VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Testimi i vaksinës, binjaket shqiptare shkencëtare në Britani: Pritet të jetë e suksesshme

By | April 24, 2020
blank
2 Comments

Komentet

blank

Gjendja Kishtare në Kosovë në periudhën paraosmane, shekulli VII –XV, një libër që zbulon shumë të vërteta historike për mbijetesën e kishës katolike në Kosovë

Mr.sc.Nue Oroshi

 

Libri “Gjendja Kishtare në Kosovë në periudhën paraosmane –shekulli VII-XV“, e autorit dr.sc.Besim Morina është një libër i rrallë i cili flet për gjendjen kishtare në plotë tetë shekuj histori, në një periudhë kohore mesjetare ku është shumë e vështirë të gjinden materialet burimore.Autori i këtij libri studiuesi Morina me një përkushtim të rrallë ja ka arritur që jo vetëm ti mbledhë këto burime historike por këto burime t´i sistemoj dhe t´i analizoj në mënyrë shkencore duke nxjerrur përfundime shumë të frytshme për tetë shekuj histori të mesjetës shqiptare.Libri fillon me një parathënie ku autori paraqet mundin e veshtirsitë dhe angazhimin e tij në përgaditjen e këtij libri të mesjetës shqiptare.Që në kapitullin e parë, Fillet e Krishterizmit,këtu përfshihen edhe nënkapitujt,Ipeshkëvijtë e para,Martirët,Justiniana Prima, Ipeshkvia e Prizrenit, Institucionet kishtare në kohën dyndjeve barbare,Kisha e Kosovës përballë pushtimeve Bullgare.Autori vjen në konkludim se Ilirët kishin qenë të kristianizuar në kohën apostolike,që e dëshmon edhe me faktin se që nga zanafilla e organizimit dhe konstitucionit hierarkike-kishtar, kishat ilirike ishin të pranishme në të gjitha çështjet dogmatike e disiplinore. Po kjo kishë bënte pjesë në kishen e Romës dhe ishte gjithnjë besnike ndaj doktrinës katolike.

Kapitulli i dytë fillon me temën Kisha e Kosovës përballë pushtuesve Nemanjid, duke vazhduar me nënkapitujt, pushtimi Nemanjid në tëritorinë e Kosovës së sotme,kisha katolike dhe bashkësitë e tyre në Kosovë nga shekulli XIII deri në shekullin XV,popullata autoktone e krishtere në Kosovë, përvetsimi i kishave shqiptare nga ana e pushtuesve serbë.Në këtë kapitull studiuesi Morina ka bërë një punë mjaftë të madhe ku thotë se duhet theksuar se kisha ortodokse-serbe përvetësoi kisha të moçme iliro-shqiptare, ndërtoi apo rindërtoi mbi to, që nga shekulli XIII, duke u ngjitur në shekujt e sundimit osman, mbretërisë Jugosllave dhe deri në ditët e sotme.Është për t’u theksuar se vetëm në një koloni të vogël kotorrase e raguzane në Llabin e Epërm, përkatësisht në Bellasicë, përmendën 7 kisha. Mirëpo, monumentet të cilat nuk i takonin ritit ortodoks serb, mbetën nën mëshirën e kushteve natyrore, ndër të cilat duhet përmendur Kisha Katedrale në Novobërdë dhe shumë kisha të tjera te cilave u kanë mbetur vetëm themelet. Mbreti Milutin, rreth vitit 1315, ngriti Manastirin e Graçanicës në vend të një kishe të vjetër.Ky Manastir, sipas njoftimeve burimore historike dhe gjetjeve arkeologjike gjatë viteve 1957, 1963 dhe 1964, është një bazilikë e ndërtuar midis shek. VI-XI.

