PËLLUMB VREKA

Historia e Kinës është e lidhur pazgjidhshmërisht me Mao Ce Dunin (MAO ZE DONG), si udhëheqësi komunist kryesor që i dha lirinë Kinës në tetor 1949. Ai lindi në 26 dhjetor 1893 dhe vdiq në 9 shtator 1976. Lajmi i vdekjes së Mao Ce Dunit na erdhi në Gjorm të Lezhës, në kohën që po zhvillonim një stërvitje komando shtabi me pjesëmarrjen e trupave tankiste.

Vdekja e tij nuk pati ndonjë jehonë të veçantë në qeverinë shqiptare të asaj kohe për faktin se marrëdhëniet ishin ftohur me kohë me rastin e vajtjes në Kinë të Riçard Niksonit, Presidentit të Amerikës (vendi që kryesonte kapitalizmin dhe imperializmin sipas Partisë së Punës të Shqipërisë së Enver Hoxhës). Dhe sipas Enver Hoxhës, Kina (Motra e Madhe) paskësh bërë një gabim të madh duke ftuar Niksonin në Kinë, pa pyetur dhe pa i marrë leje këtij. Kjo për faktin se Enveri e quante veten si Qendra e vetme e Komunizmit në Botë. Mao Ce Duni njihet si çliruesi i Kinës nga pushtuesit japonezë, ndërmori shumë reforma nga të cilat më kryesorja ishte Reforma Agrare duke shtetëzuar të gjitha pasuritë e pronarëve dhe latifondistëve të mëdhenj. Toka iu shpërnda fshatarëve dhe ky revolucion në bujqësi natyrisht që kërkonte edhe një revolucion në industri. Kjo për arsye se Kina trashëgoi një ekonomi, totalisht bujqësore. Prandaj, krahas revolucionit në bujqësi, duhej rritja industriale, për të realizuar rritjen e prodhimit bujqësor, orizit, në radhë të parë, për të ushqyer miliardëshin e popullsisë së Kinës.

KOPJIMI NGA KINA

Në vitin 1958-1962, Mao Ce Duni shpalli të ashtuquajturin “HAPI I MADH PËRPARA” me synimin rritjen dhe modernizimin e industrisë prodhuese dhe transportuese. Kina kishte edhe një program tjetër që përpunohej nën “rrogoz”, në kundërshtim me rregullat e Kombeve të Bashkuara, “Kopjimin dhe prodhimin e makinerive dhe pajisjeve të shteteve të tjera”. Të gjithëve iu kujtohen furnizimet që neve na vinin në ato vite nga Kina. Po marrim ato më pikantet. Tanket që erdhën në Shqipëri në ato vite ishin tanke të kopjuara nga tanket sovjetike T-52, që kinezi i emërtoi T-54. Avionët luftarakë, MIG-15, 17-19 e Mig-21 ishin tipik avionët sovjetikë me të njëjtën sigël. Raketat e mëdha SAM-7 që të gjithë i kemi parë nëpër parada ishin tipike imitime sovjetike. Po ashtu edhe kamionët e famshëm që mbushnin rrugët e Shqipërisë. Me karroceri druri dhe karroceri metalike (vetëshkarkuese), ishin po sovjetike; ZIS (Zavoda Imena Stalin), ZIL (Zavoda Imena Lenin); xhipat BÇ kinez ishin kopje e xhipave sovjetik UAZ (Uralski Auto Zavod); kamionët Gaz-51 ishin ZIM sovjetik, (Zavoda Imena Molotov). Megjithatë, pavarësisht se kinezët ishin “kopjacë”, kjo në vetvete është një meritë e jashtëzakonshme sepse që të kopjosh këtë gamë të madhe makinerish, tankesh, autoblinda, avionë etj., etj. kërkohet një industri jashtëzakonisht e madhe, e fuqishme dhe e larmishme. Sidomos në drejtim të pjesëve të ndërrimit, të kompletimit të pjesëve dhe pajisjeve. Këtë Kina e realizoi në një kohë rekord. Azotiku i Fierit ishte një teknologji italiane e përparuar për kohën. Kinezët, me leje të qeverisë shqiptare, punuan ditë e natë me grupe pune për të kopjuar teknologjinë e kësaj ndërmarrjeje etj., etj.. Avantazh të madh në këtë drejtim, kinezët kishin faktorin kohë dhe fuqinë e pamatë punëtore.

