VOAL

VOAL

DONIKA GËRVALLA – ISA MUSTAFA, TË GJITHË SË BASHKU, ME JU OSE KUNDËR JUSH, DO TA SHMANGIM VDEKJEN E LDK-së

May 27, 2015

Komentet

Çfarë modeli të mbrojtjes gjithëpërfshirëse ka Finlanda, të cilin po e merr si shembull Kurti?

Ushtarë finlandezë gjatë një stërvitjeje më 4 maj 2022.

Mimoza Sadiku

Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, tha se është “më e mençur” për vendin që të ketë mbrojtje gjithëpërfshirëse apo totale, sesa shërbim të detyrueshëm ushtarak, që kishte premtuar kaherë.

Në këtë drejtim, gjatë një konference për media më 28 maj, ai përmendi modelin e Finlandës dhe vendeve baltike.

“Një model që i ngjan atij të Finlandës dhe vendeve baltike, ku ti nuk e bën ushtrinë një grumbull të madh njerëzish, që mandej duhet ta strukturosh e ta pajisësh, por në vend të kësaj përcakton funksione e detyra konkrete dhe vende të caktuara për qytetarët në rast të rreziqeve të ndryshme nga fatkeqësitë natyrore e deri te lufta e armatosur”, tha Kurti.

Kjo nuk është hera e parë që përmendet mundësia e mbrojtjes gjithëpërfshirëse nga Qeveria e Kurtit.

Madje, në shtator të vitit 2024, ekzekutivi kosovar kishte miratuar Programin Kombëtar për Mbrojtje Gjithëpërfshirëse që synon mbrojtjen e shtetit nga kërcënimet, sulmet dhe fatkeqësitë natyrore.

“Qëndrueshmëria kombëtare” synohet që të ndërtohet me këtë program, në mënyrë që shoqëria kosovare të përgatitet “të rezistojë, të reagojë e të rimëkëmbët në raste të fatkeqësive natyrore, apo sulmeve të armatosura”.

“Sistemi ka në thelb mbështetjen që qytetarët ia japin në baza vullnetare ushtrisë sonë, FSK-së, por edhe të kombinuar me strukturat tjera shtetërore”, deklaroi atëherë Kurti.

Afërsisht dy vjet më vonë, Kurti tha se ky model i mbrojtjes totale shoqërohet edhe me aspekte të tjera, përkatësisht me një model për shkollat e mesme që quhet “Edukimi për siguri”, që sipas tij u mundëson të rinjve të mësojnë se si të reagojnë në raste të fatkeqësive natyrore apo konflikteve.

“Do ta kemi edhe rezervën vullnetare. Pra, rezerva vullnetare e cila mundëson që qytetarët e Kosovës që do të bëhen rezervistë të FSK-së t’i kenë pajisjet nga çizmet deri tek arma e tyre në një adresë të caktuar në FSK. Unë besoj se kjo çfarë po bëjmë është shumë më mirë sesa shërbimi i detyrueshëm ushtarak”, tha Kurti më 28 maj.

Kur për herë të parë u përmend si ide mbrojtja gjithpërfshirëse, drejtori i Qendrës Kosovare për Studime të Sigurisë, Mentor Vrajolli, i tha Radios Evropa e Lirë se kjo nënkuptonte edukimin e qytetarëve për mbrojtje, pa përjashtuar as stërvitjet praktike.

Megjithatë, Vrajolli deklaroi se pa shërbim të detyrueshëm ushtarak nuk do të mund të funksiononte as koncepti i mbrojtjes gjithëpërfshirëse.

“Këto të dyja, mendoj se janë të pandashme nga njëra-tjetra. Nëse ato nuk bashkohen me njëra-tjetrën, atëherë mendoj se të dyja janë thuajse të pazbatueshme”, u shpreh ai.

Por, çfarë është doktrina e mbrojtjes totale që ka Finlanda, në të cilën u thirr Kurti?

Finlanda, shtet në Evropën Veriore që ndan një kufi të gjatë me Rusinë, për vite të tëra ka në fuqi strategji kombëtare të mbrojtjes.

Doktrina e mbrojtjes totale e Finlandës njihet me emrin Koncepti i Sigurisë Gjithëpërfshirëse, e cila në thelb është strategji për mobilizimin e gjithë shtetit në rast lufte. Ndërkaq, ky vend që është anëtar i NATO-s, ka edhe Strategjinë e Sigurisë për Shoqërinë, që është një evolim i doktrinës fillestare, përkatësisht është një koncept që ka një qasje gjithëpërfshirëse të shoqërisë në krizat ushtarake dhe jo-ushtarake, siç mund të jenë fatkeqësitë natyrore apo edhe sulmet kibernetike.

“Parimi i mbrojtjes totale të Finlandës nënkupton që mbrojtja jonë varet nga mbështetja e fuqishme nga shoqëria”, tha ministri finlandez i Mbrojtjes, Antti Hakkanen, pas miratimit të një raporti qeveritar të mbrojtjes në dhjetor të vitit 2024.

Modeli i Helsinkit për mbrojtjes ka disa shtylla kyç, sikurse është shërbimi i detyrueshëm ushtarak dhe rezervistët, trajnimi i qytetarëve për reagim gjatë emergjencave dhe krizave, bashkëpunimi mes shtetit dhe shtyllave të tjera shoqërore, sikurse bizneset, luftimi i definformimit, luftimi i sulmeve kibernetike dhe operacioneve hibride.

Finlanda e vlerëson si themel të qëndrueshmërisë së shoqërisë së saj sigurinë gjithëpërfshirëse. Ky koncept është vital për funksionimin e shoqërisë dhe bëhet në bashkëpunim mes autoriteteve, komunitetit të bizneseve, organizatave dhe qytetarëve “në të gjitha rrethanat dhe në të gjitha nivelet”.

Veprimet strategjike, sipas doktrinës, janë një sërë detyrash që bazohen në ligje, dhe të formalizuara përmes marrëveshjeve dhe të shoqëruara me aktivitete vullnetare.

“Kryerja e detyrave në të gjitha situatat e sigurisë kërkon përgatitje dhe përgjigje – me fjalë të tjera, masa për t’u përgjigjur ndaj kërcënimeve”, thotë Komiteti për Siguri i Ministrisë së Mbrojtjes të Finlandës.