Kjo bazilikë ishte qendër e ipeshkvisë së Ulpianës dardane. Pas rrënimit të saj, mbi themelet e aniatës së mesme u rindërtua një kishë kushtuar Zojës së Bekuar të Graçanicës. Kjo kishë përmendet në letrën e papës Benedikti XI, në vitin 1303, si kishë famullitare katolike. Mbi këtë kishë është rindërtuar Manastiri i Graçanicës.Manastirin e Shenjtorëve Mihail e Gabriel, perandori Dushan e ngriti mbi themelet e një kishe të krishterimit të hershëm, që është ndërtuar mbi një kishë të moçme dardane, të periudhës së antikitetit të vonë. Rindërtimi është bërë rreth vitit 1348. Arkeologët në rrënojat e këtij manastiri, kanë zbuluar fragmente interesante të artit bizantin, romantik dhe gotik. Ajo që tërheq më tepër vëmendjen, është mozaiku, që nuk ka ndonjë paralele me ndonjë mozaik të punuar në Serbi, veçse më shumë i ngjan mozaikut në pagëzoren e katedrales Santa Maria në Firencë. Ndikimet perëndimore, posaçërisht ndikimi i Kotorrit, Tivarit dhe Raguzës, vërehen edhe në këtë Manastir. Në kishën e këtij manastiri, ruhet dhe varri i kryezotruesit shqiptar, Strazimir Balsha, nga vitit 1372.Është e njohur se pjesëtarët e familjes Balshaj, në vitet 1375 dhe 1385, udhëhoqën kuvendet kishtare në Patriarkanën e Pejës.Studiuesi Morina edhe për kishën e Deçanit me të dhëna burimore vjen në përfundim se kjo kishë është shqiptare dhe e ndërtuar nga shqiptarët:Kisha e Manastirit të Deçanit është vepra më e madhe që ruan elemente nga ndërtimtaria shqiptaro-dalmate, e ardhur nga bregdeti.

Ndikimet e ndërtimit perëndimor, posaçërisht, ndikimet dalmato-shqiptare, që vinin nga Raguza, Kotorri, Korçulla, Tivari, Ulqini, Shkodra, etj., dhe që kishin depërtuar thellë në Kosovë vërehen më së mirë në këtë kishë, e rindërtuar apo ndërtuar gjatë sundimit të mbretërve nemanjid Stefan Deçani dhe Dushani -1327-1335.Këto studime që jep studiuesi Morina tregojnë qartë se Kishat iliro-shqiptare ishin pervetsuar nga serbët dhe më pas i kishin përshtatur në stilin e tyre kurse sot serbët bëjnë politikën e tyre shteterorë me kishat tona që na i kanë përvetsuar.Në kapitullin e tretë, Kisha shqiptare përballë pushtimeve Osmane, ku vazhdon me nenkapitujtë, pushtimet osmane në Kosovë, Islamizimi i të krishterëve shqiptar. Studiuesi vë në pah se të njëjtën politikë të përvetsimit të kishave iliro.shqiptare që kishin bërë pushtuesit serbë e vazhduan edhe pushtuesit turq ku thotë se disa kisha, pushtuesit osman i shëndërruan në xhami, për shembull kisha e Mitropolisë në Shkup, kisha e Shën Kollit në Novobërdë, dy kisha të Prizrenit, një në Pejë.

Në Tivar Katedralja e Shën Gjergjit, kurse pallati ipeshkvnor bëhet rezidenca e guvernatorit turk.Këtu autori vë ne pah edhe bashkëpunimin e ngushtë në mes te turqve dhe serbëve në dëm të tokave iliro -shqiptare, madje ky bashkëpunim i tyre ishte forcuar posaçërisht pasë rënies se Konstantinopojës ku ishte bërë një marrëveshje në mes te turqeve dhe kishës ortodokse për tolerimin dhe përhapjen e ortodoksisë në vendët ku sundonte Perandoria Osmane,një marrëveshje e tillë ka qenë shumë e rëndë për liro- shqiptarët për faktin se në periudhën e pushtimit osman shqiptarët u gjendën përballë një shtypje të dyfishtë, në njërën anë nga turqit e në anën tjetër nga serbët.Në kapitullin e katërt temë boshtë është Paraqitja e mësimeve të shtermbëruara dhe qëndrimi i përfaqësusve të kishës shqiptare-duke folur për nënkapitujtë Periudha Ikonoklaste dhe qëndrimi i kishës shqiptare rreth këtij problemi,ndarja përfundimtare e kishës ,pasojat e kësaj ndarje për Kosovën,roli i Kryezotërinjëve Balshaj në riformimin e kishës shqiptare.Duke folur për këtë rol studiuesi Morina thotë se në kohën e marrëdhënieve të mira midis Balshajve dhe Papës së Romës, qyteti i Prizrenit në kandin lindor të Arbërisë veriore, fitoi një ipeshkëv katolik (rreth vitit 1372), por, për një kohë të shkurtër. Mos lejimi i funksionimit të ipeshkvisë, për një kohë më të gjatë, na jep të kuptojmë për vështirësitë në të cilat ndodhej kisha katolike shqiptare, nën sundimin Rasian.