VDEKJA E MAO CE DUNIT

Tani fillon historia e çuditshme e Kinës. Me vdekjen e Mao Ce Dunit, pushtetin e mori me grusht shteti, i mbështetur edhe nga ushtria, Sekretari i Përgjithshëm i Partisë, Huo Kuo Feni (Hua Guo Feng). Ky personazh mistik, të cilit në kohën e Mao Ce Dunit nuk i ishte dëgjuar zëri, si masë të parë të tij vendosi arrestimin e Grupit të Katërshes, me në krye gruan e Mao Ce Dunit, JIANG QIN dhe ZHANG Çuan QIAO, Wang HONG WUEN dhe YAO WEN YAN. Këta u akuzuan si përgjegjës të Revolucionit Kulturor, revolucion që në Kinë persekutoi intelektualë të artit, kulturës, ateistë e njerëz të lirisë. Fillimisht, këta të katër, të lidhur me duar nga mbrapa dhe me tabela në qafë ku shkruhej “Unë jam armik i popullit”, u linçuan nga masat popullore në mbledhjet “alla komunistçe”, ku turma shfryu mllefin kundër armiqve të popullit. Pas lançimit, gjykata e Huo Kon Fenit, i dënoi të katër me vdekje dhe u ekzekutuan. Duke pasur parasysh konspiracionin e madh kinez, (është edhe sot), nuk u mor vesh kurrë nëse u pushkatuan apo u dënuan me burgim të përjetshëm, siç u përhapën thashetheme më vonë. Dihet ngjarja e studentit kinez në sheshin “Tien An Men” në vitin 1989 që i doli përballë dhe ndaloi kolonën e tankeve. Me stil, Shërbimi Sekret e largoi nga vendi por akoma edhe sot nuk dihet fati i atij studenti kurajoz. Fakt është se edhe sot kinezët e kanë si model ekzekutimin publik. Për 50 gr. drogë të dënuarit pushkatohen në stadiume të mbushur plot me spektatorë, me duar të lidhura nga mbrapa, në gjunjë, me një plumb në zverk, pas koke. Më “Katërshen” u mbyll edhe historia famëkeqe e “Revolucionit Kulturor”, i cili u shpik, u mbështet nga vet Mao, duke futur në lojë HUNVEIBINËT (RINIA REVOLUCIONARE), e cila me citatet e Maos në duar, shpartalloi ato që thamë më lart, artin dhe kulturën kineze dhe të huaj, si shfaqje të urryera për popullin kinez.

“MOTRA E MADHE”

Ndërkohë, Qeveria kineze, e cila si “Motra e Madhe” filloi që në vitin 1964 të furnizojë Shqipërinë me të gjitha nevojat që kishte vendi, duke filluar nga gjilpëra deri tek avionët dhe raketat. Ndihma ishte e pakufizuar për faktin se edhe vetë Shqipëria nuk kursehej duke dërguar në Kinë lëndë të para, sidomos bitum, naftë, krom, i cili për nga cilësia renditet i dyti në botë, pas atij të Afrikës së Jugut. Në këtë kuadër kinezët kishin planifikuar që në Shqipëri të ndërtonin një ambasadë të madhe, për ta përdorur si “Plasdarm” për në Europë. Kjo për faktin së në Europë nuk kishte asnjë vend që të kishte marrëdhënie të tilla me Kinën si Shqipëria. Qeveria shqiptare pranoi që të ndërtohej kjo ambasadë e “stërmadhe”. Kjo ambasadë gjigande, është godina e sotme e Ministrisë së Jashtme Shqiptare, kurse godina pas saj do shërbente si godinë banimi për personelin kinez. Në fakt, kjo ishte një kopje e ambasadës sovjetike, e cila ishte ndërtuar në “kërthizë” të Shqipërisë. Pas prishjes së marrëdhënieve, ambasada sovjetike u spostua në Rrugën e Elbasanit, e cila më pas u bë rezidenca e ambasadës italiane në Shqipëri. Ish-ambasada e ndërtuar nga sovjetikët u shndërrua në Presidiumin e Kuvendit Popullor sot, Presidenca e Shtetit Shqiptar. Ca shtete shquhen për nënshtrim ndaj më të fuqishmit apo të madhit, i cili i “mban me bukë”. Në Suedi, ambasada amerikane është mu në qendër të Stokholmit, mbi një kodrinë. I pyetur nga ana ime për këtë fakt, suedezi mu përgjigj: “Amerikani është këmbëkryq këtu, por frikën ia kemi ‘Ariut rus’.

