VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

VAJTIM ANTIK – Poezi nga Giosue Carducci NOBELISTI IV 1906 – Përktheu FASLLI HALITI

By | August 24, 2018

Komentet

Faji u bë qyrk! – Poezi humoristike nga KADRI TARELLI

 

Faji u bë qyrk, askush nuk e veshi.

çupë përmbi çupë, vallë kush e deshi?

Për mbretin kurorë, bota e përqeshi,

Nuk i lenë vend dhe kur del tek sheshi.

 

Na u bë gjerdan, nuk u var tek jaka.

Nuk stolisi nuse, s’e pranoi plaka,

e hodhi përdhe, u shkërmoq në pllaka.

Si flutur u vesh, sa s’u dogj tek flaka.

 

Na u vesh si princ, me mëndafsh mbuluar,

Me stoli floriri, mbushur qaf’ e duar,

Gjezdis nëpër rrugë, me qilima shtruar,

Nuk gjeti dot nuse, për t’u dhëndëruar.

 

Larg fluturon qyrku, faji e ndjek prapa.

Nuk e ndal as dimri, nuk e lodh as vapa.

Nuk e pret gërshëra, s’e copëton sëpata.

Të gjithë i largohen, si zjarrit me shkarpa.

 

Horri dhe i ligu, qyrkun e përcollën.

Në kopshtin e botës, si lastar e mbollën.

Vetë lanë duart, aspak nuk u lodhën.

Me mik e para, ligjit ia hodhën.

 

Pa pritur, të varfrit i mbiu në derë.

Mbi shpinë po e mban, fukara i mjerë.

Kot lodhet i shkreti të fitojë nderë.

Kush i del përballë, që t’i verë frerë?!!!!

Bubulinoja përfiton nga një gabim i babit – Tregim nga VIRON KONA

-Po afron 1 Qershori-

Një ditë të diel në mëngjes, ngaqë donte të rrinte në shtëpi, babai i dha lekët Bubulinos për t’i blerë gazetat letrare.
– Ku t’i blejë? – e pyeti vogëlushi.
– Te kioska pranë pallatit tonë.
– Po, si e quajnë atë tetën që shet gazeta?
Babai e pa me habi: Ama edhe ky Bubulinoja, ç’pyetje që bën! Ku e dinte ai sesi e quanin shitësen e gazetave! Por, duke e ditur zakonin e vogëlushit, që s’ndahej pa marrë një përgjigje, ai i tha një emër që i erdhi në mendje atë çast:- Trëndafile!
– Si the, o babi?
– Trëndafile e quajnë. Ik shpejt tani!
S’kaluan disa minuta dhe Bubulinoja ia mbërriti. Gazetat i kishte blerë, por dukej i zemëruar.
– Ç’ke Bubulino? – e pyeti babai i shqetësuar.- Çfarë të ka ndodhur?
– Më ka ndodhur një gjë shumë e shëmtuar, o babi, sepse ti më gënjeve?
– Ç’thua more?! Kush të gënjeu?!-pyeti babai i çuditur.
– Ti o babi më gënjeve o ba, se më the që atë tetën që shet gazeta e quajnë Trëndafile?
– Pse, çfarë ndodhi? – pyeti babai gjithë kureshtje, por dhe duke u ndjerë në faj.
– Po ja, unë i thashë asaj: “- O teta Trëndafile, më jep gazetat që do babi im”, – dhe, i dhashë lekët.
Ajo u çudit me emrin që i thashë dhe më pyeti me inat:
– Ore bullafiq, kush të tha ty që mua më quajnë Trëndafile?
– Babi.
– E po, ai babi tënd ma ngatërron emrin me ndonjë tjetër. Me sa duket vuan nga veshët i gjori! – Pastaj, ajo u egërsua papritmas dhe, duke më tundur gishtin m’u përpara hundës, më porositi të të them që të kesh kujdes kur të kalosh afër Trëndafiles se mos të të shpojnë gjembat! Dhe, duke më thënë këto fjalë, nga inati, ajo m’i përplasi gazetat në fytyrë.

