Avokati shqiptaro-amerikan Joseph Dedvukaj i ka drejtuar një letër të hapur kryeministrit Edi Rama, duke i kërkuar dorëheqjen dhe nisjen e një procesi për kalimin paqësor dhe kushtetues të pushtetit. Në letrën e tij, ai shpreh shqetësimin për situatën politike në Shqipëri, protestat e studentëve, pretendimet për dhunë policore dhe akuzat për korrupsion ndaj zyrtarëve të lartë.

Avokati thekson se dorëheqja e Ramës duhet të konsiderohet një akt përgjegjësie ndaj vendit dhe jo një lëshim përballë dhunës. Ai kërkon gjithashtu një marrëveshje mes mazhorancës dhe opozitës, me përfshirjen e studentëve dhe shoqërisë civile, për të garantuar një tranzicion institucional.

Avokati thekson se rezultati i zgjedhjeve parlamentare të 11 majit 2025 duhet të respektohet dhe se 856.177 qytetarët që votuan Partinë Socialiste nuk mund të shpërfillen. Megjithatë, sipas tij, mandati zgjedhor nuk e përjashton kryeministrin nga përgjegjësia për menaxhimin e krizës aktuale.

“Dhuna nuk mund të zëvendësojë qeverisjen kushtetuese”, shkruan ai, duke dënuar si aktet e dhunshme ndaj institucioneve dhe policisë, ashtu edhe përdorimin e paligjshëm të forcës ndaj protestuesve.

Ai kërkon hetime të pavarura për pretendimet e dhunës policore dhe për aktet kriminale gjatë demonstratave, ndërsa thekson se shqetësimet e studentëve për kostot dhe kushtet e arsimit të lartë meritojnë përgjigje konkrete.

Në letër kujtohen edhe protestat studentore të dhjetorit 2018 dhe Pakti për Universitetin, për të cilin avokati kërkon një vlerësim transparent të angazhimeve të realizuara dhe atyre të mbetura të papërfunduara.

Avokati propozon që largimi i Ramës të shoqërohet me një marrëveshje publike politike, e cila të garantojë një qeveri pasardhëse, reforma institucionale dhe zgjedhore, transparencë për investimet e mëdha dhe masa konkrete për arsimin.

Ai u referohet neneve 96, 97, 105 dhe 106 të Kushtetutës, duke argumentuar se kalimi i pushtetit mund të realizohet përmes mekanizmave kushtetues, pa cenuar përfaqësimin parlamentar. Mes propozimeve të tij është edhe nisja e një procesi për ndryshimin e Kushtetutës, me qëllim kufizimin e numrit të mandateve të kryeministrit.

Letra:
Ju shkruaj si shqiptaro-amerikan që ia ka kushtuar jetën shërbimit ndaj komunitetit shqiptar në Miçigan dhe mbështetjes së trevës së Malësisë. Ju shkruaj si dikush që dëshiron ta shohë Shqipërinë të ketë sukses.

Më 20 Shtator 2026, në shtëpinë time në Miçigan, më kërkuat të shqyrtoja mundësinë për t’i shërbyer Shqipërisë në një funksion konsullor në Miçigan. Ju thashë se do ta merrja në konsideratë. Ju jam mirënjohës për besimin dhe ndihem i nderuar nga kërkesa, por me respekt e refuzoj. Ju shkruaj si qytetar privat, pa kërkuar emërim apo përfitim personal, i shqetësuar për të ardhmen e Shqipërisë.

Në zgjedhjet parlamentare të 11 majit 2025, 856.177 shqiptarë votuan për Partinë Socialiste nën drejtimin Tuaj, duke i dhënë asaj 83 nga 140 vendet në Kuvend. Këta votues meritojnë respekt dhe zëri i tyre nuk mund të shpërfillet sepse të tjerë kanë dalë në rrugë. Shumë shqiptarë nuk po u bashkohen këtyre protestave. Edhe ata kanë të drejta, shqetësime dhe një interes të ligjshëm për të ardhmen e vendit të tyre.

