete të tillë, si Profesor Murati.

Shtetet e Europës(ku ne me të drejtë dëshirojmë të shkojmë), kur e kanë një Shaban Murat, ndërmarrin dy hapa shtetërorë:

Së pari, i marrin këshilltarë për çështjet ku shtetit i “dhemb dhëmballa”.

E së dyti, i mbulojnë me titujt dhe nderet e merituar, për të nderuar shtetin, e jo personin.

Nuk di shkruesi i këtyre radhëve, se sa “qoftexhinj” në Tiranë dhe në të gjithë Shqipërinë, ende nuk e kanë përfituar titullin “Nderi i Kombit”.

Por di mirë ai, që ambasadori ynë i shquar, ende nuk e ka marrë atë titull.

Autori i këtij libri jo rrallë është linçuar, përveçse nga portale të ndryshme, edhe nga gojët pa zot. Herë si pro rus e proserb dhe kundër të dyve, herë si pro turk, e herë si anti turk, herë si progrek, e herë si anti grek.

Le t’i lemë të gjithë ata në mjerimin mendor të tyre, se ndoshta vjen dita dhe kuptojnë që ambasadori ynë i shquar, është vetëm… Një  intelektual shqiptar i madh, edhe asgjë tjetër.

Ekziston një kohë, kur njerëzit mund të bëhen më të mirë. E kjo është në fuqi edhe për shtetet, kombet, popujt.

Për fatin e mirë të tij por edhe tonin, çdo ditë e jetës së Profesor Shaban Muratit, këtë ka vërtetuar.

blank

Doli nga shtypi libri “Kishat e Shqipërisë- Historia, Arkitektura, shek. IV-XV” i autorit Aleksandër Meksi

VOAL- Doli nga shtypi libri “Kishat e Shqipërisë- Historia, Arkitektura, shek. IV-XV”, rezultat i një pune rreth 60 vjeçare nga autori Aleksandër Meksi. Lajmin e bën të ditur në faqen e tij në facebook vetë Aleksandër Meksi, studiues i njohur, restaurator i monumenteve të arkitekturës mesjetare (kryesisht kisha e xhami). Në vitet 1992-1997 Meksi ka qenë kryeministër i shtetit shqiptar.

Autori në njoftimin e tij shkruan:

Më në fund doli nga shtypi punimi im “Kishat e Shqiperisë- Historia, Arkitektura, shek. IV-XV”, Botuar nga “Plejad”. Èshtë një paraqitje e ndërtimeve të kultit të krishterë që ruhen në territorin e sotëm të Shqiperisë përfshirë dhe ato të dala nga germimet arkeologjike mbështetur edhe në studimet e historianeve të arkitekturës dhe arkeologëve vendas e te huaj, me synimin e nje njohje më te mirë e më te plote nga të interesuarit për trashëgimine dhe historinë e këtyre shekujve edhe me të dhënat më të fundit. Libri ka 625 faqe dhe 450 ilustrime (foto e vizatime) dhe është pajisur dhe me një përmbledhje në gjuhën angleze dhe diçiturat e ilustrimeve po në anglisht. Ndihem miŕënjohës ndaj kolegëve që më ndihmuan me literaturë, ilustrime, sugjerime e vërejtje. Libri është rezultat i thuajse 60 viteve pune në këtë fushë.

blank

blank

Regjisori i njohur Bujar Alimani sjell “Virgjëreshën Shqiptare” në Kanada Intervistoi: Jeta Dedja

“Kinemaja për mua është një univers ëndrrash ku gjej dhe zbuloj çdo herë vetveten dhe kthehem gjithnjë më i mirë”. Bujar Alimani

Nuk lodhem së thëni që kam një admirim të madh për njerëzit që punojnë fort. Por ruaj një vend të veçantë në bankën e vlerësimeve të mia për ata dhe ato që ëndrrat e një nate vere apo edhe të një dite dimri i ndjekin pas dhe vrapojnë me pasion t’i bëjnë realitet. Një prej tyre është Bujar Alimani, regjisor, skenarist, producent, artist ëndërrimtar, i cili u gjend për herë të parë në një shesh xhirimi diku andej nga viti ’96 dhe kuptoi se kinematografia do të ishte udhëtimi i tij. Në vëmendjen time emri i Bujar Alimanit erdhi dje, (sigurisht jo për herë të parë) pikërisht kur mikja ime e dashur Eda Çini njofton se kishte parë një film shqiptar nën firmën e Bujar Alimanit, në Festivalin e Filmit të Blue Mountain, Ontario. E interesuar për njerëzit që arrijnë sukses në emigracion, i shkruaj regjisorit të di më shumë dhe ashtu siç duhet të jetë artisti, zemërgjerë dhe modest, pa më zhgënjyer më përgjigjet pa vonesë.

Jeta Dedja: Bujar mbaruat studimet në pikturë, emigruat në Greqi, nisët të bëni filma, emigruat në USA, dhe me filmat vazhduat. Kur i rendis këto në mendje më krijohen imazhet e një njeriu ëndërrimtar që s’ndalet e nuk dorëzohet. Si do ta përshkruanit ju veten?

Bujar Alimani: Unë jam një njeri normal me profesion emigrant që përpiqem të flas me të tjerët nëpërmjet historive që tregoj me anë të kamerës. Një njeri që e ndaj jetën time pothuaj përgjysmë ndërmjet të përditshmes dhe të përjetshmes, të paktën ajo që besojmë të gjithë kur merremi me diçka kaq të shenjtë siç është arti. Kam nisur karrierën time që nga viti 1996 kur për herë të parë u gjenda në një shesh xhirimi dhe kuptova se kjo ishte deri më tani gjëja më e mirë, e cila mund të më shkonte për shtat – kinematografia. Duke qenë se kisha studiuar pikturë 4 vjet u njehsuan butë elemente të estetikës në çfarë unë doja të tregoj. Me pak fjalë jo vetëm historia por mënyra ikonike sesi ti e shpreh atë. Kuadri, ekuilibret e volumeve, planet, perspektiva, ngjyrat, gjithcka. Gjithnjë një film timin e shoh si një telajo pikture. Që nga 2002 kur kam bërë filmin tim të parë të shkurtër “Katoj” nuk jam ndalur të ecë në dy vija paralele: si njeri dhe si artist. Nuk kam pasur asnjëherë luksin të merrem vetëm me art. Kurrë! Kështu që edhe mundimi ka qenë shumë i madh.

Jeta Dedja: Tingëllon e mundimshme rruga e artit, por duket sikur edhe sukseset ju kanë ndjekur pas.  