* * *

Pas kësaj që ndodhi, babait të Bubulinos i vinte turp të shkonte e t’i merrte vetë gazetat, kështu që dërgonte atje vogëlushin.
Por ç’po ndodhte?
Bubulinoja i merrte me qejf lekët e gazetave dhe dilte me vrap nga shtëpia. E ndërsa i ati priste gazetat, e shihte Bubulinon që vente dhe vinte në oborr duke lëpirë akullore, herë me një ngjyrë dhe herë me një ngjyrë tjetër. Me gjithë këshillat që të mos sorollatej andej-këndej dhe të kthehej shpejt në shtëpi se babi priste gazetat, ai e bëri zakon të kthehej duarbosh e kur i mbushej mendja. Jo vetëm që nuk i trembej asnjë lloj qortimi, por nisi të bëhej i padurueshëm me tekat dhe kërkesat e tij të tepruara dhe të çuditshme: I thoshte babit: – Unë shkoj t’i marrë gazetat, në qoftë se ti do të më sjellësh këtu një ari të bardhë dhe një pinguin. Por, këto që po të kërkojë, të jenë prej vërteti dhe jo lodra. Për pinguinët kam dëgjuar se ka edhe me grada ushtarake: kapiten, major, kolonel… Nga ata pinguinë më pëlqejnë më shumë.
-Ç`thua more Bubulino, nuk e di ti që arinjtë e bardhë gjenden në Polin e Veriut, kurse pinguinët në Polin e Jugut? Po më çmend me këto kërkesa, o Bubulino!
-Nuk e di unë, po nuk m`i solle, shko e bli vetë gazetat.
-Ore, je në vete ti! Pse s‘thua që të të sjellë edhe Hënën këtu! – i bërtiti një ditë babai, ngaqë u mërzit shumë nga kërkesat dhe tekat e padëgjuara të vogëlushit.
-Po,- iu përgjigj Bubulinoja gjithë seriozitet,- Edhe Hënën ma sill se dua të luaj pakëz me të. Sa mirë të vajti mendja, o babi! – përfundoi vogëlushi, duke e lënë të atin krejt të zemëruar dhe ia mbathi vrap shkallëve…

(N)GUSHT NË TIRANË – Cikël poetik nga QAZIM SHEHU

(N)GUSHT NË TIRANË

Dielli humbet në guackën e vapës, njerëzit ikin plazheve,
Pranë detit të freskët, hutimit të ëndrrave,
Zbrazet qyteti dhe bulevardet u ngjajnë gjuhëve që përqeshin
Heshtjen e ngjyer të qytetit
Njerëzit i thith deti me dallgë,
I cili e mbyt në verbëri ndonjë njeri,
Gabimisht në rrugë kryhet një vrasje
Ose nga qafa e ndonjë gruaje zhvatet një flori…
Dielli ndoshta për këtë më tepër
Mbi kokë si saç na rri…

VOSKOPOJË
Rrafshnaltë e pyje në kodrina,
Pisha si mjekër priftërinjsh të ngurosur në enigma,
Shtëpi me gurë të gdhendur dhe turistë nga çdo anë,
Një histori e re,
Ndoshta ajo më e drejta
Pa zjarrin që i rri pranë…

BURIMET E TUSHEMISHTIT
Burimet e Tushemishtit i ngjajnë gishtit,
Që dora e tokës nxjerr në sipërfaqe,
Ta lajë pakëz në liqen.
Burimet e Tushemishtit rrjedhin, rrjedhin,
Vrerin e tokës në liqen derdhin.
Liqeni pezmin mbledh, mbledh,
Në grykë të Strugës, lumit Drin e hedh…

LULET E LËNDINËS

Dikur në një lëndinë, padashur
Lulet i dhunoja,
Tek rrokullisesha si qengj i fantaksur
Drejt ngjyrave që i doja.

