VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

(Video e jashtëzakonshme) Kur Regis Philbi dhe Kara DioGuardi e bija e ish Kongresmenit JoeDioguardi i tregojnë publikut rrënjët arbëreshe nga Greçi

By | July 26, 2020

Komentet

Lamtumirë Avni Mula! Përcillet për në banesën e fundit ikona e muzikës shqiptare (VIDEO)

Fatmira Nikolli

Me një marsh lamtumire dhe duartrokitje u përcoll për në banesën e fundit, Avni Mula, kompozitor, këngëtar dhe një nga themeluesit e traditës skenike të Operas.

Ai u shua të enjten pasdite në shtëpinë e tij, pranë dy vajzave, Adelina dhe Inva. Homazhet u mbajtën në hollin e Universitetit të Arteve, që pat shërbyer në fillesa si opera dhe skena e tij.

Miq fëmijërie, kolegë të 60 viteve karrierë dhe drejtues të institucionit, shpalosen gjithë kontributet e tij të pashlyeshme në artin me kompleks duke shënjuar majat e suksesit të tij. Mula do të prehet në Sharrë, duke lënë pas në përjetësi ‘Valsin e lumturisë’ dhe trashëgiminë e çmuar muzikore.

Intervistë e Këshilltarit Federal tek NZZ – Alain Berset: Ne nuk jemi në prag të katastrofës. Paniku nuk funksionon.

Në një intervistë për gazetën NZZ, Këshilltari Federal në lidhje me alarmin që kanë dhënë epidemiologët thotë se : “Shkencëtarët nuk e sundojnë Zvicrën”. “Nëse Këshilli Federal do të ishte i bindur se spitalet do të mbingarkohen brenda dhjetë ditësh, ai do të kishte vendosur të merrte masa më të rrepta këtë javë, thotë Ministri i Shëndetësisë Alain Berset.Ky do të ishte shansi i fundit për të parandaluar një bllokim të ri. Zvicra dhe ekonomia nuk mund t’i dorëzoheshin virusit.

“Ne e mundim Corona”, ju thatë në maj. A ishit shumë optimist atëherë?

Alain Berset: Shpresoj qe jo. Do ta shohim këtë gjatë javëve dhe muajve të ardhshëm. Me këtë fjali unë shpreha se ne tani dimë si të merremi me koronavirusin dhe si të mbrohemi. Kjo nuk ishte kështu në shkurt. Sigurisht, ne tani duhet ta implementojmë në mënyrë koherente.

“Dukej shumë mirë për një kohë të gjatë. Pastaj papritmas ndodhi shpejt, dhe tani situata në Zvicër është më e keqe se në çdo vend tjetër në Evropë. Çfarë shkoi keq?

Alain Berset: Situata ndryshoi në fillim të tetorit. Është ende një mister se çfarë ka ndodhur. Epidemiologët kanë shpjegime të caktuara, por pa përgjigje përfundimtare. Pati një ndryshim në mot në javën e fundit të shtatorit, njerëzit qëndruan më shumë brenda, ku rreziku i infektimit është më i madh. Ne mund të kemi kaluar një prag në atë kohë: Nëse shkalla e infeksionit është shumë e lartë pas një përhapje të caktuar të virusit, ajo përshpejtohet. Ajo që ka rëndësi nuk është motivi  se pse kemi hyrë në këtë situatë, por si reagojmë ndaj saj.

“A ka humbur Zvicra kontrollin e pandemisë?

Alain Berset: Unë nuk do ta thosha atë. Situata sigurisht që është shumë më e keqe sesa ishte një muaj më parë. Në të njëjtën kohë, kantonet kanë rritur shumë kapacitetet e tyre të gjurmimit të kontaktit; Vaud, për shembull, mund të gjurmojë 1000 raste në ditë me një qasje të re. Të mërkurën, Këshilli Federal mori gjithashtu masa të gjera që tejkalojnë gjithçka që do të kishim menduar të jetë e mundur vetëm disa muaj më parë.

“Sot Këshilli Federal kritikohet se ka bërë shumë pak.

Alain Berset: Jo nga të gjithë. Meqenëse ne dimë shumë më tepër për virusin sot, tani mund ta ndërmarrim këtë hap të ndërmjetëm dhe të shpresojmë se do të jetë e mjaftueshme. Përndryshe do të duhet të marrim përsëri masa që janë vërtet të dhimbshme. Ne duam ta parandalojmë atë.

Shkencëtarët paralajmëruan herët. Pse nuk reaguat më herët dhe më vendosmërisht ju dhe Këshilli Federal?

Alain Berset: Ne reaguam dhe ndoqëm planin që përgatitëm me kantone në verë. Kur kurba filloi të ngjitej, ne menjëherë filluam masa shtesë. Unë kam kontaktuar kantone në raste të ndryshme dhe i kam kërkuar që të veprojnë. Më 18 tetor, Këshilli Federal vendosi të shtrëngojë rregullat për herë të parë. Në javën në vijim, kantonet forcuan regjimet e tyre. Ne nuk jemi në prag të katastrofës. Paniku nuk funksionon.

“Epidemiologët thonë se ata duhet të ishte reaguar në gusht ose shtator kur numri i rasteve ishte edhe më i ulët. A i keni kapërcyer këto zhvillime me një farë gjumi ju dhe kantonet ?”

Alain Berset: Jo, pati një dyfishim të rasteve, por kjo ndodhi shumë ngadalë gjatë një muaji. Kjo kohë u zvogëlua shumë shpejt brënda një jave në tetor, duke habitur që të gjithë. Task forca shkencore më raportoi për herë të parë këtë rritje të shpejtë me 16 tetor. Vetëm dy ditë më vonë, Këshilli Federal vendosi ta shtrëngojë masat.

“Këshilli Federal ka urdhëruar shumë masa që vështirë se mund të zbatohen në jetën e përditshme, për shembull rregulloret për familjet. A ka kuptim nxjerrja e udhëzimeve të tilla?

Alain Berset: Po. Ne po japim sinjale të qarta. Njerëzit duan të dinë si të sillen në mënyrë që ta kalojmë mirë këtë pandemi. Kjo tregon në reagimet që marr. Është e qartë se jo të gjithë do të jenë dakord në përputhje me rregulloret. Por ne nuk do të kontrollojmë çdo familje. Ka edhe njerëz që shpejtojnë në autostradë me 180 kilometra në orë. Gjithmonë ka disa që nuk i ndjekin rregullat. Në valën e parë, shumica e tyre zbatuan rekomandimet shumë mirë.”

“Duket sikur Këshilli Federal do të vendosë rendin e arsyes të shëndoshë.

Alain Berset: Të gjithë në fakt dinë si të mbrohemi. Por tani çështja është që ne në fakt u përmbahemi këtyre sjelljeve. Ne nuk mund ta përshkruajmë thjesht këtë, duhet të bindim dhe të apelojmë. Funksionon vetëm nëse marrin pjesë të gjithë.

 

“A do të thotë kjo se koncepti i përgjegjësisë personale ka dështuar?”

Alain Berset: Jo Udhëzimet mund të zbatohen vetëm me përgjegjësi personale dhe me mendje të shëndoshë. Nuk është gjithmonë e lehtë, veçanërisht në zonën e familjes. Unë gjithashtu kam fëmijë në shtëpi dhe e shoh atë vetë.

“Këshilli Federal dhe qeveritë kantonale kanë marrë masa të shumta shtrënguese. Çfarë do të ndodhë në javët e ardhshme?

Alain Berset: Ne presim që kantonet të forcojnë më tej masat në zonën e tyre, varësisht nga situata. Një shembull: Qeveria federale vendos një kufi të sipërm prej 50 personash për ngjarjet. Disa kantone tashmë e kanë vendosur kufirin në 15 persona. Gjithashtu mund të ndalohen të gjitha eventet publike. Është e rëndësishme që ne të veprojmë në një mënyrë më të diferencuar rajonalisht sesa në Mars.

“Por sot virusi është përhapur në të gjitha kantonet.

Alain Berset: Ka akoma dallime të jashtëzakonshme. Për shembull, Valais ka një incidencë pesë herë më të madhe gjatë këtyre 14-ditëve në krahasim me kantonin Solothurn. Kjo mund të shihet në situatën në spitale, e cila është shumë më e tensionuar në Valais sesa në Solothurn.

