Në një botë ku tregtia dhe energjia varen nga disa korridore strategjike, një incident i vetëm në një ngushticë detare, kanal apo pikë tokësore mund të shkaktojë pasoja që ndihen shumë larg zonës së konfliktit. Një prej shembujve më të qartë është Ngushtica e Hormuzit, e cila është kthyer në një nga pikat më të rëndësishme të vëmendjes ndërkombëtare.

Këto zona njihen si “choke points”, ose pika ngushtimi, dhe përbëjnë nyje kritike për transportin global të mallrave, energjisë, lëndëve të para dhe ushqimeve, shkruan media italiane Tgcom24.

Hormuzi, “valvula” e energjisë

Ngushtica e Hormuzit, mes Iranit dhe Gadishullit Arabik, është një nga korridoret më të rëndësishme për transportin e energjisë. Çdo tension apo ndërprerje e qarkullimit në këtë zonë mund të ndikojë drejtpërdrejt në tregjet e naftës dhe gazit, duke u reflektuar më pas edhe te çmimet që paguajnë konsumatorët.

Por Hormuzi nuk është i vetmi “choke point” që mund të tronditë ekonominë botërore.

Bab al-Mandeb dhe Kanali i Suezit

Në hyrje të Detit të Kuq ndodhet ngushtica Bab al-Mandeb, e cila lidh Oqeanin Indian me Detin e Kuq dhe, përmes Kanalit të Suezit, me Mesdheun.

Rëndësia e saj është veçanërisht e madhe për tregtinë mes Azisë dhe Evropës. Sulmet dhe kërcënimet ndaj anijeve në këtë zonë kanë treguar se pasiguria në një korridor të tillë mund të detyrojë kompanitë detare të ndryshojnë rrugët, duke rritur kohën dhe kostot e transportit.

Një tjetër shembull është Kanali i Suezit, i cili u bllokua për gjashtë ditë në vitin 2021 nga anija “Ever Given”. Incidenti shkaktoi një nga ndërprerjet më të mëdha të tregtisë detare në vitet e fundit dhe tregoi se sa e brishtë është infrastruktura globale e furnizimit.

Ngushtica e Malakës, porta e Azisë

Mes Indonezisë dhe Malajzisë shtrihet Ngushtica e Malakës, një nga korridoret më të rëndësishme detare të planetit.

Përmes saj kalojnë sasi të mëdha mallrash dhe energjie, ndërsa rruga lidh qendrat kryesore ekonomike të Azisë me tregjet e Evropës. Për këtë arsye, çdo krizë serioze në këtë zonë do të kishte pasoja të rëndësishme për zinxhirët globalë të furnizimit.

Panamaja, Gjibraltari dhe Dardanelet

Kanali i Panamasë është një tjetër pikë strategjike e tregtisë botërore, pasi lidh Oqeanin Atlantik me atë Paqësor dhe shkurton ndjeshëm rrugët detare.

Në Evropë, rëndësi të veçantë kanë Ngushtica e Gjibraltarit dhe Dardanelet, të cilat shërbejnë si korridore të rëndësishme për transportin detar dhe energjinë.

Ndërkohë, për Mesdheun dhe vendet e Evropës Jugore, një tjetër pikë strategjike është Kanali i Ëilisë, që ofron rrugë të rëndësishme detare drejt porteve të Italisë, Francës dhe Spanjës.

Edhe toka dhe ajri kanë “pikat e tyre të ngushta”

“Choke points” nuk ekzistojnë vetëm në det. Në Evropë, një prej korridoreve tokësore më të rëndësishme është Qafa e Brennerit, një nga akset kryesore të transportit mes Evropës Veriore dhe Mesdheut.

Ndërsa në Azi, Qafa e Khyberit, mes Pakistanit dhe Afganistanit, ka pasur për mijëra vjet rëndësi strategjike dhe ushtarake.

Edhe trafiku ajror mund të preket nga ndërprerje të papritura. Mbyllja e hapësirave ajrore, problemet në aeroportet kryesore apo shpërthimet vullkanike mund të shkaktojnë humbje të mëdha ekonomike dhe ndërprerje të zinxhirëve të transportit.

Arktiku, pika e ardhshme strategjike?

Ndryshimet klimatike mund të hapin në të ardhmen edhe korridore të reja detare në Arktik. Kalimi Veriperëndimor, përmes Oqeanit Arktik, shihet si një rrugë potenciale që mund të shkurtojë distancat mes Atlantikut dhe Paqësorit.

Kjo mund ta bëjë Arktikun një hapësirë edhe më të rëndësishme në konkurrencën gjeopolitike të dekadave të ardhshme.