Ky komitet thotë se përgatitjet e shoqërisë për raste të ndryshme zvogëlojnë mundësinë që rreziqet të jetësohen.

Individët janë “aktorë kyç në shoqëri. Ata kanë të drejtë kushtetuese për siguri, por po ashtu përgjegjësi që të veprojnë në bazë të aftësive të tyre në atë mënyrë që të rrisin sigurinë në komunitete dhe shoqëri. Respekti i ndërsjellë mes njerëzve është element vital për mbajtjen e shoqërisë”, thotë Komiteti.

Koncepti 72-orësh

Siguria e Finlandës mbështetet në shërbimin e detyrueshëm ushtarak për të gjithë burrat nga mosha 18-vjeçare, të cilët, në rast të një agresioni ushtarak, do të përfshiheshin në luftë.

Përgatitja e shoqërisë për raste të ndryshme, përfshin trajnime të ndryshme, teksa shteti ka infrastrukturë për mbrojtje civile, përfshirë vendstrehime për sulme me bomba apo sulme bërthamore. Ky shtet ka kapacitet që të strehojë mbi 80 për qind të popullatës në vendstrehime, nëse është e nevojshme.

E gjithë shoqëria përgatitet në mënyrë aktive që të mbështesë ushtrinë, nëse nevojitet, teksa mbajtja e moralit lartë të qytetarëve shihet si element kyç i qëndrueshmërisë së shoqërisë.

Një tjetër aspekt është edhe që në rast të krizave Finlanda të mos paralizohet, në kuptimin që të ketë rezerva të mjaftueshme të produkteve kyç ushqimore, shëndetësore, rezerva të karburanteve etj.

Shembull, në Finlandë, sipas Komitetit për Siguri, është edhe koncepti 72-orësh. Sipas këtij koncepti, qytetarët rekomandohet që të kenë furnizime të mjaftueshme ushqimore, pajisje mjekësore në rast se ka ndërprerje të gjata të energjisë elektrike që do të shkaktonin pengesa në ofrimin e shërbimeve.

“Familjet duhet të përgatiten që t’ia dalin vetë për të paktën tre ditë nëse ndodh kjo. Ata duhet të kenë furnizime ushqimore për tre ditë dhe ilaçe”, thuhet në një njoftim të Komitetit.

Pra, në thelb, kjo doktrinë e mbrojtjes gjithëpërfshirëse e Finlandës parasheh që qytetarët të jenë të trajnuar se si të reagojnë në raste të ndryshme të fatkeqësive natyrore, rreziqeve të tjera apo të luftës dhe të mbështesin shtetin në rast nevoje.

Doktrina e mbrojtjes totale në Finlandë u dizajnua gjatë Luftës së Ftohtë për t’u siguruar që vendi mund t’i bënte ballë një agresioni nga një armik më superior, përmes kombinimit të parandalimit ushtarak, përgatitjes civile, qëndrueshmërisë ekonomike dhe qëndrueshmërisë psikologjike të qytetarëve.

Në dritë të pushtimit rus të Ukrainës, Finlanda u anëtarësua në NATO më 4 prill të vitit 2023.

 

Stradner: Vizita e kongresistëve, hap për riafirmimin e angazhimit të SHBA-së për paqe në rajon

Kongresistët Keith Self dhe Suhas Subramanyam, së bashku me të ngarkuarën me punë në Ambasadën amerikane, Anu Prattipati, duke shkuar drejt ndërtesës së Qeverisë së Kosovës. 27 maj 2026.

 

Mimoza Sadiku

Vizita e dy kongresistëve amerikanë në Ballkanin Perëndimor është hap i rëndësishëm për riafirmimin e Shteteve të Bashkuara për paqe dhe stabilitet në rajon “në një kohë kur Serbia dhe Rusia vazhdojnë përpjekjet për destabilizim”.

Kështu e vlerëson Ivana Stradner nga Fondacioni për Mbrojtjen e Demokracisë në Uashington vizitën e kongresistit republikan Keith Self dhe atij demokrat Suhas Subramanyam, në Bosnje e Hercegovinë, Serbi, përkatësisht në Luginë të Preshevës, dhe Kosovë javën që shkoi.

“Kosova dhe Bosnje e Hercegovina mbeten veçmas të cenueshme nga ndikimi dashakeq dhe presioni politik nga Beogradi dhe Moska”, thotë Stradner për Radion Evropa e Lirë.

Ballkani Perëndimor mbetet një rajon me tensione të shtuara politike dhe ndikime të jashtme, u tha në një raport të publikuar më herët gjatë vitit nga shërbimet amerikane të inteligjencës, të cilat veçuan rolin e Rusisë në destabilizimin e rajonit.

Në raportin e shërbimeve të inteligjencës amerikane u tha se Ballkani Perëndimor mbetet një zonë me tensione të shtuara politike dhe ndikime të jashtme, duke veçuar rolin e Rusisë në destabilizimin e rajonit.

Sipas raportit, Rusia “nxit paqëndrueshmëri midis Serbisë, të cilën e favorizon, dhe Kosovës”, por gjithashtu “mbështet ndarjen entitetit serb, Republika Sërpska nga Bosnje e Hercegovina”.

Gjatë vizitës në Bosnje dhe Kosovës, sipas autoriteteve vendëse, kongresistët amerikanë biseduan me udhëheqësit për çështje të sigurisë, situatën në rajon dhe raportet dypalëshe. Në Kosovë, sipas krerëve shtetërorë u bisedua edhe për anëtarësimin e vendit në NATO.

Sipas Stradnerit, kongresisti Self, që është kryetar i nënkomisionit për Evropë në Komisionin për Punë të Jashtme në Dhomën e Përfaqësuesve, e kupton që Ballkani nuk mund të trajtohet “si çështje dytësore”, përderisa “Rusia dhe Serbia shfrytëzojnë çdo vijë ndarëse rajonale për të dobësuar Perëndimin”.

Ivana Stradner.

Ivana Stradner.

“Çdo reduktim të pranisë amerikane do të krijonte një vakum të rrezikshëm që Moska dhe Beogradi shpejt do ta shfrytëzonin”, thotë Stradner.