“Shumë njerëz pyesin se edhe sa kohë duhet të përshtatemi me kufizimet e reja.”

Alain Berset: Vështirë të thuash. Për shkak se masat janë më pak drastike sesa në pranverë, mund të duhet më shumë kohë për të zvogëluar numrin e infeksioneve të reja. Është gjithashtu e rëndësishme për ne që të mund të parandalojmë një efekt yo-yo. Sidoqoftë, kjo do të thotë që masat do të qëndrojnë në fuqi për më gjatë. E kuptoj që jeta pa maskë është më komode. Por ndërhyrja në liri është shumë më e vogël se sa me ndalimin e tubimeve apo edhe një shtetrrethim, të cilin fatmirësisht nuk e kemi pasur kurrë. Në pranverë fola për një maratonë. Imazhi ishte më i saktë se sa prisja në atë kohë.

“Sipas Task Forcës shkencore, kufizimet duhet të qëndrojnë deri në pranverë. A është kjo realiste?”

Alain Berset: Kush e di . . . E kam zakon të mos bëj asnjë parashikim për këtë krizë. Pothuajse të gjithë ata që u përpoqën kishin gabim. Ne mbështetemi në fleksibilitetin dhe reagimin. Vazhdimisht të mësuarit, përshtatja dhe korrigjimi nëse është e nevojshme. Unë pres që situata të mbetet shumë e brishtë gjatë muajve të ardhshëm.

“A nuk duhet  të mendohen organizimet e mëdha familjare për  festimet për Krishtlindje?”

Alain Berset: Unë mund të them të njëjtën gjë përsëri e përsëri: Unë nuk e di, nuk e di. . . Unë vetë nuk kam plane të mëdha për Krishtlindje.

“Dhe pushime me skijim? Keni thënë së fundmi që keni bërë rezervimin.

Alain Berset: E vërtetë dhe shpresoj se mund të bëjmë ski. Për turizmin, është me rëndësi të madhe që ta marrim situatën më mirë nën kontroll.

“Task Forca ka llogaritur se do të duhen vetëm dy deri në tre javë derisa të gjitha vendet në njësitë e kujdesit intensiv të jenë zënë. A janë të mjaftueshme masat e marra nga qeveria federale dhe kantonet për të parandaluar mbingarkimin e spitaleve?”

Alain Berset: Unë mendoj kështu. Nëse kjo nuk është e mjaftueshme, ne kemi ende kohë për të vendosur për shtrëngim të mëtejshëm. Nëse ne në Këshillin Federal do të ishim të bindur që spitalet në të gjithë Zvicrën do të mbingarkoheshin për dhjetë ditë, ne do të kishim vendosur për masa edhe më të rrepta këtë javë.

“Nga kjo që thoni mund të lexohet se nuk u besoni plotësisht parashikimeve të shkencëtarëve.”

Alain Berset:Jo, shkencëtarët janë shumë të rëndësishëm për ne, ne jemi në kontakt të vazhdueshëm me ta, por ata nuk qeverisin Zvicrën. Vendimet politike merren nga të tjerët, nga Këshilli Federal dhe qeveritë kantonale. Në Këshillin Federal, ne gjithashtu marrim parasysh informacionin nga kantonet dhe spitalet dhe kështu marrim një situatë të përgjithshme. Spitalet tashmë kanë filluar zvogëlimin e ndërhyrjeve me zgjedhje. Kjo do të na kursejë kohë.”

“Këshilli Federal tani ka një afat prej rreth dhjetë ditësh. Nëse situata nuk stabilizohet, a do të vendosni përsëri mbyllje – lockdown të detyruar në shkallë të gjerë?

Alain Berset: Në një krizë nuk mund të përjashtojmë asnjë mundësi. Ne duhet të shohim nga java tjetër nëse masat aktuale janë efektive. Ne kemi një trend të mirë në zyrat prej shtëpisë, më pak njerëz janë duke lëvizur.

“A do të thotë kjo se po përballemi me shansin e fundit për të parandaluar një bllokim tjetër?

Alain Berset: Po. Nëse rritja e numrit të rasteve nuk ngadalësohet, duhet t’i përgjigjemi pyetjeve të pakëndshme. Ne jemi duke monitoruar nga afër situatën dhe kemi kohë të mjaftueshme për hapat e ardhshëm.

“Edhe nëse nuk ju pëlqen të bëni parashikime: Nëse Këshilli Federal e konsideron shtrëngimin e mëtejshëm të domosdoshëm, a do të jenë këto mbyllje të detyrueshme të dyqaneve dhe restoranteve përsëri?

Alain Berset: Ky është një skenar real nëse nuk mund ta marrim situatën nën kontroll me masat aktuale. Thjesht duhet të shihni se cilat ndërhyrje drastike janë duke u vendosur aktualisht në Gjermani, Belgjikë ose Francë. Dhe në të gjitha këto vende, përveç Belgjikës, numri i rasteve është më i ulët se në Zvicër.

“A mendoni se një hap kaq masiv do të fitonte shumicën? A mund ta përballojë Zvicra?

Alain Berset: Ajo që Zvicra dhe ekonomia e saj mund të përballonin edhe më pak do të ishte dorëzimi ndaj virusit. Ne duhet të mbrojmë popullatën.

“A nuk shqetësoheni nëse vendet e tjera me incidenca më të ulëta marrin një qasje shumë më të mprehtë?”

Alain Berset: Jo, çdo vend ka kulturën e vet politike. Sistemi ynë shëndetësor është i një standardi shumë të mirë. Në mars kishte një presion të madh mbi Këshillin Federal për të vendosur një shtetrrethim. Asokohe, gjithashtu, kemi vepruar më pak rigorozisht. Unë nuk jam duke e përjashtuar, jo madje është e qartë se ne gjithashtu bëjmë gabime. Ne nuk do të dimë nëse kemi vepruar si duhet deri në fund të pandemisë. Atëherë ne mund të bëjmë një vlerësim. Por atëherë ju lutem gjithashtu duhet të kemi kujdes të tashmen se është gjithmonë është më e lehtë në retrospektivë.

“Është përshtypja se Këshilli Federal dhe qeveritë kantonale po llogarisin konsiderata më ekonomike në valën e dytë dhe po peshojnë nëse masat janë më të dobishme apo sesa kushtojnë?

Alain Berset: Në mars pati një konflikt nëse shëndetit apo ekonomisë duhet t’i jepet një peshë më e madhe. Në ndërkohë është vërejtur se kjo nuk është një kontradiktë në terma. Ekziston një optimum ku bëni më të mirën për shëndetin dhe ekonominë tuaj. Ne i bazojmë masat tona në këtë.

 

“Masat e reja po shkaktojnë dëme ekonomike. Restoratorët thonë se ata preferojnë të kenë mbyllje të detyruar sesa detyrime e kërkesa të reja. A dëshiron shteti të shmangë pagesat e kompensimit?”

Alain Berset: Jo. Në Prill, industria e hotelierisë mbrojti me forcë hapjen e menjëhershme të restoranteve dhe bareve. Mbyllja e gjithçkaje tani nuk do të ishte gjë e mirë. Do të kishte megjithatë kosto fikse. Por një gjë është e qartë: rekomandimi për të punuar nga shtëpia, për shembull, dëmton më shumë disa restorante të caktuara. Ne kemi instrumente për të ndihmuar kompanitë e prekura. Këshilli Federal gjithashtu dëshiron të shkurtojë periudhën dhjetë-ditore të pritjes për tërheqjen e shtesave për kohë të shkurtër.”

“Si e perceptoni gjendjen shpirtërore të vendit sot krahasuar me valën e parë në pranverë?