HUA KO FENI NË TIRANË

Qeveria shqiptare e ftoi Hua Ko Fenin në Shqipëri duke menduar një zbutje apo një mundësi rilindje të marrëdhënieve kinezo-shqiptare, meqenëse ekonomia shqiptare kishte filluar tatëpjetën. Uzinat e fabrikat, deri tek tanket dhe avionët, vuanin për pjesë këmbimi dhe lëndë të parë. Në uzinat shqiptare të prodhimit të armëve me material kinez filloi të ndihej mungesa e lëndës së parë. Për këtë arsye, qeveria shqiptare iu drejtua Suedisë (si vend asnjanës) me një delegacion të kryesuar nga drejtori Llazi A. me kërkesën për të blerë nga pala kineze, për nevoja të shtetit shqiptar lëndë të parë për fabrikat e armëve dhe uzinat e ndryshme. Njësoj siç po bën bota aktualisht me Rusinë, e cila e futur në darën e sanksioneve, dërgon të tjerë për siguruar pjesë të ndryshme këmbimi për nevojat ushtarake dhe ekonomike. Pra, Hua Kuo Feni erdhi në Shqipëri dhe në bisedimet e zhvilluara, i vuri kushte qeverisë shqiptare për vazhdimësinë e marrëdhënieve. Por dihet botërisht që Enver Hoxha, si “pishtar i komunizmit” në botë, nuk mund të pranonte kushte. Kështu u “dh… nusja në kalë” dhe Huo Kuo Feni ia mbathi në Jugosllavi me të cilën (edhe sot) lidhi marrëdhënie dhe kontrata miliarda dollarëshe, vetëm që Serbia t’i jepte dorë të lirë e mbështetje si kryesuese e “Botës së Tretë” me qëllimin e vetëm për të “penetruar” në Afrikë, Azi e Europë.

“TENI I VOGËL”

Por këtë sukses, Huo Kuo Feni nuk e pati të gjatë, sepse në dritë doli “Teni i vogël” (Ten Siao Pin) të cilin Mao e kishte internuar në një fshat të humbur për t’u rehabilituar nga mendimet e tij… kapitaliste! Dhe vërtet, sapo Teni hipi në pushtet, pas vizitës në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ai i hapi “kanat më kanat” dyert e Kinës për investime kapitaliste, sidomos ato amerikane. Baza e rrugëtimit të Tenit ishin katër pikat e Maos, të cilat nuk guxonte askush t’i cenonte, akoma edhe sot. Por Teni i anashkaloi me parullën e famshme dhe të pavdekshme, për të justifikuar investimet e huaja: “Ç’rëndësi ka macja nëse është e zezë apo e bardhë! Rëndësi ka që ajo të kapë miun”. Jemi me Huo Kuo Fenin. Fenit iu bë në Jugosllavi një pritje e jashtëzakonshme, ashtu siç Kina vetë ia kishte bërë Titos në vizitën e tij në Kinë, si “Udhëheqës i Botës së Tretë”. Titos, në shenjë respekti, iu shtrua me tapet… të kuq rruga nga aeroporti deri në sheshin “Tien An Men”, ku për respekt të tij vallëzuan njëqind mijë kërcimtare. Në këtë kuadër dashurie të re, me një motër tjetër në Europë, Huo Kuo Feni i dhuron Jugosllavisë një rafineri nafte (pak e përdorur). Një dhuratë goxha me vlerë domethënëse në marrëdhëniet midis dy vendeve, marrëdhënie të cilat vazhdojnë akoma edhe sot.

Vuçiçi nuk blen armë edhe makineri përveçse në Kinë. Po ashtu, investimet kineze në infrastrukturën serbe janë të shumta. Kështu, duke qenë Serbia një vend “Plasdarmë”, siç dëshironin të ishin me njëra-tjetrën, Kina e ka shtyrë ekspansionin e investimeve edhe në vendet e tjera të rajonit, si në Mal të Zi. Kur Huo Kuon Feni u kthye në Kinë, frenat e shtetit i kishte marrë në dorë Teni. Ai njihet sot në histori, si ideatori i zhvillimit të ekonomisë së tregut në Kinë, ishte ai që lejoi modernizimin e Kinës dhe lejimin e investimeve të huaja në ekonominë kineze. Interesi ndërkombëtar për investime në Kinë ishte i madh për shkak të krahut të lirë të punës dhe kapacitetit të madh të ekonomisë kineze për investime. Ekonomia sot është e dyta në botë, pas asaj Amerikane, duke qenë e qartë se ndoshta, pas një dekade të dalë në krye. Dikur, Presidenti i Francës, Zhak Shiraku shprehej se: “Çfarë të keqe ka të lidhesh me një vend komunist për biznes?! Mjafton të eksportosh në Kinë vetëm gjilpëra dhe merret me mend se sa do jetë fitimi i Francës”!

Autori, drejtor i Revistës “HOSTENI”

/Gazeta Panorama