IZRAEL- Këto janë ditë kritike  për demokracinë izraelite. Konsultimet zyrtare për formimin e qeverisë filluan të mërkurën në Rezidencën Presidenciale në Jerusalem. Presidenti Isaac Herzog u takzua, një nga një, me drejtuesit e të gjitha grupeve parlamentare të zgjedhura në Knesset.

Konsultimet pritet të vazhdojnë deri të enjten në mbrëmje. Këto diskutime shënojnë fillimin e një procesi kompleks – dhe ndoshta të zgjatur – në fund të të cilit do të caktohet një kandidat për postin e Kryeministrit. Megjithatë, rrallëherë situata ka qenë kaq e ndërlikuar sa ç’është pas këtyre zgjedhjeve.

Izraeli është thellësisht i përçarë politikisht dhe rezultati zgjedhor ka çuar në një ngërç matematik dhe ideologjik: as blloku nacionalist, i krahut të djathtë dhe fetar – i udhëhequr nga kryeministri  me përvojë Benjamin Netanjahu – dhe as koalicioni i gjerë opozitar – i përqendruar rreth ish-shefit të ushtrisë Gadi Eisenkot – nuk mund të sigurojnë një shumicë të qëndrueshme qeverisëse prej të paktën 61 nga 120 vendet që përbëjnë Knesset-in.

Partitë arabe: “Vendimmarrësit” e papritur

E papritura kryesore e këtyre zgjedhjeve ka tronditur strukturën tradicionale të politikës izraelite: tani janë partitë arabe ato që mbajnë çelësin e pushtetit. Me gjithsej 19 vende, ato janë bërë faktori kyç që anon peshoren. Gjatë gjithë historisë së Izraelit, grupet parlamentare arabe rrallëherë kanë marrë pjesë drejtpërdrejt në koalicione qeverisëse ose kanë shërbyer si partnerë aktivë në mbështetje të një qeverie.

Tani, si Netanyahu ashtu edhe Eisenkot përballen me sfidën e ndërtimit të urave që, vetëm pak javë më parë, do të dukeshin të papërfytyrueshme. Pyetja kryesore për momentin është nëse ligjvënësit arabë janë të gatshëm të rekomandojnë ndonjërin nga dy kandidatët për postin e kryeministrit – dhe, nëse po, nën çfarë kushtesh.

Apeli i Herzogut për një “zemër të hapur”

Përballë këtij ngërçi, Presidenti Herzog – ende pa filluar konsultimet – zgjodhi të flasë me një emocion të pazakontë dhe me një ndjenjë të thellë përgjegjësie shtetërore. Ai u bëri thirrje liderëve të fraksioneve të ndryshme që “të kërkojnë zgjidhje krijuese me zemër të hapur” dhe të dëgjojnë njëri-tjetrin, pavarësisht dallimeve të thella politike. Në këtë moment kritik, Izraeli nuk mund të përballojë një bllokim të zgjatur politik – e aq më pak një raund tjetër zgjedhjesh.

Për të rikthyer besimin në procesin politik te një popullatë e rraskapitur nga krizat dhe luftërat, Herzog ka ndërmarrë një hap të rëndësishëm: konsultimet në Rezidencën Presidenciale do të transmetohen drejtpërdrejt në tërësinë e tyre, si në televizion, ashtu edhe përmes kanaleve digjitale. Kjo do t’i lejojë publikut izraelit të ndjekë, në kohë reale, argumentet e paraqitura nga çdo grup parlamentar, si dhe kandidatin që ata rekomandojnë përfundimisht për postin e kryeministrit. Një transparencë kaq radikale ushtron një presion të jashtëzakonshëm mbi ligjvënësit për të arritur një marrëveshje.

Apel dramatik drejtuar Eisenkotit nga familjet e pengjeve

Ndërsa në Jeruzalem zhvillohen manovra politike, presioni shoqëror jashtë sallave të negociatave po shtohet – duke u përqendruar, veçanërisht, te lideri i opozitës, Eisenkot. Lideri i partisë “Yashar” gjendet përballë kërkesave urgjente të një shoqërie civile të traumatizuar. Para fillimit të konsultimeve, familjarët e viktimave dhe të pengjeve të sulmit terrorist të 7 tetorit i drejtuan Eisenkotit një apel prekës.

Në emër të më shumë se 700 personave të prekur drejtpërdrejt – përfshirë pengjet e liruara, të mbijetuarit e masakrave dhe banorët e komuniteteve përgjatë kufirit me Rripin e Gazës – ata i kërkuan Eisenkotit që të përdorë mandatin e tij zgjedhor, pa asnjë përjashtim, për të formuar një “qeveri për ndryshim”.

Mesazhi i nënshkruesve është i qartë: në asnjë rrethanë Eisenkoti nuk duhet të pranojë gjysmëmasa apo t’i bashkohet një koalicioni që legjitimon forcat përgjegjëse për dështimin katastrofik të shtetit, i cili ndodhi rreth datës 7 tetor.

Për Eisenkotin, i cili humbi anëtarë të familjes në luftë, ky apel mbart një peshë të jashtëzakonshme, si politike ashtu edhe personale. Çdo vendim që ai do të marrë në Jerusalem gjatë ditëve në vijim do të vlerësohet në raport me këtë standard moral të vendosur nga shoqatat e viktimave.

Javë të tëra negociatash të mundimshme

Konsultimet në Jeruzalem janë planifikuar fillimisht të zgjasin dy ditë. Pasi të kenë përfunduar bisedimet, Presidenti Herzog do të zgjedhë deputetin të cilin ai e konsideron si më të mundshmin për të krijuar një koalicion të qëndrueshëm. Ky kandidat do të ketë më pas, me ligj, një periudhë fillestare prej 28 ditësh për të formuar qeverinë.

Megjithatë, duke pasur parasysh qëndrimet që duken të papajtueshme të blloqeve të ndryshme, si dhe rolin krejtësisht të ri që luajnë partitë arabe, vëzhguesit në Tel Aviv dhe Jerusalem parashikojnë javë të tëra negociatash të mundimshme./DW