Alain Berset: Ajo është ndryshe. Njerëzit janë të lodhur nga Corona, përfshirë edhe mua. Do të doja të lëvizja pa maskë ose të shkoja në një koncert. Por ne nuk kemi zgjidhje dhe duhet të mobilizohemi së bashku përmes kësaj krize dhe arsyes tonë të shëndoshë. Në mars, të gjitha forcat kryesore u bashkuan së bashku. Opinionet janë shumë më të ndryshme tani. Por unë nuk jam aq pesimist për situatën sa të tjerët. Ekziston ende një konsensus mjaft i gjerë se duhet të parandalojmë që spitalet të mbingarkohen – dhe atë pa përhapjen dhe mbylljen me forcë të bizneseve.”/Përktheu Elida Buçpapaj

Dibër: Humbin jetën një inxhinier dhe dy minatorë

Dy minatorë dhe një inxhinier i minierave u gjetën pa jetë mëngjesin e të enjtes në një prej galerive të minierës “Balgjaj” të Selishtës, në bashkinë e Dibrës.

Trupat e tyre u gjetën në thellësinë 100 metër të galerisë së minierës pas rreth 48 orësh kërkimi nga forcat e policisë vendore dhe një ekip i specializuar i avari -shpëtimit të minierave.

Policia bëri të ditur se, nga hetimet e paraprake, dyshohet se minatorët kanë humbur jetën si pasojë e asfiksisë nga gazrat në brendësi të galerisë. Burimet vendore bënë të ditur emrat e viktimave.

Ato janë inxhinier Ismail Hoxha, 62 vjeç dhe minatorët Fatos Cesku, 55 vjeç dhe Rruzhdi Rushiti 29 vjeç.

Në zonën veriore të Shqipërisë gjenden një numër i madh minierash të periudhës së komunizmit, shumica jashtë funksionit.

Disa prej tyre vazhdojnë të shfrytëzohen në mënyrë të paligjshme nga biznese dhe banorë vendas.

Edhe minierat që janë në funksion, në më të shumtën e rasteve, kanë mangësi në kushtet e sigurisë teknike, gjë që ka sjellë ndër vite humbjen e jetëve të shumë minatorëve.

zëri i amerikës

(Video) Ish Kongresmeni Joe DioGuardi u bë një urë lidhëse midis shqiptarëve dhe Presidentit George H W Bush (1984-1992) e djalit të tij Presidentit George W Bush (2000-2008) 

Voal.ch – E kanë harruar shqiptarët ?! Kaq shpejt i ka kapluar harresa ! Shumë keq nëse i harrojnë ata që i kanë shpëtuar nga rreziku i zhbërjes.

Një nga Ëngjëjt e kombit shqiptar është ish Kongresmeni Joe DioGuardi i cili u bë një urë midis Shqiptarëve dhe administratave Amerikane të drejtuara nga nënPresidenti dhe Presidenti George H W Bush (1984-1992) dhe administrata e birit të tij Presidentit Presidentit George W Bush (2000-2008), duke i kthyer edhe dy Presidentë të SHBA Ëngjëj të kombit shqiptar.

A ju kujtohet “Paralajmërimi i Krishtlindjeve” që Presidentit George HW Bush  i dha kasapit të Ballkanit Milosheviç ?

A ju kujtohet kur Presidenti George W Bush e deklaroi pavarësinë e Kosovës në mes të Tiranës më 10 qershorin e 2007 dhe pastaj do ta njihte shtetin e Kosovës më shkurtin e 2008!

Mos harroni!

voal.ch po ju sjell videon që ta shihni me sytë tuaj dhe sytë e mendjes!

 

 

 

Osmani: Bëhën përgatitje që Kosova të anëtarësohet në organizata të tjera ndërkombëtare

Kryetarja e Kuvendit të Kosovës, Vjosa Osmani, ka deklaruar se shtëpia ligjvënëse po bën përgatitje që vendi të anëtarësohet në organizata të tjera ndërkombëtare, pavarësisht se një gjë e tillë i ndalohet Kosovës me marrëveshjen e Washingtonit të arritur midis Kosovës dhe Serbisë më 4 shtator në SHBA, raporton Anadolu Agency (AA).

Pas mbledhjes së Kryesisë së Kuvendit, Osmani u pyet nga gazetarët se drejtë cilave organizata po punohet të anëtarësohet Kosova, por ajo nuk përmendi ndonjë organizatë, me arsyetimin se Serbia do të bënte përpjekje maksimale për pengesë në këtë aspekt.

“Nuk është as veprim i mençur dhe as i duhur nëse unë paraprakisht e bëj publike se për çfarë organizate ndërkombëtare po bëj përgatitje, sepse kjo vetëm do t’i mundësonte Serbisë angazhim maksimal që ta parandalonte një gjë të tillë. Por ajo që e kam thënë atë ditë në Kuvend është se Kuvendi i Kosovës do të vlerësojë se ku është momentumi më i mirë dhe ne tani jemi në proces të vlerësimit, sepse për organizata ndërkombëtare nuk mjafton vetëm të dërgohet një letër, por duhet të bëhen përgatitjet e nevojshme, të vlerësohet momentumi për organizata specifike dhe siç e dini Kuvendi tashmë është pjesë e një numri të organizatave ndërkombëtare parlamentare, por janë edhe disa të tjera tejet të rëndësishme në të cilat ne duhet të bëjmë hapa përpara”, deklaroi Osmani.

Javën e kaluar, në një interpelancë të kryeministrit të thirrur nga opozita në Kuvend, kryetarja Osmani doli kundër idesë së miratuar nga kryeministri Avdullah Hoti në SHBA që Kosova të pauzojë për 1 vit në anëtarësimin në organizata ndërkombëtare.

“Do të aplikojmë së shpejti, në njërën nga organizatat për të cilën shohim që ka momentum”, tha Osmani në seancën e 21 tetorit.

Për këtë çështje, ditë më parë Qeveria e Kosovës ka miratuar planin e zbatimit të marrëveshjes së Washingtonit, ku ndër të tjera, përmes një qarkoreje Ministria e Punëve të Jashtme dhe e Diasporës “obligon të gjitha institucionet që t’i tërheqin aplikimet për një afat 1 vjeçar”.

Kryeparlamentarja Osmani në konferencë për media foli edhe për Projektligjin për Rimëkëmbje Ekonomike, i cili është miratuar në lexim të parë, ndërsa tha se është në shqyrtim dhe brenda afatit ligjor.

Kryesia e Kuvendit të Kosovës ka vendosur që këtë të enjte, më 29 tetor, të mbahet vazhdimi i seancës së kaluar për të cilën nuk ka pasur kuorum, si dhe një tjetër seancë e re me të tjera pika të rendit të ditës.

Fillon llogaritja dimërore e kohës

Në orën tre pas mesnate fillon llogaritja dimërore e kohës me çka akrepat do të kthehen një orë prapa nga ora 03:00 në orën 02:00.

Parlamenti Evropian në mars të vitit të kaluar votoi për heqjen e ndërrimit të kohës sezonale nga viti 2021 ndërsa vendet anëtare të Bashkimit Evropian duhet të vendosin nëse do të zbatojnë llogaritjen e përhershme dimërore apo verore të kohës.

Ndryshimi i kohës në Evropën Perëndimore u vendos në fillim të viteve 1970 me arsyetimin se me atë zgjatet dita, mundësohet kursimi i energjisë elektrike, rritet produktiviteti, përmirësohet përshtatja e njerëzve dhe dita e punës bëhet më efikase.

Kalimi nga llogaritja verore në llogaritjen dimërore të kohës për herë të parë u vu re në vitin 1916 në vendet e Evropës Veriore dhe deri tani është vendosur në rreth 70 vende, kryesisht në hemisferën veriore. aa

Hap dyert shtëpia muzé e poetit kombëtar Gjergj Fishta

Falë një investimi prej 5.5 milionë lekësh nga Ministria e Kulturës, shtëpia e At Gjergj Fishtës në fshatin Fishtë është shndërruar në një muze që rrit atraksionin turistik në të gjithë zonën. Shtëpia e rinovuar u përurua ditën e sotme gjatë një vizite të Kryeministrit Rama.

Objekti i rikthyer në identitet është shtëpia ku autori i “Lahutës së Malësisë”, një prej penave dhe Rilindasve më të shkëlqyer që ka nxjerrë Shqipëria kaloi vitet e tij të rinisë. Për hërë të parë, shtëpia u shpall monument kulture në vitin 2008, por asnjëherë në të nuk ishte vënë dorë, duke bërë që ajo të degradonte deri në pikën që të rrezikonte shkatërrimin e plotë.Për fat të keq, shtëpia ku Ati lindi tashmë nuk ekziston më. Godina u shpall monument kulture në vitin 1991, por në 1994-n u shemb përfundimisht. Në atë vend mendohet të ngrihet një shesh dhe një monument përkujtimor për veprën dhe jetën e Gjergj Fishtës.

