Një vit pasi anija-strehimore për azilkërkues “Bibby Stockholm” u largua nga brigjet e Dorset-it, BBC i rikthehet një prej ngjarjeve më të rënda që shënoi funksionimin e saj, vdekjes së 27-vjeçarit shqiptar Leonard Farruku.

Farruku u gjet i pajetë në dhjetor 2023 në bord të anijes, ku ishte strehuar si azilkërkues. Sipas raportimeve të asaj kohe, ai besohet se i dha fund jetës. Vdekja e tij tronditi komunitetin lokal në Portland dhe nxiti reagime nga organizatat që mbështesin refugjatët.

“Bibby Stockholm” kishte mbërritur në Portin e Portlandit në korrik 2023 si pjesë e planit të qeverisë Konservatore për të strehuar aty azilkërkuesit, me synimin për të lehtësuar presionin mbi sistemin e azilit. Anija kishte kapacitet për deri në 500 burra beqarë.

Ngjarja ndodhi disa muaj pasi anija ishte përballur me probleme të tjera, përfshirë zbulimin e bakterit legionella në sistemin e ujit, çka çoi në zhvendosjen e përkohshme të azilkërkuesve në një hotel në Devon.

“Bibby Stockholm” u bë simbol i debatit të ashpër politik mbi mënyrën e trajtimit të azilkërkuesve në Mbretërinë e Bashkuar. Pas ardhjes në pushtet të qeverisë Laburiste në korrik 2024, skema u anulua dhe anija u largua përfundimisht nga Portlandi më 30 janar 2025.

Megjithatë, siç thekson BBC, për shumëkënd në komunitetin lokal dhe për organizatat e të drejtave të refugjatëve, vdekja e Leonard Farrukut mbetet momenti më i dhimbshëm dhe më i diskutuar i gjithë operacionit të anijes.

Artikulli i BBC:

Një vdekje, një seri protestash dhe një sfidë ligjore janë trashëgimia e qëndrueshme e një anijeje-strehimi për azilkërkues dhe ndikimit të saj në një komunitet – një vit pasi ajo u tërhoq larg.

Bibby Stockholm mbërriti në Portin e Portlandit në Dorset në korrik 2023, katër muaj pasi qeveria Konservatore njoftoi se ishulli do të bëhej vendi i parë në vend që do të strehonte azilkërkues në një anije.

E konceptuar si një masë e përkohshme për të lehtësuar presionin mbi sistemin e azilit, anija strehonte deri në 500 burra të rritur beqarë, të moshës 18 deri në 65 vjeç, në çdo kohë.

Kur qeveria Laburiste fitoi zgjedhjet e përgjithshme në korrik 2024, anulimi i skemës u bë një nga vendimet e saj të para – dhe anija u largua nga Portlandi më 30 janar 2025.

Duke reflektuar mbi periudhën kur anija ishte atje, kryetari i Këshillit të Dorset-it, Nick Ireland, tha se nuk besonte se mund të ishte bërë më shumë për të parandaluar mbërritjen e saj.

“Ajo fjalë për fjalë na u imponua – këshilli mori një email që thoshte se po vinte një anije dhe se kjo ishte arsyeja.”

Ai tha se qëndrimi i këshillit ishte se ajo ishte gjithmonë në vendin e gabuar në kohën e gabuar.

“Sapo mbërriti, ne bëmë atë që do të kishte bërë çdo këshill përgjegjës: zbutëm rreziqet dhe u siguruam që të punonim me komunitetet tona,” tha ai.

Ish-kryetarja e bashkisë së Portlandit ngriti një sfidë ligjore kundër Ministrisë së Brendshme sepse besonte se anija nuk përputhej me rregullat e planifikimit.

Carralyn Parkes, e cila e çoi çështjen si banore vendase, dorëzoi dokumentet kundër qeverisë në gusht 2023.

Në maj 2024, një gjyqtar i Gjykatës së Lartë vendosi se anija nuk i nënshtrohej ligjit të planifikimit të këshillit, sepse nuk ndodhej në tokë.

Parkes tha se sfida ligjore nuk ishte humbje kohe.

“Ne humbëm betejën, por fituam luftën,” tha ajo.

“Ministrja e Brendshme dhe Rishi Sunak, ish-kryeministri, donin të shihnin anije dhe kroçera në mbarë vendin duke strehuar azilkërkues.

“Por, për shkak të qëndrimit që mbajtëm dhe zhurmës që bëmë rreth sfidës ligjore, ne e ndaluam këtë.

“Edhe pse nuk e ndaluam Bibby Stockholm-in, ne ndaluam ‘Bibby Stockholm’-ët në të gjithë vendin dhe jam krenare për këtë.”

Udhëtimi i anijes së azilit

Që në fillim, këshilltarët e Dorset-it e dënuan planin, me njërin prej tyre që e përshkroi si “një marrëveshje me djallin”.

Protesta u zhvilluan në Portland gjatë gjithë verës.

Një të shtunë në korrik 2023 u mbajt një tubim i organizatës Stand Up to Racism, ndërsa grupi No to the Barge zhvilloi një marshim të veçantë.

Pjesa më e madhe e kundërshtimit u përqendrua në shqetësimet për shërbimet lokale dhe kushtet në bord të anijes.

Edhe Kryepeshkopi i atëhershëm i Canterbury-t iu bashkua thirrjeve që qeveria ta shtynte planin.

Dhe pak pasi grupi i parë i azilkërkuesve hipi në bord në gusht 2023, në sistemin e ujit u gjetën gjurmë të bakterit legionella.

Burrat u larguan nga anija dhe u dërguan në një hotel në Devon.

Leonard Farruku, 27 vjeç, ishte kur i dha fund jetës së tij në anije.

Dy muaj më vonë, Agjencia e Sigurisë Shëndetësore të Mbretërisë së Bashkuar e shpalli anijen të sigurt.

Gjatë muajve në vijim, më shumë burra hipën në bord, me numrin që arriti kulmin në rreth 490.

Në dhjetor, një azilkërkues vdiq në anije.

27-vjeçari shqiptar Leonard Farruku besohet se i dha fund jetës së tij.

Organizata bamirëse për refugjatët Care4Calais dhe grupi vullnetar Portland Global Friendship Group më pas mbajtën një homazh përkujtimor në port.

Pothuajse një vit më vonë, tetë burrat e fundit që jetonin në bord u larguan dhe anija u mbyll.