Duhet gjithashtu të kundërshtojmë një precedent të rrezikshëm: drejtuesit e zgjedhur nuk duhet të detyrohen të largohen nga detyra sa herë që demonstratat bëhen të dhunshme. Vënia e zjarrit ndërtesave publike, sulmet ndaj policisë dhe shkatërrimi i pronës private nuk japin mandat demokratik. Personat përgjegjës duhet të japin llogari përmes procedurave ligjore dhe me respektim të plotë të së drejtës për një proces të rregullt ligjor. Njëkohësisht, shteti duhet të mbrojë tubimet paqësore dhe të sigurojë hetim të shpejtë, efektiv dhe të pavarur të pretendimeve të besueshme për përdorim të paligjshëm të forcës nga policia. Dhuna nuk mund të zëvendësojë qeverisjen kushtetuese.
Megjithatë, një mandat zgjedhor mbart përgjegjësi të jashtëzakonshme në një krizë të jashtëzakonshme. Pretendimet për korrupsion që përfshijnë zyrtarë të lartë dhe raportimet për keqtrajtim të demonstruesve nga policia kërkojnë shqyrtim të besueshëm dhe të pavarur.
Shqetësimet e studentëve për kostot dhe kushtet e arsimit të lartë meritojnë një përgjigje konkrete dhe përmbajtësore. Sipas gjykimit tim, rikthimi i besimit të publikut kërkon llogaridhënie dhe angazhim të mirëfilltë me ata që shprehin kritika në mënyrë paqësore.
Edhe në Dhjetor 2018, studentët protestuan për çështje të arsimit të lartë dhe qeveria Juaj shpalli Paktin për Universitetin. Rishfaqja e shqetësimeve për përballueshmërinë e kostove dhe kushtet në universitete e bën të domosdoshëm një vlerësim transparent të atyre angazhimeve: çfarë u realizua, çfarë mbetet e papërfunduar dhe çfarë veprimesh të mëtejshme nevojiten. Çdo marrëveshje e re duhet të parashikojë angazhime të matshme dhe raportim publik të pavarur. Fitorja në zgjedhje nuk i zgjidh të gjitha çështjet e udhëheqjes që lindin më pas.

Sipas gjykimit tim, ky moment kërkon dorëheqjen tuaj. E kërkoj këtë jo si lëshim ndaj dhunës, por si një akt të vetëdijshëm përgjegjësie ndaj të gjithë vendit, përfshirë ata që votuan për Ju. Besoj se një marrëveshje e besueshme tani ka më shumë mundësi të ketë sukses nën drejtimin e një pasardhësi sesa nën vazhdimin e udhëheqjes suaj.

Vetëm dorëheqja Juaj nuk do të mjaftonte. Ju bëj thirrje të ndihmoni në negocimin e një marrëveshjeje publike ndërmjet shumicës parlamentare dhe opozitës, me kontribut të mirëfilltë nga përfaqësuesit e studentëve që protestojnë paqësisht dhe nga shoqëria civile.
Sipas neneve 96 dhe 97 të Kushtetutës, kur posti i Kryeministrit mbetet vakant, Presidenti emëron Kryeministrin me propozimin e partisë ose koalicionit që zotëron shumicën e vendeve në Kuvend, më pas vijon procesi i kërkuar i miratimit parlamentar. Neni 106 kërkon që Kryeministri dhe ministrat në largim të qëndrojnë në detyrë deri në emërimin e Këshillit të ri të Ministrave. Neni 105 parashikon gjithashtu një mocion konstruktiv mosbesimi: të paktën një e pesta e deputetëve mund të propozojë një mocion që përcakton një pasardhës; miratimi kërkon që më shumë se gjysma e të gjithë deputetëve të zgjedhin atë pasardhës; dhe Presidenti dekreton shkarkimin dhe emërimin brenda dhjetë ditëve. Ju kërkoj të merrni nismën për të siguruar një kalim të rregullt të pushtetit përmes këtyre institucioneve kushtetuese.