Nga frika se kursimet e tyre mund të shtetëzohen njerëzit në Rusi po tërheqin aktualisht gjithnjë e më shumë rubla nga bankat. Kurse kompanitë e mëdha po transferojnë gjithnjë e më shumë kapital jashtë vendit.

Shumë njerëz në Rusi po tërheqin gjithnjë e më shumë rubla nga llogaritë e tyre bankare dhe po i mbajnë në shtëpo. Vetëm gjatë shtatë muajve të parë të vitit nga llogaritë bankare thuhet se janë tërhequr rreth 2,4 trilionë rubla, rreth 24 miliardë euro. Kjo është më shumë se gjatë vitit të parë të pushtimit të Ukrainës, 2022, kur u tërhoqën 2,2 trilionë rubla, dhe autoritetet vendosën kufizime të ashpra për të ndalur vërshimin e njerëzve drejt bankave. Sipas një parashikimi të bankës Sberbank, deri në fund të vitit shuma e parave të tërhequra mund të shkojë deri në 3,8 trilionë rubla.

Sipas njoftimeve edhe kompanitë e mëdha po transferojnë gjithnjë e më shumë kapital jashtë vendit për shkak të rrezikut të shtetëzimit apo konfiskimit të pasurive, paqëndrueshmërisë ekonomike të shkaktuar nga politikat e Kremlinit dhe sulmeve me dronë nga Ukraina.

Frikë nga shtetëzimi dhe konfiskimet

Mediat thonë se po shtohen frika dhe thashethemet se qeveria ruse mund t’i detyrojë së shpejti qytetarët t’i shndërrojnë kursimet e tyre në obligacione lufte. Kjo për shkak se si pasojë e kostove të luftës që po rriten me ritme të shpejta dhe humbjeve të mëdha të të ardhurave nga rafineritë, fabrikat dhe depot e mëdha të shkatërruara nga sulmet me dronë të Ukrainës, deficiti buxhetor po shpërthen. Ai tashmë ka arritur në rreth 65 miliardë euro, pra pothuajse dyfishin që ishte planifikuar për të gjithë vitin.

Po ashtu për shkak të recesionit në sektorët civilë të ekonomisë ruse dhe çmimeve të kontrolluara nga shteti në industrinë e armatimit, të cilat nuk i mbulojnë kostot, numri i kredive problematike në bankat ruse po rritet me shpejtësi. Si rrjedhojë mjaft njerëz kanë frikë se llogaritë bankare dhe kursimet e tyre nuk janë të sigurta.

Banka Qendrore e Rusisë vlerësoi se vetëm në tremujorin e dytë 2024 nga Rusia ka pasur një rrjedhje kapitali prej 8,1 miliardë eurosh. Gjithnjë e më shumë të pasur nga Rusia po i transferojnë paratë e tyre nga bankat vendase te brokerët në Kazakistan, Kirgistan dhe Armeni.

Sipas të dhënave zyrtare ruse ndërmjet vitit 2022 dhe fundit të vitit 2025, autoritetet kanë shtetëzuar pasuri me vlerë prej afërsisht 72 miliardë eurosh. Fjala është për prona të kompanive ruse që konsideroheshin të padëshiruara nga autoritetet ose të firmave të huaja që u larguan nga Rusia pas sulmit ndaj Ukrainës.

Përkeqësimi i gjendjes ekonomike prej sulmeve nga Ukraina

Për shkak të sulmeve gjithnjë e më të shumta ukrainase ndaj rafinerive, qendrave logjistike dhe fabrikave të armatimit në Rusi, po shtohet edhe presioni psikologjik mbi popullsinë. Qeveria ruse ka ndërprerë vazhdimisht internetin, duke paralizuar kështu aktivitetet në sektorët e tregtisë elektronike, transportit dhe shërbimeve. Goditjet me dronë ndaj më shumë se njëzet qendrave logjistike të platformave të tregtisë online Wildberries dhe Ozon kanë shkaktuar djegien e mallrave me vlerë miliarda euro, duke  qindra mijëra furnizues rusë drejt falimentimit./DW

Irani ka shqyrtuar mundësinë e zgjerimit të konfliktit përtej Lindjes së Mesme, duke përfshirë edhe sulme ndaj objektivave ushtarake amerikane në Evropë, në rast se presidenti amerikan Donald Trump urdhëron një përshkallëzim të ri.

Sipas burimeve pranë regjimit iranian, të cituara nga Financial Times, forcat iraniane kanë vlerësuar skenarë për goditjen e aseteve ushtarake amerikane në Evropën Jugore dhe Juglindore, përfshirë Bullgarinë dhe Qipron.

Në rastin e Bullgarisë, vëmendja lidhet me bazën ajrore Bezmer, përdorimin e së cilës për avionë amerikanë të furnizimit me karburant Sofja e ka miratuar muajin e kaluar.