Dhe asaj lules së bardhë me fletë
Petalet ia hiqja një nga një,
Duke menduar një vajzë çaplehtë
Me thënien: më do,s`më do.

Me lule plot është mbushur sot,
Lëndina,dikur si atëherë,
Ç`ta këpus një lule, është kot,
Ngjyra e saj më ngjan si pa vlerë.

Fëmijëri e ikur pa teklif
Dhe sa ëndrra që i nisi për larg,
Çamarrokun e vogël ma bie vrik,
Dhe unë e ndal pak…

Për t`i kërkuar shpjegim,
Shpjegim ai s`jep dot,
Se vjen një kohë që lulet japin trishtim
Kur ato u dhuruan kot…

VUAJTJE DASHURIE – Poezi nga SAFFO (Safo, 612-580 aC) – Shqipëroi ELIDA BUÇPAPAJ

Më duket sikur jam në qiell

Midis Perëndive,

nëse pranë teje rri,

dhe shikoj buzëqeshjen tënde të bukur,

e ndjej

fjalët e bukura dhe këngën dashurore!

 

Mua zemra

Dirthërueshëm në kraharor më hidhet:

zëri më vdes,

ndërkoh që unë të kundroj,

gjuha ime ngjitet në qiellëz

shuhet buzëqeshja.

 

Gjarpëron flaka

Brenda gjakut tim,

kallem:

një bubullimë e panjohur më kumbon

në veshët, dhe ëndërroj:

më pushton tejetej

një hije tronditëse.

 

Dhe më mbulon të tërën

Djersa e ftohtë akull,

dhe fytyra zbehet si bari që rritet,

dridhem e fërgëlloj e rrënqethem,

e nemitem

e ngurosur.

KE ARDHUR – Poezi nga SAFFO (Safo, 612-580 aC) – Shqipëroi ELIDA BUÇPAPAJ

Ke ardhur:

ke bërë mirë:

unë digjesha për ty

e tëra.

Në shpirtin tim,

që kallet flakë nga pasioni,

ke sjellë njomësi dhe freski.

YJET RROTULL NJË HËNE TË BUKUR – Poezi nga SAFFO (Safo, 612-580 aC) – Shqipëroi ELIDA BUÇPAPAJ

 

Yjet

rrotull një hëne të bukur

fshehin sërish fytyrën

e tyre të ndritshme,

kur ajo, e plotë,

edhe më tepër shkëlqen

mbi tokë…

MARTESA – Poezi nga SAFFO (Safo, 612-580 aC) – Shqipëroi ELIDA BUÇPAPAJ

 

Dhëndëron i lumtur,

martesa e ëndërrave tua

është përmbushur. Jotja

është vajza që dashuron.

 

O nuse, ti je

e gjitha shend e verë:

sytë e tu janë të ëmbël,

fytyra jote e bukur

është plot me dashuri…

 

O dhëndërr,

dhëndërr i lumtur,

ne vajzat këndojmë sonte

në dasmën tuaj,

 

dashuria jote dhe nusja jote

kundërmojnë erë manushaqe,

ne do të këndojmë

gjithë natën…

MË DUKET SI NJË ZOT – Poezi nga SAFFO (Safo, 612-580 aC) – Shqipëroi ELIDA BUÇPAPAJ

Më duket si një zot

Burri që të rri pranë

Dhe ti e dëgjon kështu,

teksa flet

me pëshpëritje të butë

dhe qesh dashurisht:

kjo ma shtrëngon zemrën në kraharor!

 

Mjafton që ai të lëshojë një shikim

dhe zëri më humbet,

gjuha më thahet, shpejt

një flakë e hollë

e padukshme, më shket

nën lëkurën time,

 

shikimi trubullon,

bubullojnë veshët,

një djersë e ftohtë më rrëshqet, më

përfshijnë drithërimat,

më e blertë se bari bëhem

gati sa nuk bie të vdes.

