VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

xhungël Poezi nga Elida Buçpapaj

By | August 9, 2018

Komentet

Rrëfimi për një nanë – Nga Eduard Frrokaj

( Baladë per nanën Pashke Marku e cila tri ditë pasi ia sollën djemtë e vrarë në Meje nga Batajnica u dogj me benzinë në kujtim të tyre )

Kur u ndaluan Gjovalin dhe Milan Marku në fushë të Mejes nana u lutë dy herë zotit dhe kombit
Çka i kanë ba kujt në këtë natë barbare djemtë e mi ,tha
Nanës së Anton Lleshit vrasësit i thanë se po nuk lëvizën do ti vrasin djemtë para syve të tyne
Nanat i panë djemtë të shtrirë në fushë me bajoneta barbarësh mbi krye për herë të fundit
Ai momenti për të fundit herë
Më pas ra heshtja dhe u dëgjuan batare të gjata
Djemtë i vranë me plumba në krye
nanat e dëgjuan kujen larg
Vonë napër natë mbërrine atje në Zadrime ku ka kënduar Fishta
Djemtë e Malsisë vra e coptue të nesermen i nisën për në Batajnicë
Vrasësit nuk kishin lexuar libra por kështu e kishin parashikuar tragjeditë e vjetra
Në varre të katundit qyqja këndonte për fatet e nuseve dhe kthimin e djemëve të Malsisë
Një ditë të bukur maji u kthyen ata me eshtra të bëra copë e grimë me e ruajtë kufirin në Dukagjin
Mbase një zanë ka thanë atë ditë a e dini o Gjovalin e Milan Marku sa herë asht lutë nana për me u kthye
Nana tri ditë pas si në kryqëzim Krishti iku e u bë Rozafë me i muros kujtimet e atdheut
Tha ti bëjmë roje fisi Atdheut
Lahutën e Malsisë e dinte përmendësh
I mësoj edhe shenjat e barbarisë
Të tretën ditë në trupin e saj u vetëflijua profecia se nuk mund të jetoj vetëm me kujtime
Sot i bënë roje djemëve i bënë roje atdheut
Rrëfimi për një nanë dheut e atdheut nuk i mbaron kurrë

Vdekja e katundarit – Poezi nga FAHREDIN GUNGA

 

Tokë, qaj, Tokë, rënko, Tokë gjëmo si egërsira –
se mbrëmë ka vdekur një katundar i fshatit tim
me duar të çara dhe fytyrë të vrarë nga lia
dhe me rininë e humbur në brazdat e jetës…
Do ta çojnë mbi katër krih,
do ta çojnë mbi katër zemra,
do ta çojnë mbi katër dëshira,
si ai – kur i ka çuar,
kur vetë i ka rritur
n’ara të bleruara.
E, ai – mbrëmë ka vdekur…
*
Tokë, qaj, Tokë, rënko, Tokë gjëmo si egërsira –
se sot në krahrorin tënd do të shtrëngosh
katundarin e ri të fshatit tim.
O, ai ty kurrë nuk t’ka ndarë prej zemrës,
– një zemër të heshtur,
atë – që në pranverë ka qenë i etshëm për blerimin tënd;
atë – që në verë të ka ledhatuar plot dashuri;
atë – prej së cilës i kanë gufuar
urimet për ty;
– të falem o Dhe
– të falem o Dhe!
E, ai – mbrëmë ka vdekur…
O, a po e dëgjon damarin e lutjes?
O, a po e dëgjon tingullin e ofshës së lodhur?
O, a po e dëgjon vajin e dëshirave?
që po veniten pa frymë…

Therwillerstrasse Poemth nga Elida Buçpapaj

kaloj çdo ditë
në këtë rrugë
Therwilerstrasse quhet
ku më shtrihet hija
i sillem më sillet
si këmisha trupit
qielli i hapave të mia

rrugët i përfytyroj
vija në fletë të bardha
të parën gjë
që vizatojnë fëmijët
sa fillojnë të mbajnë
lapsin
me doçkën
që u dridhet
vija shtrëmbaluqe
të paharruara
në memorie mbesin
pak me dredhëza
me kurbëza, gungëza
deri kur mësojnë
t’i vizatojnë drejt
ato vija janë rrugët
mbi të cilat do të ecin
që i presin

Therwilerstrasse
nis ku lind dielli
mbaron ku perëndon
Therwilerstrasse
hark ylberi

ia njoh asfaltin
vilat fshehur pas
muresh të lartë
halorë
bredhash, pishash,
që në dimër
nuk zhvishen
ahet, lajthitë,
në pranvere kur çelin
kumbullat,
blirët, akaciet, qershitë
kopshtet në hijen dhe harenë
pas gjumit
të qenkave e koteleve
ku piqet grill
ndërsa bari kërcen valc
nën violinat e luledeleve

e di ku asfalti
ka ndonjë qepje
ku gērvishtet si ngecje
ku krijohen
pellgje të vogla
shiu
apo kodrinka
prej grumbujve
të borës
në miniaturë
Therwilerstrasse
është e bukur si urë

kundrohemi
me njëra tjetrën
në ecejaket
e përditshmërisë
kur ec buzë kangjellave
me ornamente lulesh
e gjelbërimi
apo kur kangjellat
shfaqen
pa rroba trupore
të tejpashme
gardhe thuprore

kalimtarët
janë të paktë
zakonisht lëvizin
me këmbët e veturave
unë e përshkoj
me rrotat e këmbëve
e hutuar
me nxitim, e çnxituar
e lodhur, e shplodhur
e përgjumur,
esëll me endje
duke medituar
apo duke mos pasur
asgjë në mendje

ditët, javët, muajt,
shfletohen
si faqe librash
Therwilerstrasse ndryshon
kostum, ngjyrë e stinë
kur qielli vishet kaltër
me re të bardha
si kapela
hijet e krahëve
të pemëve
mbi Therwilerstrasse
krijojnë abazhurë
me tantella
ndërsa në vjeshtë
rrjedh Lumë i Verdhë
gjethesh trishtim
i gatshëm të bëhet zog
pēr shtegtim

unë hedh mijra hapa
mbi Therwilerstrasse
si mbi tastierë pianoje
herë alla Shopen
herë alla Mozart
me ritmin e Marshit Radecki
kur takat trokojnë fort
tip tap apo rock
Therwilerstrasse
qilimi fluturues
qendra e rëndesës
e botës
pika e takimit
hiçi ose asgjëja
në hartën e globit
pika e vlimit

kur hapat janë padurues
këlthitës
sikur i bien portës
në shtëpinë ku linda
kur stepen prej drojës
kanë frikë se mos shkelin
eshtrat e mallit
për rrugët ku u rrita

po të kishte lindur në Tiranë
Therwilerstrasse
do ishte në ekstazë
e s’do gjente prehje
do të gumëzhinte
nga zërat e fëmijëve
nga zhurmat,
kaosi e klaksonët e
burive
as ditën e natën
nuk do të flinte
por Therwilerstrasse
ka rregullat,
stilin e vet të jetës
botën e sheh me sy tjetër
rrëmuja i pëlqen
në kohë Fastnacht-i*
karnavalesh
të arlekinëve e klikave
kur mbulohet
me konfetat shumngjyreshe
dhe veshët i kënaqen
nga guggenmuzik**

