Në pubin e vogël lokal “Le Derby” në Gjenevë, katër burra po shijojnë një birrë pas pune. Beni, njëri prej tyre, ngre një çështje të nxehtë:”Është shumë e rëndësishme të kemi këtë neutralitet. Jo si tani, kur Zvicra ka mbajtur anë për shkak të Rusisë.”

Detyrimi i neutralitetit është i shkruar në Kushtetutën zvicerane. Pavarësisht kësaj, Zvicra, pas njëfarë hezitimi, iu bashkua sanksioneve ekonomike të Perëndimit kundër Rusisë, e cila pushtoi Ukrainën. Nuk ishte një vendim i mirë, beson ai.

Heidi, një kalimtare që rastësisht ndodhej aty pranë, shpreh gjithashtu skepticizëm: “Parimi i neutralitetit është një gjë e mirë për ne. Në të ardhmen, ne duhet t’i përmbahemi në mënyrë strikte neutralitetit tonë.”

Iniciativa e popullit për një kuptim më të rreptë të neutralitetit

Një burrë që tashmë njihet në Zvicër si “pensionist politik” bën një kërkesë të ngjashme. Christoph Blocher (85) ishte desa dekada më parë një ikonë e Partisë Popullore Zvicerane (SVP), parti konservatore e krahut të djathtë, një ish-anëtar i parlamentit dhe madje anëtar i qeverisë federale në Zvicër.

Kohët e fundit, ai është një mbështetës i zjarrtë i të ashtuquajturës “Iniciativa e Neutralitetit”, e cila u nis nga disa qarqe në partinë e tij.

Sipas Blocher, kthimi në neutralitetin tradicional në vitin 1938 e shpëtoi Zvicrën nga përfshirja në Luftën e Dytë Botërore. Një neutralitet që shkoi shumë përtej parimit të mosndërhyrjes ushtarake: “Ekspertët e quajnë neutralitet integral. Kjo do të thotë: absolut. Kjo do të thotë: ne jemi gjithashtu neutralë kur bëhet fjalë për masat ndëshkuese jo-ushtarake.”

Sanksionet po braktisen

Masat ndëshkuese jo-ushtarake: Blocher shpjegon në një video se çfarë nënkupton me këtë. Ky 85-vjeçar luftarak përfshin neutralitetin jo vetëm si parimi i mosndërhyrjes ushtarake, por edhe i  “sanksioneve ekonomike ose diplomatike”. Sepse, sipas tij, “kushdo që e bën këtë është tashmë palë në konflikt”.

Kjo do të thotë që Zvicra nuk duhet të marrë pjesë në sanksione ekonomike ose diplomatike në të ardhmen, përveç nëse ka një vendim përkatës nga Kombet e Bashkuara.

Kjo thuhet në draftin e iniciativës popullore “Për ruajtjen e neutralitetit zviceran”. Dhe kjo është pikërisht pika më e ndjeshme, Në fillim të luftës ruse kundër Ukrainës, Zvicra – pas një debati të shkurtër por intensiv – iu bashkua sanksioneve perëndimore kundër Federatës Ruse. Ky ishte një gabim, thotë Blocher.

Ministri paralajmëron kundër izolimit të Zvicrës
Ky nuk ishte një gabim, thotë Ignazio Cassis, Ministri i Jashtëm Zviceran nga Partia Liberale Demokratike (FDP). As nuk mund të imagjinohet se çfarë do të ndodhte nëse idetë e Blocher për “neutralitetin integral” do të bëheshin ligj, thotë ai.

“Asnjë sanksion nuk mund të vendosej më kundër vendeve që janë në luftë”, thotë Cassis. “Sanksionet e sotme kundër Rusisë, për shembull, nuk do të ishin më të mundshme sepse nuk u votuan nga OKB-ja. Kjo mund të ketë pasoja serioze në politikën e jashtme.”

Cassis ka frikë se në një rast të tillë, Zvicrado të “ndahej” nga bashkësia perëndimore e shteteve. Shumica e politikanëve nga të gjitha partitë e tjera të përfaqësuara në parlamentin e Bernës mendojnë ngjashëm – me përjashtim të SVP-së së Blocher.

Kjo parti ka deri tani numrin më të madh të anëtarëve (62) në Këshillin Kombëtar, dhomën e ulët të parlamentit zviceran me një total prej 200 vendesh.

Koncepti i neutralitetit është fleksibël

Fakti është se koncepti i “neutralitetit” është në Kushtetutën zvicerane. Megjithatë, nuk thotë se si duhet të zbatohet konkretisht.

Ministri i Jashtëm Cassis beson se parimi aktual i “zbatimit fleksibël” ka kuptim. “Projektimi fleksibël i neutralitetit e ka mbajtur Zvicrën të padëmtuar nga trazirat dhe luftërat gjeopolitike. Duhet të mbetet kështu në të ardhmen.”

Kjo duhet të ndryshojë në të ardhmen, kundërshton Christoph Blocher. Nëse ai dhe SVP-ja e tij do të kenë sukses me këtë iniciativë neutraliteti, do të vendoset në një referendummë 27 shtator./DW