VOAL- Situata e sigurisë në Zvicër është përkeqësuar ndjeshëm vitet e fundit, me një përshpejtim shqetësues në vitin 2025. Kjo është sipas raportit vjetor të Këshillit Federal mbi gjendjen e kërcënimit, të miratuar dje, të mërkurën. Raporti përshkruan një peizazh ndërkombëtar gjithnjë e më të paqëndrueshëm dhe një Konfederatë të ekspozuar drejtpërdrejt ndaj luftës hibride të udhëhequr nga Rusia. Zhvillimet gjeopolitike po ndikojnë gjithashtu në sigurinë e brendshme, e cila përballet me kërcënimin e terrorizmit, ekstremizmit të dhunshëm të krahut të djathtë dhe të majtë, spiunazhit dhe sulmeve ndaj infrastrukturës kritike.

Mbrojtja dhe siguria e Zvicrës, midis zgjerimit ushtarak dhe skepticizmit publik

Kërcënimi rus në zemër të raportit “Rusia mbetet kërcënimi kryesor për sigurinë, stabilitetin dhe paqen në Evropë”, thuhet në vlerësimin e Këshillit Federal. Nuk është çudi që Moska përmendet në mënyrë eksplicite 30 herë në dokument, më shumë se çdo aktor tjetër shtetëror, duke demonstruar qendrën e kërcënimit rus për sigurinë zvicerane dhe evropiane. Kremlini synon të rivendosë sferën e tij të ndikimit në Evropën Lindore përmes një konflikti gjithëpërfshirës dhe afatgjatë kundër Perëndimit, duke përdorur mjete hibride: sabotim, fushata dezinformimi, sulme kibernetike dhe spiunazh. “Zvicra është veçanërisht e prekur drejtpërdrejt nga sulmet kibernetike, spiunazhi, përpjekjet e përhapjes, aktivitetet e ndikimit dhe dezinformimi”, thuhet në dokumentin qeveritar. Faktori Amerikan: Pasiguria Strategjike Vendi i dytë më i cituar në raport është Shtetet e Bashkuara (rreth 25 përmendje), por nga një perspektivë krejtësisht e ndryshme: jo si një kërcënim, por si një faktor pasigurie për sigurinë evropiane. Administrata amerikane ka shprehur qëllimin e saj për t’u përqendruar në politikën e brendshme dhe Hemisferën Perëndimore, duke i lënë aleatët evropianë me përgjegjësi më të mëdha mbrojtëse. “Që kur administrata e re amerikane mori detyrën, angazhimi i Shteteve të Bashkuara për sigurinë dhe mbrojtjen e Evropës ka qenë i pasigurt”, paralajmëron Këshilli Federal. Anëtarët e NATO-s janë zotuar të rrisin shpenzimet ushtarake në pesë përqind të PBB-së, por rruga drejt autonomisë strategjike evropiane mbetet e gjatë. Për vite me radhë, Kontinenti i Vjetër do të vazhdojë të varet nga mburoja bërthamore dhe aftësitë ushtarake të SHBA-së. Ky skenar hap një “dritare të rrezikshme cenueshmërie” për Evropën. Nëse lufta në Ukrainë do të përfundonte shpejt dhe forcat amerikane do të tërhiqeshin nga kontinenti, Rusia mund të rindërtonte aftësitë e saj ushtarake dhe t’i drejtonte ato kundër objektivave perëndimore. “Megjithatë, niveli i lartë i militarizimit në kufirin midis NATO-s dhe Rusisë (përfshirë Bjellorusinë), paraqet rrezikun që një llogaritje e gabuar ose një dështim teknik mund të çojë në një përshkallëzim të pakontrollueshëm”, thekson raporti.

Boshti Kino-Rus dhe Konkurrenca Globale

Kina po shfaqet si një lojtar i katërt kryesor, jo aq shumë si një kërcënim i drejtpërdrejtë sesa një faktor destabilizues në skenën globale. “Kina luan një rol kyç në mundësimin e Rusisë për të ndjekur luftën kundër Ukrainës dhe mbështet Rusinë politikisht dhe ekonomikisht”, vëren raporti.

Dokumenti thekson se si Pekini po punon për të krijuar një rend të ri botëror të orientuar drejt interesave të veta, në konkurrencë të drejtpërdrejtë me Shtetet e Bashkuara. “Konturet e një përballjeje globale po shfaqen, kryesisht midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës”, paralajmëron Këshilli Federal, duke theksuar se ky rivalitet ka “pasoja afatgjata për ekuilibrin global të fuqisë dhe një efekt destabilizues në sigurinë ndërkombëtare”. Konkurrenca sino-amerikane për teknologjitë e ardhshme – gjysmëpërçuesit, inteligjenca artificiale, metalet e rralla, robotika – ka pasoja të drejtpërdrejta në Zvicër. “Aftësitë inovative të Zvicrës janë subjekt i ambicieve gjeopolitike”, thuhet në raport, me të dyja fuqitë të interesuara në aksesin ose mohimin e aksesit në teknologji kritike.