Therwilerstrasse
njëra vijë
prej atyre
që e vizatova
fëmijë
kur im atë më dha
për herë të parë
lapsin në dorë
Therwilerstrasse
kur ajo nuk e dinte
se ekzistoja
dhe unë me fantazinë
fëmijënore
e përfytyroja
fushë manjetike
Therwilerstrasse
një vijë e vizatuar
në letër
si telat në ajrim
ku zogjtë ndalen pak
të shohin qiellin
e të ngopen me frymë
përpara se të marrin
fluturimin

 

pranverë 2018-pranverë 2019

Më 26 mars 1980 u nda nga jeta Roland Barthes, semiolog i shquar letrar francez

VOAL – Në mesin e eksponentëve kryesorë të kritikët francezë të orientimit të ri struktural, gjuhëtar, eseist dhe kritik letrar, Roland Barthes (Roland Barti) lindi në Cherbourg më 12 nëntor 1915. Në vitin 1916, babai i tij Louis, nënkolonel i anijes, vdiq në një betejë në Detin e Veriut; nëna e tij Henriette Binger shkoi në Bayonne. Këtu Roland i ri do ta kalojë fëmijërinë e tij.

Në vitin 1924 deri në vitin 1930 ai u zhvendos në Paris, ku ndoqi Ecole Montaigne në shkollën e mesme; kalon pushimet e shkollës në Bayonne në shtëpinë e gjyshërve të tij. Në katër vitet e ardhshme ai ndoqi shkollën e mesme Louis-le-Grand në një adresë filozofike.

Pas një sulmi të fortë të hemoptrizës, i shkaktuar nga një dëmtim i mushkërive të majtë, në vitin 1935 ai u regjistrua në Sorbonne në Fakultetin e Letrave Klasike. Në këtë periudhë ai gjithashtu themeloi Grupin e Teatrit të lashtë.

Ai mori lirimin nga shërbimi ushtarak (1937) dhe gjatë verës ai shkoi në Debreczen, Hungari, si lexues. Me Grupin e Teatrit të lashtë udhëton në Greqi; u diplomua me nota të plota (1939) dhe u punësua menjëherë në shkollën e mesme të re në Biarritz si lektor ku; do të mbetet atje për një vit.

Vitin e ardhshëm (1940-1941) punoi si profesor dhe mësues në shkollat ​​e mesme Voltaire dhe Carnot në Paris; ndërkohë që ai nuk ndalet duke studiuar më tej dhe merr një diplomë të specializimit të mëtejshëm në tragjedinë greke.

Në tetor të vitit 1941 ai pati një rikthim të tuberkulozit pulmonar; do të kalojë vitin e parë të mbindjeshmërisë në Saint-Hilaire-du-Tourvet, në Sanatorium për studentët. Pastaj ai shkon në postcure në Paris; në këtë periudhë ai u përqendrua në studime dhe mori një diplomë të dytë në Gramatikë dhe filologji.

Një problem tjetër me mushkëritë e tij të djathtë e detyron atë të kthehet në sanatorium për studentët; këtu ai studion mjekësinë psikiatrike.

Problemet shëndetësore përkeqësohen edhe kur shkon në Lesyn, në klinikën Alexandre (të punësuar nga sanatoriumi i universitetit zviceran), por nuk është i dobishëm sepse ai u godit përsëri në tetor 1945.

Prej vitit 1946 deri në vitin 1947 ai ishte në Paris në kremtim: më 1948 ai pranoi punën e asistentit të bibliotekës dhe më vonë të profesorit francez në Bukuresht dhe ligjërues në universitetin e kryeqytetit. Në vitin 1949 ai ishte ligjërues në Universitetin e Aleksandrisë në Egjipt ku mbeti deri në vitin 1950.

Ai është një studiues në CNRS (leksikologji) së pari nga viti 1952 deri në vitin 1954, pastaj nga viti 1955 deri në vitin 1959. Ndërkohë punon gjithashtu si konsulent letrar në Editions de l’Arche.

Ai u bë kreu i hulumtimeve në seksionin VI të Ecole pratique des Hautes Ëtudes, shkencat ekonomike dhe shoqërore dhe deri në vitin 1962 drejtor i studimeve.

Në 1976 ai pranoi katedrën e semiologjisë letrare në Collège de France dhe bashkëpunoi në revista të shumta duke përfshirë Esprit dhe Tel Quel.

Ndërkohë Barthes shkruan dhe boton ese të shumta kritike për shkrimtarët klasikë dhe bashkëkohorë, duke treguar karakteristikën e tij më të rëndësishme në mënyrën e folur. Angazhim i madh për studimin e marrëdhënieve ekzistuese midis mite dhe fetish të realitetit bashkëkohor dhe institucioneve shoqërore; Barthes studion marrëdhënien e ndeshjes-përplasjen mes gjuhës – e kuptuar si një trashëgimi kolektive – dhe gjuhës individuale.

Me kalimin e kohës zhvillohet një teori semiologjike që merr në konsideratë njësitë e mëdha të kuptimit: kriteri që Barthes propozon shkon përtej tezës akademike-filologjike, duke e vënë veten në fakt si një hetim i vazhdueshëm dhe i menjëhershëm i tekstit.

Pavarësisht nga shëndeti i dobët që e shoqëronte gjatë gjithë jetës së tij, Roland Barthes vdiq më 26 mars 1980 për shkak të një aksidenti me makinë (më 25 shkurt, duke lënë Kolegjin de France, ai u godit nga një furgon).

Bibliografia thelbësore:

1953: Niveli zero i shkrimit

1957: Mitet e sotme

1957: Ese kritike

1964: Elemente të semiologjisë

1966: Kritika dhe e vërteta

1967: Sistemi i modës

1970: Perandoria e Shenjat

1970: S / Z

1971: Sade, Fourier, Loyola

1972: Ese të reja kritike

1973: Kënaqësia e tekstit

1975: Roland Barthes

1977: Fragmentet e një fjale dashurie

1979: Shkrimtar i Sollers

1980: Dhoma e dritës

1982-1984: Esetë kritike (pas vdekjes)