Rindërtimi i shtëpisë ku Fishta kaloi fëmijërinë e tij është vetëm një ndër hallkat e projektit “Gjurmët Fishtiane”, që synon të nxjerrë nga harresa të gjithë vendet ku Rilindasi kaloi etapat e jetës së tij. Midis ndërhyrjeve të studiuara është famullia e Troshanit, vendi ku u zbulua në moshën 6-vjeçare talenti i tij i jashtëzakonshëm dhe shkolla françeskane në Shkodër, aty ku Gjergji mori formimin e tij të parë. Një fond i posaçëm pritet t’i dedikohet restaurimit dhe pasurimit të bibliotekës brenda Kuvendit dedikuar figurës së Fishtës.

Një tjetër gjurmë fishtiane është Kuvendi i Troshanit, i inauguruar në vitin 1882, vendi ku Ati kthye në vendlindje si mësimdhënës. Brenda Kuvendi të Troshanit, i shpallur monument kulture shumë vonë, vetëm në vitin 2017, mendohet të krijohet një kënd unik dedikuar Fishtës. Një tjetër propozim i përket restaurimit dhe muzealizimit të selisë së shoqërisë “Bashkimi”, që bashkoi së bashku me Fishtën edhe personalitete të shkëlqyera si Luigj Gurakuqi, Dom Ndoc Nikaj, Atë Ambroz Marlaska, Franc Baron Nopça, etj.

Në shoqërinë “Bashkimi”, Fishta mori pjesë aktivisht në të gjithë botimet e shoqërisë, duke nisur nga Abetarja, librat e këndimit dhe deri tek përpilimi i një fjalori të vyer të gjuhës shqipe. Shndërrimi në muze i kësaj godine, aktualisht gjysmë të rrënuar, në lagjen Sarreq të Shkodrës do t’i shtonte pas Marubit një tjetër muzeum me shumë vlera Shkodrës.

Të tjerë objekte ku mendohet të ndërhyhet për t’u përkujtuar jeta dhe vepra e Gjergj Fishtës janë Kisha famullitare e Dom Lleshit – Zoja Nunciatë, në Lezhë si dhe Kisha famullitare e Gomsiqes. Ekziston gjithashtu një propozim për të krijuar një kënd të ri dedikuar Fishtës edhe në godinën ku u mbajt Kongresi i Manastirit, në Maqedoni dhe ku Fishta, si përfaqësues i shoqërisë “Bashkimi” ligjëroi në mbështetje të një alfabeti latin.

Paralelisht, Ministria e Kulturës ka parashtruar edhe disa propozime të tjera, si ai për ngritjen e një faqe dixhitale që të përkujtojë jetën dhe krijimtarinë e At Gjergj Fishtës, nritja e një memoriali të bashkëjetesës fetare në Shkodër dhe në Tiranë, ku të citohen fjalët e Papa Françeskut në vizitën e tij në Shqipëri, kur tha se: “Në Shqipëri nuk ka bashkëjetesë fetare, por vëllazëri fetare” dhe ngritja e një busti në “Villa Borghese” në Romë, krahas autorëve të tjerë të famshëm si Gëte. Fshati Fishtë është gjithashtu një ndër përfituesit e programit të “100 fshatrave” turistikë. Këto do të ishin të paplota, nëse edhe fshati Fishtë nuk do t’i nënshtrohej një ndërhyrje të plotë dhe të gjithëanshme, si pjesë e projektit të “100 fshatrave”.

Shqipëri: Shqetësim largimi i fëmijëve dhe të rinjve si azilkërkues në BE

Në Shqipëri vijon të mbetet shqetësim fenomeni i azilkërkuesve në vendet e BE. Studiuesit shqiptarë, duke iu referuar të dhënave të Eurostatit, shohin me alarm largimin e të rinjve dhe të miturve. Analistët rendisin si shkaqe kushtet ekonomike dhe mungesën e së ardhmes për fëmijët. Autoritetet zyrtare thonë se e kanë të pamundur të ndalojnë largimin e fëmijëve të mitur pasi ata shoqërohen nga prindërit, ndërsa thonë se për të rinjtë kanë miratuar disa politika të reja punësimi. E megjithatë ata pranojnë se Shqipëria ende nuk i ka potencialet e pagesave si vendet e BE.

Kërkesat për azil kulmuan me 70 mijë në vitin 2015, ndërsa më pas vazhduan të ruajnë një mesatare prej 25 mijë kërkesash në vit. Studiuesit vënë re bazuar në të dhënat e publikuara nga Eurostat, se në vitin 2019, pati një rritje të lehtë me 5% të kërkesave për azil. Ajo që përbën sot shqetësim për ta, lidhet me grupmoshën e azilkërkuesve, ku dominojnë të rinjtë nën 34 vjeç me 78% të totalit të kërkesave dhe minorenët nën 14 vjec me 22% ose afro 6 mijë.

“Në 10 vitet e fundit sipas të dhënave të Eurostat të përpunuara sipas grupmoshave janë larguar si azilkërkues rreth 57 mijë fëmijë nën 14 vjec. Shifër e frikshme. Është gati e pabesueshme, se si prindërit janë kaq të dëshpëruar sa jani gati të nisin fëmijët vetëm rrugëve të Europës”- shprehet për Zërin e Amerikës Ornela Liperi, Kryeredaktore e Revistës “Monitor”.

Autoritetet thonë se e kanë të pamundur të parandalojnë largimin e fëmijëve sepse ata shoqërohen nga prindërit apo të afërm të tjerë dhe s’mund të pikasen nga punonjësit gjatë kalimit të kufirit. Përgjegjësia penale ndaj prindërve sipas zyrtarëve nuk është aplikuar, sepse fëmijët nuk janë shpallur me vendim gjykate të braktisur dhe se sipas ligjit ata konsiderohen të shoqëruar nga prindërit. Sipas agjensisë shtetërore të mbrojtjes së fëmijëve për 2019-ën janë rivlerësuar 111 raste dhe janë riatdhesuar 77 fëmijë, të cilët janë dorëzuar në familje. Arsyet që deklarojnë fëmijët kur kërkojnë azil kryesisht janë ekonomike, ndërkohë për autoritetet shqetësim mbetet siguria e tyre.

“Fëmijët nuk janë ndjerë mirë kur kanë ikur. Është rrezikshmëria shumë e lartë. Mund të rekrutohen nga grupe kriminale. Është e vështirë për ta dhe kur rikthehen, sepse u duket se kanë humbur shpresën. Nga të dhënat kemi fëmijë adoleshentë që janë rikthyer dhe kanë probleme të mëdha të shëndetit mendor. Mund të jenë dhe abuzues të substancave narkotike. Janë shumë probleme komplekse me të cilat fëmijët emigrantë përballen atje”- thotë për Zërin e Amerikës Alma Tandili, Drejtoreshë e Agjensisë Shtetërore për të Drejtat dhe Mbrojtjen e Fëmijës.

Drejtori ekzekutiv i qendrës për të drejtat e fëmijëve në Shqipëri Altin Hazizaj se prej vitesh në Shqipëri kujdesi ndaj fëmijëve mungon. Ai e konsideron të papranueshëm realitetin e fëmijëve azilkërkues.

“ Është më shumë një sinjal alarmi për qeverinë shqiptare. Është një sinjal alarmi për të gjithë kryetarët e bashkive, sepse janë këta përsona përgjegjës se pse sot fëmijët shqiptarë duan të largohen nga vendi i tyre, pse sot fëmijët shqiptarë nuk shohin asnjë të ardhme të mirë jetese në shtetin e tyre”- thotë për Zërin e Amerikës Altin Hazizaj, Drejtor ekzekutiv i Qendrës për të drejtat e fëmijëve në Shqipëri.

