MARILYN D. ANDERSON

Shtetet e Bashkuara të Amerikës, mirëpritën këto ditë në Washington D.C., Festivalin e Parë të Filmit Antikomunist, organizuar nga “Victims of Communism Memorial” Foundation. Ngjarje historike kjo e një rëndësi të veçantë për kinematografinë amerikane, ku i gjithë programi synoi të sjellë kujtesën e viktimave të totalitarizmit nga Evropa Lindore deri në Azinë Lindore. Iniciator ishte gazetari amerikan Mark Judge. Festivali ishte konceptuar si një ngjarje përkujtimore dhe edukative për të shfaqur vepra që pasqyrojnë luftën për liri dhe rreziqet e regjimeve totalitare. Programi i festivalit u mbajt nga datat 1 deri 4 tetor 2026, dhe u ndoq nga një audiencë e gjerë e moshave dhe profileve të ndryshme. Aktiviteti u zhvillua në ambientet e Muzeut VOC, i cili ndodhet vetëm dy blloqe larg Shtëpisë së Bardhë, duke sjellë në vëmendje histori njerëzore, dokumentarë dhe vepra artistike që pasqyrojnë qëndresën ndaj regjimeve totalitare. Pas transmetimeve u hapën panele diskutimi me biseda analitike. Fjalën e hapjes e mbajti Presidenti i “Victims of Communism Memorial Foundation”, Eric Patterson, PH.D., i cili pasi foli mbi misionin e Fondacionit, dhe Muzeut që është ngritur në nderim të viktimave të komunizmit në botë, tha se, “Brezat e rinj sot – kanë më shumë njohuri rreth Holokaustit se sa mbi krimet e komunizmit në botë, ku më shumë se 100 milionë njerëz humbën jetën në mbarë botën nën regjimet komuniste përmes ekzekutimeve, internimeve, urisë së sforcuar dhe punës së detyruar në kampet e përqëndrimit”.  Sipas Dr. Patterson, “Ky Festival ishte një aktivitet unik pasi fokusi i tij ishte përqëndruar tek të vërtetat njerëzore mbuluar nga regjimet totalitare. Përzgjedhja e filmave mbulonte periudha të ndryshme historike dhe zhanre të shumta, duke ofruar një këndvështrim të gjithanshëm mbi përballjen me totalitarizmin, ku satira do të përmbyllte aktivitetin përmes një qasjeje me humor ndaj ideologjive të kohës.

“Në një kohë kur kujtesa kolektive për krimet e totalitarizmit shpesh zbehet – tha ai – ky festival shërben si një kujtesë emocionalisht e fuqishme për miliona jetë të prekura nga regjimet shtypëse”. Përveç Presidentit të Fondacionit Eric Patterson, gjatë paneleve folën ideatori i festivalit gazetari Mark Judge, Drejtori për Komunikim i Muzeut, fotografi Michal Harmata etj… Titujt e filmave kryesorë artistikë që u shfaqën gjatë ditëve të Festivalit ishin, “Pilecki’s Repot”, “Raporti i Pileskit”, “The Killing Fields”, “Fushat e vrasjeve”, “RedDawn”, “Agimi i kuq”, “The Lives of Others”, “Jetët e të tjerëve”, “Hail, Caesar” etj. Pjesë të këtij programi u ndoqën edhe nga disa gra shqiptare që kanë përjetuar persekucionin e egër komunist në Shqipëri.

Filmi “Agimi i kuq”, ishte prodhim amerikan i vitit 1984, realizuar nga regjisori John Milius dhe artistë të njohur të Hollivudit. Ishte një dramë aksion luftarak i periudhës së Luftës së Ftohtë, ndërtuar mbi një histori hipotetike sikur SHBAja pushtohet nga forcat e bllokut komunist. Historia nis papritur në një qytet të vogël rural në Colorado, ku trupat parashutiste sovjetike dhe kubane zbarkojnë direkt mbi oborrin e një shkolle të mesme vendase dhe hapin zjarr, duke shënuar fillimin e Luftës së Tretë Botërore në tokën amerikane. Çfarë tregon se historikisht SHBA, edhe nëpërmjet artit dhe kinematografisë amerikane vazhdimisht kanë bërë përpjekje për rrëzimin e komunizmit në Botë. Edhe Presidenti i SHBA, Donald Trump i nderon viktimat e komunizmit dhe vazhdimisht ngre zërin me politikat e tij për rrëzimin e komunizmit në vendet totalitare në botë. Duke u ndalur tek data 3 tetor, ajo përkon me rënien e Murit të Berlinit dhe bashkimin e dy gjermanive në vitin 1989. Kohë kur Ronald Regan i tha Gorbaçovit: “Shëmbeni këtë mur”. Me këtë rast mund të përmendim edhe Governatorin e Shtetit të Floridas, Ron DeSantis, i cili ka futur me detyrim nëpër tekstet shkollore literaturë mbi krimet e komunizmit në botë.  Festivali synoi të përdorë fuqinë e ekranit të madh për të edukuar publikun mbi rreziqet e ideologjive totalitare dhe për të vlerësuar sakrificat e lirive e të drejtave të njeriut. Përmes një përzgjedhjeje me filma nga periudha dhe gjini të ndryshme, aty u paraqitën filma dramë, histori reale, filma me aksion, satirë dhe është hera e parë që një institucion i këtij niveli në SHBA krijon një platformë dedikuar posaçërisht kinematografisë antikomuniste.

Zhvillimi i festivalit në zemër të Washington D.C. i dha eventit një vizion ndërkombëtar, duke tërhequr diplomatë, historianë, ish-të persekutuar politikë nga vende të ndryshme të botës, studentë dhe artdashës. Shfaqur në një nga sallat e Muzeut ku brenda tij ndodhet edhe një Galeri me foto dhe piktura të shumta. Përmbajtjen e pikturave, punime të artistit ukrahinas Nikolai Getman, i cili i mbijetoi kampeve të punës së detyruar në Gulag, të jepej mundësia ti njihje nëpërmjet kufjeve me audio udhëzues.

* Washington D.C

/Gazeta Panorama