SHBA-të nuk janë të pranishme në Evropë vetëm në kuadër të detyrimeve të tyre ndaj NATO-s. Ato i përdorin bazat e tyre edhe për qëllime të veta gjeopolitike.

Nga Azoret deri në Rumani, nga Norvegjia veriore deri në Siçili: në shumë pjesë të Evropës janë të pranishëm ushtarakë amerikanë. Një rrjet kompleks, i cili megjithatë gjatë mandatit të dytë të Donald Trump si president i SHBA ndryshon vazhdimisht dhe shpesh në mënyrë të papritur.Vetëm pak ditë pasi u ndalua rotacioni i 4000 ushtarëve drejt Polonisë, Trump njoftoi se do të dërgojë 5000 ushtarë shtesë, duke argumentuar se ka marrëdhënie të mira me presidentin nacionalist të djathtë të Polonisë, Karol Nawrocki.

Një përmbledhje mbi rëndësinë themelore të trupave amerikane në Evropë, të cilat shërbejnë edhe për qëllime strategjike afatgjata të Shteteve të Bashkuara.

Pse ka kaq shumë trupa amerikane në Evropë?
Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërorenë vitin 1945, aleanca e përkohshme e fuqive që kishin mposhtur Gjermaninë naziste u nda në dy blloqe: aleatët perëndimorë nën udhëheqjen e SHBA-ve dhe Bashkimi Sovjetik me aleatët e tij. Për t’u organizuar në Luftën e Ftohtë që po fillonte, aleatët perëndimorë themeluan NATO-n në vitin 1949.

SHBA, si fuqia më e madhe ushtarake e kësaj aleance, e konsideroi që në fillim praninë e përhershme të trupave në Evropë si një mjet të rëndësishëm për të frenuar Paktin e Varshavës të udhëhequr nga Bashkimi Sovjetik. Në kulmin e kësaj pranie, në fund të viteve 1950, në Evropë ishin të stacionuar deri në 475,000 ushtarë amerikanë. Pas vitit 1991, me shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik, numri i trupave u ul gradualisht në disa dhjetëra mijë.

Ky trend ndryshoi disi pas vitit 2014, kur pas aneksimit të Krimesë nga Rusia, nevoja për frenim ushtarak në Evropë u rrit sërish.

Në cilat vende evropiane është më e fortë prania amerikane?
Qendra kryesore e ushtrisë amerikane është Gjermania. Në fund të vitit të kaluar, sipas Departamentit të Mbrojtjes së SHBA-ve, aty ishin të stacionuar mbi 36,400 ushtarë aktivë. Një fokus rajonal është jugperëndimi: në Stuttgart ndodhen qendrat komanduese për operacionet në Evropë dhe Afrikë (EUCOM dhe AFRICOM). Në Ramstein ndodhet baza kryesore ajrore për Evropën dhe Afrikën, një nyje e rëndësishme për operacionet deri në Lindjen e Mesme, ndërsa në Landstuhl ndodhet spitali më i madh ushtarak amerikan jashtë SHBA-ve. Po ashtu besohet se në bazën Büchel ruhen armë bërthamore amerikane në kuadër të politikës së NATO-s për ndarjen bërthamore.

Në vendin e dytë dhe të tretë janë Italia (rreth 12,700 ushtarë) dhe Mbretëria e Bashkuar (rreth 10,200). Në Britani ndodhen baza ajrore të rëndësishme për NATO-n, ndërsa në Itali përveç avionëve luftarakë, SHBA mban një brigadë desantuese për ndërhyrje të shpejtë. Në Napoli ndodhet selia e flotës detare amerikane për Evropën dhe Afrikën.

Këtu nuk përfshihen njësitë që vendosen përkohësisht në bazat lindore të NATO-s në kuadër të rotacioneve pas aneksimit të Krimesë.

Pse trupat amerikane qëndrojnë ende në Evropë?
SHBA përdor bazat në Evropë për praninë e saj globale ushtarake. Për shembull, bazat në Gjermani dhe Britani kanë qenë thelbësore për operacionet ajrore në konfliktin me Iranin.

Megjithatë, disa aleatë kanë kufizuar operacione të tilla: Italia refuzoi lejet për ulje avionësh në bazën Sigonella, ndërsa Spanja ndaloi përdorimin e bazave dhe fluturimet mbi hapësirën e saj ajrore. Si reagim, Trump kërcënoi me tërheqje trupash nga këto vende.

Rëndësia e Evropës lidhet edhe me logjistikën: dërgimi i trupave nga SHBA do të kërkonte më shumë kohë dhe distancat janë të mëdha. Edhe infrastruktura e komunikimit është e rëndësishme – për shembull, në Ramstein ndodhet një stacion për transmetimin e sinjaleve të dronëve. Një rol të rëndësishëm në strategjinë e frenimit ndaj Rusisë luajnë edhe njësitë që rotacionohen në krahun lindor të NATO-s, veçanërisht në Poloni.

Cilat janë pyetjet aktuale lidhur me praninë e trupave?
Në maj, Pentagoni ndaloi në momentin e fundit një rotacion prej rreth 4000 ushtarësh drejt Polonisë. U raportua për probleme me buxhetin, por edhe për ndikimin e politikave të Trump për reduktimin e trupave.

Megjithatë, më pas Trump ndryshoi qëndrim dhe njoftoi dërgimin e 5000 ushtarëve shtesë në Poloni, pa sqaruar nëse do të bëhej fjalë për rotacion apo transferim nga vende të tjera, si Gjermania.

Pak javë më parë, pas një konflikti me kancelarin gjerman Friedrich Merz, Trump kishte njoftuar tërheqjen e 5000 ushtarëve nga Gjermania. Edhe pse disa dyshojnë në realizimin e këtij vendimi, SHBA ka bërë të qartë se marrëveshjet e mëparshme nuk vlejnë më. Kjo përfshin edhe planet për vendosjen e raketave amerikane me rreze të mesme në Gjermani, të cilat nuk pritet të realizohen./DW