A mund të ketë një vend të huaj që është më i huaj se vendqëndrimi yt, poashtu i huaj?

Këtë mendoja duke tretur vështrimin në peisazhin argjendor, ndërsa treni më kthente plot elegancë fine në aeroport, aty ku më kishte pritur.

U bëra i afërt për pak ditë me Londrën madhështore. (Bakingham Pallace, bulevardi Churchill, kuarti Parlamentar, Downing Street 10, Shtëpia e dhomave të luftës, Lumi Themse që fsheh e prehë dashuritë e humbura, Katedralja e kurorëzimeve mbretërore…).

Por, ah, sa kohë e shkurtër afrie për lavdinë e saj! Ishte një përftim puhize vjeshtore që merr me vete si pajë fletëverdhat e trishta.

Po, sërish, m’vrujonte njëlloj ndjesie rezidenti të përkorë…

E përse?

Sepse toka nga vija ishte poaq e huaj. Madje, i huaj ngjan t’më bëhet dhe Vendpari i vjetër. Kur, ndonjëherë, ngjizet dyanshëm kimia e moskuptimit, kujtoj atë pyetjen dramatike që bënte Saladini i Rushdi-ut (në “Vargje…”): kujt, vallë, i përket madhështia e ndjesës, mërgimtarit apo atdheut..?

“Dridhem për vendin tim kur mendoj se Zoti është i drejtë.”

Kështu i thoshte një brit armësh viktoriane, vartës i saj, të shquares Gertrude Bell, letrare, historiane dhe shtegtare e dëgjuar.

Ishin vitet përmbystarë të Luftës së parë botërore. Dhe Bell, një oficere e shërbimit të fshehtë inteligjent, do gjendej nga fati në shkretëtirat arabike, kur tashmë sosnin ngadalë ditët e vezullimta të perandorisë.

Por, megjithë mënyrën e mistike të lidhjes së tij me të Kaluarën dhe Zotin, Londra metropolitane, e zallahishme në bukurinë e saj, është vetëm një vendlindje për njeriun anglez, ashtu si Britania e tërë.

Sepse, thjeshtë, Mëmëdhe i tij është krejt Bota e re… Ndryshe nga të tjerë, ai mërgon e lëviz prorë në gjirin e Votrës: me racë, amësi, gjuhë e kulturë!

Eh, sa i pafund ky Dhé atëror, do të psherëtija thellë. Pastaj, si një ngushëllim, ose, pse jo, ndjesi krenarie, përfundova se, prapë, nuk është aspak më i hapsirshëm se atdheu i im.

Si është e mundur, thoshja më vete, kur, për një çast, kaloja në vëmendje ato linja meridianësh të pambarim?

Mirëpo, i pajisur me heshtjen si gjuhën time amtare (që rr’fen dhe Adonnia i përvuajtur) do të arrija të isha universalisht i huaj.

E i tillë, prandaj, një qytetar kantian i botës.

Elias, profet hebre (Gjon Pagëzori i Koelhos) uron fëmijët e bariut: mos jetofshin kurrë të huaj në vend të huaj.

E si vallë? Si mund t’mos jesh i huaj në një vend të huaj? Kur lumturia është anonime dhe kur në stuhitë e saj smeralde nuk merr pjesë koha dhe votra e vjetër? Fundja, a nuk thotë një varg i Bodlerit “ah, mizore si kujtesa”?

Sa flatruese qenkësh kështu, o Hyj: s’ke ide për të vrarë, e as ëndrra për të fshirë…

Dhe pikërisht nga ky përceptim përmasor e kohëshlyer, atdheu im është më i madh. I pafund.

Është i gjithë Ylli rruzullor…

E unë?

I Huaj – në Asnjanësinë e tij…

r.