Qëndrim kritik mbi diskursin politik dhe diplomatik grek ndaj Shqipërisë.

Ka një kufi që diplomacia nuk duhet ta kalojë: kufirin e respektimit të sovranitetit të një shteti tjetër.

Deklaratat e presidentit të Republikës së Greqisë, Konstantinos Tasoulas, me rastin e 28 Tetorit, dhe aktivitetet përkujtimore të organizuara nga përfaqësues të komunitetit grek në Shqipëri, rikthejnë në vëmendje një problem që nuk mund të trajtohet më me indiferencë institucionale.

Problemi nuk është përkujtimi i historisë greke. Problemi është mënyra se si historia interpretohet, emërtohet dhe prezantohet në raport me territorin e një shteti fqinj.

Presidenti grek dhe përgjegjësia e fjalës presidenciale

Presidenti grek Konstantinos Tasoulas, në deklaratën e tij publike të 28 tetorit 2026, foli për «fushatën epike në Epirin e Veriut», duke iu referuar zhvillimeve ushtarake të vitit 1940.

Kjo deklaratë nuk mund të shkëputet nga pesha institucionale e personit që e shqipton.

Kur një president shteti përdor një terminologji historikisht të ngarkuar në raport me territorin e një vendi tjetër, ai duhet të jetë i vetëdijshëm se fjalët e tij nuk mbeten vetëm në kufijtë e një ceremonie kombëtare.

Ato prodhojnë mesazhe politike dhe diplomatike.

Prandaj, zoti Tasoulas duhet ta kuptojë se Shqipëria nuk është vazhdim i ndonjë harte historike greke dhe as territor mbi të cilin mund të projektohen nostalgji politike.

Nëse bëhet fjalë për historinë e vitit 1940, ajo mund dhe duhet të përkujtohet. Por historia e një operacioni ushtarak nuk krijon të drejtë pronësie mbi territorin e një shteti tjetër.

Është koha që institucionet greke të bëjnë një dallim të qartë ndërmjet kujtesës historike dhe diskursit që mund të interpretohet si relativizim i realitetit territorial shqiptar.

Ambasadorja Komini: Diplomacia nuk është vetëm protokoll

Një vëmendje të veçantë meriton edhe ambasadorja e Greqisë në Tiranë, Lambrini Komini, e cila mori pjesë në ceremoninë përkujtimore në Vanovë.

Natyrisht, një ambasador ka të drejtë të marrë pjesë në aktivitete përkujtimore të komunitetit që përfaqëson. Por funksioni diplomatik kërkon më shumë sesa pjesëmarrje protokollare.

Ambasadorja e një shteti në Shqipëri përfaqëson Republikën Helenike në territorin e një shteti sovran shqiptar. Për këtë arsye, çdo aktivitet zyrtar dhe çdo mesazh publik duhet të jetë në përputhje me parimet e respektimit të sovranitetit, integritetit territorial dhe fqinjësisë së mirë.

Pyetja që shtrohet është e thjeshtë:

A është e vetëdijshme ambasadorja Komini për ndjeshmërinë historike dhe politike që mbart përdorimi i terminologjisë «Vorio-Epir» në Shqipëri?

A e konsideron diplomacia greke të nevojshme të bëjë një dallim të qartë ndërmjet përkujtimit të ushtarëve të rënë dhe çdo interpretimi që mund të ushqejë narrativa territoriale?

Nëse po, këtë duhet ta bëjë të qartë përmes qëndrimeve institucionale.

Diplomacia nuk mund të kërkojë mirëkuptim nga pala shqiptare, ndërkohë që lë hapësirë për paqartësi në çështje kaq të ndjeshme.

Shqipëria nuk është terren për projekte historike

Duhet të rikujtojmë një të vërtetë themelore: territoret shqiptare nuk janë territore me status të diskutueshëm.

Emërtimi «Vorio-Epir», në përdorimin politik dhe nacionalist grek, nuk mund të shërbejë si alternativë ndaj emërtimit dhe përkatësisë shtetërore të territoreve që ndodhen brenda kufijve të Republikës së Shqipërisë.