Bujar Alimani: Jetoj si njeri i cili nuk e ka njohur fjalën fat por e ka kërkuar atë. Nëpërmjet punës dhe filmave të cilat nuk sjellin asnjëherë mjaftueshëm të ardhura, por kjo është një temë tjetër. Është dashuri kjo gjë dhe për dashurinë njerëzit shumë shpesh paguajnë shtrenjtë. Nuk kam pranuar asnjëherë për asnjë sekondë në jetën time qëkurse njoha kinemanë dikur në vitin e largët 1996, që ta braktis ëndrrën. Andej dhe këtej oqeanit. Jetojmë në një botë ku bota dhe njerëzit po bëhen racionalë dhe ëndrra po zhduket. Kinemaja për mua është një univers ëndrrash ku gjej dhe zbuloj çdo herë vetveten dhe kthehem gjithnjë më i mirë.

blank

Jeta Dedja: Unë jam njohur me krijimtarinë tuaj përmes filmit tuaj të parë me metrazh të gjatë “Amnistia”, shfaqur në 2011, më tej filmin “Krom” dhe “Vëthi i munguar”. Kam konstatuar me syrin tim amator rritjen tuaj artistike. Jam kurioze, po ju, kur shihni punët tuaja sot që po flasim, çfarë ndjesish keni?

Bujar Alimani: “Amnistia” është filmi i cili mund të them se më katapultoi në listën e autorëve të rinj evropianë të kinemasë dhe gjithnjë para meje ka qenë dilema sesi do ishte puna ime e ardhshme. Fare kollaj, aq sa të ngrenë lart po aq, pa kurrëfarë hezitimi të flakin përtej, e askush nuk merret më me ty. Flas për kritikën e cila sot luan një rol të rëndësishëm në pozicionet të cilat u jep krijuesve. Nuk mendoj se filmat e mi pëlqehen totalisht nga njerëzit. Kjo nuk më trishton aspak. E kundërta do më mërziste. Arti është subjektiv po aq sa edhe haluçinativ njëherësh. Që do të thotë se secili e sheh, imagjinon dhe percepton sipas një mënyre të vetën të caktuar. Psh: filmi im më i diskutuar është “Krom”. E megjithatë kritikën më të mirë ndër gjithë filmat e mi e kam marrë nga “Hollywood Reporter” pikërisht për “Krom”. Kur puna jote ngjall refleksione të ndryshme në njerëz të ndryshëm, kjo është thjesht e përsosur, ështe ndjesi e mrekullueshme.

Jeta Dedja: Më tregoni rreth filmit “Virgjëresha Shqiptare” me të cilin morët pjesë në Festivalin e Filmit të Blue Mountain Ontario, Kanada. Si ndodhi që morët përsipër regjinë e këtij filmi? 

Bujar Alimani: Kur producentja gjermane Anita Elsani dhe skenaristja gjermane Katia Kittendorf ma ofruan të jem unë regjisori i këtij projekti, hezitova fillimisht pasi tema mu duk e zakonshme në çfarë të huajt shihnin te shqiptarët e sapo dalë nga errësira komuniste, të cilët kishin nisur të rihapin plagët e vjetra të Kanunit. Megjithatë skenari ishte i mirë dhe unë ndjeva se mund të bëja një film të mirë me të. Përcaktuese në vendimin tim ishte marrja pjesë në film e drejtorit të fotografisë Jorg Widmer, një nga mjeshtrat e kamerës kinematografike sot në gjithë botën. Mendoj se kemi bërë një film të mirë.

Jeta Dedja: Si u prit filmi në Blue Mountain dhe ka ndonjë shans të vini në Montreal?

Bujar Alimani: Në Blue Mountain ishte padyshim filmi me audiencë më të lartë në të dy projeksionet e datave 3 dhe 4 qershor. Do dëshiroj shumë ta sjell filmin në Montreal. Uroj t‘ia dalim ta sjellim deri në vjeshtë.

Jeta Dedja: Si është të punosh me një emër të madh si Viktor Zhusti në kushtet e sotme të kinematografisë shqiptare?

Bujar Alimani: Me Viktor Zhustin është hera e dytë që punoj pas filmit “Delegacioni” ku Viktori kishte rol kryesor. Dikur e kisha pedagog, sot jemi miq dhe kolegë. Plejada e tyre ndihmon shumë me përvojën dhe maturinë, me kodet e fshehta të mënyrave të interpretimit të cilat janë lehtësira shumë të mëdha në realizimin e roleve dhe marrëdhënieve me personazhet e tjerë kryesisht aktorë të rinj.

blank

Jeta Dedja: Kur shoh titrat e filmave, syri më zë emrin e Teftës, bashkëshortes suaj. Duket si një sipërmarrje familjare, gruaja dhe vajza ju shoqërojne kudo. Cili është roli i tyre në prodhimtarinë tuaj? 

Bujar Alimani: Në familjen tonë flitet vazhdimisht për kinematografinë. Diskutime për skenare, ide, shohim bashkarisht filma jo vetëm në shtëpi por edhe në salla kinemaje. Tefta dhe Savina janë filtrat e parë të provës nëse një ide ia vlen ose jo të shkojë më tej. Savina ka përfunduar “Hunter College” në New York City për “Film Study” dhe ka nisur të realizojë filma të shkurtër, ndërkohë që më ndihmojmë shumë me grupin e xhirimit dhe gjithë mbështetjen me produksion. Vajza është e re dhe na balancon nëse ne jemi pak “old fashion” në ide. 

blank

Jeta Dedja: Çfarë jeni duke krijuar këto kohë?

Bujar Alimani: Aktualisht jam në fazat e fundit të postproduksionit të filmit dokumentar “Fluturat” i cili rrëfen dëshmitë e 20 vajzave të dikurshme të lindura e rritura në internimet komuniste në fshatrat e Myzeqesë.

Jeta Dedja: Nëse dikush është i interesuar të shohë filmat tuaj, ku mund t’i gjejë ato?

Bujar Alimani: Filmat e mi, por jo të gjithë gjenden në paketat digjitale. Në Amazon Prime është filmi “The Delegation” (Delegacioni) ndërsa te faqja “Gjirafa.com” gjendet “Vëthi i munguar” dhe “Krom”.

*Aneks

Shkurtimisht krijimtaria e Bujar Alimanit

  • Në 2006 realizon dy filma të shkurtër “Gas” dhe “Busulla”
  • Në 2010 xhiron filmin e tij të parë “Amnistia” i cili është dhe filmi i parë shqiptar që hyri në Festivalin e Berlinit.
  • Në 2015 merr pjesë në Festivalin e Filmit në Karlovy Vari, Çeki me filmin “Krom”.
  • Në 2018 me filmin “Delegacioni” fiton Grand Prix në Festivalin e Filmit në Varshavë të Polonisë dhe po në këtë festival, në tetor 2021 prezantohet me filmin “Virgjëresha shqiptare” me të cilin fiton çmimin “Ecumenical” dhe “Special Jury mention”.
  • Në mars 2022 fiton Çmimin e publikut  në Oostende, Belgjikë.
  • Ndërkohë ka realizuar dy dokumentarë dhe një film me metrazh të mesëm “Vëthi i munguar”.