Qiproja është gjithashtu përmendur si një objektiv i mundshëm hakmarrjeje. Në mars, një bazë britanike në Akrotiri u godit nga një dron. Në atë kohë, zyrtarë perëndimorë dyshuan se bëhej fjalë për një dron iranian të përdorur nga forca të lidhura me Teheranin, dhe jo për një sulm të drejtpërdrejtë të kryer nga Irani.

Sipas burimeve të Financial Times, në Teheran po rritet bindja se një tjetër përplasje ushtarake është më shumë çështje kohe sesa mundësie.

Negociatat për rihapjen e ngushticës së Hormuzit kanë ngecur, ndërsa presidenti amerikan Donald Trump deklaroi të martën se nuk ka bisedime apo kontakte të planifikuara me Teheranin.

Forcat e Gardës Revolucionare Islamike dhe komandantë të tjerë iranianë kanë paralajmëruar se, në rast të një lufte të re në shkallë të gjerë, Teherani mund të braktisë strategjinë e mëparshme, e cila ishte përqendruar kryesisht te objektivat amerikane dhe infrastruktura energjetike në Lindjen e Mesme.

Një burim i cituar nga Financial Times paralajmëroi se nëse SHBA-ja “e tepron”, Irani mund ta zgjerojë përgjigjen përtej rajonit dhe të godasë edhe objektiva në Evropë. Panorama

VOAL- Rreth 620 dronë u nisën drejt rajonit të Moskës gjatë natës së sotme, të martën. “Njëqind e tetëdhjetë avionë u kapën dhe u shkatërruan”, tha kryetari i bashkisë së Moskës Sergey Sobyanin, duke shtuar se “shërbimet e emergjencës po punojnë në vendet ku ranë mbeturinat”. Ndërkohë, një zyrë regjistrimi, një dyqan dhe dritaret e një ndërtese banimi u dëmtuan nga mbeturinat e dronit që binin në Kolomna, rajoni i Moskës, tha guvernatori Andrey Vorobyov. “Tre persona, përfshirë një vajzë 10-vjeçare, u plagosën në sulmin ukrainas”, shtoi guvernatori. “Në lagjen Ramenskoye, një vajzë 10-vjeçare u plagos pasi një dron ra mbi një shtëpi. Ajo pësoi një plagë nga shrapneli në dorë dhe u shtrua në spital. Në lagjen Bogorodsky, një grua kërkoi trajtim mjekësor pasi u plagos nga mbeturinat e një droni të rënë”, specifikoi më tej Vorobyov.

Moska dhe Londra në konflikt

Ambasada ruse në Londër ka paralajmëruar se Mbretëria e Bashkuar do të duhet të “përgjigjet” për pasojat e bashkëpunimit të saj ushtarak me Ukrainën. Sipas Sunday Times, disa dronë britanikë janë përdorur nga Kievi për sulme në det të thellë në territorin rus. Në një deklaratë, ambasada deklaroi se “Mbretëria e Bashkuar është bashkëpunëtore dhe bashkë-autore” e këtyre sulmeve dhe “zgjedh qëllimisht të përshkallëzojë” konfliktin. “Veprimet e Londrës do të sjellin në mënyrë të pashmangshme pasoja për të cilat Mbretëria e Bashkuar do të duhet të përgjigjet”. Nga ana e saj, Mbretëria e Bashkuar, nëpërmjet një zëdhënësi të Ministrisë së Mbrojtjes, deklaroi se mbetet “e vendosur të ofrojë pajisjet që i nevojiten Ukrainës për t’u mbrojtur kundër një pushtimi rus”./Agjencitë

Forcat marokene të sigurisë thanë të shtunën se kanë penguar qindra njerëz të kalojnë në Ceuta. Raportet thonë se grupi, kryesisht me origjinë nga Afrika Sub-Sahariane, ishte fshehur në periferi të Fnideq, i njohur në spanjisht si Castillejos.

Mediat marokene thonë se u arrestuan 294 persona, 46 prej tyre marokenë dhe pjesa tjetër nga Afrika Subsahariane.

Sipas burimeve marokene të sigurisë të cituara nga agjencia e lajmeve EFE (burimi në spanjisht) , incidenti ndodhi në një zonë malore në jugperëndim të Ceutës, ku oficerët ndërhynë për të shpërndarë grupin.

Të njëjtat raportime thanë se migrantët mbeten në zonë dhe se, për momentin, nuk ka pasur asnjë përpjekje të re për t’iu afruar gardhit kufitar.

