Kur Gjergj Fishta shkoi në Paris për të mbrojtur Shqipërinë nga teza e armiqve se shqiptarët janë popull barbar, një nga argumentet më të fortë që përdori për të bindur Fuqitë e Mëdha ishte ai i kohezionit social.

“Pse nuk mundet me qenë Shqipnia e lirë ku, nëmos tjetër, gra nuk vriten dhe ku nuk gjindet nji vorr i nji të vdekuni urie,” iu drejtua ati francceskan udhëheqësve të botës në Konferencën e Paqes. Kjo ishte më shumë se një shekull më parë.

Sot, vizioni i Rilindjes Kombëtare që kishte Fishta dhe sëra e burrave të ndritur të kombit është zëvendësuar me një Rilindje tjetër, ndërsa kohezioni social i shqiptarëve pa shtet i kanë lënë vendin babëzisë së atyre që shtetin e duan për ta placckitur. Dhe Shqipëria e sotme është shumë më barbare se Shqipqëria e para një shekulli.

Kryqëzimi i shifrave zyrtare që raportojnë organizatat ndërkombëtare nga njëra anë dhe qeveria shqiptare nga ana tjetër për mbështetjen financiare të shëndetësisë në Shqipëri nxjerr në pah një realitet tronditës. Pacientët shqiptarë po masakrohen financiarisht, teksa buxheti i shtetit nuk rimburson as 40 për qind të faturës së sëmundjes.

Ndërsa ata që vuajnë nga sëmundjet e rënda përballen me një fat edhe me tragjik. Shqipëria nuk kishte varr të vdekuri urie një shekull më parë, por nuk mund të thotë dot sot se nuk ka varre njerëzish që vdesin nga pamundësia financiare për t’u kuruar.

Jeta kushton pak
Globocan, databaza online e statistikave të tumoreve në shkallë globale, vlerëson se në Shqipëri prevalenca 5 vjeçare e pacietëve me tumor në mushkëri është rreth 2 mijë pacientë.

Sipas të dhënave zyrtare nga Ministria e Shëndetësisë, aktualisht qeveria shqiptare rimburson medikamentet për vetëm 430 pacientë që vuajnë nga tumori i mushkërisë, ose për vetëm një në pesë pacientë.

Këtu llogaritë janë dramatike. Sipas protokollit zyrtar të trajtimit që përdoret në Shqipëri, kostoja vjetore e medikamenteve për tumorin e mushkërisë është rreth 3300 euro për pacient. Për një vend ku të ardhurat mesatare për frymë janë më pak se 10 mijë euro, kjo kosto është rrënuese për shumë familje.

Me këtë mbulim rimbursimi, shteti këta pacientë i ka vendosur përpara dy zgjedhjeve. Ose të rrënohen financiarisht, ose të vdesin. Dhe fatkeqësisht shumica mund të ketë në dispozicion vetëm zgjedhjen e dytë. Ose të paktën, kjo është ajo që sinjalizojnë shifrat.

Në Shqipëri, humbasin jetën mbi 1200 vetë në vit nga tumori i mushkërisë. Kjo shifër është 3 herë më e lartë se sa pacientët që rimburson aktualisht shteti shqiptar për këtë sëmundje. Me pak fjalë, ky është një sistem shëndetësor që të dënon më vdekje, pa gjyq.

Situata është thuajse e njëjtë për të gjithë spektrin e 5 tumoreve me prevalencën më të lartë në vend. Shkalla e rimbursimit të ilacceve varion nga 20 për qind e të sëmurëve deri në 80 për qind në rastin më të mirë, që janë të sëmurët e tumorit të gjirit.

Mijëra pacientë që përballen me dramën e një sëmundje fatale, lihen jashtë skemës së mbështetjes. Dhe e gjitha kjo për një kosto vjetore jo më shumë se 8 milionë euro.