Ajo shton se stabiliteti në rajon është i lidhur direkt me sigurinë e gjerë evropiane.

“Vizita dërgon një sinjal të rëndësishëm se angazhimi i SHBA-së dhe parandalimi mbeten thelbësor për të mos lejuar një cikël të ri të destabilizimit rajonal”.

Sipas një dokumenti të publikuar së voni nga Departamenti amerikan i Shtetit, Ballkani Perëndimor është rajon me rëndësi të drejtpërdrejtë për sigurinë dhe interesat ekonomike të SHBA-së.

Sipas këtij dokumenti, stabiliteti në rajon, që është krijuar falë ndihmës së përpjekjeve amerikane, ka hapur rrugën për “një lloj tjetër angazhimi” të SHBA-së në rajon.

“Epoka e ndërtimit të shteteve nën udhëheqjen amerikane ka kaluar”, u tha në raport, teksa politika amerikane në Ballkanin Perëndimor “nuk ka të bëjë me shpëtim apo rindërtim, por me stabilitet dhe partneritete me përfitim të ndërsjellë”.

Raporti i publikuar nga DASH-i tha po ashtu se “kontestet e pazgjidhura dhe ndasitë e mbetura e minojnë stabilitetin rajonal”.

Duke folur për Kosovën, Stradner thotë se ka “shqetësime në rritje lidhur me të ardhmen e KFOR-it në Kosovë”, përfshirë edhe “frikën e një tërheqjeje të mundshme të SHBA-së”.

“Do të ishte një gabim tragjik nga i cili drejtpërdrejtë do të përfitonin Rusia dhe Serbia, përderisa do të minohej siguria rajonale dhe stabiliteti”, vlerëson Stradner.

Së voni ka pasur raportime dhe diskutime për mundësinë që Uashingtoni të rishqyrtojë praninë e trupave të tij në misionet e NATO-s, përfshirë në KFOR.

Megjithatë, Pentagoni i ka thënë më herët Radios Evropa e Lirë se nuk ka ndonjë njoftim për ndryshim të vendosjes së forcave amerikane.

Në prill, kongresisti Self, së bashku me kolegët e tij Ritchie Torres dhe Mike Lawler, iniciuan dy rezoluta për Kosovën.

E para synon të shtyjë përpara rrugën e Kosovës drejt Organizatës së Traktatit të Atlantikut Verior (NATO).

Ndërkaq, rezoluta tjetër i bën thirrje SHBA-së që të vazhdojë pjesëmarrjen në KFOR.

Gjatë takimeve në Kosovë, ushtruesja e detyrës së presidentit, Albulena Haxhiu, dhe kryeministri në detyrë, Albin Kurti, falënderuan kongresistët për mbështetjen e aspiratës së Kosovës për anëtarësim në aleancën ushtarake perëndimore dhe për vazhdimin e pranisë ushtarake amerikane.

Kosova synon të anëtarësohet në aleancën ushtarake perëndimore, por ende nuk ka bërë kërkesë zyrtare për anëtarësim, teksa mosnjohja nga katër shtete të NATO-s (Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Spanja) vlerësohet pengesë drejt anëtarësimit në aleancë.

Stradner nga Fondacioni për Mbrojtjen e Demokracisë në Uashington, duke folur për situatën në rajon, e fajëson Serbinë për krijim të paqëndrueshmërisë në Ballkanin Perëndimor.

Sipas saj, Qeveria në Serbi, po përballet me pakënaqësi në rritje brenda vendit dhe kundërshti ndaj “sundimit në rritje autokratik të [presidentit serb, Aleksandar] Vuçiq. Modeli i tij qeverisës antidemokratik ka kontribuar shumë në jostabilitetin në mbarë Ballkanin Perëndimor dhe Self e sheh qartë këtë lojë të Vuçiqit”.

Sa i përket Bosnjës, Stradner thotë se situata është shqetësuese pasi korniza e Dejtonit, sipas saj, po përballet me presion në rritje dhe përpjekje destabilizuese nga Millorad Dodik.

“Është e rëndësishme që Self të dërgojë mesazh të qartë që SHBA-ja nuk do të tolerojë kërcënime apo përpjekje që do të minonin sovranitetin e Bosnjës”, thotë ajo.

Në vitet e fundit, në entitetin e Republikës Sërpska në Bosnje janë miratuar një sërë ligjesh jokushtetuese, teksa ish-udhëheqësi i entitetit serb, Millorad Dodik, njihet prej vitesh për retorikën e tij secesioniste.

Ndonëse kongresistët amerikanë nuk vizituan Malin e Zi, Stradner thotë se ky shtet po vazhdon të jetë nën presion në një moment të rëndësishëm të rrugës së tij drejt anëtarësimit në BE.

“Presidenti Vuçiq vazhdon të ushtrojë ndikim që synon ngadalësimin e trajektores euroatlantike të Malit të Zi dhe të mbajë të ndarë politikisht rajonin dhe të paqëndrueshëm”, thotë Stradner për Radion Evropa e Lirë.

Mali i Zi është shteti që ka bërë përparimin më të madh drejt anëtarësimit në BE nga vendet e Ballkanit Perëndimor dhe Podgorica pritet që të jetë anëtari më i ri i bllokut evropian në vitet në vijim.

Autoritetet e Kosovës marrin nën kontroll infrastrukturën hekurudhore në veri

Radio Evropa e Lirë

Autoritetet e Kosovës të enjten në mëngjes morën nën kontroll objektet dhe pronat hekurudhore në Zveçan dhe në Leposaviq, komuna të banuara me shumicë serbe në veri.

Zëvendësdrejtori i Policisë së Kosovës për rajonin e veriut, Veton Elshani, konfirmoi për Radion Evropa e Lirë se Policia ka ofruar asistencë gjatë marrjes së objekteve të stacioneve hekurudhore, ku janë hequr tabelat “Hekurudhat e Serbisë”, dhe janë vendosur të reja me mbishkrimin “Infrastruktura Hekurudhore e Kosovës”, së bashku me flamurin e Kosovës.