6 Qershor, 2022

©FlasShqip.ca

blank

Edicioni i 10 i Maratonës Violinistike – Asnjëhërë më parë fjalën ”i mrekulleshëm”, “e mrekulleshme” nuk e kisha përdorur kaq shpesh! Nga Ina Kosturi

Edicioni i 10 i Maratonës Violinistike të kthen pas nëkohë, në atë Maratonë të parë që përtej interpretimit tëtraditës shqiptare, realizonte një maratonë interpretimesh , recitalesh ,veprash në një periudhë të shkurtër kohore, tre koncerte recitale apo 9 sonata të rëndësishme në njëperiudhë 2 javore.

Maratona e dytë përmblidhte një larmi veprash violinistike, me dëshirën për të sjellë në skenën shqiptare premiera të veprave violinistike . Më pas këtyre kryeveprave botërore ju bashkua një dëshirë tjetër.

Bashkë me to, Shoqata “Bota e Artit” , organizatore e Maratonës Violinistike , do sillte me duon Ina kosturi Violinë , Rudina Ciko Piano e muzikantë të tjerë, pjesëtë panjohura që këndonin shqip, që përtej muzikës, janëhistoria , identiteti, gjuha jonë , alfabeti muzikor, shpesh i harruar, i lënë mënjanë nga ngjarjet e kohë…Vlerësuar nga Biblioteka Noliane ne Boston ,tingujt eNoli, Thoma Nasit , Lec Kurtit , Kostandin Papajorgjit e të tjerë kompozitorë shqiptarë të mëvonshëm; si Paparisto , Zadeja do ishin gjithmonë të pranishëmSonatat premierë të Copland , Stravinsky , Ravel , vepra nga Gershëin Svendsen , krahas Brahms , Beethoven, Bach do bashkoheshin me tingujt e orkestrës për të sjellëtë tjera debutime të njohura e premiera shqiptare. Maratona kërkonte gjithmonë diçka ndryshe. Nga Gjon Simoni , Robert Radoja , Vaso Tole , vepra orkestrale shtresuan në afishet e koncerteve , derisa nga edicioni nëedicion muzika shqiptare mori tjetër kuptim. Fantazia për violinë shkruar e interpretuar nga një violiniste po thyente konturet e një bote artistike shqiptare paksa konservatore. Ballada për violinë u luajt në një tjetër edicion, në tjetrin u interpretua Koncerti për violinë në la minor, ardhur pas 30 viteve mungesë në muzikën shqiptare për violinë. 

Edicioni i 9 i Maratonës violinistike sfidoi kohën. Ditët e vështira në mbarëbotën, shpalosën bashkëpunime të bukura ndërsa emra krenarie ju bashkuan festivalit . Të mrekullueshmit Kristi Gjezi, Azer Damirov, Kostantin Mirea e të tjerëviolinistë u bënë pjesë e Maratonës duke sjellë në këtë format përshëndetjet për Shqipërinë e më tej për muzikën violinistike shqiptare. Tingujt e Keith Goodman , pianist , dirigjent, kompozitor italo amerikan përcollën këngë të vjetra albanese, ndërsa muzika e dashur e kompozitorit të madh Tonin Harapi vjen në këtë ediciontë dhjetë si dashuri e përkushtim për muzikën shqiptare. Nga Italia Keith Goodman këndon shqip ! Nga Brazili një tjetër violinist i shkëlqyer përshëndet portugalisht festivalin nga një sallë madhështore. Në biografinë e tijartistike gjen pedagogë emrat e violinistëve idhuj e më tënjohur, nga Shlomo Mintz tek Rachel Barton Pine apo Augustin Hadelich. .. Aleksandra Galfe vjen sërish nga Londra, e bashkë me tingujt e Elgar sjell dy pjesë tëkompozitorëve ukrainas . I jeëmbëlsi festivalit , mesazhin e paqes me lojën e saj magjepëse, ëndërruese kombinuar me atë të shpejtë. Secili nga pjësmarrësit është një portret i veçantë . Edicionet ngjajnë tashmë mëekspozita portretesh , individualitetesh ,me ngjyrat e vendit që përfaqësojnë , e surprizat që sjellin për Festivalin Shqiptar . Tingujt e Thoma Nasit vijnë me interpretimin e violinistes nga Sllovenia Inga Ulokina, dhe kjo është një nga surprizat më të bukura të festivalit.Tingujt e Cajkovskit vijnë magjishëm nga violina e Ingës, vendi i saj i lindjes, bashkë me të tjera vepra , plot pasion , ndërsa nga postimet në faqet e festivalit interpretimi i Dinicut nga Inga i lë pa frymëkomentuesit. Janë të gjithë të mrekullueshëm . Kinga Augustin nga Amerika të magjeps me interpretimet dhe regjistrimet e saj . 24 Kapriciot e Paganinit , një cd e mrekulleshme krahas videove të tjera ne You tube të bën ta duartrokasësh gjatë .Ajo është çdo ditë duke interpretuar, studiuar në shkollat dhe pedagogët më nëzë, bashkë me komentet në Strad Magazin … Ka studiar me Dorothy Delay , interpreton me një violinë … 

Sërish nga Serbia violinistja e dashur e faqeve të violinës online, Sanja Jovic Djordevic të emocionon me vlerësimin për fesitivalin dhe gjithë pjesëmarrësit. E nëse intervista e saj rrezaton mirësi, violina e Sanjës sjell enkas për festivalin 45 minuta vepra nga Paganini ! Kaprici 24, 17, Campanela e të tjera vepra , këto janëpërfaqësimi i saj dinjitoz , një maratonë Paganiniane.Një tjetër violinist flet shqip . Nga Viena Sebastian Leczky interpreton një pjesë premierë , Kapric i shkruarenkas për të . Teksa bisedonim për festivalin e punoja pënjë vepër premierë për violine e piano , Sebastiani më pyet në kisha kompozuar për violinë solo. Teksa shihja interpretimet e tij të publikuara mendova se i shkonte një krijim ndryshe. Pjesa e tij u shkrua me njëfrymë, e tok me përshëndetjen përbëjnë një tjetër moment emocionues . Pak ditë më pas lexova artikullin në Strad Magazin dhe Violin Channel, dhe kuptova se Sebastiani ishte përfaqësues i një brezi të ri modern qëdo të ndryshojë  botëme muzikën dhe duon e tij tësuksesshme violinë –violonçel.