Çami Edine Yakoub, 25 vjeç, një emigrant sudanez që shpresonte të kalonte në Ceuta, i tha AFP-së se kishte kërkuar mundësi. “Në Ceuta, në Evropë, njerëzit kujdesen më mirë”, tha ai. “Nuk ka punë këtu. Nuk ka para. Nuk ka strehim. Nuk ka absolutisht asgjë, betohem.”

Kjo përpjekje e fundit vjen vetëm dy javë pasi një kalim masiv prej rreth 72,000 burrash, kryesisht marokenë, kaluan në Ceuta, një territor spanjoll. Shumica dërrmuese e tyre tani janë kthyer në Marok.

Qendra e qytetit të Fnideq u zgjua në një mëngjes të qetë të shtunën, megjithëse nën një prani të madhe policore. Autoritetet thonë se kanë mbajtur pika kontrolli në rrugët kryesore që të çojnë në qytet, veçanërisht në rrugët që vijnë nga Tetouan dhe Tanxheri.

Gjatë orëve të para të mëngjesit, mbikëqyrja u rrit në tokë dhe në det përreth kufirit me Ceutën, me pjesëmarrjen e anijeve të shpejta nga Marina Mbretërore Marokene dhe dronëve mbikëqyrës.

Pavarësisht operacionit, një grua 17-vjeçare arriti të arrinte në Castillejos gjatë natës dhe i tha EFE-së se kishte udhëtuar nga Tetouan me një autobus që u ndalua në tre pika kontrolli përgjatë afërsisht 35 kilometrave midis dy qyteteve, duke nënvizuar shkallën e kontrollit të Marokut në zonë.

Operacioni i së shtunës është pjesë e një vendosjeje më të gjerë të organizuar nga Rabati për të parandaluar një kalim masiv në Ceuta, për të cilin ishte bërë thirrje në mediat sociale.

Thirrja erdhi vetëm pak javë pas tragjedisë së 30 dhe 31 korrikut, kur dhjetëra mijëra njerëz kaluan kufirin në këmbë dhe duke notuar drejt enklavës spanjolle. Sipas organizatave humanitare, ky episod la të paktën 141 të vdekur, një nga numrat më të lartë të vdekjeve të regjistruar ndonjëherë në kufirin midis Marokut dhe Spanjës. bw

Lufta në Ukrainë nuk mund të jetë më një “fitore” për Vladimir Putinin, pavarësisht rezultatit të saj përfundimtar, thotë gazetari rus dhe laureati i Çmimit Nobel për Paqen, Dmitry Muratov.

Në një intervistë me BBC-në, bashkëthemeluesi dhe ish-kryeredaktori i Novaya Gazeta flet për koston e madhe njerëzore të luftës, paralajmëron për rrezikun e përshkallëzimit të mëtejshëm dhe përshkruan klimën e represionit që mbizotëron në Rusi për ata që kundërshtojnë politikat e Kremlinit.

“Nuk do të ketë kurrë një ‘fitore’. Sepse ajo që ka ndodhur për gati pesë vjet, pavarësisht se si përfundon, nuk mund të konsiderohet më një fitore. Nuk mund të jetë një fitore kur dy kombe sllave kanë copëtuar një milion njerëz. Ose më shumë se një milion”, u shpreh ai.

Muratov beson se Rusia mund të vazhdojë të shkaktojë shkatërrime masive në Ukrainë, por nuk mund ta nënshtrojë atë.

“Situata me Ukrainën sot është kjo: mund ta shkatërrosh, por nuk mund ta pushtosh”, thotë ai.

Ai shmangu parashikimin nëse Putini mund të përdorë vërtet armë bërthamore.

“Të gjithë këta analistë politikë që thonë ‘Putini po mendon kështu’ ose ‘Putini ka frikë nga ajo’ janë sharlatanë. Është si astrologjia. Askush nuk e di se çfarë po ndodh brenda kokës së Vladimir Putinit. As unë“, tha ai.

Megjithatë, ai shpjegon se si gazetar ndjek të dhënat dhe zbulon se që nga fillimi i vitit nevoja për të përdorur armë bërthamore është përmendur më shumë se 500 herë.

“Kur thonë çmenduri, unë nuk i kushtoj vëmendje. Por e kam dëgjuar të diskutohet në televizionin shtetëror“, vëren ai, duke shtuar se edhe në Forumin Ekonomik Ndërkombëtar të Shën Petersburgut një folës e paraqiti përdorimin e armëve bërthamore si diçka pozitive.

Pavarësisht rënies së popullaritetit të presidentit rus në sondazhet e opinionit, Muratov nuk sheh shenja se ai do të humbasë kontrollin.

