Në një turne 11-ditor në katër vende, Papa ndërthur mesazhet fetare me kritika të drejtpërdrejta ndaj korrupsionit, luftës dhe elitave politike

Në ditën e tij të fundit të plotë gjatë vizitës së parë në Afrikë, Papa Leo XIV ripërsëriti tonin që kishte shoqëruar gjithë udhëtimin: mesazhe thelbësore të krishtera të kombinuara me sinjale politike, të cilat liderët e pranishëm duhej t’i kuptonin si të drejtuara ndaj tyre.

Të mërkurën, në shtetin e vogël të Guinesë Ekuatoriale, Papa bëri thirrje që “t’i shërbehet së mirës së përbashkët dhe jo interesave private” dhe që të “ngushtohet hendeku midis të privilegjuarve dhe të pafavorizuarve”.

Në bazilikën e qytetit Mongomo, përballë tij ndodheshin pikërisht përfaqësuesit e elitës: presidenti Teodoro Obiang, i cili drejton vendin që nga viti 1979 dhe konsiderohet një nga liderët më jetëgjatë në pushtet në botë, si dhe djali i tij dhe pasardhësi i mundshëm, Teodorín. Ky i fundit është dënuar në Francë për përvetësimin e dhjetëra milionë eurove që i përkisnin popullsisë së vendit.

Ndërkohë, qytetarët e zakonshëm qëndronin jashtë kishës. Rreth 100 mijë besimtarë u mblodhën për të parë Papën, të paktën përmes ekraneve të vendosura jashtë.

Papa Leo XIV udhëtoi për 11 ditë në katër vende afrikane: Algjeri, Kamerun, Angolë dhe Guinenë Ekuatoriale. Ky ishte udhëtimi i tij i dytë jashtë vendit që nga fillimi i pontifikatit në maj 2025 dhe një sinjal i qartë për rëndësinë në rritje të Afrikës për Kishën Katolike.

Vizita ndikoi gjithashtu në perceptimin e Papës, i cili konsiderohej më parë si i rezervuar. Gjatë këtij turneu ai u shpreh hapur kundër korrupsionit, shfrytëzimit të burimeve natyrore dhe konflikteve të armatosura. Në Kamerun, në prani të presidentit 93-vjeçar Paul Biya, i cili ka qeverisur për dekada, Papa deklaroi se “zinxhirët e korrupsionit duhet të thyhen”.

Turneu mori edhe një dimension ndërkombëtar për shkak të tensioneve me Shtetet e Bashkuara. Para nisjes së udhëtimit, Papa kritikoi deklaratat e Donald Trump lidhur me Iranin, duke i cilësuar si “vërtet të papranueshme”. Si reagim, Trump e akuzoi Papën në rrjetet sociale se ishte “i dobët në luftën kundër krimit” dhe “katastrofë për politikën e jashtme”.

Megjithatë, gjatë udhëtimit Papa tentoi të zbusë situatën, duke deklaruar se nuk kishte si qëllim të hynte në debat me qeverinë amerikane. Mediat kishin interpretuar disa nga deklaratat e tij, si ajo se “bota po shkatërrohet nga një grusht tiranësh”, si të drejtuara edhe ndaj Trump.

Ndalesa e parë ishte Algjeria, ku toni ishte më pak konfrontues. Vatikani e paraqiti vizitën si një përpjekje për të forcuar dialogun me botën islame, një objektiv që Papa kishte ndjekur edhe në udhëtimin e tij të parë në Turqi dhe Liban në fund të vitit 2025.

Në Algjeri, Papa vizitoi gjithashtu rrënjët e tij teologjike. Ai mbajti një meshë në qytetin bregdetar Annaba, ku Shën Augustini kishte shërbyer si ipeshkëv në shekujt IV dhe V. Papa Leo XIV është i pari Papë që vjen nga urdhri augustinian dhe e ka drejtuar atë nga viti 2001 deri në 2013.

Disa prisnin që ai të trajtonte drejtpërdrejt çështjen e kufizimeve ndaj rreth 10 mijë katolikëve në Algjeri dhe ndaj pakicave të tjera fetare. Ai nuk e bëri këtë, por në takimin me presidentin algjerian kërkoi një “shoqëri civile të gjallë, dinamike dhe të lirë”.

Në Kamerun, një vend me rreth 10 milionë katolikë, Papa u përpoq të jepte një mesazh paqeje. Ai vizitoi rajonin anglishtfolës, ku separatistët janë në konflikt prej dekadash me qeverinë qendrore frankofone. Ky konflikt ka shkaktuar mijëra viktima dhe ka zhvendosur qindra mijëra njerëz. Në qytetin Bamenda, një nga qendrat kryesore të konfliktit, Papa deklaroi se “bota po shkatërrohet nga një grusht tiranësh”.

Në ndalesën e radhës, Angolë, ku jetojnë rreth 20 milionë katolikë, Papa kritikoi “despotët dhe tiranët” që shfrytëzojnë burimet natyrore dhe premtojnë mirëqenie, por në realitet sjellin vuajtje dhe vdekje. Këto deklarata u interpretuan si mesazh për elitën politike të vendit, i cili megjithëse është i pasur me naftë dhe diamante, ka një të tretën e popullsisë që jeton në varfëri ekstreme.

Në Angolë, Papa rikujtoi gjithashtu historinë tragjike të skllavërisë. Nga brigjet e këtij vendi, midis shekujve XVI dhe XIX, miliona njerëz u transportuan si skllevër. Ai vizitoi një vend të shenjtë në Muxima, ku skllevërit dikur pagëzoheshin me forcë përpara se të dërgoheshin jashtë vendit.

Në Guinenë Ekuatoriale, pas meshës ku mori pjesë familja presidenciale, Papa ndërmori një gjest simbolik duke vizituar një burg në qytetin Bata. Me këtë veprim, ai vazhdoi traditën e paraardhësit të tij, Papa Françesku, dhe tërhoqi vëmendjen ndaj kushteve të ndalimit në një vend që shpesh akuzohet nga OKB dhe organizata të tjera për tortura dhe vrasje jashtëgjyqësore.

Para udhëtimit, disa vëzhgues kishin shprehur shqetësimin se Papa mund të përdorej për propagandë nga regjimet autoritare. Megjithatë, deklaratat e tij gjatë vizitës i zbehën këto frikëra. Në disa raste, ai kujtoi stilin e Papa Françeskut, i cili shpesh kritikonte hapur korrupsionin dhe shfrytëzimin.

Papa Leo XIV pritet të rikthehet sërish në Afrikë në të ardhmen, duke ndjekur shembullin e paraardhësit të tij që e vizitoi kontinentin pesë herë. Afrika është rajoni ku katolicizmi po rritet më shpejt: rreth 300 milionë katolikë jetojnë aktualisht atje, duke përbërë një të pestën e besimtarëve në botë. Së fundmi, Afrika ka më shumë katolikë se Europa dhe vetëm Amerika Latine ka më shumë besimtarë. Deri në vitin 2050, afrikanët mund të përbëjnë deri në një të tretën e katolikëve në botë. /Përshtatur nga NZZ/