 

Por gjithçka

duhet duruar…

EROSI KA TRALLISUR MENDJEN TIME – Poezi nga SAFFO (Safo, 612-580 aC) – Shqipëroi ELIDA BUÇPAPAJ

Erosi ka trallisur mendjen time

Si era që zbret nga malet

Dhe turret

Mbi lisat.

 

Nënë e dashur,

nuk mundem më të end

pëlhurën e butë

në zemrën e dashurisë

së një djaloshi:

faj i Afërditës së ëmbël.

 

Ke ardhur,

të dëshiroja me përvëlim,

i ke dhënë prehje shpirtit tim,

kallur flakë tejendanë

nga dashuria.

Si e botova në Amerikë poezinë e Moikom Zeqos – Nga Wayne Miller

 Unë u takova me Moikom Zeqon në fillim të pranverës të vitit 1997, kur isha ende student në Kolegjin e Oberlinit dhe ai erdhi në kampus si lektor i Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe.

Pas orëve të leksionit, unë iu afrova Moikomit dhe e pyeta nëse mund të përktheja disa prej poezive të tij për një projekt të fundsimestrit.

Mbas disa telefonatave, unë dhe miku im, Aaron Page, e gjetëm veten disa javë më vonë në Uashington D.C. duke punuar së bashku me Zeqon për një përkthim literal (fillimisht, versionet literale të poezive) për një projekt akoma edhe më të madh; përkthimin e “Meduzës”.

Shkrimtari që ne arritëm të njihnim gjatë kohës së shkurtër që kaluam me të – 10 ditë në mars dhe një javë a pak më shumë gjatë verës së atij viti (1997) – përmbush atë çka shumë amerikanë presin nga një poet europiano-lindor.

Zeqo së bashku me familjen e tij u treguan jashtëzakonisht fisnikë me mikpritjen e tyre, duke na servirur çdo ditë një drekë ekstravagante të gatuar në shtëpi dhe një shishe verë të mirë. Zeqo, Aaroni dhe disa herë i shoqëroja edhe unë, pinim nga një gllënjkë uzo ndërsa punonim, dhe kur kishim nevojë për pushim rrufisnim filxhanë të mëdhenj të tejmbushur me kafe të zezë ndërsa mblidheshim në ballkonin e vogël të apartamentit për të pirë cigare (apo cigareta siç i quante Moikomi).

Sidoqoftë, ne bëmë me Meduzën aq mundëm, – me ndihmën e pavlerësueshme të vajzës 10-vjeçare të Moikomit, Arnisës, anglishtja e së cilës ishte shumë e mirë.

Në kohën që Zeqo dhe familja e tij u kthyen në Shqipëri, të dy bashkë unë dhe Aaroni ndiheshim shumë afër me ta, dhe kishim bërë gati përkthimin literal të më shumë se gjysmës së “Meduzës”.

Për fat të keq, ne ishim shkrimtarë të rinj dhe pa eksperiencë dhe kështu që ne ende nuk i kishim aftësitë e nevojshme për t’i përkthyer në mënyrë efektive poezitë e Zeqos në anglisht.

Që atëherë, mu deshën shumë vite pune ripërpunimi të konsiderueshëm për të përfunduar një dorëshkrim të përkthyer që, të paktën për mua (veshin tim), është i përbërë me poezi efektive në anglisht.

Gjatë kësaj rruge të gjatë, unë, i jam mirënjohës, ndihmës së padiskutueshme që më dhanë tre shqiptarë që jetonin në USA: Petrit Rragamit – një emigrant shqiptar që e njoha në Nju Jork – edhe Silvana Fajës dhe Adriatik Likcanit – ky i fundit profesor dhe këshilltar që jeton në Warresnburg, Missouri.