Violinistët nuk munden të jenë pa përfaqësuesit e instrumentit tjetër, pianos, e këtë herë nga Franca pianistja e njohur, Maniola–  Camuset Trebicka ju bashkua  festivalit me tingujt e Shubert, ndërsa muzika shqiptare ka qënë pjesë e interpretimeve të saj si dashuri pëvendin e lindjes .

Sërish nga Austria Rejsi Prosi studente, pianiste, vjen me tingujt e Bartokut enkas për festivalin, përfaqësuese e një brezi të mrekullueshëm shqiptarësh që studiojnëjashtë.

Një violiniste e mrekullueshme me interpretime spektakolare e karrierë brilante iu bashkua festivalit. Pedagoge, krijuese , inovatore , e gjendur në faqet e Strad Magazin që studente, e cilësuar si star i rrjeteve sociale, nga interpretimet tejet serioze tek kërcimet e eksperimentet me pjesët delikate të Paganinit, ja shtoi gjallërinë e suksesin festivalit . Është Caroline Adomeit nga Gjermania .  

Krahas artistëve të njohur të skenave në botë , Universiteti i Arteve është i pranishëm me debutimet e pedagogëve e studentëve , me Rudina Cikon, pianisten , profesoren e palodhur të 10 Edicioneve, me Fatjonin, , Alesian , Synjonën , Anisën e deri në violinistën më tëre, Xhemiljanën , për tu frymësuar e vazhduar rrugën e bukur e të vështirë të artit .

Bashkë me cv , kartolinat, në këtë broshurë do jenë dhe partet e dy pjesëve premierë të ketij festivali , Ballada për violinë e pian , si dhe Caprici, të dyja krijuar enkas për këtë edicion .

Asnjëhërë më parë fjalën” i mrekulleshëm” , “e mrekulleshme” nuk e kisha përdorur kaq shpesh. Hera e parë që ndjenja e brendshme e kritikës për të qënë e kursyer në komente ish thyer pa mëdyshje , nga njëarmatë yjesh që vinin bashkë

blank

 

 

 

blank

Premierat e mia botërore – më 10 qershor Koncerti per violin “Love” dhe vepra per orkester “Diellore” Nga Maestro Aleksandër Peçi

Nje premiere boterore e nje vepre eshte nje lindje e re ne muzike, nje shpikje e re, nje explorim i ri, nje trajektore e re rrathesh koncentrike ne peisazhin nderkombetar te muzikes.

Jam vertet i emoconuar te njoftoj publikun se pas 4 veprave Austrian premiere ne Viene mars prill 2022, pikerisht ne 10 qershor luhen 2 premiera boterore të Aleksandër Peçit:

Koncerti per violin “Love” dhe vepra per orkester “Diellore”.

Nje teknike kompozicionale qe per here te pare perdoret ne muzike. Koncerti per violin Love te cilin do ta ndigjoni date 10 qershor.
Nje Superpozicion ( mbivendosje ) e temes mbi strukturen.
Tema – motivi jane materia baze e klasicizmit.
Struktura eshte materia baze e strukturalizmit ne muziken contemporane.
Struktura eshte mema, tema bija e cila ka lindur prej saj, tema bije e cila pi sise sonore tek struktura., ashtu si ne kete imazh sculptural fantastik.
Nje teknike e re nje gjetje e re e origjinale e cila vjen per here te pare, qe askund se kam pare me kaq sa e njoh une contemp. muzik.per te sjelle nje filozofi dhe estetike ndryshe.
Eshte pikerisht kjo qe kerkoj, te shkembej unazat martesore midis klasicizmit dhe strukturalizmit, midis melodizmit dhe strukturalizmit,mdis rrenjeve klasike dhe fruteve moderne,te mbivendos temen mbi strukturen, te krijoj nje kontrapunkt me te njejtet tinguj, por qe bien ne kohe te ndryshme.Nje panorame sonore horizontale me te njejtit tinguj ne kontrapunkt. shkojeni shijojeni., per te mbritur nja grand music dhe jetegjate. eshte nje lexion qe na vjen nga klasicizmi ky.GRAND MUSIC DHE TI REZISTOJE HOHERAVE
E keni me notacion dhe audio ne kete video fragment shume te shkurter ne reprise te kohes se pare.
Do kem rastin t’ju njoh edhe nje frag nga koha e dye po me kete concept te ri. Tingujt jane kompiuterike frigoriferike nga virtual orkester e Hollywood

Ne violin virtuozi 25 vjeçar i famshem ne Bote, Elvin Hoxha Ganiyev, RTSH orkester me Dirigjentin e famshem turk Murat Cem Orhan. Drejtor Artistik Aristidh Prosi

Në Youtube eshte plot me video te Elvin dhe Murat.

Koncerti per violin eshte ne 2 kohe. Koha e pare Aria Jaria. Koha e dyte Rendofone , nje kompozite linguistike shqiptar qe ka te beje me rendjen e tingullit .Te gjithe ndajme te njejtin mendim se Jaret e Shkodres jane si Arie ne kulturen qytetare shkodrane, ndaj krijova kete kompozite: Aria-Jaria

Mbasi mbarova koncertin n5 per cello orkester Gjema e Illyricum, kisha nevoje per nje tjeter sentiment dhe ndaj mbas Gjema kalova tek ky koncert per violin “Love”. Shikoni kete mbrekulli skulpture te nenes me femijen.Keshtu pi sise tema tek struktura e toneve dhe ecin se bashku gjate vepres.Eshte nje martese sonore, nje gjetje origjinale interesante qe e aplikoj per hete te pare midis strukturalizmit dhe klasicizmit, per te krijuar Grand formen.

Gjate vjeshtes shpresoj te kemi dhe 3 premiera te tjera boterore.

Koncerti per violoncel e orkester n6, Koncerti per piano orkester n4, dhe koncerti per flaut.

Pra gjate 2022 edhe 3 lindje e reja ne muzike, 3 shpikje te reja, 3 explorime te reja, dhe trajektore te rinj rathesh koncentike ne peisazhin nderkombetar te muzikes.

Ndersa ne 2023 premieren boterore te koncertit n5 per piano orkestër.

Zhurme.. Zhurme.. shume zhurme… sa zhurme thote Edi Rama Kryeministri i Shqipërisë Edi Rama official ne nje klip te 22 viteve me pare.

Dhe kjo tallava zhurme, vazhdon shesheve te deejay, klubeve te nates, tallavave, mbremjeve opionistike, foltoreve, portaleve etc..