“Nuk i besoj të gjitha këtyre bisedave për shpërbërjen e elitës dhe komplotet sekrete. Vendi sundohet nga Vladimir Putin. Ata kanë frikë prej tij”, thotë ai, duke shtuar se kjo frikë ushqehet nga FSB-ja, Shërbimi Federal i Sigurisë i Federatës Ruse. Panorama

Një sulm “masiv” ukrainas me dronë dhe raketa ka goditur gjatë natës portin rus të Novorossiysk, duke shkaktuar viktima dhe dëme të konsiderueshme në infrastrukturën portuale dhe atë ushtarake.

Sipas autoriteteve lokale, tre persona, mes tyre një fëmijë 8-vjeçar, kanë humbur jetën, ndërsa 24 të tjerë janë plagosur. Shpërthime të njëpasnjëshme janë raportuar gjatë gjithë natës, ndërsa mbrojtja ajrore ruse ka deklaruar se ka rrëzuar një numër objektivash ajrore.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky deklaroi se forcat ukrainase kanë përdorur raketa, avionë reaktivë dhe dronë detarë në atë që e cilësoi si një “operacion unik” kundër bazës ruse në Detin e Zi. Ushtria ukrainase pretendon se gjatë sulmit janë goditur katër anije luftarake ruse, përfshirë dy fregata. Moska nuk ka komentuar deri tani këto pretendime.

“Flota pushtuese dhe e gjithë infrastruktura që e mbështet atë nuk do të jenë të sigurta për sa kohë që vazhdon agresioni rus”, deklaroi Zelensky.

Novorossiysku është bërë baza kryesore e flotës ruse të Detit të Zi, pasi një pjesë e madhe e saj u zhvendos nga Sevastopoli në Krime për shkak të sulmeve të përsëritura ukrainase.

Sulmi ka prekur edhe infrastrukturën civile dhe tregtare të portit. Dy terminale të rëndësishme të eksportit të grurit janë dëmtuar. Kompani të mëdha të tregtimit të drithërave konfirmuan se terminalet e tyre janë goditur.

Ministria ruse e Bujqësisë tha se po shqyrton ridrejtimin e flukseve të ngarkesave drejt porteve në Detin Baltik dhe Detin Kaspik, si dhe përmes rrugëve tokësore, për shkak të “kufizimeve aktuale logjistike”.

Në Novorossiysk u shpall gjendje emergjence pasi sulmet dëmtuan edhe tubacionet dhe shkaktuan ndërprerje të furnizimit me ujë në qytet.

Edhe rajoni i Krasnodarit u përfshi në sulme. Guvernatori Veniamin Kondratyev tha se një person u vra nga mbetjet e një droni dhe se disa qindra dronë u përdorën gjatë natës, duke dëmtuar dhjetëra ndërtesa.

Ndërkohë, Rusia kreu sulme ajrore në territorin ukrainas, ku të paktën 11 civilë u vranë nga e marta në të mërkurë. Shumica e viktimave u raportuan në Zaporizhzhia, e cila u godit me raketa balistike dhe bomba rrëshqitëse.

Sulmet e fundit shënojnë një përshkallëzim të ri të luftimeve në Detin e Zi. Ukraina ka intensifikuar sulmet me rreze të gjatë në territorin rus, ndërsa Rusia ka goditur vazhdimisht portet dhe korridoret detare ukrainase.

Përplasja po shkakton gjithashtu shqetësime të reja për tregtinë globale të grurit. Rusia është eksportuesi më i madh i grurit në botë, ndërsa së bashku Rusia dhe Ukraina përbëjnë një pjesë të rëndësishme të furnizimit global, veçanërisht për vendet e Afrikës së Veriut, Lindjes së Mesme dhe pjesë të Azisë.

Zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme ruse, Maria Zakharova, akuzoi Ukrainën se po godet infrastrukturën ruse të drithërave dhe bujqësisë, duke paralajmëruar se Moska do të vazhdojë sulmet ndaj objekteve që, sipas saj, përdoren nga forcat ukrainase në Detin e Zi.

Ndërkohë, shqetësimet për sigurinë ushqimore globale janë rikthyer në qendër të vëmendjes, pasi sulmet ndaj porteve dhe anijeve tregtare kërcënojnë të dëmtojnë më tej rrjedhën e eksporteve bujqësore në Detin e Zi.

Iniciativa e Drithërave të Detit të Zi, e ndërmjetësuar në vitin 2022 për të garantuar eksportet ukrainase, u ndërpre pasi Rusia u tërhoq nga marrëveshja dhe rifilloi sulmet ndaj infrastrukturës dhe anijeve që përdornin korridoret detare drejt Odesës. bw

Bota po përgatitet për një nga fenomenet më të rëndësishme astronomike të viteve të fundit. Më 12 gusht do të ndodhë një eklips i plotë i Diellit, i pari që do të jetë i dukshëm nga Evropa kontinentale pas gati 30 vitesh.

