Viti 1960 . Nje djalosh 26 vjecar , ne projektimin e nderteses mbas bankes sjell arkitektin e madh ne Tirane. Lê Korbyzje (keto dite kishte perkujtimoren e dites se vdekjes),eshte nje nga krijonjesit e arkitektures moderne, nje nga mbrojtesit me te zjarrte . Ai e mbylli jeten duke i pare te realizuara idete e tij. Fjalet e tij u degjuan, veprat e tij u studiuan, arti i tij u perhap ne te gjithe boten.(P. K Zeri im). Autor i shume projekteve dhe studimeve urbanistike ne te gjithe boten. Nje nga kryeveprat e tij eshte “njesia e banimit “ne Marseje nje ndertese 18 kateshe me apartamente banimi ku strehohen rreth 1600 veta dhe eshte elementi baze qe formon’qytetin rrezatonjes te propozuar nga Lê Korbyzje. Pese parimet e tij ne arkitekturen moderne janě: Vendosja e nderteses mbi shtylla , zhvillimi i lire i planimetrise, trajtimi i lire i fasades, perdorimi i dritareve horizontale mbulimi i ndertesave me terraca – kopshte. Ne ndertesen mbas bankes Petraqi u mundua ti zbatonte keto parime por disa u ndryshuan qe ne projektim si zvoglimii dritareve: -Se bashku me ministrin na thiri ne zyren e tij Kryeministri-Keto lakra , qe ke bere ketu , keto ke dhe ti ne koke. Cjane keto karagjoza qe ke bere?Cjane keto dritare te medha? Ndryshoje!”(P.K. Arkitektura dhe diktatura f96). Kollanat e katit perdhe u zune nga qoftet e byreket ,fasada e lire u llanganjos me boje dhe sot nuk njihet. Per gjelbrimin ne terace as nuk behet fjale.

LARG DUART NGA BLLOKU I BANE SAVE MRAPA BANKES KOMBETARE.

Ne kete kohe ‘mesymjesh’ kunder vlerave te Tiranes per ti zevendesuar me kulla po kujtoj shkrimin e Kolevices 20 vjet me pare me titullin e me siperm ne librin e tij- Arkitektura dhe diktatura-Ka dyzet vjet qe ky bllok po kendon kengen e tij te heshtur por kete kenge e nderprene tani disa bojaxhij qe derdhen mbi te paditurine e tyre te mjere…. Ky bllok banesash eshte nder te paret me arkitekture moderne ndertuar tek ne pas me se njedhjetvjecari ndertimesh me stilin e arkitektures sovjetike. Per kete arsye them , se ne mos krahas te pakten pas germallave te kalave meriton te mbrohet kjo godine kulture e lloit te vet. Ky bllokbanimi tashme ka hyre ne historine e arkitektures moderne shqiptare dhe askush s’mund ta nxjerre prej atje dhe po to vere minat e ta shembe. Keto fjale te Kolevices jane njezet vjet me pare. Tani orekset jane shtuar. Kullat kerkojne vend dhe shteti perulet para tyre. Në qofte se Institutit te Monumenteve te Kultures i ka mbetur pak ‘kulture’ duhet te vendose pllaken ‘Ky objekt eshte monument kulture’ dhe te ktheje fasaden ne gjendjen e pare. Viti 1963 viti i ndertimit dhe kane kaluar 63 vjet nga ajo kohe. Po postoj foto ate qe kam perzemer , packa se e kam postuar dhe here tjeter dhe e kam titulluar:Ndertesa, selivite dhe ark. Kolevica, nje trinom i pa ndare.

Dr. Orhan Sakiqi