Ministri në detyrë i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, u tha gazetarëve se ligjet duhet të zbatohen në të gjithë territorin e Kosovës dhe se “Hekurudhat e Serbisë” janë një nga institucionet e fundit “paralele dhe ilegale” që kanë funksionuar.

Ndërkaq, ministri në detyrë i Infrastrukturës, Dimal Basha, deklaroi se “nga sot janë kthyer nën menaxhim të plotë të Ndërmarrjes Publike INFRAKOS të gjitha objektet dhe pronat publike hekurudhore” në veriun e Kosovës.

Ai tha se infrastruktura hekurudhore në veri deri më tani ka qenë “e uzurpuar nga strukturat ilegale paralele serbe”.

Basha deklaroi, gjithashtu, se hekurudha në veri është një pjesë strategjike e Korridorit X, i cili lidh Kosovën me rrjetet rajonale dhe ndërkombëtare të transportit.

“Ky veprim lehtëson përshpejtimin e rehabilitimit, modernizimit dhe funksionalizimit të infrastrukturës hekurudhore në veri të vendit, në përputhje me prioritetet zhvillimore dhe standardet shtetërore të Kosovës”, tha ai.

Kosova gjatë dy viteve të fundit ka mbyllur pothuajse të gjitha institucionet e Serbisë, që pas luftës kanë funksionuar në zonat me shumicë serbe. Ndërsa autoritetet kosovare thonë se po vendosin rend dhe ligj, pjesëtarët e komunitetit serb këto veprime i shohin si “diskriminim” ose formë “represioni”.

Edhe bashkësia ndërkombëtare ka kritikuar mbylljen e institucioneve serbe nga autoritetet kosovare, duke theksuar se komuniteteve joshumicë fillimisht duhet t’u sigurohen shërbimet që i kanë marrë përmes sistemit serb.

Ministri Sveçla deklaroi se Kosova nuk do të tolerojë funksionimin e institucioneve serbe dhe se të gjitha do të mbyllen.

“Kjo [hekurudha] është pjesë e rrjetit tonë dhe, siç e ka theksuar ministri i Infrastrukturës, do të jetë pjesë e projekteve për rindërtimin e rrjetit hekurudhor”, tha ai.

Serbia refuzon t’i mbyllë institucionet e saj në Kosovë, por shumicën prej tyre i ka zhvendosur në qytetet e saj kufitare.

Po ashtu, Kosova ngulmon në integrimin e institucioneve arsimore dhe shëndetësore që në zonat ku jeton komuniteti serb funksionojnë sipas sistemit të Serbisë, gjë që po has në kundërshtimin e popullatës lokale, përfaqësuesve politikë dhe shoqërisë civile.

Bashkimi Evropian ka vlerësuar se çështja e integrimit të këtyre dy sektorëve duhet të zgjidhet në kuadër të dialogut për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Produktivitet i ulët, por shqiptarët të tretët në Europë për orët e gjata të punës

Ndonëse në të gjitha raportet ndërkombëtare, Shqipëria renditet ndër vendet që ka produktiviteti më të ulët në Europë, sidomos për sipërmarrjet e mëdha, punonjësit shqiptarë rezultojnë që kanë orë shumë më të gjatë të punës në krahasim me vendet e Bashkimit Europian dhe në nivele të ngjashme me Ballkanin e Turqinë.

Sipas të dhënave të INSTAT, që janë të disponueshme deri në vitin 2024, një punonjës shqiptar punonte 41.3 orë në javë, nga 41.6 orë vitin e mëparshëm. (Për të punësuarit me pagë, orët totale të punës janë më të larta, duke arritur në 43.6).

Të dhënat e tjera të Eurostat, që i përkasin vitit 2025 tregojnë se në Europë kryeson Turqia, me 42.8 orë në javë. Mali i Zi është i dyti me 42.3 orë, por të dhënat më të fundit i përkasin vitit 2020.

Bosnjë Herecegovina vijon me 40.9 orë, e ndjekur në rajon nga Serbia me 40.6. Orët më të ulëta në rajon i kanë punonjësit e Maqedonisë së Veriut (39.5). Nuk ka të dhëna për Kosovën.

I gjithë rajoni punon me orë më të gjata se shtetet e Bashkimit Europian. Sipas Eurostat, në vitin 2025, orët aktuale javore të punës për punonjësit me kohë të plotë dhe me kohë të pjesshme në Bashkimin Europian (BE), të moshës 20-64 vjeç, në punën e tyre kryesore, ishin mesatarisht 35.9 orë.

Orët mesatare aktuale të punës në javë ndryshojnë midis vendeve të BE-së. Javët më të gjata mesatare u regjistruan në Greqi (39.6 orë), e ndjekur nga Polonia dhe Bullgaria (38.7 orë secila), Lituania (38.4 orë) dhe Sllovenia (38.3 orë).

Në të kundërt, javët më të shkurtra ishin në Holandë (31.9 orë), Gjermani dhe Danimarkë (33.9 orë secila) dhe Austri (34.0 orë).

Shqipëria ka produktivitet të ulët, sidomos për ndërmarrjet e mëdha

Sipas të dhënave të tjera, një studim i OECD (Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik) gjeti se produktiviteti i ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme (NMV) në Shqipëri është sa 29% e mesatares së BE sipas të dhënave që i takojnë vitit 2023.

Sipas krahasimeve të OECD-së një punonjës në një NVM shqiptare prodhon mesatarisht 14,924 euro në vit, ndërsa në ndërmarrjet e mëdha kjo shifër rritet në 19,645 euro.

Në BE një punonjës nga NVM-të kap vlerën e 52,000 eurove për person dhe 87 mijë euro për bizneset e mëdha. Si rrjedhojë, produktiviteti i sipërmarrjeve të mëdha në Shqipëri është më i ulët se atyre të vogla e të mesme, me një prodhim sa 22.6% e mesatares së ndërmarrjeve të mëdha në BE.