Gjatë fenomenit, Hëna do të mbulojë plotësisht Diellin, duke krijuar një hije të gjatë mbi Tokë dhe duke zhytur për pak minuta në errësirë zonat që do të përshkohen nga hija e eklipsit.

Eklipsi total do të nisë rreth orës 19:08 në pjesën më veriore të Rusisë. Më pas, hija e tij do të kalojë përmes Groenlandës, Islandës dhe Oqeanit Atlantik, për të vijuar drejt veriut të Spanjës dhe një pjese shumë të vogël të Portugalisë, përpara se të përfundojë në Detin Mesdhe.

Në pjesën tjetër të Evropës, në veriperëndim të Afrikës dhe në disa zona të Amerikës së Veriut, fenomeni do të jetë i dukshëm vetëm si eklips i pjesshëm.

Ekspertët rikujtojnë se vëzhgimi i Diellit gjatë një eklipsi mund të shkaktojë dëmtime serioze të syve. Dielli nuk duhet parë drejtpërdrejt pa pajisje të posaçme mbrojtëse. Vetëm gjatë fazës së shkurtër të totalitetit, kur Hëna mbulon plotësisht diskun diellor, vëzhgimi i drejtpërdrejtë është i sigurt. Në të gjitha fazat e tjera nevojiten syze ose filtra të certifikuar për vëzhgimin e eklipseve. Panorama

Në kohën kur u largua nga Rusia në shtator të vitit 2022, Aleksandr Menyukov ishte dëshmitar i një hetimi penal që kishte për shënjestër një mik të tij të ngushtë: një poet, recitimet në rrugë të vargjeve kundër luftës konsideroheshin krim.

Qindra mijëra rusë u larguan nga vendi pasi presidenti rus, Vladimir Putin, urdhëroi po atë muaj mobilizim ushtarak për të forcuar radhët për pushtimin e Ukrainës. Por, për Menyukovin, i cili ofronte këshilla ligjore për rusët që kundërshtonin luftën, kupa u mbush kur ai u rrah keq gjatë një bastisjeje që policia kreu në banesën e tij në Moskë.

Në Kazakistan, ai ngarendi që ta nxirrte një pasaportë të re para se t’i skadonte afati, një situatë që u përkeqësua nga fluksi i rusëve të tjerë që po nxitonin të rregullonin dokumentet e tyre. Disa muaj më vonë, ai përfundoi në Poloni me një vizë humanitare.

Tani, jeta e Menyukovit – dhe potencialisht e mijëra, në mos dhjetëra mijëra, rusëve që jetojnë jashtë vendit – mund të bëhet shumë më e vështirë.

Sipas një ligji të nënshkruar nga Putini më 4 gusht, shtetasve rusë që jetojnë jashtë vendit dhe që janë dënuar nga autoritetet ruse për një vepër administrative ose për një vepër penale, do t’u ndalohet të kryejnë veprime të zakonshme si nxjerrja e pasaportës së re apo noterizimi i dokumenteve, siç është certifikata e martesës.

Kjo mund të përfshijë aktivistë që kanë punuar për organizata të financuara nga jashtë, qytetarë të zakonshëm rusë që komunikojnë me të ashtuquajturat organizata “të padëshirueshme”, apo njerëz që thjesht vënë në dyshim humbjet astronomike që ushtria ruse ka pësuar në Ukrainë.

Masa e re është quajtur “vdekje civile” nga juristët, aktivistët për të drejtat e njeriut dhe rusët që jetojnë jashtë vendit, të cilët druhen se ajo do t’i fusë në një ngërç ligjor dhe burokratik, nga i cili do të kenë pak mundësi të dalin.

“Nëse do të kisha qenë në Poloni kur më skadoi pasaporta [ruse] dhe këto kufizime do të kishin qenë në fuqi në atë kohë, do të më mohohej e drejta për të aplikuar për një pasaportë të re”, tha Menyukovi në një intervistë nga Varshava. “Kështu funksionon. Dhe tani, kjo do të bëhet një problem i madh për rusët”.

“Në aspektin teknik, shtetasit rusë nuk do ta humbin shtetësinë e tyre”, tha Tanya Lokshina, hulumtuese ruse në organizatën amerikane për të drejtat e njeriut, Human Rights Watch. “Ata do të mbeten shtetas rusë, por pa qasje në shërbime ligjore. De-facto kjo është si të jesh pa shtetësi”.

Qëllimi “është të dërgohet një mesazh dhe të krijohet një efekt frikësues në shoqëri, si tek ata që janë larguar nga vendi, ashtu edhe tel ata që kanë mbetur”, tha Gleb Bogush, një avokat rus që tani jeton në Berlin.