Kufijtë e Shqipërisë nuk përcaktohen nga nostalgjitë e qarqeve politike, nga hartat e vjetra apo nga interpretimet selektive të historisë.

Ato janë realitet juridik ndërkombëtar.

Prandaj, çdo përpjekje për të relativizuar këtë realitet, qoftë përmes deklaratave, simboleve apo terminologjisë politike, duhet të marrë përgjigje të qartë diplomatike.

Dy standarde që nuk mund të pranohen

Është paradoksale që në marrëdhëniet shqiptaro-greke të flitet vazhdimisht për respektimin e të drejtave të minoritetit grek, ndërkohë që çështja e respektimit të plotë të sovranitetit shqiptar nuk duhet të lihet në hije.

Shqipëria duhet t’i garantojë komunitetit grek të gjitha të drejtat kombëtare, kulturore, gjuhësore dhe arsimore.

Por askush nuk duhet ta ngatërrojë mbrojtjen e minoritetit me pretendimet territoriale.

Minoriteti grek nuk është problem për Shqipërinë. Ai është pjesë e realitetit shoqëror dhe kulturor të vendit.

Problemi fillon kur çështjet e identitetit përdoren për të ushqyer narrativa që tejkalojnë të drejtat e minoritetit dhe prekin përkatësinë territoriale të shtetit shqiptar.

Dhe pikërisht këtu diplomacia greke duhet të tregojë përgjegjësi.

Një pyetje edhe për Tiranën zyrtare

Por përgjegjësia nuk përfundon në Athinë.

Ku është reagimi i institucioneve shqiptare?

A do të vazhdojë diplomacia shqiptare të kënaqet me formulat standarde të miqësisë, ndërkohë që deklarata të tilla kalojnë pa një sqarim të nevojshëm?

Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme duhet ta trajtojë këtë çështje me seriozitet institucional.

Nuk kërkohet konflikt diplomatik. Kërkohet qartësi.

Një notë diplomatike për sqarimin e terminologjisë dhe konfirmimin e respektimit të integritetit territorial të Shqipërisë do të ishte një veprim i arsyeshëm dhe në përputhje me rëndësinë e çështjes.

Shteti shqiptar nuk duhet të jetë agresiv, por as pasiv përballë çështjeve që lidhen me dinjitetin dhe sovranitetin e tij.

Përfundim: Miqësia po, paternalizmi dhe ekuivokët territorialë jo!

Greqia është fqinji ynë dhe një partner në NATO. Shqipëria synon integrimin evropian dhe marrëdhënie të qëndrueshme me Athinën.

Por partneriteti nuk nënkupton heshtje. Fqinjësia e mirë nuk nënkupton tolerim të paqartësive. Dhe miqësia nuk mund të ndërtohet mbi standarde të ndryshme respektimi.

Presidenti grek duhet të kuptojë peshën e fjalëve të tij. Ambasadorja greke duhet ta kuptojë përgjegjësinë e funksionit që ushtron në Tiranë. Ndërsa institucionet shqiptare duhet të kuptojnë se sovraniteti nuk mbrohet vetëm në dokumente, por edhe në qëndrime konkrete diplomatike.

Shqipëria nuk ka nevojë për lejen e askujt për të qenë zot në territorin e vet.

Greqia le ta nderojë historinë e saj. Komuniteti grek le ta ruajë identitetin e vet. Por askush të mos e ngatërrojë të drejtën për të përkujtuar historinë me të drejtën për të relativizuar kufijtë e një shteti sovran.

Një shekull i ri, marrëdhënie të reja dhe një parim i panegociueshëm: Shqipëria nuk është «Vorio-Epir». Shqipëria është Shqipëri!

Dhe këtë duhet ta kuptojnë njësoj në Athinë, në Tiranë dhe kudo ku historia përdoret si argument politik.

Prishtinë,31.10.2026