Një prej shqetësimeve kryesore për analistët mbetet dhe shifra e lartë e të rinjve azilkërkues. 78% e 25 mijë azilkërkuesve për vitin 2019 janë nën moshën 34 vjeç. Viktor Tafa aktualisht azilkërkues në Francë, thotë së ishin arsyet e forta ekonomike që e detyruan të largohet.

“Kam bërë lloj lloj punësh në Shqipëri. Nuk mbaj mend sa punë kam bërë, po më të ardhura shumë të pakta. Siç dihet pagat në Shqipëri janë të ulëta. Çfarë mund të bësh me 10 mijë apo 7 mijë lekë të vjetra në ditë që merrja. A mbahet familja me tre vetë, në një shtëpi me qera më këto pagesa. Si mund t’ja dilja unë. Si mund të mbaja familjen”- shprehet për Zërin e Amerikës Viktor Tafa, azilkërkues në Francë.

Studiuesja Nevila Xhindi mbështetet në disa të dhëna të BB kur thotë se 30% e shqiptarëve jetojnë në nivelin e varfërisë dhe se 50% e kësaj kategorie jeton në varfëri ekstreme. Shqetësim për të mbetet largimi nga vendi i të rinjve që përballen me pamundësinë e punësimit.

“61% thotë Banka Botërore e moshës 22 deri 29 vjeç janë larguar. Vendit i është larguar energjia, i është larguar mendja. I është larguar ekonomisë shqiptare konsumatori. Të mos harrojmë që të rinjtë janë konsumatorët më të rëndësishëm të shoqërisë shqiptare. Janë larguar ata që do japin taksa. Ajo që e ndjen më fuqishëm është jo vetëm familja shqiptare, pra në terma demografikë sigurisht largimi i të rinjve e dëmton popullsinë e ardhshme të këtij vendi. Por në terma ekonomikë është dërrmuese”- shprehet për Zërin e Amerikës Nevila Xhindi, studiuese, Pedagoge në Universitetin Mesdhetar të Shqipërisë.

Autoritetet e pranojnë se Shqipëria nuk i ka potencialet e pagesave si vendet e BE, dhe shtojnë se janë hartuar disa politika punësimi për të rinjtë, sic janë paketat e nxitjes për bizneset që punësojnë të

sapodiplomuar, programe vetëpunësimi për që rinj që kanë ide novatore, apo dhe rritja e shërbimeve të ndërmjetësimit në zyrat e punës. Sipas Instat punësimi për grupmoshën 15-34 vjec është rritur afërsisht në 5 vite nga 38 në 50%. E megjithatë trendin në rritje të largimit të të rinjve nga vendi zyrtarët e shohin se pjesë lëvizjes së lirë.

“Ne besojmë dhe shohim që në të gjitha modelet e vendeve të Europës lëvizja e lirë e tregut është si të thuash në thelb të Europës së bashkuar. Pra nuk mund të themi se është gabim lëvizja. Ajo që ne duhet të bëjmë është përgatitja e të rinjve mirë, shkollat profesionale të kualifikuara, edukim cilësor, trajnime të mira, përgatitje për tregun e punës me të gjitha aftësitë që kërkon tregu sot, me qëllim që çdo individ që është i pajisur me këto aftësi mund të gjejë veten dhe në tregun kombëtar dhe në atë ndërkombëtar dhe mund të marrë atë pagesë që ai do donte të merrte”- tha për Zërin e Amerikës Elira Demiraj, Agjensia Kombëtare për Punësim dhe Aftësim.

Analistët mendojnë se politikat e keqeversjes ndër vite e kanë e zbehur rolin e meritokracisë, dhe kanë forcuar punësimet partiake. Programet në shkolla në raport me tregun e punës mbeten ende të pabalancuara. Dhe për një vend si Shqipëria ku shifrat e rritjes ekonomike janë të ulëta, dhe borxhi publik i lartë, punësimi i të rinjve do të vazhdojë të mbetet një nga hallkat më të dobëta ndërkohë që kjo situatë rëndohet edhe më shumë nga kriza që po shkakton Pandemia e Kovid 19.

Gazetaria Investigative, BE i akordon çmimin e parë gazetares së News24, Klodiana Lala

TIRANË

Bashkimi Europian i ka akorduar çmimin e parë për gazetarinë investigative për vitin 2019 gazetares së News24, Klodiana Lala për shkrimin ‘Roli i krimit të organizuar në blerjen e votave’. Vlerësimi i gazetares Lala, nga Bashkimi Europian  u bë nga një juri e pavarur që përbëhej nga Albana Kasapi, kryetarja e jurisë e cila punon për BBC, Enver Robelli dhe Elira Çanga.

“Cmimin e parë juria ja ka dhënë Klodiana Lalës për “Përgjimet zbulojnë rolin e krimit të organizuar në blerjen e votave”. Ky cmim i jepet gazetares për një investigim të kujdesshëm,verifikim të fakteve dhe vendosmëri për të hedhur dritë mbi një fenomen të pranishëm në shoqërinë shqiptare por që rrallë është verifikuar tërësisht. Puna e guximshme e Klodianës dhe verifikimi i burimeve e bëjnë këtë artikull të besueshëm dhe me ndikim në shoqërinë shqiptare.” -u shpreh Kasapi.

Gazetarja Klodiana Lala e cilëson një motovim marrjen e këtij çmimi për të cilin thotë se nuk do të ndalet së kryeri investigime të tjera.

“Besoj që ne si gazetarë kemi detyrën të jemi cdo ditë në kërkim të fakteve, provave dhe të ngjarjeve të cilat institucionet përpiqen t’i fshehin. Unë kam bërë minimumin e asaj që do duhet të bëja dhe ky çmim më motivon për të bërë edhe më shumë në të ardhmen.”- u shpreh Lala.

 

Duke u ndalur tek ligji antishpifje zv.shefi i seksionit politik, ekonomik dhe i informacionit në Bashkimin Europian tha se duhet të kishte konsultime më të gjera me grupet e interest për këtë ligj.

“Ne po ashtu jemi shprehur qartë përsa I përket ligjit të medias antishpifje kemi qënë shumë të qartë për faktin që duhet të kishte konsultime të gjëra me shoqata të ndryshme po ashtu ne kemi qënë shumë të qartë edhe për komisionin e venecias edhe për efektin. Përvec këtyre ne kemi parë edhe të gjithë zhvillimet në shqipëri përgjatë këtij vitit i kemi pasqyruar këto edhe në raportin tonë, pasqyrime këto që kanë të bëjnë me kërcenimet apo intimidimet që ju janë bërë gazetarëve kjo gjithmonë përsa i përket protestave të ndryshme që janë bërë në Shqipëri.”- tha Gamber

Bashkimi Europian i akordoi çmimin e dytë për gazetari investigative Merxhan Dacit nga ‘Faktoje.al’ dhe çmimin e tretë Andi Malasit nga Top Channel.

20 Tetor 2020 Presidenti Meta çmon poeten e shquar Zhuliana Jorganxhi me Titullin e lartë “Mjeshtër i Madh”

Me anë të një ceremonie solemne, Presidenti i Republikës, Sh.T.Z. Ilir Meta çmoi sot poeten e shquar Zhuliana Jorganxhi me Titullin “Mjeshtër i Madh”, me motivacionin: “Me mirënjohje ndaj punës së çmuar si artiste e fjalës shqipe; për krijimtarinë e saj të begatë me përkushtim dhe atdhetarizëm për këngët shqiptare, duke dhënë shembullin si frymëzuese dhe pararendëse e një brezi të mrekullueshëm krijuesish. Në vlerësim të veprës si intelektuale e vijës së parë, e cila përmes mesazheve dhe kumteve të saj, ndihmoi në veçanti për emancipimin e gruas dhe rinisë shqiptare”.

Në fjalën e Tij drejtuar artistëve, personaliteve të artit dhe kulturës dhe familjarëve të poetes Jorganxhi, Presidenti i Republikës u shpreh:

“Të nderuar personalitete të artit e kulturës, të nderuar familjarë, të nderuar pjesëmarrës!

Jam i lumtur që ndodhemi sot, së bashku, për të vlerësuar një personalitet të shquar të letërsisë dhe artit shqiptar, poeten e mirënjohur Zhuliana Jorganxhi.