Shpikesit e vlerave te reja thote Nietzsche ( Niçe ) rrojne larg fames se komedianteve te tregut.

Keta jane krijuesit e kultures, shpikesit, exploruesit e kultures, vizionaret e se arthmes, pas te cileve duhet te centrifugojne e perulen me respektin si parpara krijuesit, strategjite e mininistrisë së kulturës, strategjite e institucioneve, TV, Medias. Programet menaxhimit te jetes kulturore, dhe …dhe ..dhe.. Semafori i gjelbert gjuhes shqipe me tinguj qe eshte kaq e mire e kaq me shije si gjuhe PERENDIE

Lavdi e rrofshin vizionaret e se arthmes.
Faleminderit Aristidh Prosi
Faleminderit Elvin Hoxha Ganiyev
Faleminderit Hayredin Hoxha
Faleminderit RTSH orkester
Faleminderit Enkelejd Joti

Koncert sinfonik i Orkestrës të RTSH me veprat e Aleksandër Peçit & LVBeethoven violinist Elvin Hoxha Ganiyev dirigjent Murat Cem Orhan

https://www.muratcemorhan.com/bio/?fbclid=IwAR2t_Wjd39O40fC4gO9zbaeueWbLHGOz9pxVPJJ2_vTI5sSnCsPg2vOnneo

 

Një thesar i kulturës kombëtare i njohur në të gjithë botën është Maestro Aleksandër Peçi –

blank

blank

“Rusët po vijnë”, një botim nga studiuesi Shaban Murati

VOA/Ilirian Agolli

Studiuesi i njohur i diplomacisë rajonale dhe ndërkombëtare, Shaban Murati, sapo ka botuar në Tiranë librin e tij më të fundit me titull “Rusët po vijnë”.

Libri “Rusët po vijnë” është, sipas tij, një përpjekje për të kuptuar në thellësi pasojat e sotme dhe të ardhme, që vijnë nga veprimtaria aktuale e diplomacisë ruse në drejtim të Shqipërisë, Kosovës dhe Ballkanit.

Botimi është një përmbledhje e analizave diplomatike mbi politikën e jashtme të Rusisë në Ballkan në 8 vitet e fundit.

Në botimin voluminoz me 98 analiza mbi dinamikën e diplomacisë ruse në Ballkan, studiuesi i njohur Shaban Murati ngre shqetësimin se si politikat proruse dhe proserbe në rajon po dëmtojnë interesat e kombit shqiptar.

“Diplomacia ruse, – thekson zoti Murati në intervistën për Zërin e Amerikës, – klasifikohet si kundërshtare historike e pavarësisë së Shqipërisë dhe e pavarësisë së Kosovës, dhe një nga pengesat kryesore diplomatike për çështjen kombëtare shqiptare në 110 vjetët e fundit e në vazhdim”.

Shaban Murati – “Rusët po vijnë…”

blank

Studiuesi i njohur i diplomacisë rajonale dhe ndërkombëtare, Shaban Murati, sapo ka botuar në Tiranë librin e tij më të fundit me titull “Rusët po vijnë”. Në një intervistë më Zërin e Amerikës ai shpjegon se libri është një përpjekje për të kuptuar pasojat nga veprimtaria aktuale e diplomacisë ruse në drejtim të Shqipërisë, Kosovës dhe Ballkanit.Intervistën e plotë mund ta lexoni këtu

Ai thotë se me këtë libër tërheq vëmendjen për një dukuri gjeopolitike, diplomatike e strategjike, që i kërcënohet Ballkanit, Shqipërisë dhe Kosovën.

“Kur them “Rusët po vijnë” është një dukuri jo e ditës, jo thjesht e lidhur me agresionin e fundit rus në Ukrainë, por është një dukuri që ka karakterizuar 30 vjet të post-komunizmit në Ballkan, dhe që për fat të keq, nuk i është kushtuar vëmendja dhe rëndësia e duhur nga qeveritë e quajtura demokratike, që erdhën në Ballkan pas shembjes së komunizmit” – thotë zoti Murati.

Autori thekson se presidenti rus Putin ka kërkuar qysh në vitin 2014 një rishikim të pasojave të luftës së ftohtë dhe ndarje të zonave të ndikimit.

Pas sulmit të parë në Krime ndaj Ukrainës, Putin mendoi të kthehej në Ballkan, duke e cilësuar atë një rajon me interes të veçantë për Rusinë, shton ai.

“Ballkani është për Moskën pika më e dobët e sigurisë së kontinentin europian si dhe një qendër ortodokse, për të cilën ka investuar prej 100 vjetësh nga epoka cariste e komuniste, ku mund të rivendosë fuqinë e saj” – thotë zoti Murati.

Shqipëria dhe Kosova, shton ai, vepruan drejt që u rreshtuan me NATO-n, SHBA-të dhe BE-në në dënimin e agresionit rus ndaj Ukrainës dhe sanksionet ndaj Moskës, si dhe në pritjen e refugjatëve të luftës; për Shqipërinë ishte një detyrim, për Kosovën ishte një fisnikëri, sepse Ukraina nuk e njeh shtetin e Kosovës.

“Qëndrimi i Kosovës ëhstë dy herë më fisnik se i Shqipërisë, sepse Ukraina nuk e njeh Kosovën, por Kosova pati largpamësinë që të bashkohej me qëndrimin e NATO-s dhe të BE-së. Kemi një rreshtim të faktorit shqiptar në anën e duhur, gjë që për fat të keq, nuk është shumë e shpeshtë” – thotë zoti Murati.

Në vitin 2015 sekretari amerikan Xhon kerry paralajmëroi se pas krimesë, vija e dytë e zjarrit do të jetë Ballkani, kujton autori, por Ballkani fjeti gjumë, sipas tij.

“Rusia nuk mund të konkurojë me ideale as me ide demokratike, të cilat nuk i ka zbatuar kurrë në territorin e vet, ndaj i sulmon ato edhe në vende që priren nga perëndimi, sulmon vlerat demokratike perëndimore të Ballkanit dhe u mëshon gjithmonë lidhjeve ideologjike, okulte, fetare, që e kanë mbajtur të lidhur me këtë rajon” – thotë zoti Murati.

Nga ana tjetër, ai vlerëson me një sy kritik edhe angazhimin e Shqipërisë përkrah nismës Ballkani i hapur.