Zyrtarët rusë shfaqin hapur qëllimet e tyre.

“Të gjithë ata që kanë ikur jashtë vendit dhe po i bëjnë dëm shtetit nuk janë opozitë; ata janë tradhtarë, janë kriminelë”, tha javën e kaluar Vyacheslav Volodin, kryetar i Dhomës së Ulët të Parlamentit të kontrolluar nga Kremlini, teksa ligjvënësit miratuan projektligjin.

“Sistem aparteidi”
Gjatë më shumë se dy dekadave, autoritetet ruse kanë zgjeruar gradualisht arsenalin ligjor që përdoret për të ndëshkuar disdencën, për të censuruar mediat e pavarura, për të mbyllur organizatat e shoqërisë civile dhe për të heshtur ligjvënësit e opozitës.

Këto masa përfshijnë ligje si ai për “agjentët e huaj”, që ndëshkon individët dhe grupet që marrin financim nga jashtë, si dhe ligjin për “organizatat e padëshirueshme”, i cili ndalon organizatat e huaja që konsiderohen kërcënim për sigurinë kombëtare dhe kriminalizon personat që punojnë për to, bashkëpunojnë me to ose u japin donacione.

Që nga fillimi i pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës në vitin 2022, autoritetet ruse kanë miratuar masa edhe më të ashpra.

Personat që publikojnë shifra për humbjet në njerëz ose informacione për krime të dyshuara lufte të kryera nga Rusia në Ukrainë mund të ndiqen penalisht për “diskreditim të forcave të armatosura ruse”. Një shtetas rus që i referohet rajoneve të Ukrainës, të cilat Moska pretendon se i ka aneksuar, si territore ukrainase, mund të akuzohet për minim të integritetit territorial të Rusisë.

Tani, nëse je dënuar për një nga gjashtë veprat e ndryshme penale dhe jeton jashtë Rusisë, mund të të hiqet në praktikë ajo që ekspertët ligjorë e konsiderojnë një të drejtë themelore sipas së drejtës ndërkombëtare: e drejta e një qytetari për shërbime konsullore.

“Strategjia nuk është t’u hiqet [qytetarëve rusë] shtetësia, t’i zhveshë ata nga ajo. Strategjia është që të përdoret shtetësia si armë”, tha Bogush. “Është edhe një tullë tjetër në ndërtimin e një sistemi të aparteidit të pjesshëm: për të veçuar një grup të caktuar njerëzish, të cilët sistemi i konsideron armiq, ‘të padëshirueshëm’”.

“Një person që është larguar [nga vendi] për arsye politike dhe cilësohet si ‘shmangës’ do të marrë statusin e një ‘qytetari të anuluar’ brenda vendit”, tha First Department, një grup i aktivistëve ligjorë rusë.

Nëse një rusi i duhet, për shembull, një certifikatë martese ose një certifikatë lindjeje nga Rusia, kjo do të jetë e pamundur. E njëjta gjë vlen edhe nëse dikush ka nevojë për një vërtetim se nuk ka të kaluar kriminale në Rusi, të cilën do të duhet t’ia dëshmojë një autoriteti të huaj.

Masat gjithashtu u japin zyrtarëve të drejtën të ngrijnë llogaritë bankare të njerëzve, si dhe t’i pengojnë ata të shesin pasuri të paluajtshme, si apartamente apo shtëpi pushimi, madje edhe t’ua transferojnë pronësinë të afërmve të tyre.

“Luftë ndaj qytetarëve të vet”
Ligji u jep zyrtarëve autorizim që të hapin llogari bankare në emër të një personi që thonë se ka shkelur ligjet dhe më pas ta menaxhojnë atë llogari në mënyrë efektive: të marrin, për shembull, fondet nga pensioni shtetëror që i takojnë shtetasit rus dhe të kryejnë pagesa për detyrime, sikurse gjobat e vendosura nga gjykata.

“Ky është vërtet një ligj për vdekjen civile”, tha Lokshina, punëdhënësi i së cilës, Human Rights Watch, u shpall organizatë e padëshirueshme vitin e kaluar. “Nëse nuk e mbyllni gojën, por flisni hapur, herët a vonë do të ndiqeni penalisht”.

Pasigurisë ligjore me të cilën përballen rusët në mërgim i shtohet edhe fakti se në shumë vende, brenda ose jashtë Bashkimit Evropian, autoritetet po e bëjnë më të vështirë për shtetasit rusë marrjen e dokumenteve si lejet e qëndrimit apo të punës, ose aplikimin për shtetësi.

“Për shumë prej tyre, ata gjithashtu nuk kanë asnjë mbështetje reale në vendet ku ndodhen. Njerëzit që përndiqen nga Qeveria ruse, në rastin më të mirë, përballen edhe me dyshime kolektive në vendet ku jetojnë”, tha Bogush.