Edhe pse shumica e këtyre poezive të këtij libri u përkthyen kryesisht nga bashkëpunimi im me Moikom Zeqon (dhe me kontributin e rëndësishëm të dhënë nga Aaron dhe Arnisa, vajza e madhe e Moikomit).

Pjesa tjetër e këtyre poezive, të cilat s’arritëm t’i mbaronim para se Zeqo të kthehej në Shqipëri, u përkthyen nëpërmjet bashkëpunimit të tre kolegëve shqipfolës të lartpërmendur.

Vlen për t’u përmendur fakti se shumica e poezive të këtij libri janë produkt i shumë ripërpunimeve të herëpashershme dhe, për këtë arsye, ky libër është përkthyer nëpërmjet bashkëpunimeve të shumëfishta.

Padyshim, situata më adekuate për përkthimin e një libri me poezi në përgjithësi përfshin një poet anglisht-folës që përkthen në një gjuhë në të cilën ai është plotësisht fluent.

Megjithatë, është shkruar shumë për përkthimin në bashkëpunim, dhe përkthime të fuqishme janë shfaqur ndër vite nëpërmjet përpjekjeve bashkëpunuese.

Për këtë projekt, unë fillimisht ndoqa hapat e marra nga libri i Robert Bly “Tetë etapat e përkthimit”.

Me aq sa jam informuar unë, vetëm pak prej këtyre poezive janë botuar në një antologji të vogël në anglisht, dhe, që atëherë, asnjë prej poezive të librit “I don’t believe in ghosts (Nuk besoj në fantazma)” nuk është botuar më parë në anglisht.

Në këtë përkthim poezish, jam munduar të jem sa më i hapur që kam mundur, megjithë inkorporimin (përfshirjen) efektiv tonal dhe zgjedhjeve prozodike.

Siç thuhet, nëse poezitë në anglisht janë trajtuar aktualisht si poezi, procesi i përkthimit poetik, ashtu siç dhe ka cituar përkthyesja e njohur Jascha Kessler, duhet të jetë më tepër një “rikrijim” sesa një përkthim literal, direkt.

Si rrjedhim, kur ka qenë e nevojshme, unë i jam drejtuar asaj që mund ta quaj “përafërsi (sinonim).”

Për shembull, ka ndodhur që kam derivuar paksa nga forma e vargut në shqip, apo kam hequr një mbiemër, kur, në anglisht, vetëm një prej mbiemrave ishte i nevojshëm për të përçuar kuptimin e dy mbiemrave në shqip.

Shpesh, kam hequr pikëçuditëset e përdorura nga Zeqo, që thjesht nuk kanë qenë efektive në anglisht.

Dhe, disa herë kam ndryshuar rendin e fjalisë (vargut) nëpërmjet ndarjes së vargjeve.

Shpesh herë, një referencë e përdorur nga Zeqo mund të përmbante ngarkesë të ndryshme apo të tepërt për një audiencë anglishtfolëse në krahasim me atë shqipfolëse; në raste të tilla, kam bërë maksimumin tim për të gjetur kuptimin më të përafërt dhe efektiv në të njëjtën kohë.

Gjithsesi, shpirti i përkthimit tim të librit “I don’t believe in ghosts (Nuk besoj në fantazma)” është bazuar kryesisht në të punuarin “close to the bone (sa më afër eshtrave)” (ashtu si dhe J.D.McClatchy e përshkruan në parathënien e tij për Horacin, the Ods).

Jam përpjekur të përdor kuptimet e përafërta vetëm kur ka qenë vërtet e nevojshme.

Në këtë aspekt, “Meduza” ka qenë disi më i thjeshtë se ç’mund të ishte ndonjë libër tjetër për dy arsye kryesore.