“Cili është dukuria më e rrezikshme: Open Balkan nuk po lejon faktorin shqiptar të ketë kohezion në Ballkan. Strategjia bazë e Serbisë në drejtim të faktorit shqiptar me Open Balkan ështëçaraje e faktorit shqiptar në Ballkan. Ne e dimë fare mirë që këto tre vitet e fundit kohezioni midis Shqipërisë dhe Kosovës është në kuotat më të ulëta dhe, sipas analizës time profesionale, mëkati, ose faji kryesor për këtë i bie Tiranës” – thotë studiuesi Murati.

Ai thekson se Ballkani i Hapur nuk është një nismë trepalëshe, por është një projekt i Serbisë, i nisur fillimisht si MiniShengen dhe si zonë e përbashkët ballkanike perëndimore ekonomike, të cilën ua ka shpërndarë vendeve të rajonit nga Parisi qysh më 2016.

Ata e shohin rilindje të Jugosllavisë dhe Shqipëria duhej të mendohej 10 herë para se të jepte një përgjigje për këtë nismë, shton zoti Murati.

“Si mund të pranojë Shqipëria të hyjë në një simë të ngushtë subrajonale këtu në një kohë që Serbia nuk njeh Kosovën?! Serbia ka deklaruar hapur se në nismën Open Balkan Kosova do të vijë si një provincë; kështu shkruhet në dokumentat zyrtare serbe. Më falni,por Shqipëria, si shteti amë, nuk është kështu as amë as njerkë, kur pranon që të hyjë në një nismë serbe, në një kohë që Serbia nuk njeh Kosovën. Ç’është kjo nismë që ka pesë shtete dhe një provincë?!” – pyet zoti Murati.

Diplomati dhe analisti i njohur vëren se të presidentët e tre vendeve, që pritet të takohen pas disa ditësh në kuadër të Ballkanit, i Maqedonisë së Veriut, Malit të Zi dhe janë kundër kësaj nisme dhe kundër kryeministrave të tyre, pra këta kryeministra nuk bindin dot as presidentët e tyre.

Ndërsa nga pikëpamje amerikane është bërë e qartë, shton ai, se SHBA do ta mbështesin nismën, nëse ajo është e lidhur me Procesin e Berlinit dhe nëse do të përfshihen në të 6 vendet e rajonit, por këto dy kritere nuk plotësohen dhe vet nisma është në thelb e gabuar.

Sipas tij, Nisma Open Ballkan është kundërvënie ndaj procesit të njohjes diplomatike të Kosovës, por asnjë nismë në rajon, thekson zoti Murati, nuk do të ketë sukses, nëse nuk njihet dhe nëse nuk respektohet Kosova si e barabartë.

“Presidenti Biden ka deklaruar se dialogu mes Serbisë dhe Kosovës duhet te qendërzohet në çështjen e njohjes së Kosovës, por dy ditë më parë presidenti Vuçiç u betua përsëri se nuk do ta njohë Kosovën dhe askush nuk reagoi”, thotë zoti Murati.

Libri më i fundit, Rusët po vijnë, i autorit shaban Murati është i 16 botim mbi ngjarjet rajonale dhe ndërkombëtare, vazhdim i studimit Rusia Ballkanike.

Shaban Murati është diplomat karriere, me titujt dhe detyrat më të larta në këtë fushë, si dhe autor një seri studimesh mbi marrëdhëniet ndërkombëtare të shteteve në Ballkan, nga Kosova, Shqipëria e Greqia, Serbia e Bosnja dhe deri tek veprimtaria diplomatike e SHBA, BE-së në rajon.

blank

Veprat e kompozitorëve të rinj Eriona Rushiti & Enis Mullaj do të luhen në Sydney të Australisë

Veprat e kompozitorëve të rinj Eriona Rushiti & Enis Mullaj do të luhen në Australi.

Këtë lajm përmes rrjetit social e jep vetë kompozitorja.

“Jam shume e lumtur qe nje nga veprat e mia per trompe e piano, do te luhet ne Australine e larget”, shkruan Eriona Rushiti dhe më poshtë jep programin:

Vepra nga dy prej brezit të ri kryesor të kompozitorëve shqiptarë

Shën Stefanit Macquarie St, Sydney

E premte 3 qershor në orën 13:10

Në kompozime kontrasti që ndalen te ndjesia e humbjes,

Eriona Rushiti dhe Enis Mullaj tregojnë zërin e ri të muzikës klasike shqiptare në një mënyrë vërtet dramatike dhe romantike.

Enis Mullaj – Pa titull (fyell dhe piano)

Eriona Rushiti – Për Andrean (trombe dhe piano)

dhe vepra nga Johanna Selleck, Georges Hue dhe Alan Holley

Melissa Coleman – flaut,

Sumiko Yamamura – piano

Harriet Channon dhe Adelaide Channon trumpetojnë”

 

Alan Holley (repost)
Works by two of the leading young generation of Albanian composers
at St Stephens Macquarie St, Sydney
Friday 3rd June at 1.10pm
In contrasting compositions dwelling on the feeling of loss, Eriona Rushiti and Enis Mullaj show the new voice of Albanian classical music in a truly dramatic and romantic way.
Enis Mullaj – No Title (flute and piano)
Eriona Rushiti – For Andrea (trumpet and piano)
and works by Johanna Selleck, Georges Hue and Alan Holley
Melissa Coleman – flute,
Sumiko Yamamura – piano
Harriet Channon and Adelaide Channon trumpets
blank

Drama “Natë me hënë” sipas novelës së Kadaresë Nga Mexhit Prençi

 

01

Fillimviti 1990, fill pas përmbysjes së diktaturës enveristo-staliniste shfaqet spektakli “Natë me hënë” i Budinës në Teatrin Kombëtar, sfidues i realizmit socialist që u prit me duartrokitje entuziaste si asnjëherë tjetër në këtë skenë. Është një prurje e re regjisoriale, moderne e postmoderne. Regjisori aplikoi mjete të larmishme figurative që nga teatri i hijeve, maskave, vodevilit & gjer te teatri performatist. Larmia e formave të artit skenik realizuar bukur, ngjizen me larminë e fushës së formave të natyrës, siç do të thoshte Hegeli.

02

Shestimi dhe formësimi i spektaklit “Natë me hënë” është sprovë e suksesshme eksperimentale dhe alternative që solli risi në regjisurë duke sfiduar regjisurën e politizuar të soc-realizmit e në të njëjtën kohë ishte promovuese e talentit të regjisorit. Leximi i vëmendshëm dhe i mprehte i tekstit të autorit nga Budina, (Fatos Arapi thoshte: “Lexues i mirë nuk është ai që lexon shumë, por ai që bluam mirë) – e ka orientuar regjisorin në qasjen kritike, për të fshikulluar e stigmatizuar dukuritë negative që përshkojnë ngjarjet, situatat, rrethanat personazhet ‘alibistë’ dhe sekretaren e partisë në një ndërmarrje, e cila terrorizon Marianën e bukur, me akuza për qëndrime liberale ndikuar nga bota borgjezo-revizioniste dhe për lirinë e saj të dashurisë që e konsideron imoralitet.