Ky aktivitet në kuadër të nismës “Artistët Shqiptarë në Presidencë”, është një nismë që shërben për të vlerësuar dhe lartësuar punën dhe kontributin e jashtëzakonshëm të artistëve tanë në fushën e artit dhe të kulturës.

Thuhet që arti i kapërcen kohërat dhe kjo shprehje gjen kuptim të plotë në veprimtarinë e poetes Zhuliana Jorganxhi, që vazhdon të mbetet edhe pas më shumë se 50 vitesh, një nga emrat më të rëndësishëm të shkollës shqiptare të këngës dhe të poezisë.

E lindur në qytetin e Korçës, në një familje me tradita të hershme patriotike dhe muzikore, Zhuliana Jorganxhi u rrit mes muzikës dhe poetikës së këngëve korçare, duke ndjekur natyrshëm rrugën e artit.

Aktiviteti i saj letrar fillon që në moshë të hershme dhe poezitë e saj shohin dritën e botimit kur ajo ishte vetëm 17 vjeç.

Por, ajo çka e bëri Zhuliana Jorganxhi të quhet “Mbretëreshë e këngës shqiptare” është kontributi i jashtëzakonshëm në fushën e teksteve të këngës shqipe.

Me thjeshtësinë, ëmbëlsinë dhe ndenjën e thellë, vargjet e krijuara nga Zhuliana kanë marrë madhështi dhe përjetësi.

Të gjithë ne jemi rritur duke dëgjuar emrin e saj si autore e teksteve të këngëve të festivaleve tona kombëtare, e lidhur kjo ngushtësisht me emrat e kompozitorëve dhe këngëtarëve më të shquar shqiptar.

Fjala e shkruar prej saj i ka dhënë vlerë muzikës dhe forcë tingullit, duke hyrë thellë në shpirtin e dëgjuesve. Zhuliana është një poete me ndjeshmëri të lartë jo vetëm shpirtërore, por edhe shoqërore.

Në vargjet e Zhulianës kanë zënë vend ngjarje të rëndësishme historike, momente të vështira të kaluara nga populli ynë, por edhe dashuria dhe miqësia.

Zhuliana Jorganxhi është jo vetëm poete e mirënjohur, mjeshtre e vargut poetik, por edhe një intelekuale e angazhuar, veçanërisht në mbrojtje të kauzave të fëmijëve pa familje dhe pa kujdes prindëror.

Personaliteti njerëzor, thjeshtësia, ngrohtësia shpirtërore dhe humanizmi i saj transmetohen si në krijimtarinë poetike dhe në veprimtarinë e saj si aktiviste e shoqërisë civile, duke na dhënë figurën jo vetëm të një artisti të jashtëzakonshëm, por edhe të një gruaje të jashtëzakonshme.

Për kontributin e madh për këngën shqipe, për përkushtimin dhe atdhetarizmin e saj, dhe për angazhimin e saj si intelektuale e vijës së pare, është kënaqësi të nderojmë sot zonjën Zhuliana Jorganxhi me Titullin e lartë ‘Mjeshtër i Madh’.

Faleminderit!”

Intervista e plotë – Jusuf Buxhovi tregon si duhet të themelohet Asociacioni, ‘godet’ rëndë politikanët e Kosovës

Gjatë javës së kaluar, Emisari special i Bashkimit Evropian për dialogun Miroslav Lajçak, gjatë vizitës në Kosovë deklaroi se nuk do të ketë një marrëveshje finale ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, pa përfshirjen e Asociacionit të Komunave serbe.

“Nëse nuk ka vullnet për marrëveshje, nuk do të ketë marrëveshje. Nëse nuk ka marrëveshje nuk ka normalizim e nuk do të ketë marrëveshje pa asociacion. Ne nuk kërkojmë ta rihapin tekstin, por vetëm të implementojnë atë çka është nënshkruar. Gjithçka çka është dakorduar, duhet të implementohet”, tha Lajçak.

E në Serbi Lajçak shkoi edhe më larg. Ai kërkoi që Kosova ta ndryshojë Kushtetutën e vendit, në mënyrë që të mundësohet formimi i Asociacionit të Komunave serbe.

“Dhe askush nuk tha që ishte e pamundur, Kushtetuta nuk është Bibla. Nëse biem dakord për çështje serioze, atëherë sigurisht që duhet të pasqyrohet në Kushtetutë”, deklaroi Lajçak midis Beogradi.

Lidhur me atë se a duhet të formohet Asociacioni i Komunave serbe në Kosovë, në një intervistë ekskluzive për gazetën “Bota sot”, ka folur historiani i njohur, Jusuf Buxhovi.

Sipas tij, Asociacioni është çështje kushtetuese dhe duhet të themelohet pa kompetenca ekzekutive.

Historiani Jusuf Buxhovi, vlerëson se Lajçaku nuk i ka krijuar problemet me të cilat sot po ballafaqohet Kosova në raport me Beogradin, por politikanët e papërgjegjshëm të Kosovës që kanë hyrë në pazare të ndryshme me Serbinë në dëm të sovranitetit të Kosovës! Buxhovi, thekson se Kushtetuta nuk është Bibel, e as të anatemohen ata që kërkojnë ndryshimin e saj, por duhet që të respektohen procedurat demokratike-parlamentare që e mundësojnë atë.

Intervista e plotë:

“Bota sot”: Emisari special i Bashkimit Evropian për dialogun Miroslav Lajçak, gjatë vizitës në Kosovë deklaroi se nuk do të ketë një marrëveshje finale ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, pa përfshirjen e Asociacionit të Komunave serbe. “Nëse nuk ka vullnet për marrëveshje, nuk do të ketë marrëveshje. Nëse nuk ka marrëveshje nuk ka normalizim e nuk do të ketë marrëveshje pa asociacion”. Si e shihni ju këtë?

Buxhovi: Asociacioni i komunave është çështje kushtetuese. Është futur në saje të kompromiseve të Pakos së Ahtisarit. Kjo as që duhet të diskutohet, pos të zbatohet. Nga viti 2010 kur Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë e Hagës (GJND), shpalljen e pavarësisë e ka deklaruar në përputhje me të drejtën ndërkombëtare, është deshtë që Kosova, t’i përmbush edhe obligimet kushtetuese. Pra, është deshtë që çështjen e asociacionit ta trajtojë me prioritet dhe ta themelojë siç shkruan në kushtetutë – pa kompetenca ekzekutive. Po qe se kjo do të bëhej, e është dashtë bërë, atëherë sot nuk do t’i kishim problemet që i kemi dhe as nuk do të kishim debatet “e nxehta”, rreth atyre që u thanë nga Lajçaku dhe të tjerat që pritet të thuhen edhe më tutje për t’u thurur gjithfarë teori “konspirative” që gjoja Kosovës po i vinë nga jashtë dhe të ngjashme me të cilat fajtorët e kësaj gjendje, ata që nënshkruan marrëveshjet e vitit 2013 dhe2015, hudhin topin gjetiu dhe madje kthehen edhe në “gardien” të sovranitetit të Kosovës, kur dihet se atë e kanë rrezikuar dhe po e rrezikojnë nga të gjitha anët, veprim ky, që për fat të keq, u ratifikuan edhe në Parlamentin e Kosovës! Është e çuditshme se diskursi i “rrezikimit të sovranitetit nga jashtë”, vazhdon të mbllaçitet nga pjesa më e madhe e klasës politike si dhe mediumet, që madje edhe bëjnë sondazhe “të armiqësisë”, ndërkohë që harrohet se Gjykata Kushtetuese e Kosovës, shumë nga nenet e këtyre marrëveshjeve i shpalli antikushtetuese, me çka çështja është deshtë të kthehet te pika zero dhe nënshkruesit të vihen para përgjegjësisë politike dhe juridike. Ndaj, nuk është e habitshme, që të tillët, kanë vazhduar me avazin e prapaskenave në dëm të sovranitetit të shtetit të Kosovës, që e pamë gjatë këtyre dy-tri viteve të fundit, që për pikënisje kishte veprimet antikushtetuese të Presidentit të Kosovës, po edhe përkrahësve të tij të shumtë nga radhët e politikanjve të korruptuar dhe të shantazhuar në forma të ndryshme, të cilave iu desh edhe ndërhyrja ndërkombëtare (ajo amerikane) që të ndërpriten.

