Gjatë 35 viteve të fundit Shqipëria u përball vazhdimisht me një bilanc negativ të emigracionit, pasi në mënyrë sistematike janë larguar nga vendi më shumë persona se sa janë kthyer.

Sipas të dhënave të fundit të Eurostat nga viti 1990 deri në 2025, numri i personave të larguar ka qenë rreth 1.8 milionë më i lartë se numri i personave që janë rikthyer në vend.

Për secilin nga vitet, Shqipëria ka qenë gjatë gjithë periudhës një vend me dalje neto të popullsisë. Vendi ka humbur kapitalin më të çmuar duke na renditur në krye të listës globale për përkeqësimin e treguesve demografikë.

Në vend që fenomeni të zbutet në dekadën e katërt të tranzicionit siç ka ndodhur në ish-vendet e lindjes në Europë, në vendin tonë është përkeqësuar më tej pas pandemisë.

Vala më e fortë e largimeve u regjistrua gjatë viteve 1990. Vetëm në periudhën 1990–2001, bilanci negativ arriti në rreth 785,7 mijë persona. Mesatarisht, Shqipëria humbi nga migracioni rreth 65 mijë persona në vit gjatë kësaj dekade. Pas rënies së regjimit komunist ikjet ishin të justifikuara për shkak të izolimit gjatë diktaturës.

Vitet me largimet më të larta ishin 1991, me një bilanc negativ prej 123,619 personash, pastaj 1995 me -118,022 persona, 1997-ta me -107,503 dhe 1999 me -105,229 ikje më shumë se sa kthime. Valët masive të emigracionit në dekadën e parë të tranzicionit ishin si pasoje e ndryshimeve të forta në sistemet politike dhe ekonomike dhe konflikteve që u shfaqen gjatë skemave piramidale.

Gjatë viteve 2002-2013, ritmet e largimeve u ngadalësuan, por mbetën të larta. Në këtë periudhë bilanci negativ arriti në rreth 391 mijë persona të ikur më shumë se të kthyer, me një mesatare vjetore prej afro 33 mijë personash. Cikli pozitiv i ekonomisë dhe stabiliteti politik ulen trendin e largimeve.

Por teksa fenomeni i largimeve pritej të zbutej nisur nga praktikat ndërkombëtare, gjatë periudhës 2014-2025 pati një përkeqësim të fortë të fenomenit, largimet u rritën teksa baza e popullsisë u tkurr. Gjatë kësaj periudhe, humbja neto nga migracioni ishte rreth 617 mijë persona ose mesatarisht afro 51 mijë në vit.

Pas vitit 2020, emigrimi shënoi një përkeqësim të fortë. Bilanci negativ arriti në 32,853 persona në vitin 2021 dhe në 32,497 persona në vitin 2022. Për vitet 2024 dhe 2025, humbja neto vlerësohet përkatësisht në 28,836 dhe 28,531 persona, duke treguar se daljet vazhdojnë të jenë dukshëm më të larta se hyrjet. Viti 2023 rezulton me një stok të lartë të migrimit neto rreth -373 mijë persona si rrjedhojë e korrigjimeve statistikore të cens 2023.

Emigracioni neto është rikthyer në nivele të larta vitet e fundit, duke e thelluar tkurrjen e popullsisë së Shqipërisë. Pas një ngadalësimi të përkohshëm gjatë gjysmës së dytë të dekadës së kaluar, bilanci negativ i migracionit është zgjeruar sërish pas pandemisë, me rreth 29-33 mijë persona më shumë që largohen sesa hyjnë në vend çdo vit.

Të dhënat tregojnë se emigracioni ka qenë një nga faktorët kryesorë të tkurrjes së popullsisë së Shqipërisë gjatë tri dekadave e gjysmë. Edhe pse largimet nuk janë më në përmasat e viteve 1990, vendi vazhdon të humbasë çdo vit rreth 28–30 mijë banorë neto, një ritëm që po përshpejton plakjen e popullsisë, po pakëson forcën e punës dhe ngushton bazën e kontribuuesve në skemat sociale./ B.Hoxha