03

Në gjithë përbërësit e spektaklit aplikimi i GROTESKUT si mjet modern për t’i bërë më të dukshme dukuritë negative dhe për të stigmatizuar botën e shëmtuar të personazheve, është këndvështrim i kthjellët i realizuar mrekullisht.

FRIDRIH DYRENMAT do të thoshte: “Forma mbizotëruese e letërsisë moderne dhe artit modern, është GROTESKU, i cili paraqet pasqyrën e fytyrës se botës personale dhe të shëmtuar”

04

Siç dihet nga njerëzit e teatrit, m i z a n s k e n a, është gjuha e regjisorit ashtu si teksti i veprës – gjuhë e autorit. Tekstin me vlera te larta e gjallëron regjisura profesionale cilësore, e cila krijon hapësira për lëvizjet psiko-vizive të personazheve që ta ndjejnë veten si në shtëpi të tyre ku lirshmëria e natyrshme është çelës për shpërfaqjen emocionale të botës së personazhit.. Mënyra si e ka konceptuar dhe realizuar Budina tregon pjekuri që në krijimin e platformës regjisoriale që e konsideroj te nivelit të klasit të parë. (Më lejoni të bëj një paranteze). Ndër regjisorët më të shquar para 1990-s, Serafin Fanko është mjeshtër i madh i pakrahasueshëm në krijimin e platformës regjisoriale. As dje, as sot, asnjë regjisor nuk ka arritur ta kalojë.

05

Komponenti tjetër kryesor është a k t r i mi, në spektaklin “Natë me hënë”. sipas gjykimit tim kemi dy nivele aktrimi te aktorëve në rolet respektive: Nivel të larte dhe te mesëm. Aktrimi në nivel të lartë është i barasvlershëm me nivelin e lartë të regjisurës siç e analizova më sipër. Vlerat e larta janë mbizotëruese në të gjithë komponentët e tij.

Qasja ime në analizën e spektaklit dhe aktrimit është sipas kritikës moderne, e gjykoj spektaklin ashtu si e ka menduar dhe realizuar regjisori, e në të njëjtën kohë sfidoj ata kritikë që marrin rolin e dhaskalit dhe japin këshilla si duhej të ishte realizuar shfaqja, kështu apo ashtu, si mendonin ata duke cenuar individualitetin e regjisorit.

06

Spektakli “Natë më hënë është kompleks, kërkon një studim të thelluar vertikal e horizontal, për të gjithë komponentët, që nuk është objekt i këtij shkrimi të shkurtër, ndaj do të përqendrohem në aktrim tek tre figura kryesore të spektaklit: Yllka Mujo – Sekretarja e partisë, Ema Andrea -Mariana e bukur dhe Shlëlqim Basha -Drejtori i ndërmarrjes.

Po para se të artikuloj mendimet e mija për vlerat e aktrimit të tyre e shoh të nevojshme të jap një informacion nëpërmjet përshkrimit për të vërtetën e asaj nate me hënë: ç’ndodhi me Marianën dhe Gazmendin, burrin e martuar, çka e bën analizën time më të kuptueshme për lexuesin që të formulojë mendimet dhe qëndrimin e tij për personazhet dhe për analizën sipas optikes sime.

07

Pas akuzave të rënda në gjyqin e kolektivit të ndërmarrjes Mariana largohet e tronditur. Në kokën e saj buçisnin thirrjet në kor të personazheve të depersonalizuar e nënshtruar, egoiste e cmirëzi…: “Imorale, imorale imorale”. Pastaj zëri i frikshëm i sekretares: Vajza e bukur me biografi të keqe, është ndikuar nga shfaqjet e huaja bogjezo-revizioniste, lexon libra të ndaluar, që propagandojnë lirinë e dashurisë, e të tjera e ë tjera … Gazmendi, sapo u largua Mariana e ndoqi pas. Rrugës, në një moment, ajo i lexon një poezi, që indirekt provokonte dashuri. Ai e donte

Marianën e bukur dhe fisnike, por besnikëria bashkëshortore e frenoi, sa as një puthje nuk i dha, ndonëse e përqafoi. Këtë skenë ia tregoi te shoqes, e cila u trondit kaq shumë, sa me imagjinatë sajoi puthjen e tyre, në atë natë me hënë dhe dha berihanë… Pjesa më e madhe e personazheve filluan fushatën e trillimeve, sajimeve, kurdisjeve e thashethemnajave me lojë lloj-lloj variantesh për ta diskredituar e poshtëruar atë.. Një pjesë tjetër e kolektivit e mbështetën Marianën e bukur, madje nuk ishin dakord as me kërkesën e keqdashësve, që kërkonin të paraqiste raport mjekësor për virgjërinë. Pas një grindjeje e dylyftimi me veten, Mariana e bëri vizitën, e mori ”certifikatën”e virgjërisë… por e grisi letrën përpara kolektivit dhe sekretares së partisë e në të njëjtën kohë grisi maskat e shëmtuara të tyre dhe alibitë e të pavërtetës që e paraqitnin si të vërtetë duke promovuar shëmtimin shpirtëror të botës së tyre të pistë e të ndyrë.

08

Yllka Mujo– Sekretare e partisë.

Sapo ngrihet sipari, një mjedis i errët me personazhe hije e maska dhe portreti i saj i frikshëm, fantazmagorik si i një shtrige e keqe. Aktrimi fantastik. Më pastaj shfaqet sekretarja e dhunshme e partisë, me autoritet te fortë, personazh i fryrë i realizmit socialist Kur deklamon togfjalësh që thoshte Diktatori i Madh, imitonte bukur intonacionet e zërit tij, deklamon e reciton me ngritje e ulje të zërit dhe intonacione me ngjyrime koloristike duke ironizuar e satirizuar me aktrim mjeshtëror. Portreti i saj ndryshon sipas situatave dhe rrethanave;: Xheloze e smirëzezë për Marianën e bukur nxjerr ligësitë brenda vetes për ta përbaltur dhe kurdis e menaxhon akuzat alibiste duke nxitur kolektivin që të hidhen ne sulm me çdo mënyrë e mjet. Veprimet psikofizike të saj janë të klasit të parë. Sipas meje në interpretimin tërësor të saj në këtë spektakël shfaqet e mrekullueshmja, e çuditshmja dhe fantastikja, siç do të thoshte kritiku dhe esteti, Todorovski.