Së pari, poezia e Zeqos tek “Meduza” pothuajse nuk rimon asnjëherë, dhe s’ka qenë e nevojshme për mua të vija në diskutim pyetjen tepër të rëndësishme dhe mëse të zakonshme nëse duhej të rimonte poezia në gjuhën angleze apo jo.

Së dyti, libri origjinal i “Meduzës” përmban 152 poezi.

Si rrjedhim, ishte disi më e përshtatshme mospërfshirja e disa poezive që nuk ishin shumë efektive në gjuhën angleze apo të koklaviteshin së tepërmi gjatë procesit të përkthimit – për shkak të problemeve sintaksore apo referencave të zbehta në gjuhën shqipe – por prapëseprapë u përfundua një libër i përkthyer që për nga madhësia është mëse i kompletuar.

Pra, ajo që do të gjeni tek “I don’t believe in ghosts (Nuk besoj tek fantazmat)” është në të vërtetë një koleksion i 67 poezive më të fuqishme dhe më të përthyeshme të shkëputura nga “Meduza”.

Përsa i përket renditjes, i kam grupuar poezitë në bazë të vitit në të cilin janë shkruar; brenda poezive të shkruara në të njëjtin vit unë jam munduar të krijoj diçka të tillë të ngjashme me një hark poetik në mënyrë që poezitë të ishin në bashkëveprim me njëra tjetrën si nga ana tematike dhe nga ajo estetike.

Unë jam i bindur se ky libër dhe situata politike ku

“është më e vështirë të largohesh ,

se sa të zhveshësh dorashkat nga duart e ngrira

(it’s more difficult to leave

than to take gloves off icy hands)”

e vërteta dhe e bukura vazhdojnë të ndërthuren me vështirësitë e përditshme të eksperiencës njerëzore.

Por në rastin e Zeqos, plagët – e të dyja situatave, asaj të jetës së përditshme dhe presionit politik – u shndërruan në “sedef- (wrapped in mother of pearl)”.

ËNDËRRIMTAR SURREALIST, I NGECUR NË NJË VEND PLOT BUROKRACI SHTYPËSE

 Nuk besoj në fantazma

 (I don’t believe in ghosts)

 Moikom Zeqo,

  përkthyer nga shqipja

nga Waynne Miller, BOA

 (Consortium, dist.) $26.95 (174 p)

ISBN 978-1-934414-00-2; $21.95 paper

ISBN 978-1-934414-01-9

Të ndaluara dhe të censuruara në Shqipërinë staliniste të viteve 1970, poezitë e  Moikom Zeqos e tronditën realizmin socialist me flakë të harlisura imagjinate.

Edhe pse Zeqo shprehet se

“Unë nuk dua t’ju shastis me metafora”,

kjo është thjesht një nga truket e shumta të veshura nga ky ëndërrimtar surrealist i ngecur në një vend plot burokraci shtypëse.

Në të gjithë këtë koleksion – ku janë përzgjedhur 67 poezi nga “Meduza” – Zeqo nuk bën gjë tjetër veçse na trondit me shëmbëlltyra drithëruese:

“Ten dolphins jump/in the April sea./

Ten living hearts/in the sea of my blood”.

Duke sjellë ndërmend poetë të tjerë rebelë që lulëzuan në mes-shekullin e 20-të nën hijen e Bashkimit Sovjetik (si Tomaz Salamum nga Sllovenia dhe polaku Piotr Sommer), poezitë e Moikom Zeqos reflektojnë një pikëpamje të hollësishme shqiptare:

“And now, unpredictably: / in this beauty parlor in an alpine town,/girls sit fearlessly in the dryers,/helmeted against this history.”

Shpesh gjuha e përdorur nga Zeqo (apo përkthimi i Millerit) bëhet tolerante pothuajse në mënyrë komike – “I want to kick the planet like a soccer ball/into the open goal of the future” – por çdo poezi e tij ecën me kërcëllimat e jetës.