MËSHTEKNAT – Poezi nga ROBERT FROST – Përktheu KUJTIM MORINA

Kur i shoh mështeknat si përkulen majtas e djathtas
përmes kontureve të pemëve më të errëta, më të drejta,
më pëlqen të mendoj një djalë duke u luhatur në to.
Por luhatja nuk i përkul ato
siç bën ngrica. Do t’i keni parë shpesh,
të veshura me akull një mëngjes dimri me diell
pas një shiu. Ato kërcasin ne veten e tyre
ndërsa puhiza shtohet dhe i kthen shumëngjyrëshe,
shtjella i pëlcet dhe ua nxjerr smaltin.
Shpejt ngrohtësia e diellit i bën ato të derdhin guaska kristali
duke u shkokluar dhe rënë si ortek mbi koren e borës.
Pirgje të tilla të xhamit të thyer për t’i fshirë tutje,
do të mendonit sikur kupola e brendshme e qiellit ka rënë.
Ato tërhiqen zvarrë me fierin e vyshkur në ngarkesë
ndërsa duket se do të rezistojnë, megjithëse njëherë ato përkulen
kaq ulët për një kohë të gjatë, dhe kurrë nuk drejtohen më.
Mund t’i shihni trungjet e tyre të harkuara në pyll
vite më pas; duke gjurmuar gjethet e tyre në tokë
si vajzat në gjunjë që hedhin flokët
përsipër kokës për t’i tharë në diell.
Por doja të thoja kur e Vërteta shpërtheu
me të gjithë faktet e saj për ngricën,
do të doja që një djalë t’i përkulte ato
ndërsa hyn e del per te nxjerre lopët.
Ose një djalë tjetër larg nga qyteti që luante beizboll,
e vetmja lojë e të cilit të ishte çfarë sajonte vetë
dimër e verë, dhe të luante vetëm.
Një nga një, ai i nënshtron pemët e babait të tij
duke i shaluar dhe përkulur pa fund
derisa t’ua heqë ashpërsinë,
dhe asnjë veçse gjymtyrë të varura, asnjë të mos mbetet
pa u pushtuar. E gjitha çfarë mësoi atje
ishte të mos mbaronte shpejt
që mos ta mbartte pemën pastaj tutje
të rrëzuar përtokë. Ai gjithnjë mbante ekuilibrin
në majat e degëve, duke u ngjitur me kujdes,
me të njëjtin merak si kur mbushet një kupë
deri në buzë, dhe madje edhe pak sipër saj.
Pastaj ai hidhet poshtë, së pari me këmbë, me frushullimë
duke u gjuajtur poshtë përmes ajrit në tokë.
Kështu kam qenë edhe unë merakli mështeknash.
Ëndërroj që të kthehet prapë ajo kohë.
Kjo ndodh kur jam i raskapitur nga mendimet
dhe jeta i ngjan më shumë një pylli pa rruge
ku fytyra të digjet dhe guduliset nga merimangat
që thyhen përmes, dhe një sy që të loton
nga një shkarpë që të ka rënë në të.
Do të doja të ikja për pak kohë nga toka,
të kthehesha prapë e t’ia filloj përsëri.
Shpresoj që as fati të mos më mbajë mëri,
të më japë një gjysëm dhurate dhe të më rrëmbejë
pa kthim. Toka është vendi i duhur për dashuri:
Nuk e di ku është më mirë për të shkuar.
Do të doja qe përmes ngjitjes së një mështekne,
te shkoja drejt parajses,
t’i ngjitesha degëve të zeza të trungut të saj të bardhë borë
derisa pema të mos më mbajë më
por të zhysë majën e saj dhe të më lëshojë përsëri në tokë.
Kjo do të ishte mirë, të shkoja dhe të kthehesha prapë.
Më mirë merakli mështeknash sesa ndonjë gjë tjetër.

Perkthyer nga Kujtim Morina

HIMN NATËS – Poezi nga Novalis – Shqipëroi Astrit Lulushi

 

Dëshira e madhe e vdekjes
E hodhi në gjirin e tokës,
Larg sundimit të dritës,
Në dhimbjet e vdekjes
Shenjë e ikjes me dëshirë
Me një barkë të vogël,
Drejt bregut qiellor.

Qofsh e  bekuar Natë e përjetshme,
Bekuar edhe gjumi pafund.
Ngrohur nga drita e ditës
Dhe tharë me kujdes.
Lodhur nga jeta jashtë
Kthehet në shtëpinë e Atit.
Ajo që në këtë botë duhet
Me dashuri e besim
Me të vjetrën e hedhur tej,
Humbet edhe e reja.
Lëndohet, dëshpërohet
Kush do vetëm të kaluarën.

Më 25 mars 1801 u nda nga jeta Novalis, poeti më i famshëm i romantizmit gjerman

VOAL – Georg Philipp Friedrich Von Hardenberg, i cili më vonë u bë i njohur si Novalis, lindi më 2 maj 1772 në Wiederstedt, në Saksoni-Anhaltad (Gjermani), në kështjellën e Oberwiederstedt, në pronësi të familjes për breza të tërë. Ai është i dyti nga njëmbëdhjetë fëmijë dhe edukimi i tij bazohet në një pietizëm të ashpër. Pas studimeve të kryera privatisht, një kontakt të hershëm dhe të ngushtë me letërsinë, dhe një vit të shkollës së mesme në Eisleben, ai ndoqi kurse në jurisprudencë (duke pasur parasysh karrierën e mjekësisë ligjore), por edhe në filozofi në Jenë ku ishte në gjendje të ndiqni kurset e Fichte dhe Schiller (të cilët do të bëhen mjeshtra dhe modele).

I dëmtuar nga një shëndet i pasigurt, Novalis gjithmonë do të ketë hijen e vdekjes mbi të, duke udhëhequr një jetë të shënuar nga pasionet ekstreme dhe një tension të vazhdueshëm “vizionar”. Më 1781, vetëm nëntë vjeç, ai është shtruar nga një sëmundje e rëndë. Inaktiviteti i lejon atij të lexojë shumë, megjithëse me shumë përpjekje. Një veçori e karakterit të tij është vullneti i tij i hekurt.

Për të marrë frymë më të mirë, ai shkon te xhaxhai i tij, një mendje shumë më e hapur se pjesa tjetër e familjes. Më vonë, siç u përmend më lart, ai ndoqi Universitetin në Weissenfeels-Sale, por në një pikë të caktuar vendosi të vazhdonte në Leipzig, ku ai shoqërohej me një tjetër shpirt shumë “romantik”, Fredrich Schlegel. Furia rinore çon Novalisin për të shkruar shpesh: këto janë kryesisht poezi të frymëzuara nga vajzat ose pamflete që synojnë fuqinë politike, por edhe sugjerime të ndryshme filozofike marrin formë në letër. Deri sot, mendimi i tij filozofik përmbahet në radhë të parë në një koleksion të “Fragmenteve”, të cilat për një kohë të gjatë mbetën të pabotuara.

Në 1793 Novalis dëshiron të ndjekë një karrierë ushtarake, por familja e kundërshton këtë zgjedhje, veçanërisht për arsye ekonomike. Ai duhej të ishte regjistruar fillimisht në Akademi, një institucion shumë i shtrenjtë. Si nëpunës ai shkon në Tennstedt, ku në nëntor ai është vartës i administratorit të qarkut, August Just.