“Bota sot”: Lajçaku tha se ne nuk kërkojmë ta rihapin tekstin, por vetëm të implementojnë atë çka është nënshkruar. Gjithçka çka është dakorduar, duhet të implementohet”.Mos do të thotë kjo që të implementohen marrëveshjet e vitit 2013 dhe 2015, që Gjykata Kushtetuese i ka shpallur antikushtetuese?

Jusuf Buxhovi: Lajçaku nuk tha ndonjë të pavërtetë dhe nuk shpifi gjë. Përkundrazi, tha se duhet të implementohen ato që janë nënshkruar dhe ratifikuar në Parlamentin e Kosovës. Dhe, kur shikohet teksti i nënshkruar, theksohet edhe çështja e implementimit juridik të marrëveshjeve, që është fare e natyrshme. Por, implementimi juridik, që ka të bëjë pakon e infrastrukturës juridike që kërkon statusi i asociacionit siç e parasheh kushtetua e Kosovës, ka munguar dhe mungon. Me sa di, Qeveria e Kosovës dhe komisionet parlamentare, përkundër ndonjë deklarimi se po punojnë diçka, ende nuk kanë dalë me versionin zyrtar të statusit të asociacionit para Kuvendit të Kosovës me çka do t’i hapeshin dyert themelimit të asociacionit. Me këtë veprim, shteti i Kosovës do të përmbushte obligimet kushtetuese dhe do të krijonte rrethana normale për integrimin e pakicës serbe në sistemin juridik dhe kushtetues të Kosovës. Në vend të kësaj, ne kemi lojërat politike si dhe prapaskenat e ndryshme në relacionet Prishtinë-Beograd, që një detyrim kushtetues e kanë kthyer në objekt të manipulimeve dhe pazareve politike, që si u pa në marrëveshjet e vitit 2013 dhe 2015, Serbisë i mundësuan implikim të drejtpërdrejt politik në çështjet e sovranitetit të vendit. Andaj, Lajçaku i është referuar këtyre marrëveshjeve të ratifikuara në Parlamentin e Kosovës. Natyrisht se ai këtë e ka bërë, ngaqë nuk ka marrë përgjigjen e duhur se pjesët e marrëveshjes nga Gjykata Kushtetutës janë shpallur antikushtetuese dhe as që i është parashtruar teksti i ndonjë statusi të asociacionit që është dashtë të hartohet në përputhje me vendimin e Gjykatës Kushtetuese.

“Bota sot”: E në Serbi Lajçak shkoi edhe më larg. Ai kërkoi që Kosova ta ndryshojë Kushtetutën e vendit, në mënyrë që të mundësohet formimi i Asociacionit të Komunave serbe. “Dhe askush nuk tha që ishte e pamundur, Kushtetuta nuk është Bibla. Nëse biem dakord për çështje serioze, atëherë sigurisht që duhet të pasqyrohet në Kushtetutë”. Si e shihni ju këtë dhe a përbën kjo një rrezik për Kosovën?

Buxhovi: Ato që deklaroi Lajçak në Beograd, u interpretuan në mënyra të ndryshme në Prishtinë dhe në Beograd, të shumtën si “fajësime” dhe “shfajësime”, gjë që doli se shumë nga ato deklarata nuk ishin autentike, por pjesë e opinioneve të arrnuara. Sidoqoftë, harrohet ose anashkalohet qëllimisht fakti se ai iu referua marrëveshjeve të nënshkruara, të ratifikuara nga parlamenti i Kosovës me dy të tretat e votave, gjë që Kosovën e fut në obligim ndërkombëtar. Natyrisht, se rrugëdalje nga ky qorrsokak i krijuar nga politikanët tanë dhe assesi nga Lajçak dhe të tjerë që edhe mund të kenë pretendime të ndryshme politike kur hyhet në pazare të tilla, duhet kërkuar tek interpretimi i Gjykatës Kushtetuese të Kosovës, meqë ajo kudo është gardiane e kushtetutshmërisë. Kosova mundet dhe duhet ta përdor këtë argument, siç do ta përdorte çdo shtet tjetër sovran kur ballafaqohet me situatat e ngjashme. Por, siç po shihet, te ne, ata që kanë sjellë këtë gjendje, për t’i ikur përgjegjësisë, ose që t’u mbesin besnik pazareve të ndryshme në dëm të shtetit, përpiqen që të krijojnë mjegull politike dhe mediale!

A duhet të formohet Asociacioni dhe te ndryshohet Kushtetuta?

Buxhovi: Asociacioni është obligim kushtetues dhe duhet të themelohet sa më parë, siç theksova, në përputhje me kushtetutën e Kosovës, pra pa kompetenca ekzekutive. Ky obligim nuk duhet të jetë çështje e bisedimeve ose marrëveshjeve politike me Beogradin ose me faktorin ndërkombëtar, meqë del nga kornizat kushtetuese, siç ndodhi në të vërtetë. Ndërsa, sa i përket ndryshimit të kushtetutës, ose ndryshimeve kushtetuese, ato janë të mundshme dhe të natyrshme. Pra, nuk është kurrfarë gabimi të thuhet se Kushtetua nuk është Bibël. Madje, Kosova, ka nevojë për disa ndryshime kushtetuese që erdhën si kompromise të pavarësisë, që do t’i ndihmonin demokratizimit të vendit si dhe forcimit të sovranitetit shtetëror. Por, ndryshimet e kushtetutës duhet t’u nënshtrohen procedurave demokratike-parlamentare, që në rastin e Kosovës, kërkojnë konsensusin e dyfishtë: atë të dy të tretave të votave dhe konsensusin e pakicave, po ashtu me dy të tretat, që praktikisht, në këto rrethana është i pamundshëm. Edhe përkundër këtyre rrethanave, kërkesat për ndryshime kushtetuese nuk duhet anatemuar e as përjashtuar, ngaqë ato janë e drejtë demokratike.

Kosova kushtëzon marrëveshjen finale me çështjen e të pagjeturve

Bekim Bislimi

Pa kapitullin për zbardhjen e fatit të personave të zhdukur gjatë luftës në Kosovë, nuk mundet dhe nuk do të ketë marrëveshje përfundimtare me Serbinë, kanë deklaruar zyrtarët e Komisionit Qeveritar për Personat e Pagjetur në Kosovë. Deklaratat e tilla janë bërë gjatë mbledhjes të së hënës të këtij Komisioni. Por, përfaqësues të Fondit për të Drejtën Humanitare si dhe të shoqatës “Zëri i prindërve”, qendër kjo e familjarëve të personave të pagjetur në Kosovë, kanë ngritur dyshimin se a do të zgjidhet fati i personave të pagjetur në rast se nuk do të arrihet marrëveshja përfundimtare ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Sipas deklaratave të palëve në dialogun në Bruksel, çështja e të pagjeturve është njëra prej pikave për të cilën është arritur harmonizimi i qëndrimeve.

Por, pa një marrëveshje përfundimtare nuk mund të zbatohet asnjë pikë, veç e veç, për të cilat pajtohen palët, ka deklaruar për Radion Evropa e Lirë, Kushtrim Gara, udhëheqës i njësisë në kuadër të Komisionit Qeveritar për Personat e Pagjetur.

“Përkundër pajtimeve, megjithatë është thënë që nuk do të ketë marrëveshje për tema specifike pa u arritur marrëveshja në tërësi”, ka thënë Gara.

Të njëjtën gjë e ka thënë më herët edhe kryeministri i Kosovës, Avdullah Hoti, më 12 tetor, në Kuvendin e Kosovës, në interpelancën lidhur me rrjedhën e deritashme të procesit të dialogut me Serbinë, të ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian. Hoti theksoi se “çdo dakordim, për cilado elemente të marrëveshjes, është dakordim vetëm parimor, sepse nuk ka pajtim për asgjë përderisa nuk ka pajtim për çdo gjë, përkatësisht përderisa nuk ka pajtim për njohje reciproke”.

Parimet për çështjen e të pagjeturve

Deri më tash, para se çështja e të pagjeturve të bëhej temë në dialogun e Brukselit, për zbardhjen e fatit të personave të pagjetur ka punuar Grupi punues, i cili përbëhet nga dy delegacionet, të Kosovës dhe Serbisë.