Spiunazhi dhe Teknologjitë e Ndjeshme 

Në frontin e spiunazhit, kërcënimi përshkruhet si “shumë i lartë”. Fuqitë e mëdha veprojnë në Zvicër përmes rrjeteve të oficerëve të fshehtë, duke synuar institucionet shtetërore, organizatat ndërkombëtare, universitetet dhe kompanitë inovative. “Rusia ka zhvilluar strategji efektive dhe komplekse për të anashkaluar sanksionet dhe rregulloret dhe për të vazhduar furnizimin me mallra dhe teknologji perëndimore”, thuhet në raport. Veçanërisht shqetësuese është përhapja e mallrave me përdorim të dyfishtë. Makineritë zvicerane, mikroelektronika dhe pajisjet laboratorike përfundojnë në programet ruse të armëve, shpesh përmes triangulimit që e bën të vështirë kontrollet. “Mallrat zvicerane eksportohen në Rusi nga ose përmes vendeve të treta, ose makinat zvicerane mbeten në vendin e tretë për të prodhuar mallra të sanksionuara në vend për programet e armëve në emër të blerësve rusë”, shpjegon raporti. Edhe produktet e konsumit po keqpërdoren për qëllime ushtarake, siç demonstrohet nga dronët rusë që përfshijnë mikroelektronikë të lidhur me kompanitë zvicerane.

Sulmet kibernetike: Një kërcënim shumëpolar

Infrastruktura kritike zvicerane është në shënjestër si të sulmeve fizike ashtu edhe të atyre kibernetike. “Aktorët shtetërorë kinezë, rusë, iranianë dhe koreano-veriorë posedojnë aftësi të përparuara të sulmeve kibernetike”, paralajmëron raporti, duke theksuar se si kërcënimi kibernetik vjen jo vetëm nga Moska, por edhe nga një front shumëpolar. Në fillim të vitit 2026, ekstremistët e dhunshëm të krahut të majtë sabotuan rrjetin elektrik të Berlinit, duke demonstruar cenueshmërinë e infrastrukturës evropiane. “Ekstremistët e dhunshëm të krahut të majtë kanë sabotuar vazhdimisht me sukses infrastrukturën kritike brenda dhe jashtë vendit, siç është rrjeti elektrik i Berlinit në fillim të vitit 2026, me pasoja të gjera”, kujton Këshilli Federal.

Lindja e Mesme: Irani si kërcënimi i pestë

Irani (rreth dhjetë përmendje) del si shqetësimi i pestë kryesor i raportit, veçanërisht pas ngjarjeve të shkurtit 2026. Sulmet izraelito-amerikane kundër Teheranit, që kulmuan me vrasjen e Udhëheqësit Suprem Ali Khamenei, shkaktuan një krizë rajonale me implikime globale. “Konflikti, në të cilin u vra edhe Udhëheqësi Suprem iranian Ali Khamenei, përfaqëson një pikë kthese për Republikën Islamike dhe vë në pikëpyetje mbijetesën e saj në formën e saj aktuale”, thuhet në raport. Rrjeti i aleatëve të Iranit është dobësuar, por Teherani do të kërkojë hakmarrje, përfshirë edhe përmes veprimeve asimetrike. “Regjimi do të kërkojë hakmarrje, e cila mund të ndodhë edhe në mënyrë asimetrike”, paralajmëron dokumenti, duke theksuar se kriza e Lindjes së Mesme ka “implikime globale në aspektin e politikës së sigurisë, veçanërisht duke pasur parasysh konkurrencën midis fuqive të mëdha të SHBA-së, Kinës dhe Rusisë”. Irani u bën thirrje qytetarëve të tij të sakrifikojnë veten.

Terrorizmi xhihadist

Në frontin e terrorizmit, kërcënimi kryesor mbetet xhihadizmi, me rrezikun e sulmeve spontane nga individë të radikalizuar në internet. “Në Zvicër, kërcënimi më serioz terrorist vazhdon të lidhet me individë ose grupe të vogla me frymëzim xhihadist që kryejnë akte spontane dhune duke përdorur mjete të thjeshta”, thuhet në raport. Kapja e pushtetit nga qeveria tranzitore siriane ka rritur rrezikun e kthimit të tyre në Evropë. “Pas marrjes së pushtetit nga qeveria kalimtare siriane, shumë anëtarë të Shtetit Islamik kanë mundur të largohen nga kampet kurde në verilindje të Sirisë dhe nuk janë më nën kontroll”, paralajmëron Këshilli Federal.

Neutraliteti nën presion

Por çfarë neutraliteti? Zvicra është kështu e zënë midis pritjeve në rritje të partnerëve ndërkombëtarë, të cilët kërkojnë kontribute më të mëdha në sigurinë evropiane, dhe nevojës për të ruajtur neutralitetin e saj në një botë gjithnjë e më të polarizuar midis fuqive të mëdha. “Erozioni i sigurisë në Evropë rrit pritjet që partnerët e politikës së sigurisë kanë në lidhje me kontributet e Zvicrës”, përfundon raporti, duke paralajmëruar se “neutraliteti mund të vihet më tej në pikëpyetje nëse përpjekjet e Zvicrës konsiderohen të pamjaftueshme”.

“Erozioni i sigurisë në Evropë rrit pritjet që partnerët e politikës së sigurisë kanë për kontributet e Zvicrës”, përfundon raporti, duke paralajmëruar se “neutraliteti mund të vihet më tej në pikëpyetje nëse përpjekjet e Zvicrës konsiderohen të pamjaftueshme”.

Dokumenti i Këshillit Federal përshkruan kështu një kornizë në të cilën Zvicra duhet të përballet me pesë sfida të mëdha gjeopolitike: kërcënimin e drejtpërdrejtë rus, pasigurinë strategjike amerikane, konkurrencën sino-amerikane, paqëndrueshmërinë e Lindjes së Mesme dhe pritjet në rritje të partnerëve perëndimorë. Ky kompleksitet, sipas qeverisë, kërkon një forcim të paparë të aftësive të mbrojtjes kombëtare. Prandaj propozimi, i paraqitur për konsultim në muajt e fundit, për të rritur TVSH-në për të financuar forcimin e mbrojtjes dhe sigurisë së vendit. RSI