Kjo është një poezi e çliruar nga kufijtë e një “realizmi” të imponuar, dhe nëse ka raste që është e zjarrtë, në tërësi ngelet një kënaqësi. (Nov.).

Revista amerikane WEEKLY,

7 sep. 2007

 

Më 25 maj 1803 lindi poeti e filozofi i shquar amerikan Ralph Waldo Emerson

VOAL – Ralph Waldo Emerson, eseist dhe poet, si dhe një nga filozofët e shkrimtarët amerikanë më me influencë, lindi në Boston më 25 maj 1803. Babai i tij është Reverend William Emerson, pastor i Kishës Unitariane. Djali i tij do të bëhet gjithashtu ministër pastor: ai gradualisht do të largohet nga doktrinat e kolegëve të tij dhe së pari do të formulojë filozofinë e Transhendentalizmit, me botimin më 1836 të esesë së tij “Natyra” (Natyra).

Babai i tij vdiq më 1810, kur Emerson ishte vetëm tetë vjeç. Katërmbëdhjetë vjeç, Emerson regjistrohet në Universitetin e Harvardit; ai u emërua President i studentëve të vitit të parë, një pozicion që do t’i japë atij mundësinë për të pasur një dhomë pa shpenzime. Mjetet e tij ishin të pakta dhe për të mbajtur shpenzimet, ai shërbente kamarier në restorant. Gjatë pushimeve të dimrit ai punoi gjithashtu si mësues dhe tutor në shkollën e Uncle Ripley në Waltham, Massachusetts.

Emerson u diplomua në vitin 1821; atëherë ai fillon veprimtarinë si asistent i vëllait të tij në një shkollë për vajzat që ndodhej në shtëpinë e nënës së tij. Vëllai shkon në Göttingen për të studiuar teologjinë, dhe Ralf merr përgjegjësinë për shkollën. Pas disa viteve në të cilat Emerson mbajti postin e Dekanit, më 1825 ai u thirr nga Universiteti i Harvardit, në fakultetin e teologjisë (Harvard Divinity Hall). Më 1826 ai u pranua të predikonte.

Ralph Waldo Emerson u shfaq si pastor i Kishës Unitarian në 1829. Dy vjet më vonë gruaja e tij e re Elena Louisa Tucker vdiq. Në vitin 1832 Emerson dha dorëheqjen për shkak të një mosmarrëveshjeje me kishën zyrtare, lidhur me administrimin e shërbimit të Bashkimit (Emerson nuk e konsideron Eukaristinë si sakrament) dhe ngurrimit ndaj lutjeve publike.

Ai pastaj fillon një udhëtim në Evropë nga i cili ai do të nxjerrë frymëzim për esenë e tij “Tiparet Angleze” (1856). Gjatë udhëtimit të tij Emerson takohet me shkrimtarë dhe intelektualë të tjerë duke përfshirë Wordsworth, Samuel Taylor Coleridge, John Stuart Mill dhe Thomas Carlyle. Me këtë të fundit Emerson do të mbajë një marrëdhënie intensive epistolare gjatë gjithë jetës së tij.

Në 1835 Emerson u vendos në Concord, New Hampshire, duke u bërë shpejt një nga qytetarët më me ndikim të qytetit. Këtu ai martohet me Lydia Jackson.

Në shtator 1836, së bashku me intelektualë të tjerë të lidhur, ai themeloi Klubin Transcendental, i cili do të shërbejë si qendër e lëvizjes; në korrik 1840 ai botoi gazetën “The Dial”.

Emerson publikon esenë e tij të parë, “Natyra”, në mënyrë anonime në shtator 1836: vepra do të bëhet manifest themelor i Transcendentalizmit dhe do të përmbajë parimet dhe thelbin e kësaj filozofie. Kjo doktrinë idealiste e kundërshtonte materializmin dhe pikëpamjen kalviniste të jetës dhe në të njëjtën kohë ofroi argumente për lirinë e individit nga çdo përmbajtje artificiale.