Marrëveshja duhet të përfshijë:
-Një pasardhës dhe një kabinet të aftë për të fituar besim të gjerë, duke përfshirë profesionistë të respektuar e jopartiakë, me një program të bërë publik dhe të paraqitur në Kuvend.
-Një përgjigje të menjëhershme dhe konkrete ndaj shqetësimeve të studentëve për kostot dhe kushtet e arsimit të lartë, me angazhime të matshme, afate dhe raportim të rregullt publik.
-Hetime të pavarura për abuzimet e pretenduara të policisë dhe aktet kriminale të dhunës gjatë protestave, pa ndërhyrje politike ose trajtim preferencial, duke kërkuar llogaridhënie përmes procedurave kushtetuese dhe ligjore të zbatueshme.
-Reformë institucionale dhe zgjedhore sipas një kalendari të bërë publik, me respektim të plotë të pavarësisë së gjyqësorit, duke përfshirë nisjen e procesit të ndryshimit të
Kushtetutës për të kufizuar numrin e mandateve të Kryeministrit. Çdo ndryshim duhet të përmbushë kërkesat e nenit 177, përfshirë shumicën e cilësuar dhe procedurat e zbatueshme të referendumit.
-Transparencë në investimet e mëdha të huaja dhe zhvillimin bregdetar, duke filluar me një shqyrtim të pavarur të projekteve të mëdha të zhvillimit që prekin territorin e mbrojtur dhe bregdetin jugor, si dhe me bërjen publike të kushteve të tyre.
-Politika të migracionit dhe të qëndrimit të bazuara në standarde të qarta ligjore, mbikëqyrje transparente parlamentare dhe vendime të ekzekutivit që i nënshtrohen ligjit dhe kontrollit gjyqësor, me vëmendje ndaj komuniteteve shqiptare, gjuhës dhe trashëgimisë kulturore, si dhe me respektim të plotë të të drejtave të njeriut dhe detyrimeve ndërkombëtare të Shqipërisë.

Nëse zgjedhjet e parakohshme bëhen pjesë e zgjidhjes, ato duhet të zhvillohen sipas rrugës kushtetuese. Kjo rrugë respekton besimin e votuesve Tuaj përmes Kuvendit të zgjedhur prej tyre dhe u jep atyre që shprehin kritika paqësisht një mundësi të mirëfilltë për t’u dëgjuar.

Besoj se një kalim paqësor dhe kushtetues i pushtetit, i ndërmarrë me nismën Tuaj, mund ta forcojë të ardhmen evropiane të Shqipërisë. Ai do të tregonte se Shqipëria mund të përballojë një krizë politike përmes institucioneve të saj, të mbrojë shprehjen paqësore të mospajtimit dhe të punojë për një qeverisje që jep llogari. Këto janë angazhime të denja për aspiratat evropiane të Shqipërisë.
Shqipëria është një komb i vogël me një trashëgimi të lashtë. Ne dëshirojmë të ruajmë identitetin, kulturën dhe ndjenjën e bashkësisë së saj, duke u dhënë fëmijëve të saj çdo mundësi për të përparuar. Arsimi duhet të jetë në qendër të misionit të shtetit, duke përgatitur brezin e ardhshëm për punë me kuptim dhe për një jetë me dinjitet e mirëqenie të përbashkët. Të rinjtë e Shqipërisë meritojnë mundësinë ta ndërtojnë këtë të ardhme në vendin e tyre.
Ju mund të ndihmoni që kjo të bëhet e mundur duke e angazhuar shumicën Tuaj në një marrëveshje serioze që mbron përfaqësimin e votuesve të saj dhe u ofron atyre që shprehin kritika paqësisht një rrugë të mirëfilltë drejt reformave. Ju kërkoj të ndihmoni në arritjen e kësaj marrëveshjeje dhe të jepni dorëheqjen si pjesë e zbatimit të saj. Besoj se ky hap do të ishte një akt përgjegjësie ndaj të gjithë vendit.

bw