Gjatë një udhëtimi biznesi në Gruningen ai takon familjen Rockentien dhe bie në dashuri me 12-vjeçaren Sophie Van Kuhn. Ndërsa ai vetë do të thotë: “ishin pesëmbëdhjetë minuta që ndryshuan jetën time”.

Më 15 mars 1795 u fejua me vajzën.

Në një pritje në shtëpinë e Profesor Niethammer, në Jena, ai njeh dy lartësi të tjera të mendimit dhe poezisë, gjegjësisht filozofit Johann Fichte dhe Holderlin, edhe pse ky do të jetë në fakt takimi i tyre i vetëm.

Me Fichte bashkëpunimi bëhet intensiv, aq shumë saqë ai bëhet nxënës, ndër të tjera duke ndërmarrë studimet mbi doktrinën e shkencës të zhvilluar nga filozofi. Është 1796. Sophie papritmas sëmuret. Situata është menjëherë serioze dhe i nënshtrohet tre procedurave kirurgjikale. Një vit më vonë, e dashura e tij e dashur shuhet.

Vdekja e saj shënon një kthesë vendimtare në jetën e poetit, duke lënë një plagë të thellë që nuk do të shërohet më. Megjithatë Novalis ende gjen fuqinë për të studiuar dhe thelluar mendimin e tij. Nën ndikimin e shkrimeve të Böhme, Zinzendorf dhe Schleiermacher, ai u bë eksponenti më i famshëm i romantizmit të hershëm gjerman.

Me poezinë e tij, Novalis dëshiron të “romanticizojë” botën, nëpërmjet një perspektive krejtësisht tjetër nga iluminizmi, domethënë duke u përpjekur të shohë në një vlerë të veçantë universale dhe, anasjelltas, duke pranuar se universi gjithnjë shprehet në veçanti. Por, për të “romantizuar” realitetin e përbashkët, është e nevojshme ta shohim atë me sytë e fantazisë dhe intuitës, më shumë sesa me ato të arsyes, të idolizuar kështu në periudhën e Iluminizmit.

Poezia kuptohet nga Novalis në kuptimin etimologjik të krijimit (nga folja greke “poies”, për të bërë): prodhon realitet, në të vërtetë është realiteti i vërtetë, produkti i shpirtit: “Poezia është e vërteta, është realiteti absolut. Ky është thelbi i filozofisë sime “.

Prandaj, poezia është njohuri e vërtetë dhe shkenca e vërtetë. Filozofia vetë reduktohet në poezi. Në të vërtetë Novalis merr doktrinën e shkencës së Ficht, duke e interpretuar egzën jo si një subjekt të thjeshtë transcendent, por si një burim i pafund mendimi dhe realiteti.

Novalisit ia kemi borxh një nga përkufizimet më të famshme të Romanticizmit: “Kur ne japim një kuptim më të lartë, në aspektin e zakonshëm misterioz, në dinjitetin e të panjohurës, në fund një pamje të pafundme, atëherë e romantizojmë atë”.

Më 14 shkurt 1796 Novalis vuan një tjetër goditje të tmerrshme të fatit: vëllai i tij Erasmus vdes. Prej 18 të muajit, për të dhënë një dalje në lumë në dhimbje që ishte shpirti i tij, fillon një ditar që zgjat deri më 6 korrik. Ai u strehuan në studio (poezi, fizikë, politikë) dhe vendosi të regjistrohej në akademinë e minierave Freiberg. Ai filloi studimin e tij mbi kritikën e artit të holandezit Hemsterhuis dhe së pari u takua me Caroline dhe August Schlegel së bashku me Friedrich Schelling.

Në 1798 në Freiberg ai erdhi në kontakt me Abraham Werner (dijetar i njohur mineral), duke intensifikuar studimin e tij të shkencave natyrore.

Më pas ai u takua me Julia von Charpentier, vajza e këshilltarit të administratës minerare. Në shkurt të vitit 1798 ai dërgoi dorëshkrimin e shënimeve të ndryshme me titullin “Bluthenstaub” (“Pollini”), i cili u botua në prill në numrin e parë të Athenaumit nën pseudonimin e Novalis (emërimi latinisht i posedimit familjar).

Më poshtë është mbledhja e poezive dhe epigrameve të shkurtra “Blumen” (“Lule”) dhe mbledhja e reflektimeve politike-filozofike “Glauben und Liebe” (“Besimi dhe dashuria”).

Së bashku me Gushtin ai u nis për në Jena për t’u takuar me Goethe dhe Schiller dhe gjatë vitit, me Gushtin dhe Schelling, ai shpesh vizitoi Galerinë e Arteve të Drezdenit, duke mbetur entuziast për disa vepra.

Në korrik ai u zhvendos në Teplitz për një kurë, dhe u zhyt në peizazhin dhe qetësinë e zonës, Novalis gjen frymëzim për njëqind e pesë fragmente të dedikuara për universin femëror, fenë katolike dhe jetën e përditshme. Kthehu në Freiberg në gusht filloi të shkruante “Studime mbi shkencat natyrore” dhe “Gjenerali Brogliaccio” me qëllim të krijimit të një enciklopedi shkencore natyrore, matematikore, fizike dhe filozofike. Shkrimi i romanit “Dishepujt e Saisit” fillon. Asnjë nga këto studime nuk do të publikohet derisa ai është gjallë.

Më 1799 ai mbajti pozicionin e përhershëm në administrimin e minierave të Saksonisë. Në Jena takon Ludwig Tieck, i cili do të bëhet mik i tij i ngushtë dhe kurator dhe zbulues i veprave të tij pas vdekjes së tij.

Në këtë periudhë ai krijoi “këngën shpirtërore” të parë, esenë “Krishterimi ose Evropa”, duke paraqitur këto vepra Tieck, vëllezërit Schlegel, Schelling, William Ritter në Jena, në mes të 11 dhe 14 Nëntorit në një konferencë nuk është programuar. Në fund të vitit fillon romani “Heinrich von Ofterdingen” (në të cilin protagonisti mishëron modelin e ëndërruesit romantik dhe në të cilin shpirti poetik mbizotëron larg nga shqyrtimi racional i realitetit) dhe është emëruar vlerësues në banesat e kripës si shpërblim për seriozitetin e tij dhe angazhimin e treguar.

Në 1800 ai përfundon redaktimin e “himnet në natë” dhe i dërgon ato te Fredrich Schlegel, i cili i rishikon ato dhe i boton ato në gusht në numrin e fundit të “Athenaumit”. Në “himnet në natë” (1800), puna padyshim më e plotë e Novalis, hapësirën e natës është sfera e ëndrrës dhe fantazisë, e menduar si një mjet i domosdoshëm për pafundësi. Novalis, në realitet, kishte filluar të shkruante ato në 1797, pas një “momenti ndezje ekstazie” të perceptuar në varrin e Sophie. Në ato këngë njeriu, duke u bërë “i huaj”, “hyn në natë”, që është metaforikisht natën mistike të martesës, në të cilën i dashuri shfaqet si “dielli i dashur në natën”.