Në mbledhjen e Komisionit Qeveritar për Personat e Pagjetur në Kosovë, më 19 nëntor, Ibrahim Makolli, kryesues i delegacionit të Kosovës për bisedime për çështjen e të pagjeturve në grupin punues, ka theksuar se në dialogun e Brukselit është aritur pajtimi për shtyllat, që janë parime, për çështjen e të pagjeturve.

“Është krijimi i një komisionit të përbashkët, i udhëhequr nga një i emëruar special i Bashkimit Evropian, mekanizëm ky i cili do të jetë përgjegjës për mbikëqyrjen dhe mbështetjen e procesit të zbardhjes së fatit të personave të zhdukur. Ndërkaq që mekanizmat e tjerë në terren, do të jenë po të njëjtit, të cilët kanë vepruar deri më tash. E dyta, është qasja e pakufizuar në të gjitha arkivat vendore dhe ndërkombëtare, duke përfshirë edhe ato të ushtrisë, policisë dhe të forcave të tjera të Serbisë, të cilat kanë marrë pjesë në kryerjen e krimeve në Kosovë dhe fshehjen e trupave të të vrarëve dhe të masakruarve”, ka thënë Makolli.

Ai gjithashtu ka shtuar se realizimi i gjithë këtij procesi parashihet të kryhet brenda afatit kohor prej 18 muajve, që nga hyrja në fuqi e marrëveshjes përfundimtare evetuale. Por, pajtimi për këto parime, siç ka thënë ai, do të hyjë në fuqi vetëm nëse arrihet marrëveshja përfundimtare ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Kushtëzimet dhe dilemat

Bekim Blakaj nga Fondi për të Drejtën Humanitare thotë për Radion Evropa e Lirë se për procesin e dialogut në Bruksel, përfshirë këtu edhe çështjen e pesonave të pagjetur brenda këtij procesi, nuk ka pasur transparencë. Megjithatë, sipas tij, kushtëzimi i realizimit të qëndrimeve të harmonizuara të dy palëve për çështjen e të pagjeturve me marrëveshjen përfundimtare, ngrit dilema.

“Po besoj që opinioni duhet me qenë koshient dhe nuk e di se a do të realizohen pritjet, në rend të parë të familjarëve të zhdukur. Do të ishte dëm i madh në rast se nuk arrihet marrëveshja përfundimtare. Kjo do të thotë që edhe pikat në atë marrëveshjen e vogël (për të pagjeturit) nuk do të zbatohen. Është paksa një situatë e çuditshme, sepse kjo lë për të kuptuar që palët mund të kontribuojnë më shumë për zbardhjen e fatit (të pagjeturve), mirëpo nëse nuk arrihet marrëveshja përfundimtare, nuk do t’i kryejnë ato zotime”, theksoi Blakaj.

Bajram Qerkini, drejtuesi i shoqatës “Zëri i prindërve”, qendër kjo e familjarëve të personave të pagjetur në Kosovë, thotë për Radion Evropa e Lirë që informacionet se për çfarë janë pajtuar palët në Bruksel lidhur me çështjen e të pagjeturve, kanë munguar. Megjthatë, ai nuk beson se çështja e të pagjeturve do të zgjidhet në rast se ajo mbetet peng i një marrëveshjeje përfundimtare gjithpërfshirëse ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

“As nuk besoj që kanë për të nënshkruar një marrëveshje apo kanë për ta realizuar atë. Sikurse deri më tash, e gjejnë një tjetër problem, i cili e stagnon edhe për një vjet, pastaj prapë edhe një vjet dhe kështu me radhë. E kemi një optimizëm dhe një besim që Amerika ka ndërhyrë me qëllim, më duket, jashtëzakonisht të mirë.”, tha Qerkini.

Blakaj: Dini diçka dhe nuk doni të kryeni punë?

Çështja e të pagjeturve gjithashtu është pjesë e dokumenteve të nënshkruara, më 4 shtator, nga kryeministri i Kosovës, Avdullah Hoti dhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq në Uashington, në prani të presidentit amerikan, Donald Trump. Të dyja palët janë zotuar se do të përshpejtojnë përpjekjet që të lokalizojnë dhe identifikojnë mbetjet e personave të zhdukur.

Por, pse duhet pritur një marrëveshje përfundimtare dhe gjithpërfshirëse në Bruksel, në mënyrë që të shkohet drejt zbardhjes së fatit të personave ende të pagjetur, në rast se palët kanë informacione ?

Këtë pyetje e bën edhe Blakaj nga Fondi për të Drejtën Humanitare.

“Do të thotë, po dini diçka dhe nuk doni të kryeni punë përderisa nuk arrihet marrëveshja. Kjo është pyetje e thjeshtë. Po të ishte kjo çështje humanitare, absolutisht ishte dashur që moti të jepen këto informacione”, tha Blakaj.

Ai shtoi se deri më tash nuk ka pasur vullnet politik nga pala serbe për zbardhjen e fatit të personave të pagjetur. Sipas tij, Serbia ka dhënë informacione për varreza masive dhe i ka gjetur ato vetëm ku i janë dashur kreditë politike. Siç thotë ai, institucionet serbe e kanë ditur për ekzistencën e varrezës masive në Rudnicë dhe u janë dashur të paktën 13 vjet që të japin informacione për lokacionin e saj. Blakaj ka shprehur mendimin që ky është një lloj indikatori që mund të ketë informacione edhe për varreza tjera të mundshme në Serbi, por edhe informacione nga pala kosovare për varreza të tilla eventuale në Kosovë. Ato informacione, sipas tij, nuk jepen dhe janë të mbyllura në arkiva të ndryshme.

Por, Kushtrim Gara vlerëson që rastet e pazbardhura të personave të pagjetur, janë më të vëshirat të mundshme për t’u trajtuar dhe kërkohet më shumë informacion nga pala serbe.

“Në këtë rast, po aludoj në arkivat e ish-ushtrisë jugosllave dhe arkivat e ish-Ministrisë së Punëve të Brendshme. Kjo është mundësia që tani, por edhe më parë kur janë trajtuar këto raste, na duhet një përkrahje më e madhe nga bashkësia ndërkombëtare, sepse përvoja ka treguar se vetëm me një përkrahje të bashkësisë ndërkombëtare, sigurisht që mund të kemi më shumë rezultate në këtë proces”, theksoi Gara.

Më 14 tetor, kryetari i Komisionit për të Pagjeturit në Qeverinë e Serbisë, Velko Odalloviq, e ka vlerësuar si shumë të rëndësishme faktin që çështja e të zhdukurve është përfshirë në marrëveshjen e nënshkruar në Uashington. Ai ka theksuar që pala serbe do të vazhdojë të bëjë kërkime në arkivat e veta, por që i është kërkuar edhe Prishtinës të ofrojë përgjigje për arkivat e ish-Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, që sipas tij, tash mund të jenë në pronësi të ndonjë institucioni në Kosovë.

Nga Fondi për të Drejtën Humanitare dhe nga shoqatat e familjarëve të personave të pagjetur në Kosovë, vlerësojnë se marrëveshja e arritur në Uashington, por edhe pajtimi i palëve në Bruksel për trajtimin e çështjes së të pagjeturve, nuk ka ndikuar akualisht në rezultatin e punës në terren. Por, nga Komisioni Qeveritar për Personat e Pagjetur, thonë se muajve të fundit është shtuar dinamika e punëve në terren, si dhe për adresimin e informacioneve të mundshme për vendndodhjen e personave të pagjetur. Gjatë muajve të fundit, sipas tyre, janë trajtuar pesë lokacione, të cilat kanë rezultuar me gjetje të mbetjeve mortore të të paktën katër personave. Në territorin e Serbisë, siç kanë theksuar ata, janë trajtuar dy lokacione të dyshuara për varreza masive, në Kozarevë dhe në Sjenicë, për të cilat janë paraparë mundësitë e rikthimit për të vazhduar gërmimet.

Gjatë luftës në Kosovë humbën jetën rreth 13,500 persona, ndërsa rreth 1,600 ende konsiderohen të pagjetur.


Send this to a friend