Ndërmarrjet e mëdha në Shqipëri renditen jo vetëm sa një e pesta e mesatares së BE-së, por kanë dhe produktivitetin më të ulët në rajon. Kryesimin e mban Serbia, me 31.4 mijë euro/person, e ndjekur nga Bosnjë Hercegovina me 27 mijë euro dhe Maqedonia e Veriut, me 21.6 mijë euro./Monitor

S’mund të hanë mish, peshk apo të mbajnë shtëpinë ngrohtë, INSTAT:Mbi 245 mijë shqiptarë në varfëri të skajshme

Mbi 10% e popullsisë që jeton në Shqipëri është në vështirësi shumë të mëdha për të përballuar jetesën e përditshme sipas të dhënave nga databaza e INSTAT të rishikuara me censin e ri të popullsisë 2023.

Sipas të dhënave zyrtare të Anketës së Të Ardhurave dhe Nivelit të Jetesës, përqindja e familjeve që deklarojnë se e sigurojnë jetesën me shumë vështirësi ka rënë nga 18.0% që ishte në vitin 2021, në 10.2% në vitin 2024.

Ky përmirësim statistikor nuk erdhi nga niveli i jetesës, po nga kalibrimi i të dhënave bazuar mbi strukturën e re demografike të Censit. Duke iu referuar të dhënave të reja aktualisht në Shqipëri janë rreth 245,015 individë që vuajnë nga varfëria e skajshme.

Treguesi u përllogarit përmes vetë-deklarimit dhe perceptimit të drejtpërdrejtë të qytetarëve mbi të ardhurat e tyre.

Një familje në këtë fashë “jetoj më shumë vështirësi” nënkupton se ajo përballet çdo ditë me privime materiale tejet të mprehta.

Këta individë përjetojnë një pamundësi totale për të përballuar qoftë edhe një shpenzim minimal të papritur, siç mund të jetë një emergjencë shëndetësore apo një defekt i thjeshtë shtëpiak, duke qenë se nuk zotërojnë asnjë lloj kursimi.

Ky grup karakterizohet gjithashtu nga vonesa të vazhdueshme dhe të përsëritura në pagimin e faturave të detyrueshme utilitare si energjia elektrike, uji apo qiraja e banesës, duke bashkëjetuar vazhdimisht me ankthin dhe rrezikun e ndërprerjes së këtyre shërbimeve jetike për shkak të pamundësisë për të shlyer detyrimet në kohë.

Përtej faturave, varfëria e skajshme prek në mënyrë të drejtpërdrejtë cilësinë e ushqyerjes dhe shëndetit, ku familjet e këtij grupi shpesh detyrohen të kursejnë në nevojat më elementare biologjike.

Kjo do të thotë se ata e kanë të pamundur të sigurojnë një vakt të plotë me mish, peshk ose ekuivalentë të paktën një herë në 2 ditë, duke u mjaftuar me një dietë të varfër ushqimore. Gjatë muajve të dimrit, ky presion financiar transferohet te pamundësia për të mbajtur shtëpinë ngrohtë mjaftueshëm, çka ndikon direkt në shëndetin e fëmijëve dhe të moshuarve që jetojnë në këto mjedise.

Kjo pjesë e popullsisë e ka mjaft të vështirë të përballojë zëvendësimin ose blerjen e pajisjeve elektro-shtëpiake më bazike si një lavatriçe apo një frigorifer funksional.

Sipas të dhënave 245,015 shqiptarët shumë të varfër kërkojnë ndërhyrje të targetuara, pasi kjo shtresë e ka të pamundur të përfitojnë nga rritja e përgjithshme ekonomike e vendit pa pasur politika specifike mbështetëse. /Monitor

UGSHPD: QEVERIA “DO MARRË ÇIFTENË  E DO DALË PËR GJAH”* (Një eros drejt BE-së)

 

Kur askush nuk të dëgjon, misioni i censurës dhe i auto censurës tregon se  e ka bërë të vetën.
Por kur askush prej atyre që duan të dëgjohen kur ju duhet vota nuk i mbështesin “kauzat elektorale” në politikë sepse edhe mediat i kanë nëpër xhepa, atëherë shoqëria shqiptare më mirë le ta mirëpresë shkatërrimin brenda vetes dhe të përgatitet për të.
Megjithëse nga dita e 26 Majit e ngjeshur me lajme dhe kronika nuk u mor vesh se si ajo kaloi sa nga BE-ja, tek Gjykatat dhe SPAK-u në Italinë fqinje,… sa nga protesta e studentëve shqiptarë të Maqedonisë së Veriut në Tiranë për përdorimin e gjuhës shqipe, sa nga Ministrja Diella në Çeki e deri tek propaganda e IKMT-s për mbrojtjen e mjedisit e të tjera ngjarje të rrëmujshme dhe nuk u gjet një copëz vend dhe hapësirë mediatike për të pasqyruar  protestën për të mbrojtur Lagunën e Nartës dhe Vjosën, përfundimi i parë që del është se shteti dhe politika tregojnë se nuk janë fare të interesuar.
Duke dashur të mbështesë lëvizjen qytetare mjedisore “Ndaloni Masakrën në Vjosë Nartë”, UGSHPD ( Unioni i Gazetarëve Shqiptarë Profesionistë të Diasporës), vlerëson si të domosdoshme përcjelljen për njohje ndaj publikut shqiptar dhe atij ndërkombëtar të njoftimit dhe kërkesave që parashtroi protesta “Zëri qytetar u ngrit para Ministrisë së Mjedisit kundër shkatërrimit në zonën e mbrojtur Pishë Poro–Nartë.”

Tiranë, 26 Maj 2026 –Qytetarë dhe mbështetës të mbrojtjes së natyrës u mblodhën më 26 Maj, 2026, para Ministrisë së Mjedisit në Tiranë për të protestuar kundër shkatërrimit që po vazhdon në Peizazhin e Mbrojtur Pishë Poro–Nartë.

Protesta u organizua nga Organizata për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA), pas denoncimeve dhe raportimeve të vazhdueshme nga terreni, si dhe mungesës së plotë të transparencës dhe reagimit institucional nga autoritetet përgjegjëse.

Me pankarta dhe thirrje publike si “Hiqni duart nga Vjosë–Narta”, protestuesit kërkuan ndërhyrje urgjente nga institucionet shtetërore për të ndalur menjëherë punimet dhe ndërhyrjet që po transformojnë në mënyrë të pakthyeshme një nga zonat më të rëndësishme për biodiversitetin në Shqipëri.