Ai vazhdoi punën e tij në “Enrich” dhe studioi Jakob Bohme (1575-1624), duke vazhduar studimet e tij për gjeologjinë, mjekësinë, fenë dhe poezinë.

Megjithatë, ai ka vuajtur nga tuberkulozi për disa kohë. Në vjeshtë gjendja e tij përkeqësohet keq. Në dhjetor ai kërkon të transferohet në zonën ku ai ka lindur. Më 25 mars 1801, në moshën 29 vjeç, Novalis vdiq duke vuajtur nga konsumimi, i ndihmuar nga vëllai i tij Karl dhe Julie.

Nën hijen e ëndrrës – Cikël poetik nga NAIDA PLAKU

SADO E BUKUR

Sado e bukur
Pranvera te jete,
Sado lule te çelin
E gjalleri te sjellin,
Nuk ka me bukur
Se bardhesia e maleve
Mbuluar me debore.!!!!
Lulen e prek….
Vyshket…
E ujit, serish rilind.
Boren e shkel..
Gjurme len…
E me asgje
Siç ishte
S’ e kthen!!!

 

SA MALL

Sa mall
Per kete oborr
Qe me ty shetita
Ne bisedat tona
Deri naten vone.
Cdo gur mban
Peshen e fjaleve tona
Dhe endrrat e pathena..
Kam dashuruar
Driten e syve te tu
Qe pasqyre e shpirtit tim
Nder vite jane shnderruar
Kam adhuruar
Shpirtin tend….
Dhe fjalet e arta
Qe me kane udhezuar.
Ndjej mall
Dhe ky oborr….
I heshtur
Me shikon zemer derrmuar!!!

 

NËN HIJEN E ËNDRRËS

Nen hijen e endrres
U struka
Pa meshire..
Se nuk desha ta pranoj
Ate lamtumire!!
Kopesht trendafilash
Sodita sy mbyllur
Dhe erdha te ti
Me te bukuren enderr. …
zhyta shpirtin ne perqafimin tend
Fundosa zemren….
Ne nje det pa fund
….me ty
Druaju heshtjes sime
Se fjalen e rende
Kurre s’ ta thashe
E nuk di te vras…
Ne vetmine
E heshtur
Do harroj….
Edhe ato caste
Qe dikur me bene te lumtur. ..
Syte me jane lodhur
Duke qare
Naten vone..ne vetmi
E zemra eshte vrare
Nga heshtja e gjate….pa fund! !!

 

MBLODHA LULET E PARA

Mblodha lulet e para
(Pa celur akoma ishin)
Dhe desha jete t’u jepja.
I ujita e dashuri ju dhashe
Por gonxhet nuk celen
(Mblodhen petalet)
U vyshken..pa jete.
Nuk dita ti
Jap kohe…as dashuri te vertete..
(Edhe pse, i desha..ne heshtje)

 

M’U NDRYSHKËN MENDIMET

M’u ndryshken mendimet
Ngujuar ne erresire
Duke shkallmuar
Betejen e heshtjes se mjeruar..
Cila stine je ti. .?
Kur ne dimer i cel lulet
E ne pranvere i vyshk?
Cila enderr je ti
Kur nates i jep drite
E dites i erreson shikimin?
Cila fjale je ti. .??
Kur heshtjen e kumbon
E biseden s’e lejon?
Cila kenge je ti..??
Kur melodise i shton ritmin
E tekstin pa fjale e le?
Cila stine..enderr. .
Fjale…kenge…
Je.?
Cila stine je ti. ?
Kur rrezen diellit ja mer
E shkrin akullin
Ne vullkan e kthen?
Cila zemer je ti..?
Kur buzeqeshjen ne jete e sjell
Por lotin ne det e kthen?

 

NUK MA RRËZON MENDJEN HIJA E INJORANCËS

Nuk ma rrezon mendjen hija e injorances
As “urtesia” e heshtjes se nates
Koken lart dhe plaget e jetes,
I mbart krenare se jane pjese e imja.
E po te dua botes per ty t’i flas
Nuk di nga t’ja nis a ku te mbaroj
Sa here jam rrezuar e nuk me le te vritem,
Embelsia jote me rriti nder vite.
E une e buzeqeshur gjithmon do jem
Nuk ka “shkemb” me te forte se krenaria ime
Stufi e dallge shkaterruese perplasen te un
E asgje s’me mund
As nga vendi nuk me lekund.
Zanat maleve sodisin gezueshem,
Hijeshin e tyre ne trup e kam stolitur,
Bardhesine e bores ne zemer e kam ngulitur,
Kaltersin e qiellit ne sy e kam pikatur,
Urtesin e engjellit ne mendje e kam qendisur!!
Kjo jam une e toka s’è tund.

 

ATJE KU UJI BURON NGA MALI

Aty ku uji buron nga mali
gjelberimi pikaton peisazhin
mbi lumin e Kalter Valbone,
kam lindur une.
E jam rritur me ato male rrethuar debore
te mbushura mrekulli shekullore.
Kudo kam shkuar e kedo kam takuar
krenare jam ndjere kur-vajze tropojane
jam prezantuar.
Valbonen askush nuk e investoi
qe me te ne aq shume krenohemi,
Zoti perle ate e krijoi
e mbare bota na e lakmoi.
e sot….me kembe e shkelin
se duan interesa xhepash te plotesojne…
Ku jane burrat malsore..?!!!
si munden Valbonen t’ua “leshojne”?
Brezat qe do vijne,
ku e kane krenarine
e paraardhesve te tyre…?
Sa shume dhimbje mban toka …
A i pyeti kush guret nen ujin kristal
sa sy kane mrekulluar me ate perl-peisazh?
A i pyeti kush malet qe Valbonen rrethojne
sa kenge e valle ua kan kushtuar?
Si nuk diti i mjeri shqiptar
me rujt asgje ne toke te vet?
A din kush me fol gjuhen e maleve,
te gureve,te rrugeve e te lumit?
Jooooo,askush..
se po te kishin veshe pushtetaret,
Vajtimin e tyre do e ndjenin kudo
-Mos na e prekni Valbonen!!!!!
Çou o malsor,njeri i tradites
rrespektit e mikepritjes
mbroje Valbonen nga parazitet gjakthithes!!!

 

VALIXHEN E ËNDRRAVE

Valixhen e endrrave
me vete e mora
ta shpie diku tutje,
e mos ta mbaj me mbyllur…!!
Ne te zeze e vesha trupin
se erresire kudo,me pare
Por zemres ju betova:-kurre me ne vaj!
E zymte me ngjau rruga
qe si è verber e mora.
Nen driten e henes
te nje nate zi sketerre,
shfletova ne heshtje
te emblen melodi
te shpirtit tim-trazuar.
Nuk kish nota pentagrami
por lote vaji e mundimi,
e nuk kish fjale dashurie
por heshtje e dhimbje vetmije.
M’u genjye shpirti
nga endrra e pa dale…
e mbetur ne sirtar.
Por…dielli me nuk perendon
ne boten e zemres sime,
si yll rrezaton edhe naten vone.
Valixhen do e hap…endrrat te fluturojne
aty ku jane te lira
Jeten ta jetojne!!