Miratimi i këtij ligji vjen në një kohë kur Kremlini po përpiqet ta mbajë me intensitet të plotë luftën në Ukrainë, teksa njëkohësisht minimizon përmasat e humbjeve që kanë pësuar forcat ruse. Edhe ekonomia po shfaq shenja dobësimi, duke nxitur pakënaqësi.

Ekspertët e Kremlinit thonë se autoritetet janë gjithashtu të shqetësuara për zgjedhjet parlamentare të muajit të ardhshëm, në të cilat një fitore jo bindëse e kandidatëve të partisë në pushtet, Rusia e Bashkuar, do ta dobësonte narrativin e unitetit kombëtar.

“Putini nuk po e përshkallëzon vetëm luftën kundër Ukrainës, ai po e përshkallëzon edhe luftën kundër qytetarëve të tij”, tha Bogush./REL

Pentagoni po zhvillon një strategji bërthamore që do t’i jepte presidentit amerikan një gamë më të gjerë opsionesh bërthamore në një konflikt të mundshëm me Rusinë ose Kinën, raportoi NBC të mërkurën, duke cituar burime të njohura me planet.

Qasja e propozuar thuhet se do t’i kushtonte më shumë rëndësi armëve bërthamore taktike me rreze të shkurtër veprimi në konfliktet rajonale, në vend që të mbështetej kryesisht në armët bërthamore strategjike me rreze të gjatë veprimi.

Sipas NBC, shqyrtimi i klasifikuar synon të adresojë skenarët e mundshëm në të cilët aleatët e SHBA-së sulmohen nga Rusia ose Kina në një konflikt rajonal. Raportohet se ai mbikëqyret nga shefi i politikave të Pentagonit, Elbridge Colby.

Zyrtarët e mbrojtjes amerikane i thanë NBC-së se qëllimi është t’i ofrohet presidentit opsione bërthamore më “realiste dhe të besueshme” , duke argumentuar se një gamë më e gjerë zgjedhjesh do të “forconte parandalimin”.

Rishikimi i raportuar vjen rreth gjashtë muaj pas skadimit të traktatit të Ri START, marrëveshja e fundit dypalëshe e mbetur që kufizon arsenalet bërthamore strategjike të SHBA-së dhe Rusisë. I nënshkruar në vitin 2010 dhe i zgjatur në vitin 2021, traktati i kufizoi secilën palë në 1,550 koka bërthamore strategjike të vendosura dhe 700 sisteme shpërndarjeje të vendosura, ndërsa parashikonte transparencë dhe masa verifikimi në vend. Ai skadoi në shkurt pa një zëvendësim.

Pavarësisht skadimit të traktatit, Moska tha se nuk kishte ndërmend të ishte “e para që do të ndërmerrte hapa drejt përshkallëzimit” duke rritur numrin e kokave bërthamore, me kusht që SHBA-të të ndiqnin të njëjtën qasje.

Përpara se traktati të skadonte, Presidenti rus Vladimir Putin kishte propozuar që Moska dhe Uashingtoni të vazhdonin të respektonin kufijtë e tij për një vit tjetër, ndërsa negocionin një zëvendësim. Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha se donte një marrëveshje “më të mirë” që përfshinte Kinën. Pekini, arsenali bërthamor i të cilit vlerësohet në rreth 600 koka bërthamore, refuzoi t’u bashkohej bisedimeve të tilla, duke thënë se vendet me arsenalet më të mëdha bërthamore duhet të mbajnë përgjegjësinë kryesore për çarmatimin bërthamor.

Moska tha më pas se çdo marrëveshje e zgjeruar duhet të mbulojë edhe anëtarët e NATO-s të armatosur me armë bërthamore, Francën dhe Mbretërinë e Bashkuar.

Rusia e përditësoi doktrinën e saj bërthamore në vitin 2024, duke deklaruar se agresioni nga një shtet jo-bërthamor i mbështetur nga një fuqi bërthamore do të trajtohej si një sulm i përbashkët dhe se armët bërthamore mund të përdoren nëse agresioni konvencional përbën një kërcënim kritik për sovranitetin ose integritetin territorial të Rusisë ose aleatit të saj, Bjellorusisë.

Moska ka kritikuar vazhdimisht vendosjen e armëve bërthamore amerikane në Evropë si pjesë e marrëveshjeve të NATO-s për ndarjen e armëve bërthamore. Ndërsa ka deklaruar se nuk ka ndërmend të sulmojë ndonjë vend të NATO-s, ajo ka paralajmëruar se do të synojë arsenalin e saj bërthamor në vendet që strehojnë armë të tilla që synojnë Rusinë. bw