Gjatë protestës u denoncua heshtja institucionale përballë situatës në terren, mungesa e transparencës mbi projektin dhe dështimi për të mbrojtur një zonë me rëndësi kombëtare dhe ndërkombëtare. Qytetarët theksuan se Vjosë-Narta nuk mund të trajtohet si një kantier ndërtimi dhe se mbrojtja e saj është një detyrim publik dhe institucional.

Pavarësisht denoncimeve publike dhe konferencave të fundit për shtyp të organizuara, ku janë evidentuar ndërhyrje të paligjshme dhe tjetërsimi i habitatit natyror, institucionet shtetërore kanë zgjedhur të heshtin dhe ta minimizojnë situatën, duke e konsideruar atë thjesht si “rrethim të një prone private për qëllime studimesh gjeologjike”.

Verifikimet më të fundit në terren dëshmojnë të kundërtën. Betonizimi i vijës bregdetare, hapja e rrugëve permanente nga makineritë e rënda dhe kufizimi i paligjshëm i aksesit publik konfirmojnë ngritjen e një kantieri që po shkakton dëme të pakthyeshme në një ekosistem me rëndësi kritike për biodiversitetin dhe shpendët shtegtarë.

Përmes kësaj proteste, u kërkua në mënyrë të prerë:

Ndalimi i menjëhershëm të punimeve dhe tërheqjen e makinerive të rënda nga zemra e Peizazhit të Mbrojtur Pishë Poro–Nartë;
Publikimi i çdo dokumenti zyrtar, përfshirë Vlerësimin e Ndikimit në Mjedis (VNM) dhe lejet përkatëse, të cilat deri më sot nuk janë bërë transparente për publikun dhe grupet e interesit;
Ndërhyrja e menjëhershme të Agjencisë Kombëtare të Zonave të Mbrojtura (AKZM), IKMT-së dhe Policisë së Shtetit për të ushtruar përgjegjësitë e tyre ligjore ndaj shkatërrimit në këtë zonë të mbrojtur.

Ky krim mjedisor po transformon njëherë e përgjithmonë Peizazhin e Mbrojtur Pishë Poro-Nartë.

Kjo protestë vjen pas një serie reagimesh publike, deklaratash dhe konferencash për shtyp të organizuara nga palët e interesit gjatë javëve të fundit, ku janë publikuar vazhdimisht prova dhe dokumentime nga terreni mbi ndërhyrjet në zonë.

Për të ndjekur zhvillimet dhe reagimet publike mbi situatën në Vjosë–Nartë lexoni:

“SAVE VJOSA–NARTA” -PPNEA

“SHPËTONI VJOSË-NARTËN”- PPNEA

Deklaratë për shtyp mbi situatën në Vjosë-Nartë
THIRRJE PUBLIKE MINISTRIT TË MJEDISIT: NDALONI PUNIMET NË PISHË PORO-NARTË DHE TREGONI TË VËRTETËN PËR ATË QË PO NDODH NË TERREN

DHUNUESIT E ZONËS SË MBROJTUR PISHË PORO-NARTË VAZHDOJNË SHKATËRRIMIN E LAGUNËS SË NARTËS DHE POSHTËRIMIN NDAJ INSTITUCIONEVE SHTETËRORE

PPNEA dhe BirdLife Europe and Central Asia njoftojnë skandalin për ndërhyrjet shkatërruese në Zonën e Mbrojtur Pishë Poro-Nartë dhe shkeljet e kushteve për integrimin në Bashkimin Europian

VIJON MASAKRA NË ZONËN E MBROJTUR PISHË PORO-NARTË

SKANDALI MË I MADH ME SHKATËRRIMIN E NATYRËS NË SHQIPËRI PO NDODH TANI

Vjosë–Narta përfaqëson një nga ekosistemet ligatinore më të rëndësishme në Shqipëri dhe pjesë të korridorit të shtegtimit të Adriatikut, me rëndësi të jashtëzakonshme për biodiversitetin, shpendët shtegtarë dhe trashëgiminë natyrore të vendit.

 

Nëse e kuptojmë si duhet këtë qendrim të qytetarëve, shoqërisë civile dhe organizatave mjedisore si një detyre jo vetëm në mbrojtje të natyrës, por edhe patriotike për të këqijat që ka sjellë dhe ka mbjellë korrupsioni i elitave politike me pushtet, duhet të nënvizojmë se as vizitat e kryeministrit në BE dhe as qëndrimet e zyrtarëve të shtetit dje nuk kanë marrë asnjë masë për mbrojtjen e mjedisit dhe burimeve natyrore në territorin shqiptar.
Tirana e samiteve të kthimit që i ka për zemër kryeministri është sot me një nivel të ndotur ajri 8 herë mbi normat e lejuara.
Drejtori i përgjithshëm i IKMT-së, Afrim Qendro  sipas ATSH në orët e zhvillimit të protestës është shprehur se: “Në kushtet kur mjedisi po kthehet në një çështje kryesore prioritare, edhe në funksion të mbylljes së kapitujve në negociatat mes Shqipërisë dhe Bashkimit Evropian, kërkohet një qasje më dinamike dhe më efikase në terren”
Ndërsa ministri i Mjedisit, Sofjan Jaupaj e bën Shqipërinë  “zyrtarisht anëtare e Këshillit Ndërkombëtar për Ruajtjen e Gjuetisë dhe Faunës së Egër (CIC) krah 29 vendeve të tjera”, në një kohë kur protestuesit ishin poshtë dritares së zyrës së tij.
 
______
*Këtë na e kujton më së miri titulli i këngës popullore se si shkojnë punët e shtetit. 
Do marr çiften more, do dal për gjah,
Jaman shok-o, jaman aman.
E çiftenë more me gjithë zagar,
Jaman shok-o, jaman aman.
E çu ngjita more sipër në mal
Jaman shok-o, jaman aman.
E pashë dy more të bukura,
Jaman shok-o, jaman aman.
E cila të more të pëlqen, më qafsh,
Jaman shok-o, jaman aman.
E ajo mes, more, këputura,
Jaman shoko, jaman aman
E ajo, more, më e bukura
Jaman shok-o, jaman aman.
E çiftja bam e zagari ham
Jaman shok-o, jaman aman.
 