Poezi si kryengritje – Nga Lawrence Ferlinghetti – Shqipëroi Astrit Lulushi

Lindi më 24 mars 1919 – Ne Bronxville, Nju Jork, lindi Lawrence Ferlinghetti poet amerikan, piktor, aktivist liberal, botues. Ai është i njohur për “A Coney Island of the Mind” (1958), përmbledhje me poezi, përkthyer në 9 gjuhë, me shitjen e mbi një milion kopjeve. Fragmente nga dy poezi të Lawrence Ferlinghettit

Poezi si kryengritje
(shqipërim)

“Në se do të jesh poet, krijo vepra të afta
për t’u përgjigjur sfidave të kohës apokaliptike,
Ti je Whitman, Poe, Mark Twain,
Emily Dickinson dhe Edna St Vincent Millay,
Neruda, Majakovski dhe Pasolini,
je amerikan apo jo-amerikan,
pushtuesit me fjalë mund t’i mposhtësh… ”

2
Jam duke pritur

jam duke pritur rastin tim
për rilindjen e një çudie
për dikë që me të vërtetë të zbulojë Amerikën
dhe të bërtasë
për zbulimin
e një kufiri të ri simbolik perëndimor
për Shqiponjën amerikane
po pres
me të vërtetë të hapë krahët
dhe të fluturojë drejt
jam duke pritur
për Epokën e ankthit
që të bjerë e vdekur
jam duke pritur
për luftën të luftohet
për botën e sigurt
për anarki
për vyshkjen e
e të gjitha qeverive
jam gjithmonë në pritje të
për rilindjen e një çudie.

Më 24 mars 19019 lindi poeti i shquar amerikan Lawrence Ferlinghetti

VOAL – Lawrence Ferlinghetti (Yonkers, 24 marzo 1919) është poet, botues dhe librar amerikan. Nëna, Lyons Albertine Mendes-Monsanto, ishte me origjinë franceze, sefardike dhe portugeze. Babai i tij, Carlo Ferlinghetti, lindi në Brescia në orën 16 të enjten më 14 mars 1872 në Contrada delle Cossere 2092 dhe kishte emigruar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës më 1894, ku u natyralizua në 1896. Ai vdiq gjashtë muaj para lindjes së Lawrence; pak më vonë nëna u shtrua në spital në një azil. U besua te tezja Emily me të cilën ajo jetoi pesë vitet e para në Strasburg, duke fituar kështu frëngjishten si gjuhë amtare. Kur halla e saj ishte punësuar si kujdestare në Nju Jork, punëdhënësit e saj, familja Bislands, e miratuan Lawrence duke i lejuar atij të studionte gazetarinë.

Ferlinghetti studioi në shkollën Mount Hermon dhe në Universitetin e Karolinës së Veriut në Chapel Hill, pastaj u regjistrua në Marinën e SHBA gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ishte në kohën e regjistrimit, kur ishte e nevojshme të tregonte çertifikatën e lindjes, e cila zbuloi se babai kishte ndryshuar mbiemrin origjinal italian në “Ferling”. Ai do të përdorte mbiemrin origjinal Ferlinghetti nga publikimi i përmbledhjes tij të parë të poezisë në vitin 1955, Piktura e Botës së Dikurshme.

Pas luftës, ai mori një diplomë pasuniversitare nga Universiteti i Kolumbias dhe një doktoraturë nga Sorbona.
Kur po studionte në Paris, ai u takua me Kenneth Rexrothin, i cili më vonë e bindi atë të shkonte në San Francisko për të përjetuar skenën e lulëzuar letrare të qytetit.
Pasi u martua me Selden Kirby-Smith në vitin 1951 në qarkun e Duval në Florida, midis 1951 dhe 1953 ai mësoi frëngjisht, ishte një kritik letrar, piktor dhe përfundimisht u vendos në San Francisko në vitin 1953, ku themeloi librarinë e City Lights dhe shtëpinë botuese.

Ai përfundoi në burg për publikimin e Urlo, nga Ginsberg, më 1956, i dënuar për sharje.

“Dhe ai vuri kanavacën në tokë
Dhe ai ishte vetëm me të
Dhe për një kohë të gjatë ai rrinte me virgjëreshën
duke dëshiruar një pastërsi të gjitha për veten ”
(Lawrence Ferlinghetti, nga Piktori)

Ferlinghetti është gjithashtu i njohur për të qenë një nga pronarët e librarisë së qytetit dhe botuese, e cila botoi veprat e para letrare të Gjenerimit të Beatit, përfshirë Jack Kerouac dhe Allen Ginsberg.

Më 24 mars 1882 u nda nga jeta Henry Wadsworth Longfellow, poeti i shquar amerikan që u frymëzua nga Skënderbeu

VOAL – Henry Wadsworth Longfellow (Portland, 27 shkurt 1807 – Cambridge, 24 mars 1882) është shkrimtar e poet amerikan, ndër intelektualët e parë amerikanë që arriti famë botërore.

Longfellow u lind më 27 shkurt 1807 në Portland, Maine, i biri i Stephen dhe Zilpah (Wadsworth) Longfellow dhe u rrit në atë që njihet si Shtëpia Wadsworth-Longfellow. Babai i tij është një avokat dhe gjyshi i tij nga ana e nënës, Peleg Wadsworth, ishte gjeneral i ushtrisë gjatë luftës së pavarësisë dhe anëtar i Kongresit. Emri iu dha sipas xhaxhait Henry Wadsworth, një toger në marinë, i cili vdiq vetëm tre vjet më parë në Betejën e Tripolit. Shtatë vëllezërit e tij janë Stephen (1805), Elizabeth (1808), Anne (1810), Aleksandër (1814), Mary (1816), Ellen (1818) dhe Samuel (1819).

Henry është regjistruar në shkollë në moshën tre vjeçare dhe gjashtë vjeç shkon në Akademinë e Portlandit, një shkollë private. Aty fitoi një reputacion si një dashnor i ri i studimeve dhe mësoi latinisht. Ai boton poezinë e tij të parë, të titulluar “Beteja e Pellgut Lovell” (poema historike dhe patriotike me katër stanca) në Gazetën Portland 17 nëntor 1820. Ai vazhdoi të ndiqte Akademinë e Portlandit derisa ishte 14 vjeç dhe kaloi shumë kohë në fermën e Peleg në Hiram (Maine) gjatë verës.