Rrënim familjesh
Federata Botërore e Diabetit raporton se Shqipëria ka aktualisht rreth 261.5 mijë të rritur të moshës 20-79 vjeç që jetojnë më diabet. Mbi bazën e këtyre të dhënave, Banka Botërore vlerëson se prevalenca e diabetit tek të rriturit në Shqipëri është 10.6%.

Ndër kategorinë e sëmundjeve me prevalencë të lartë, diabeti është një nga më të kushtueshmet. Aktualisht kostoja e barnave për trajtimin e një pacienti diabetik në Shqipëri, sipas protokolleve zyrtare vlerësohet mesatarisht në mbi 160 euro në vit. Për shumë familje, veçanërisht ato me të ardhura të ulëta, kjo është një faturë jo e vogël, ndaj shpresa e tyre mbetet buxheti i shtetit dhe skema publike e rimbursimit.

Por cili është realiteti i rimbursimeve në Shqipëri?
Sipas të dhënave zyrtare nga Ministria e Shëndetësisë, aktualisht qeveria shqiptare rimburson medikamentet për rreth 101 mijë e 500 pacientë diabetikë ose më pak se 40 për qind të totalit.

Pra, nga 261.5 mijë të sëmurë rimbursohen vetëm 101.5 mijë, ndërkohë që 160 mijë shqiptarë që vuajnë nga diabeti janë të detyruar t’i paguajnë nga xhepi i tyre kostot për ilaçet.

E megjithatë, diabeti është vetëm një nga sëmundjet me prevalencë të lartë, që gërryen buxhetet e familjeve shqiptare. Hipertensioni është një tjetër sëmundje me faturë jo të vogël.

Observatori Botëror i Zemrës vlerëson se aktualisht në Shqipëri ka rreth 760 mijë të rritur, të cilët vuajnë nga presioni i lartë arterial. Por qeveria shqiptare rimburson ilaçet vetëm për 244 mijë pacientë, ose rreth 32 për qind të totalit.

Mbi gjysmë milioni pacientë hipertensiv, saktësisht 516 mijë vetë, detyrohen të paguajnë nga buxhetet e tyre kostot e trajtimit sepse për shtetin ata nuk ekzistojnë, ose të paktën nuk ekzistojnë si të sëmurë.

Llogaritë financiare janë të ashpra. Vetëm barnat e diabetit dhe ato të hipertensionit u marrin familjeve shqiptare rreth 50 milionë euro në vit nga buxhetet e tyre, një shumë e cila normalisht do të duhet të mbulohej nga fondi publik i shëndetësisë.

Prioriteti që nuk është
Vitin e kaluar qeveria shqiptare shpenzoi përmes buxhetit publik të shëndetësisë mesatarisht 330 euro për banor. Kjo shifër është 5 herë më e ulët se sa vendet e ngjashme të rajonit dhe 10 herë më pak se sa mesatarja e Bashkimit Europian.

Në termat e Prodhimit të Brendshëm, Shqipëria shpenzon aktualisht 2.9 për qind të GDP për sektorin e shëndetësisë. Edhe këtu llogaritë me vendet e ngjashme dhe ato të Bashkimit Europian janë në të njëjtin raport. Shqipëria shpenzon nga 2 deri në 5 herë më pak nga buxheti publik për të mbështetur shëndetësinë.

Shpenzimet publike per shendetesine
Shqipëria nënfinacon prej një kohe të gjatë tashmë shëndetësinë. Por teksa popullsia po plaket dhe prevalenca e sëmundjeve vazhdon të rritet, kjo situatë është bërë e paqëndrueshme.

Tashmë financat publike janë në një gjendje më të mirë për të mbështetur më shumë, qoftë shëndetësinë ashtu edhe arsimin. Por qeveria bën të kundërtën. Sipas programit buxhetor afatamesëm, fondet publike për shëndetësinë pritet të ulen në raport me Prodhimin e Brendshëm Bruto.

Dhe këtu pyetja shtrohet seriozisht. A është shëndetësia me të vërtetë një prioritet për qeverinë? / Kapitali