 

27 Maj, 2026

 

Unioni i Gazetarëve Shqiptarë Profesionistë të Diasporës (UGSHPD)
Verband Albanischer Berufsjournalisten der Diaspora (VABD)
Union of Professional Albanian Journalists of Diaspora (UPAJD)
L’Union des journalistes professionnels albanais de la diaspora (UJPAD)
Unione dei Giornalisti Professionisti Albanesi della Diaspora (UGPAD)

Kurti kongresistëve amerikanë: Kosova synon thellimin e partneritetit me SHBA-në dhe NATO-n

Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, priti sot në takim një delegacion bipartizan të Kongresit Amerikan, i përbërë nga kongresisti republikan Keith Self dhe kongresisti demokrat Suhas Subramanyam.

Gjatë takimit, Kurti foli për çështjet e mbrojtjes, paqes dhe sigurisë në rajon, duke i falënderuar kongresistët për mbështetjen ndaj aspiratës së Kosovës për anëtarësim në NATO, bëhet e ditur nga komunikata për media.

Kurti veçoi Rezolutat 1246 dhe 1250 të Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA-së, të cilat mbështesin integrimin e Kosovës në Aleancën Veri-Atlantike dhe kërkojnë vazhdimin e kontributit të forcave amerikane në kuadër të misionit të KFOR-it.

Kurti theksoi gjithashtu rëndësinë e përputhshmërisë në politikën e jashtme mes Kosovës dhe aleatëve perëndimorë.

Në takim u diskutua edhe për investimet e Kosovës në mbrojtje, zhvillimin teknologjik, zgjerimin e bashkëpunimit ekonomik dhe tregtar me SHBA-në, si dhe për reformat në sektorin e arsimit.

Duke folur për vizitën që kongresistët zhvilluan paraprakisht në Luginën e Preshevës, Kurti deklaroi se pakicat në të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor duhet të gëzojnë të drejta të krahasueshme.

Keith Self është kryetar i Nënkomisionit për Evropën në Komisionin për Punë të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve, ndërsa Suhas Subramanyam është anëtar i Nënkomisionit për Çështje Ushtarake dhe të Jashtme. /zyra e shtypit

Haxhiu me kongresistët amerikanë: NATO-ja, siguri afatgjatë për Kosovën

U.d. e presidentit të Kosovës, Albulena Haxhiu, dhe kongresistët amerikanë Keith Self dhe Suhas Subramanyam.

 

Radio Evropa e Lirë

Ushtruesja e detyrës së presidentit të Kosovës, Albulena Haxhiu, tha se anëtarësimi i Kosovës në NATO është çështje e sigurisë afatgjatë, paqes rajonale dhe vendit të saj “mes shteteve demokratike”.

Ajo i bëri këto deklarata gjatë një takimi me dy kongresistët amerikanë, republikanin Keith Self dhe demokratin Suhas Subramanyam.

Sipas Presidencës, Haxhiu e falënderoi Selfin për mbështetjen e ofruar për rrugën e Kosovës drejt NATO-s dhe për vëmendjen ndaj të drejtave të shqiptarëve në Luginën e Preshevës.

Ajo tha se Kosova mbetet e përkushtuar për thellimin e partneritetit me Shtetet e Bashkuara në siguri, mbrojtje, ekonomi, diplomaci dhe integrim euroatlantik.

“Për Kosovën, miqësia me Shtetet e Bashkuara është edhe institucionale, por edhe personale. Populli ynë e mban mend kush qëndroi pranë nesh në momentet më përcaktuese të historisë sonë moderne”, tha Haxhiu, sipas njoftimit për media.

Kongresistët Keith Self dhe Suhas Subramanyam, duke shkuar në Qeverinë e Kosovës për takim me kryeministrin në detyrë, Albin Kurti.

Kongresistët Keith Self dhe Suhas Subramanyam, duke shkuar në Qeverinë e Kosovës për takim me kryeministrin në detyrë, Albin Kurti.

Self dhe Subramanyam gjatë qëndrimit në Kosovë u takuan edhe me kryeministrin në detyrë, Albin Kurti. Po ashtu, kongresistët zhvilluan takim edhe me zëvendëskryeministrin në detyrë, Glauk Konjufca.

Vizita e kongresistëve vjen pasi në prill, Self, së bashku me kongresistët Ritchie Torres dhe Mike Lawler, propozuan një rezolutë që synon ta shtyjë përpara rrugën e Kosovës drejt Organizatës së Traktatit të Atlantikut Verior (NATO).

Në këtë rezolutë, që gëzon mbështetje dypartiake në Shtetet e Bashkuara, thuhet se “qeverisja demokratike e Kosovës, mbikëqyrja civile e forcave të sigurisë dhe bashkëjetesa shumetnike përbëjnë një argument bindës për anëtarësimin në NATO”.

Kosova synon të anëtarësohet në aleancën ushtarake perëndimore, por ende nuk ka bërë kërkesë zyrtare për anëtarësim, teksa mosnjohja nga katër shtete të NATO-s (Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Spanja) vlerësohet pengesë drejt anëtarësimit në aleancë.

Vendi aktualisht është në proces të shndërrimit të Forcës së Sigurisë në ushtri, proces që pritet të zgjasë deri më 2028.

Pranimi i një anëtari në NATO kërkon mbështetje unanime, prandaj edhe rezoluta e paraqitur nga kongresistët i kërkon Uashingtonit t’i nxisë këto katër vende anëtare ta njohin shtetin e Kosovës.

Self dhe Subramanyam arritën në Kosovë pasditen e 26 majit, pasi qëndruan në Luginë të Preshevës ku u takuan me zyrtarë të ndryshëm shqiptarë në jug të Serbisë.

Self tha se pasi mësuan për problemet reale mes shqiptarëve dhe Serbisë, vizita në Kosovë zhvillohet për të “mësuar për pakicën serbe atje”.

“Pra, po i vizitojmë të dyja vendet për të kuptuar se si trajtohen pakicat dhe cilat janë të drejtat e tyre”, u tha Self gazetarëve në Luginë të Preshevës.