Në vjeshtën e vitit 1822, pesëmbëdhjetë vjeçari Longfellow u regjistrua në Bowdoin College në Brunswick (Maine) me vëllanë e tij Stephen. Gjyshi ishte një nga themeluesit e kolegjit dhe babai i tij ishte një nga besimtarët. Atje ai takon Nathaniel Hawthorne, i cili do të mbetet shoku i tij për pjesën tjetër të jetës së tij. Pastaj u bashkua me Shoqërinë Peucinian, një grup studentësh me prirje federaliste.

Ai filloi të ndjekë ambicien e tij për të bërë një emër për veten e tij në fushën letrare duke paraqitur pjesë të poezisë dhe të prozës në prozë në botime të ndryshme; midis janarit 1824 dhe 1825, boton rreth 40 poema të vogla, 24 prej të cilave shfaqen në revistën Gazeta Letrare e Shteteve të Bashkuara.

Pas diplomimit, atij i ofrohet një vend si profesor i gjuhëve moderne në të njëjtin kolegj ku kishte mbaruar. Thuhet, por ndoshta është një histori e shpikur a posteriori, se Benjamin Orr, një nga anëtarët më të rëndësishëm të bordit të drejtorëve, ishte aq i impresionuar nga përkthimet e tij të Horacit sa ai vendosi të financojë një udhëtim në Evropë për të studiuar frëngjishten , Spanjisht dhe italisht. Cilado qoftë arsyeja, 19-vjeçari Longfellow u nis për turneun e tij evropian në maj 1826, në bordin e anijes Cadmus. Udhëtimi zgjat rreth tre vjet dhe i kushton babait rreth $ 2,604.24 në atë kohë. Ai viziton Francën, Spanjën, Italinë dhe Gjermaninë dhe pastaj, pas një pasazhi të ri në Francë, Angli. Ai u kthye në Shtetet e Bashkuara në mes të gushtit 1829. Në Madrid ai mori pjesë në Uashington Irving i cili e inkurajoi atë për të shkruar.

Më 27 gusht 1829 ai i shkroi rektorit të Kolegjit Bowdoin, duke e informuar atë se ai kishte hequr dorë nga funksioni i tij, sepse e konsideronte pagën që i ishte ofruar 600 dollarë “në disproporcion me detyrat e kërkuara”. Administratorët pastaj e rrisin ofertën në $ 800, plus një tjetër $ 100 për të plotësuar pozitën e bibliotekës një orë në ditë. [15] Gjatë viteve të tij të kolegjit, ai shkruan tekstet në frëngjisht, italisht dhe spanjisht, si dhe një revistë udhëtimi me titull Outre-Mer: Një pelegrinazh përtej detit, i botuar fillimisht me vazhdime, dhe më pas u botua në një botim të vetëm 1835.

Më 14 shtator 1831 u martua me Mary Storer Potter, një mike e fëmijërisë nga Portland. Çifti vendoset në Brunswick, por nuk është i kënaqur. Longfellow publikon disa vepra të frymëzuara nga Irving, duke përfshirë “Summer Indian” dhe “The Eagle Bald” në 1833.

Në dhjetor 1834, Longfellow mori një letër nga Josia Quincy III, drejtori i ri i Harvardit, i cili i ofroi atij Profesionin Smith të Gjuhëve Moderne, me kusht që ai kaloi të paktën një vit jashtë vendit. Në tetor 1835, gjatë udhëtimit, gruaja e tij ndërpreu muajin e gjashtë të shtatzënisë. Ajo nuk është pranuar në spital dhe më 29 nëntor 1835 vdes në moshën 22 vjeçare, pas disa javësh vuajtjeje. Longfellow balsamon trupin e saj që transportohet në Varrezat e Mount Auburn, pranë Bostonit. Tre vjet më vonë ai shkroi “Gjurmët e engjëjve” të frymëzuar nga historia e tyre e dashurisë. Pas disa vjetësh ai gjithashtu shkroi poezinë “Udhëtim i ndërprerë” për të shprehur dhimbjen e tij për humbjen.

Pas kthimit në Shtetet e Bashkuara në 1836, Longfellow filloi të jepte mësim në Harvard. Ai duhet të shkojë në Kembrixh për të jetuar pranë kampusit dhe më pas, në pranverën e vitit 1837, ai vendos në Shtëpinë e Craigie. Aktualisht shtëpia, e quajtur “Longfellow National Historic Site”, është shndërruar në një muze dhe mbrohet si një aset kulturor. Ndërtuar në 1759, ajo kishte qenë selia e Xhorxh Uashingtonit gjatë rrethimit të Bostonit në korrik 1775. [25] Banorët e tjerë të njohur ishin Jared Sparks, Edward Everett dhe Joseph Emerson Worcester. Longfellow filloi të botonte disa përmbledhje poetike, duke përfshirë Zërat e Natës në 1839 dhe Ballads dhe Poezi të Tjera në 1841. Kjo e fundit përfshin “Fshati i Farkëtarit” dhe “The Wreck of Hesperus”, e cila menjëherë u bë shumë popullore.

 

Longfellow fillon të tregojë interes për Frances “Fanny” Appleton, vajza e Nathan Appleton, një industrialist i pasur nga Bostoni. Në fillim vajza nuk është e interesuar, por Longfellow është shumë i vendosur. Ai shpesh e bën udhëtimin nga Harvardi në shtëpinë e saj në Boston në këmbë, duke kaluar nëpër Urën e Bostonit. Në vitin 1906 kjo urë u shkatërrua dhe u zëvendësua me një të re, e cila mori emrin e Ura Longfellow.

Gjatë udhtimit, Longfellow vazhdon të shkruajë dhe në vjeshtën e vitit 1839 botoi Hyperion, një libër për historinë e udhëtimeve që fliste për udhëtimet e tij jashtë vendit. Më 1843 ai gjithashtu botoi një komedi, The Spanish Student, i frymëzuar nga kujtimet e tij për udhëtimin në Spanjë në vitet 1920.

Më 10 maj 1843, pas shtatë vjetësh, Longfellow mori një letër nga Fanny e cila pranoi martesën. Shumë i ngazëllyer merr një karrocë dhe shkon në shtëpinë e saj për 90 minuta. Ata martohen së shpejti. Nathan Appleton blen Shtëpinë e Craigie për ta si një dhuratë dasmash. Ai do të kalojë pjesën tjetër të jetës së tij atje. kishin gjashtë fëmijë: Charles Appleton (1844-1893), Ernest Wadsworth (1845-1921), Fanny (1847-1848), Alice Mary (1850-1928), Edith (1853-1915) dhe Anne Allegra (1855- 1934). Edith martohet me Richard Henry Dana III, biri i poetit të famshëm Richard Henry Dana.