09
Ema Andrea- Mariana e bukur

Aktron bukur. Lëvizjet psikofizike të Emës-Marianë realizohen me shije estetike dhe vërtetësi jetësore. Emeson do të thoshte: “E bukura vetë e arsyeton ekzistencën e saj”. Ema e shpirtëzon figurën e Marianës duke i dhënë frymë e shpirt nga të sajat, siç do të thoshte Aleksandër Moisiu. Në aktrimin e saj spikatin, konkretësia dhe thjeshtësia pa rënë në thjeshtëzim. Me interpretim sipas realizmit në zhvillim & me elemente moderne, shpreh bukur shqetësimet e Marianës, tronditjet e saj, përballimin dhe kundërshtimin e akuzave poshtëruese, të rrezikshme e të frikshme duke zotëruar durimin dhe frenuar zemërimin në situata të vështira e të rënda.

10

Shkëlqim Basha- Drejtori

Personazhi i drejtorit është një figurës ndryshe nga drejtorët e fryrë si personazh pozitiv i socrealizmit. Basha- drejtor nuk është i divorcuar nga ideologjia komuniste, ai më shumë luan vetveten se figurën. Basha është i natyrshëm në aktrim. Si figurë artistike është antipod me atë të sekretares se partisë.. Shqetësimin që ka përbrenda e shpreh duke ruajtur sensin e masës në të gjitha veprimet psikofizike, çka sipas meje aktrimi i tij arrin nivelin mesatar ndonëse stili i interpretimit nuk është në unison me stilin e përgjithshëm të aktorëve të tjerë dhe komponentëve të spektaklit.

Këtu ka munguar orientimi i regjisorit. Megjithatë kjo nuk ka ndikuar në imazhin e spektaklit modern, postmodern dhe performatist të Budinës.

Konkluzë

Spektakli i regjisorit Edmond Budina “Natë me hënë” padyshim është dhe do mbetet si spektakli i parë që sfidoi teatrin e socrealizmit. Prurjet e reja të një regjisure eksperimentale, moderne, postmoderne dhe performatiste, jo vetëm pasurojnë fushën e larmishme të formave artistike skenike, por sjellin risi në qëndrimin kritik ndaj këtij realiteti ku zhvillohen ngjarjet e dhunohet liria, dashuria e lirë dhe denigrohet njeriu. Alibia e të vërtetë vret të vërtetën. Ema Andrea-Mariana e bukur, gris maskat e shëmtuara të botës personale të shëmtuar ku del në dritë e vërteta.

Mesazhi kryesor ne formulimin tim do të ishte: Revolta për të vërtetën dhe guximi për ta mbrojtur atë e në të njejtën kohë lirinë e dashurisë dhe lirinë në tërësi shkëlqen bukur në interpretim brilant të Emës-Marianë. Emererson do të thoshte: E bukura vetë e aryston ekzistencën e saj.”

Ndërsa Umberto Ecco do të shoshte: “Kritika e vërtetë, është ajo, që qesh e fundit, sepse e lë secilin të shijojë, por u tregon të gjithëve, arsyen përse pëlqehet një vepër”

blank

Muzika e filmit ‘Duaje Emrin Tend’ të Maestro Thomas Simaku eshte transmetuar nga Radio – France – France-Musique!

Muzika e filmit ‘Duaje Emrin Tend’ eshte transmetuar nga Radio – France – France-Musique!
Kjo eshte muzika e pare per film, qe e kompozova sapo kisha mbaruar Institutin e larte te Artve, siç quhej atehere.
Regjizoret Kristaq Mitro dhe Ibrahim Muço po kerkonin nje kompozitor te ri (isha nja 20 e pak) – dhe e gjeten!
Kjo tani eshte nje pjese per piano a botuar nga Univerity of York Music Press.
Programmation musicale
12h27
6 études op 111 : 6. Toccata en Fa maj
Camille Saint Saens
6 études op 111 : 6. Toccata en Fa maj
Interprètes Marie Ange Nguci
Album Marie Ange Nguci : En miroir (2017)
Label MIRARE (MIR362)
12h32
Duaje emrin tënd – pour piano
Thomas Simaku
Duaje emrin tënd – pour piano
Interprètes Marsida Koni
Album Albanie : Musique pour piano (2018)
Label PIANO CLASSICS (PCL10149)

blank

Maestro Bujar Llapaj koncert në Mbretërinë e Bashkuar

Maestro Bujar Llapaj do të japë koncert në Mbretërinë e Bashkuar. Ai e shpreh kënaqësinë e tij në rrjetin social si më poshtë:

“I feel delighted and honored to be invited by the Hertfordshire Chamber Orchestra for two concerts. Dear friends and compatriots living in the UK attached is the necessary information for anyone who wants and has the opportunity to attend these concerts. Thank you!”

“Ndihem i kënaqur dhe i nderuar që jam ftuar nga Orkestra e Dhomës Hertfordshire për dy koncerte. Të dashur miq dhe bashkatdhetarë që jetojnë në MB bashkangjitur është informacioni i nevojshëm për këdo që dëshiron dhe ka mundësi të ndjekë këto koncerte. Faleminderit!”

 

blank

 

 

blank

Violina në art – nga baroku në ditët tona – interpreton Florian Vlashi shoqëruar në violonçel nga Martin Vlashi

Një koncert i rrallë nga një violinist i shquar si Florian Vlashi i shoqëruar në violonçel nga një figlio d’arte që është Martin Vlashi i biri. Koncerti do të mbahet më 29 maj në një qytet turistik, në Vila Nova de Gaia, Portugali, i njohur për guvat e famshme, që e ruajnë verën e vjetër, ku dy artistët do të interpretojnë vepra magjike nga Bach tek Xenakis që koha i ka konservuar duke ua shtuar bukurinë. Rreth koncertit, Florian Vlashi shkruan vetë në rrjetin social  si më poshtë:

“Qe ne krijimin e saj, violina ka pasur nje prani supreme ne veprat e medha te artit: Caravaggio, Rafael, Gentileschi, Matisse, Chagall, Picasso etj.

Thoshte poeti i madh frances Jean Cocteau:

se endrra e tij ishte te degjonte muziken e instrumentave te Picasso-s.

Mbi kete ide eshte ndertuar i gjithe koncerti ku, me tre violina (baroke, klasike dhe elektrike),

do te luaj vepra nga Bach tek Xenakis si dhe nje premiere boterore te shkelqyer te kompozitorit spanjoll Paulino Pereiro,

te cilin e falenderoj shume per dedikimin.

Violina do te tingelloje “brenda” ngjyrave te pikturave dhe here-here e shoqeruar nga “basso continuo” i violonçelit te Martin Vlashit.”

 

blank

 

 


Send this to a friend