Të enjten, mijëra studentë paralizuan kryeqytetin e Shqipërisë, duke ndezur zjarre në rrugë dhe duke ngritur barrikada me elemente hekuri. Zemërimi për kostot e larta të arsimit u shndërruan në protesta të dhunshme, përmes të cilave kërkohet dorëheqja e kryeministrit.

Policia u përgjigj me gaz lotsjellës dhe ujë me presion, duke arrestuar dhjetëra persona dhe duke ngritur akuza ndaj pothuajse 100 individëve në total. Megjithatë, duket se këto masa nuk e zbutën presionin në rritje ndaj kryeministrit shqiptar, Edi Rama. Kundërshtimi publik ndaj një projekti për një resort luksoz – të lidhur me Jared Kushner, dhëndrin e Presidentit Trump – u ndërthur me pakënaqësinë në rritje lidhur me korrupsionin dhe koston e lartë të jetesës.

Këtë javë, demonstratat që kanë vazhduar prej muajsh për këto çështje u përshkallëzuan në protesta të dhunshme në Tiranë. Kostot e arsimit nxorën në rrugë nxënës të shkollave të mesme, studentë të universiteteve dhe qytetarë të tjerë.

Teksa marshonin drejt Ministrisë së Arsimit dhe Kryeministrisë, disa prej protestuesve u vunë zjarrin koshave të mbeturinave dhe stacioneve të autobusëve, goditën me gurë ndërtesat qeveritare e bankat, si dhe u përleshën me policinë.

“Shqiptarët kanë protestuar për më shumë se 4 muaj duke kërkuar dorëheqjen e kryeministrit, por askush nuk u ka kushtuar vëmendje kërkesave të tyre” – tha Anila Shehu, studente e vitit të tretë në degën e inxhinierisë. “Për këtë arsye, ne do të vazhdojmë të protestojmë me çdo mjet dhe në çdo mënyrë të mundshme derisa Rama të japë dorëheqjen. Boll më!”

Protestuesit bllokuan disa rrugë, ndezën zjarre dhe shkulën gardhe hekuri për t’i përdorur si barrikada. Disa prej tyre shkulën blloqe betoni nga trotuaret dhe thyen xhamat e ndërtesave që lidhen me qeverinë. Ata gjithashtu shprehën zemërimin e tyre ndaj bankave dhe institucioneve financiare, duke i goditur ato me gurë dhe duke shkatërruar bankomatet. Policia u përpoq t’i frenonte protestat duke përdorur gaz lotsjellës dhe ujë me presion. Autoritetet njoftuan se kanë arrestuar 55 persona, ndërsa ndaj 98 të tjerëve janë ngritur akuza për vepra penale. Ministria e Shëndetësisë bëri të ditur se 89 persona kanë mbetur të lënduar, mes të cilëve 61 punonjës policie dhe 18 protestues.

Z. Rama, i cili vitin e kaluar siguroi mandatin e katërt si kryeministër pas fitores dërrmuese të Partisë Socialiste, deklaroi se protestat studentore janë marrë nën kontroll nga grupe që synojnë të pengojnë planet e Shqipërisë për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian. Të enjten, ai vizitoi rrënojat e djegura të Kolegjit të Evropës – një institucion pasuniversitar që trajnon teknokratët e ardhshëm të Evropës dhe që ka degë edhe në Belgjikë e Poloni.

“Kushdo që ka gisht në këtë kaos, me siguri do të mbajë përgjegjësi”, tha ai në një video të publikuar në rrjetet sociale.

Pas ditës së tretë radhazi të protestave, të enjten, nga kontejnerët e mbeturinave ende dilte tym, ndërsa disa dyqane dhe pika turistike qëndronin të mbyllura. Në një dyqan bizhuterish në katin e parë të hotelit “Maritim Hotel Plaza Tirana”, punonjësit i mbuluan vitrinat me letër, duke u përgatitur për mundësinë e shkatërrimeve të mëtejshme. Disa protestues i vunë në shënjestër ndërtesa të tilla, duke argumentuar se nisma e qeverisë për një pamje të re urbane – të hartuar nga arkitektë të huaj – shërben për të fshehur neglizhencën ndaj shkollave dhe universiteteve të vetë Shqipërisë.

“Nuk jam kundër protestës. Qëllimi është kundërshtimi ndaj kryeministrit dhe qeverisë,” tha Arian Krypci, 57-vjeç, kreu i sigurisë administrative në “FiBank”, teksa qëndronte përpara një dege të djegur të bankës së tij, pranë zyrës së kryeministrit.

“Por, që situata të përshkallëzohet në këtë mënyrë, kjo nuk më pëlqen aspak,” shtoi ai. “Qeveria duhet të marrë një vendim: ose të japë dorëheqjen, ose të nxjerrë policinë apo ushtrinë në rrugë, sepse ky kaos nuk mund të vazhdojë pafundësisht.”

Ajo që nisi si një protestë e udhëhequr nga studentët në mbështetje të demonstratave paqësore kundër projekteve të ndërtimit luksoz, është zgjeruar duke përfshirë grupe tifozësh futbolli dhe të tjerë që shprehin zemërim ndaj qeverisë, shpjegoi Emir Lecini, anëtar i grupit studentor që ndihmoi në nisjen e protestës. “Nuk mund të them se ku do të shkojnë protestat më tej apo cili do të jetë hapi i radhës, sepse situata është bërë e pamundur për t’u kontrolluar,” tha ai. “Megjithatë, ne qëndrojmë pas kërkesës sonë për dorëheqjen e Ramës dhe protestat nuk do të ndalen derisa ai të largohet.”

Protestat kundër projektit që lidhet me Kushnerin nisën pasi një video qarkulloi në internet. Ajo tregonte roje sigurie private, më 30 maj, duke tërhequr zvarrë një burrë që u ishte bashkuar disa dhjetëra banorëve dhe aktivistëve mjedisorë në një plazh në Shqipërinë e Jugut – një zonë që z. Kushner dhe partnerët e tij të biznesit duan ta përfshijnë në një projekt të propozuar për një hotel dhe resort luksoz.

Të njohura si “revolucioni i flamingove” – një aludim për botën e pasur të shpendëve në atë rajon – protestat kishin qenë kryesisht paqësore deri në këtë javë, duke i ngjarë një karnavali të përditshëm në Tiranë.

Për protestuesit, projekti i planifikuar që lidhet me Kushnerin u shndërrua në simbol të një sistemi ku politikanët, të cilët ndjekin interesat e tyre personale, u japin kontrata fitimprurëse miqve të tyre, në kurriz të qytetarëve të thjeshtë. Z. Rama, i cili ka qenë pjesë e qeverisjes herë pas here që nga viti 1998 dhe që është objekti kryesor i zemërimit, krahas Sali Berishës, 81 vjeç, ish-kryeministër që drejton partinë kryesore opozitare.

Muajin e kaluar, z. Rama deklaroi se zhvillimi i projektit ishte pezulluar, ndërsa qeveria po vlerësonte ndikimin e tij në mjedisin përreth. Ai theksoi se vazhdimi i ndërtimit të këtij projekti luksoz varet nga ky vlerësim.

Z. Rama i tha agjencisë Reuters se nuk do të japë dorëheqjen, duke shtuar se një veprim i tillë “do të ishte tradhti ndaj shqiptarëve, të cilët më dhanë një mandat të fortë për të përmbyllur negociatat për anëtarësimin në Bashkimin Evropian”.

©Marrë nga New York Times, Raportuan nga Shqipëria Fatjona Mejdini dhe Paul Mozur.