Më datën 9 korrik 1861, Fanny po i vendoste fije të flokëve të fëmijëve të saj në një zarf dhe më pas e mbylli me një vulë dylli ndërsa burri i saj po merrte një sy gjumë. Papritmas veshja e gruas kapi zjarr, ndonëse arsyeja e saktë ende nuk është e qartë: ndoshta për shkak të dyllit të nxehtë ose të një qiri të rrëshqitshëm. Longfellow, i zgjuar nga gjumi, nxitoi të ndihmonte gruan e tij dhe hodhi një qilim mbi të, por ai ishte shumë i vogël. Ai pastaj i mbuloi flakët me trupin e tij.  Të nesërmen në mëngjes, ajo vdiq. Longfellow, duke u përpjekur ta shpëtojë, e kishte djegur aq seriozisht fytyrën sa nuk mund të ndiqte funeralin. Plagët në fytyrë ishin kaq të rënda saqë ai ndaloi rruajtjen dhe që nga ai moment mjekra e tij u bë një shenjë dalluese.

Shkatërruar nga vdekja e gruas, Longfellow nuk e mori veten asnjëherë. Ai shprehu dhimbjen e tij në sonetin “Kryqi i Bore” (1879), i shkruar për të përkujtuar tragjedinë tetëmbëdhjetë vjet më vonë.

Longfellow ishte poeti më i njohur i kohës së tij. Ai ishte një figurë kaq e admiruar sa që ditëlindja e tij e shtatëdhjetë, më 1877, u festua si një festë kombëtare, me parada, fjalime dhe lexime të poezive të tij. Ai ishte bërë shkrimtari i parë i famshëm amerikan dhe ishte gjithashtu popullor në Evropë. Në vitin 1884 ai ishte shkrimtari i parë dhe i vetëm jo britanik që kishte një bust përkujtimor në Westminster Abbey.

Gjatë viteve, personaliteti i Longfellow është bërë pjesë e reputacionit të tij. Ai u paraqit si një shpirt poetik, i butë dhe i qetë, një imazh i përjetësuar nga vëllai i tij Samuell Longfellow, autor i biografisë që thekson pikërisht këto tri pika. Në realitet, jeta e Longfellowt ishte shumë më e vështirë se sa dukej. Ai vuajti nga nevralgjia, gjë që shkaktoi dhimbje të vazhdueshme dhe gjithashtu vuante shumë nga sytë. Ai ishte shumë i qetë dhe i rezervuar, në vitet e fundit ai u bë i famshëm për të qenë edhe jo social dhe për të shmangur largimin nga shtëpia.

Veprat

The Village Blacksmith, pagina 1 del manoscritto
  • Outre-Mer: A Pilgrimage Beyond the Sea (diario di viaggio) (1835)
  • Hyperion, a Romance (1839)
  • The Spanish Student. A Play in Three Acts (1843)
  • Evangeline o Un racconto dell’Acadia (poema epico) (1847)
  • Kavanagh: A Tale (1849)
  • The Golden Legend (poema) (1851)
  • The Song of Hiawatha (poemë epike) (1855)
  • The Children’s Hour (1860)
  • Household Poems (1865)
  • The New England Tragedies (1868)
  • The Divine Tragedy (1871)
  • Christus: A Mystery (1872)
  • Aftermath (poema) (1873)
  • The Reaper and the Flowers (unknown)
  • The Bell of Atri (da The Sicilian’s Tale) (1863-1872)

Poezi

  • Birds of Passage
  • Voices of the Night (1839)
  • Ballads and Other Poems (1841)
  • Poems on Slavery (1842)
  • The Belfry of Bruges and Other Poems (1845)
  • The Seaside and the Fireside (1850)
  • The Courtship of Miles Standish and Other Poems (1858)
  • Tales of a Wayside Inn (1863)
  • Flower-de-Luce (1867)
  • Three Books of Song (1872)
  • The Masque of Pandora and Other Poems (1875)
  • Kéramos and Other Poems (1878)
  • Ultima Thule (1880)
  • In the Harbor (1882)

Antologji e përkthime

  • Coplas de Don Jorge Manrique (1833)
  • The Waif ( 1845)
  • Poets and Poetry of Europe (1844)
  • Divina Commedia di Dante (1867)

Më 24 mars 1905 u nda nga jeta “babai” i fantashkencës Jules Verne

Jules Verne (shqiptimi : Zhyl Vern) (8 shkurt 1828 – 24 mars 1905) ishte një shkrimtar i njohur francez. Ai është konsideruar “babai” i fantashkencës. Është autori i dytë më i përkthyer i të gjitha kohërave, menjëherë pas Agatha Christie, me 4162 përkthime. Shpikjet e përshkruara në shumë prej librave të tij më të famshëm tashmë janë bërë realitet dhe veprat e tij kanë frymëzuar breza të terë krijuesish e shpikesish.

Biografia Zhyl Verni lindi në qytetin e Nantes, në Francën Perendimore. Ai ndoqi hapat e babait të tij dhe filloi studimet për drejtësi në Paris, por i ndërpreu ato për të filluar karrierën e tij si shkrimtar. Ai filloi të bashkëpunonte me botuesin Pierre-Jules Hetzel, i cili e ndihmoi Vernin të publikonte veprat e tij dhe i dha disa këshilla për fushën e letërsisë. Pas suksesit të librave të tij, Zhyl Verni fitoi popullaritet në gjithë botën. Ai u tërhoq nga jeta publike dhe bleu një shtëpi në Amien, një qytet i qetë bregdetar. Këtu ai filloi të rregullonte marrëdhëniet me disa nga anëtaret e familjes me të cilët s`kishte marrëdhënie të mira (përfshire dhe djalin e tij) si dhe u frymëzua për disa nga kryeveprat e tij. Zhyl Vern vdiq në Amien më 1905 dhe u varros në këtë qytet.

Titujt e veprave

Zhyl Vern ka shkruar 58 romane, por midis veprave të tij më të njohura përmenden :

Aventurat e tre anglezëve dhe tre rusëve në Afrikën Jugore
Gjarpëri i detit
“Pesë javë në balonë”
“Ishulli misterioz”
Rreth botës për 80 ditë
“20 mije mila nën det”
“Nga Toka në Hënë”
“Udhëtim në qendër të Tokës”
“Aventurat e kapitenit Hateras”
“Fari në fund të botës”
“Sfinksi i akujve”
“Bijtë e kapitenit Grant”
“Kapiteni pesëmbëdhjetëvjeçar”
“Dy vjet pushime”
“Aventurat e çuditshme të kapiten Antiferit”
“Mateo Sandorf”
“Mikel Strog”
“Piloti i anijeve të Danubit”
“Fshati ajror”
“Ndodhitë e një kinezi”
“Rrezja e gjelbert”
“Ylli jugor”
“Doktor Oksi”
“Kështjella në Karpate”
“Përplasja e anijes Xhonatan”
“Nje qytet lundrues”
“Vullkani i artë”
“Aventura e jashtëzakonshme e ekspeditës Barsak”
“Arkipelagu në flake”
“Mësymja e detit”
“Rrëmbimi i shpikësit”

“Dramë në Livoni”
“Udhëtaret e rinj”
“Shkolla e Robinsoneve”
“Dimërim në akull”
” 2 vite me pushime “