4 gusht 2026

Ka njerëz që e jetojnë jetën për veten. Ka njerëz që jetojnë për familjen. Por janë shumë të rrallë ata që gjithë jetën e tyre ia kushtojnë kombit.

Jusuf Buxhovi është njëri prej tyre.

Tetëdhjetë vjet jetë janë një bekim. Por kur këto tetëdhjetë vjet shndërrohen në një jetë të tërë në shërbim të historisë, letërsisë, publicistikës, diplomacisë dhe ndërgjegjes kombëtare shqiptare, atëherë ato nuk janë vetëm vite. Ato bëhen trashëgimi.

Sot, kur miku im i çmuar Jusuf Buxhovi feston 80-vjetorin e lindjes, nuk feston vetëm familja e tij dhe rrethi i miqve. Feston edhe kultura shqiptare. Feston historia jonë kombëtare. Feston mendimi shqiptar.

Kam pasur fatin dhe privilegjin që për shumë vite ta kem pranë jo vetëm si bashkëpunëtor në botën e librit, historisë dhe kulturës, por edhe si mik të sinqertë të familjes sonë. Miqësia jonë nuk është ndërtuar mbi interesa të përkohshme. Ajo është ndërtuar mbi besimin, respektin reciprok dhe mbi një ideal të përbashkët – dashurinë për kombin shqiptar.

Në jetën time kam takuar shumë njerëz të dijes. Kam bashkëpunuar me profesorë, akademikë, diplomatë dhe personalitete nga shumë vende të botës.

Por rrallë kam njohur një njeri që i ka qëndruar me aq përkushtim dhe dinjitet misionit të tij sa Jusuf Buxhovi.

Ai nuk ka zgjedhur rrugën më të lehtë.

Ka zgjedhur rrugën e dokumentit.

Ka zgjedhur rrugën e së vërtetës.

Ka zgjedhur rrugën e argumentit shkencor.

Dhe kjo është rruga më e vështirë.

Sepse e vërteta shpesh sfidon interesat, paragjykimet dhe propagandën.

Megjithatë, ai nuk u tërhoq kurrë.

Përmes veprave të tij ai u dha shqiptarëve një pasqyrë më të thellë të historisë sonë dhe i ftoi lexuesit të kërkojnë gjithmonë të vërtetën mbi bazën e dokumenteve dhe jo të miteve.

Pikërisht kjo është arsyeja pse librat e Jusuf Buxhovit nuk janë vetëm libra historie.

Ato janë libra ndërgjegjeje.

Ato janë libra që i bëjnë shqiptarët të mendojnë.

Të reflektojnë.

Të njohin më mirë vetveten.

Por veprimtaria e tij nuk kufizohet vetëm në histori.

Si gazetar, publicist, romancier dhe intelektual, ai ka qenë gjithmonë një zë i pavarur, një zë kritik dhe një mbrojtës i palëkundur i interesit kombëtar shqiptar.

Në kohët më të vështira për Kosovën, fjala e tij ishte zë i arsyes.

Në kohët e paqes, pena e tij vazhdoi të kërkonte përgjegjësi, drejtësi dhe ndërtimin e një shteti mbi vlerat demokratike.

Një nga privilegjet më të mëdha që kam pasur gjatë viteve të fundit ka qenë bashkëpunimi ynë në botimin dhe promovimin ndërkombëtar të veprave të tij.

Si botues, ndjeva se këto vepra nuk duhej të mbeteshin vetëm në gjuhën shqipe.

Historia e Kosovës dhe e shqiptarëve meritonte të lexohej edhe nga bota.

Pikërisht me këtë bindje, Jalifat Publishing, me seli në Houston të Teksasit, mori përsipër përkthimin dhe botimin në gjuhën angleze të një pjese të rëndësishme të krijimtarisë së Jusuf Buxhovit.

Ky nuk ishte vetëm një projekt botues.

Ishte një mision kombëtar.

Një përpjekje për t’i dhënë historisë shqiptare një zë edhe në gjuhën më të lexuar të botës.

Falë këtij bashkëpunimi, veprat e Jusuf Buxhovit kanë hyrë në universitete, biblioteka publike, qendra studimore dhe institucione akademike në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Studentë, profesorë, studiues dhe lexues amerikanë kanë pasur mundësinë ta njohin historinë e Kosovës dhe të shqiptarëve jo vetëm përmes autorëve të huaj, por edhe përmes këndvështrimit të një historiani shqiptar që e ka ndërtuar punën e tij mbi dokumente, burime arkivore dhe kërkim shkencor shumëvjeçar.

Një kënaqësi e veçantë për mua si botues ishte fakti që këto botime u përfshinë edhe në fondet e Library of Congress në Washington D.C., bibliotekës më të madhe dhe një prej institucioneve më prestigjioze të dijes në botë.

Ky nuk është vetëm një nder për autorin.

Ky është një nder për kulturën shqiptare.

Është një dëshmi se historia jonë po gjen vendin që meriton në kujtesën akademike ndërkombëtare.

Për mua, ky ishte një nga momentet më domethënëse të bashkëpunimit tonë. Sepse nuk po botonim vetëm libra. Po ndërtonim ura. Po afronim botën akademike amerikane me historinë shqiptare. Po krijonim mundësi që brezat e ardhshëm të studiuesve të kenë qasje në burime serioze të shkruara nga një autor shqiptar. Ky është një shërbim që mbetet.

Në të gjitha bisedat tona ndër vite kam vënë re një gjë.

Jusuf Buxhovi nuk flet kurrë për historinë si diçka të mbyllur.

Ai flet për historinë si përgjegjësi. Sepse historia nuk është vetëm kujtesë. Historia është mësuesja e së ardhmes. Një komb që nuk e njeh historinë e vet, rrezikon të humbasë edhe të ardhmen.

Prandaj kontributi i Jusuf Buxhovit nuk matet vetëm me numrin e librave të botuar.

Ai matet me ndikimin që ato libra kanë pasur në ndërgjegjen kombëtare shqiptare.

Ai matet me brezat që janë edukuar përmes tyre.

Ai matet me respektin që ka fituar në botën akademike.

Ai matet me autoritetin moral që gëzon sot. Dhe autoriteti moral nuk fitohet me poste. Ai fitohet me karakter. Me punë. Me ndershmëri. Me guxim intelektual.

I dashur mik, Jusuf,

Në këtë ditë të shënuar, në emrin tim, të familjes sime dhe të Jalifat Publishing, të shpreh falënderimin më të thellë për miqësinë që na ke dhënë, për besimin që ke treguar dhe për privilegjin që na ke dhënë të jemi pjesë e rrugëtimit ndërkombëtar të veprës sate.

Lutem që Zoti të të dhurojë shëndet të mirë, jetë të gjatë, qetësi familjare dhe forcë krijuese për të vazhduar misionin tënd fisnik.

Kombi shqiptar ka ende nevojë për zërin tënd.

Ka nevojë për dijen tënde.

Ka nevojë për penën tënde.

Urime 80-vjetori!

Qoftë kjo ditë një festë jo vetëm për ty dhe familjen tënde, por edhe për të gjithë shqiptarët që vlerësojnë dijen, kulturën, historinë dhe njerëzit që ia kushtojnë jetën së vërtetës.

Sepse emri Jusuf Buxhovi tashmë nuk i përket vetëm një njeriu.

Ai i përket historisë moderne të kulturës dhe mendimit kombëtar shqiptar.

Gëzuar ditëlindjen, miku im!