Gjatë dekadës së fundit, Shqipëria ka shfaqur një nga paradokset më të theksuara ekonomike në Evropën Juglindore. Një rritje të qëndrueshme të Produktit të Brendshëm Bruto (PBB) të shoqëruar me një rënie të thellë të popullsisë.

Të dhënat zyrtare nga institucionet financiare ndërkombëtare dhe Instituti i Statistikave të Shqipërisë (INSTAT) tregojnë se, ndërsa prodhimi i përgjithshëm kombëtar dhe treguesit e të ardhurave për frymë janë rritur me ritme të shpejta, vendi ka humbur më shumë se një të dhjetën e popullsisë së tij.

Censusi i vitit 2011 regjistroi një popullsi prej 2,821,977 banorësh. Gjetjet e Censusit të vitit 2023 treguan se popullsia kishte rënë në 2,402,113 banorë.

Kjo përfaqëson një humbje neto prej 409,864 banorësh të përhershëm (një rënie prej 14.5%) midis dy censusëve.

Të dhënat nga Eurostat dhe nga Banka Botërore (https://data.worldbank.org/country/albania) e identifikojnë emigrimin neto, veçanërisht drejt Bashkimit Evropian dhe Mbretërisë së Bashkuar, si faktorin kryesor të tkurrjes demografike.

Regjistrat e lindjeve sipas INSTAT dokumentojnë një rënie të shkallës totale të fertilitetit, e cila ka zbritur ndjeshëm nën nivelin e zëvendësimit prej 2.1 lindjesh për grua.

Gjatë të njëjtës periudhë kohore, prodhimi i përgjithshëm ekonomik u rrit, i nxitur nga sektori i shërbimeve, ndërtimi, investimet e huaja direkte dhe zgjerimi i turizmit.

Rritja vjetore reale e PBB-së ka qenë mesatarisht midis 3.5% dhe 4.0% në vitet e pas-krizës.

Mekanizmat që lidhin depopullimin me rritjen e PBB-së

Raportet ekonomike nga Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN – Konsultimet e Artikullit IV: https://www.imf.org/en/Countries/ALB) dhe Banka Botërore nxjerrin në pah disa mekanizma strukturorë që lidhin rënien demografike me shifrat e prodhimit.

Meqenëse PBB për frymë llogaritet duke pjesëtuar prodhimin e përgjithshëm ekonomik me popullsinë në vend (PBB e pjesëtuar me Popullsinë), pakësimi i emëruesit rrit drejtpërdrejt normën e rritjes për frymë në raport me rritjen e prodhimit total.

Remitancat dhe konsumi privat

Të dhënat nga Banka Botërore dhe Banka e Shqipërisë tregojnë se paratë që dërgojnë emigrantët tek familjet e tyre në Shqipëri përbëjnë nga 8% deri në 10% të PBB-së vjetore të vendit.

Kapitali i dërguar nga diaspora financon drejtpërdrejt shpenzimet familjare, tregtinë me pakicë dhe aktivitetin e ndërtimit, duke mbajtur kërkesën agregate pavarësisht reduktimit të numrit të banorëve.

Rritja gjatë kësaj periudhe u zhvendos drejt sektorëve që kërkojnë më shumë kapital dhe varen nga kërkesa e jashtme, veçanërisht pasuritë e paluajtshme në bregdet, energjia hidrike dhe turizmi.

Emigracioni reduktoi krahun e punës në vend, çka uli shkallën e papunësisë në nivele historike dhe krijoi presion për rritjen e pagave nominale. Pagat më të larta mesatare kontribuan në rritjen e nivelit të të ardhurave personale për banorët e mbetur, duke reflektuar shifra më të larta në llogaritë kombëtare.

Burimet dhe referencat statistikore

Instituti i Statistikave të Shqipërisë (INSTAT): https://www.instat.gov.al

Të dhënat e hapura të Bankës Botërore: https://data.worldbank.org/country/albania

Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN): https://www.imf.org/en/Countries/ALB

Baza e të dhënave statistikore e Bashkimit Evropian (Eurostat): https://ec.europa.eu/eurostat