Para se të qëndronin në Luginë të Preshevës – term që përdoret për tri komunat në jug të Serbisë, Preshevë, Medvegjë e Bujanoc, ku jetojnë shqiptarë – kongresistët zhvilluan takime në Bosnje dhe Hercegovinë.

Kongresistët amerikanë takohen sot me krerët shtetërorë në Kosovë

Kongresistët Keith Self dhe Suhas Subramanyam gjatë vizitës në kampin Bondsteel në Kosovë.

 

Radio Evropa e Lirë

Delegacioni i kongresistëve amerikanë po qëndrojnë në Kosovë ku gjatë ditës do të takohen me krerët shtetërorë në Kosovë.

Keith Self nga radhët e republikanëve dhe Suhas Subramanyam nga radhët e demokratëve, arritën në Kosovë pasditen e 26 majit, pasi qëndruan në Luginë të Preshevës ku u takuan me zyrtarë të ndryshëm shqiptarë në jug të Serbisë.

Self tha se pasi mësuan për problemet reale mes shqiptarëve dhe Serbisë, vizita në Kosovë zhvillohet për të “mësuar për pakicën serbe atje”.

“Pra, po i vizitojmë të dyja vendet për të kuptuar se si trajtohen pakicat dhe cilat janë të drejtat e tyre”, u tha Self gazetarëve në Luginë të Preshevës.

Gjatë ditës, kongresistët do të takohen me ushtruesen e detyrës së presidentit, Albulena Haxhiu, dhe kryeministrin në detyrë të Kosovës, Albin Kurti.

Një javë më parë, Kurti njoftoi se kishte zhvilluar një takim virtual me një grup kongresistësh, përfshirë edhe me Selfin.

“Bashkëpunimi dypalësh në mbrojtje midis Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara është më i fortë se kurrë. Kjo, kryesisht, për shkak të mbështetjes dërrmuese dypartiake që Kosova gëzon në Kongresin e SHBA-së”, tha Kurti përmes një postimi në X, pas bisedës.

Vizita e kongresistëve vjen pasi në prill, Self, së bashku me kongresistët Ritchie Torres dhe Mike Lawler, propozuan një rezolutë që synon ta shtyjë përpara rrugën e Kosovës drejt Organizatës së Traktatit të Atlantikut Verior (NATO).

Në këtë rezolutë, që gëzon mbështetje dypartiake në Shtetet e Bashkuara, thuhet se “qeverisja demokratike e Kosovës, mbikëqyrja civile e forcave të sigurisë dhe bashkëjetesa shumetnike përbëjnë një argument bindës për anëtarësimin në NATO”.

Kosova synon të anëtarësohet në aleancën ushtarake perëndimore, por ende nuk ka bërë kërkesë zyrtare për anëtarësim, teksa mosnjohja nga katër shtete të NATO-s (Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Spanja) vlerësohet pengesë drejt anëtarësimit në aleancë.

Vendi aktualisht është në proces të shndërrimit të Forcës së Sigurisë në ushtri, proces që pritet të zgjasë deri më 2028.

Pranimi i një anëtari në NATO kërkon mbështetje unanime, prandaj edhe rezoluta e paraqitur nga kongresistët i kërkon Uashingtonit t’i nxisë këto katër vende anëtare ta njohin shtetin e Kosovës.

“Një Gjuhë na bashkon përtej kufijve” Protestës i janë bashkuar dhe studentë nga Kosova, kërkohet që provimi i Jurisprudencës në RMV të jepet në shqip. “Mora fjalë”, ‘jehon’ në Tiranë

Të shumtë janë studentët që kanë marrë pjesë në protestën e sotme në Tiranë, e cila u organizua në mbështetje të studentëve shqiptarë në Maqedoninë e Veriut.

Fillimisht marshimi nisi në Sheshin Skënderbej dhe u drejtua për në Ambasadën e Maqedonisë së Veriut në Tiranë.

Thirrjet fjalimet dhe organizimi i protestës është lënë të drejtohet nga studentë shqiptarë të Maqedonisë së Veriut.

Ndërsa nuk kanë munguar edhe thirrjet; Tirana, Shkupi, Prishtina janë bashkë. Gjithashtu njëzëri kanë kënduar edhe këngën “Mora fjalë”. bw

“Ne jemi bashkë”, studentët marshojnë drejt ambasadës së Maqedonisë së Veriut në Tiranë

Studentët kanë nisur marshimin drejt ambasadës së Maqedonisë së Veriut, në Tiranë.

Protesta është organizuar në mbështetje të studentëve shqiptare në RMV, të cilët kërkojnë të zhvillojnë provimin e Jurispridencës, në Gjuhës Shqipe.

Kujtojmë se më herët studentët shqiptarë në Maqedoninë e Veriut, kanë organizuar dy protesta, duke kërkuar që të  plotësohen kërkesat e tyre për Gjuhën Shqipe.

Të pranishëm në këtë marshim janë edhe personazhe publike që mbështesin studentët në këtë protestë. bw

VIDEO- Protesta në Tiranë! Nis organizimi në mbështetje të studentëve shqiptarë në RMV, për Gjuhën Shqipe

Ka nisur protesta në mbështetje të studentëve shqiptare në Maqedoninë e Veriut, të cilët kërkojnë që provimin e Jurispridencës ta zhvillojnë në Gjuhën Shqipe.

Ashtu siç ishte paralajmëruar protesta është organizuar në Tiranë, në Sheshin “Skenderbej”,.

Të shumtë janë studentët që i janë bashkuar kësaj proteste në Tiranë.

Me pankarta në duar, ata theksojnë do të qëndrojnë në mbështetje të studentëve në RMV, “Një gjuhë na bashkon përtej kufijve”, shkruhet në një prej pankartave.

Kujtojmë se më 18 maj, studentët shqiptarë në Maqedoninë e Veriut, zhvilluan protestën e dytë në Shkup për gjuhën shqipe, ku të pranishëm ishin mijëra studentë nga të gjitha trevat shqiptare.

Gjithashtu, studentët kanë kërkuar dorëheqjen e ministrit të Drejtësisë në Maqedoninë e Veriut. Protesta vjen si shprehje e revoltës së studentëve pas refuzimit të kërkesës së tyre nga ministri aktual i Drejtësisë, Igor Filkov. bw


Send this to a friend