Gjatë kësaj kohe Emerson formoi një miqësi të fortë me shkrimtarët Nathaniel Hawthorne dhe Henry David Thoreau, në shoqërinë e të cilëve është e lehtë ta shohin atë duke ecur rreth Concord.

Më 1838 ai u ftua të kthehej në Fakultetin e Teologjisë të Harvardit për të dhënë një fjalim në dhënien e gradave. Vërejtjet e tij janë të drejtuara në fyerjen e themelimit të Kishës dhe duke shkaktuar tronditje në të gjithë bashkësinë protestante të kohës: Emerson thotë se Jezu Krishti kishte qenë një njeri i madh, por ai nuk ishte Perëndi.

Për këtë fjalim, Emerson akuzohet se është ateist dhe akuzohet si helmues i mendjeve të të rinjve. Pavarësisht nga thirrjet e akuzuesve të tij, Emerson nuk do të përgjigjet, duke lënë mbrojtjen e tij të tjerëve.

Ai nuk do të ftohet më për të folur në Harvard për më shumë se 40 vjet; në vitet rreth vitit 1885 pozicioni i tij do të jetë pozicioni zyrtar i doktrinës unitariane.

Në fillim të vitit 1842 Emerson humbi fëmijën e tij të parë, Waldo, i cili vdiq nga ethet e kuqe. Emerson do të shkruajë për këtë dhimbje në dy vepra të mëdha: poema “Threnod” dhe eseja “Përvoja”. Në të njëjtin vit lindi William James.

Ralph Waldo Emerson është i famshëm si shkrimtar abstrakt, por ai rrëmbente një numër të madh njerëzish me fjalimet e tij. Ai konsiderohet si një nga gojëtarët më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Emerson gjithmonë këmbënguli se nuk donte pasues, por u përpoq t’i kthente njerëzit në vetvete, si individë.

Kur u pyet për të përmbledhur punën e tij me pak fjalë, ai u përgjigj se në doktrinën e tij pafundësia e individit mbeti qendrore.

Ai vdiq më 27 prill 1882; trupi i tij është varrosur në varrezën Sleepy Hollow, në Concord.

Qyteti i Emersonit, Manitoba, e mori emrin prej tij.

APOLOGJIA – Poezi nga RALPH WALDO EMERSON (1803-1882) – Përktheu SKËNDER BUÇPAPAJ

Mos mendo për mua rreptë e vrazhdë,
Se shëtis vetëm lugut e zabelit;
Unë shkoj tek perëndia e pyllit
Fjalën e tij të marr për njerëzit.

Mos më quaj përtac pse unë
Përkul krahët e mi pranë përroit;
Çdo re që qarkullon në qiell
Shkruan në librin tim një shkronjë.

Mos u grind me mua, turmë bajate,
Për lulet e venitura që prura;
Çdo zymbyl në dorën time shkon
Në shtëpi me një mendim ngarkuar.

Nuk ishte kurrë një mister,
Por është qëndisur luleve,
Nuk qe kurrë histori e fshehtë,
Por zogjtë e tregojnë skutave.

Të korra plot nga ara jote
Sollën në shtëpi qetë e fortë;
Një prodhim të dytë japin dynymët,
Të cilin unë mbledh në këngë sot.


THE APOLOGY

Think me not unkind and rude,
That I walk alone in grove and glen;
I go to the god of the wood
To fetch his word to men.

Tax not my sloth that I
Fold my arms beside the brook;
Each cloud that floated in the sky
Writes a letter in my book.

Chide me not, laborious band,
For the idle flowers I brought;
Every aster in my hand
Goes home loaded with a thought.

There was never mystery,
But ’tis figured in the flowers,
Was never secret history,
But birds tell it in the bowers.

One harvest from thy field
Homeward brought the oxen strong;
A second crop thine acres yield,
Which I gather in a song.