Libri përmbyllët me një rezyme në gjuhën shqipe dhe angleze, duke u pasuar me një vëllim mjaftë të madh të burimeve dhe literaturës historike për periudhën e mesjetës shqiptare duke i qemtuar dhe shikuar me sukses nga shumë burime të ndryshme historike.Autori i këtij libri vjen në përfundim se Arbëria, në mesjetë ishte një vend plot më kisha dhe manastire. Këtë nuk e shohim vetëm nga burimet, kryesisht mesjetare, por edhe nga gërmadhat e shumta mesjetare të kishave nga dokumentet e kohës së re, ashtu edhe nga nomenklaturat topografike. Këta tempuj të besimit krishterë, që u shërbenin banorëve autokton me shekuj, fati i ligë e deshi që pjesa me e madhe e tyre të shkatërrohet ose të përvetësohet.Për uzurpimet që i ishin bërë kishës katolike, kemi njoftime edhe nga letra e Papa Klementit VI (1346), ku Papa thekson se kisha e Shën Mërisë në Prizren dhe e Shën Pjetrit afër Prizrenit, janë të nënshtruara ipeshkvit të Kotorrit, Sergjit. Por, disa mbretër të Rashkës, paraardhës të Dushanit, kuvendet dhe kishat e përmendura , i përvetësuan në kohën e vet, e që edhe tani ai i mban si të pushtuara (pronë të vetën). Me këtë vepër studiuesi dr.sc.Besim Morina hyn në radhët e studiuesve seriozë të mesjetës shqiptare duke paraqitur një libër aq të nevojshëm dhe të munguar për historinë kishtare te Kosovës në mesjetë.

blank

blank

Rrjeti Global i Bizneseve të Diasporës Shqiptare e Presidenti i saj Nazar Mehmeti përshëndesin krijimin e institucioneve të reja të Kosovës

Rrjeti Global i Bizneseve të DiasporëShqiptare ishtrirë në 25 shtete të botës e me qendër kryesorenë SHBA, dhe Presidenti i sajz.Nazar Mehmeti, e uron Kosovën pëthemelimin e institucioneve tësaj pas Zgjedhjeve të 14 shkurtit 2021.

Ky urim shkon për Z. Albin Kurti, me rastin e zgjedhjes së TijKryeministër i Republikëssë Kosovës dhe të Qeverisë së tij të re “Kurti 2”.

Ky urim i përcillet dhe Znj. Vjosa Osmani përzgjedhjen e saj Presidente e Republikëssë Kosovës.

Ky urim i drejtohet dhe Kryetarit të ri të Kuvendittë Kosovës, Glauk Konjufca.

Rrjeti Global i Bizneseve të Diasporës Shqiptare e Presidenti i saj z. Nazar Mehmeti shprehin besimin e plotë se institucionet e reja të Kosovës, do tëpunojnë të përkushtuar pështetësinë e Kosovës, integrimet euroatlantike të saj, zhvillimin nënivele të reja të ekonomisë e kulturës, sigurisë e mbrojtjes, shëndetësisë e arsimit Kosovë, për rritjen e klimës mirë për bizneset e investimet e Diasporës në Kosovë.

blank

Njihuni me australianin që zbuloi rastësisht se është shqiptar

Një 29-vjeçar nga Australia ka rrëfyer historinë e tij prekëse sesi kuptoi që në fakt ka prejardhje shqiptare dhe nuk është australian.

Të parët e Josiha Cameroon kishin migruar në Australi në vitet e 50-ta. Gjyshi kishte humbur jetën në një aksident në vendin e punës, ndërsa gjyshja kishte përfunduar në psikiatri. Pas këtyre ndodhive, katër fëmijët u birësuan nga një familje australiane, ku edhe u rritën dhe krijuan familje./Express

blank

Diaspora e Kosovës e pakënaqur me votimin përmes postës

Kanë ngelur edhe pak ditë para zgjedhjeve të parakoshme në Kosovë, proces ky që ka ngjallur interesim të madh të diasporës. Komisioni Qëndror i Zgjedhjeve konstatoi se nga 130 mijë e e 168 aplikime janë verifikuar 102 mijë e 100 qytetar, një rritje prej 225 për qind krahasuar me aplikimet në zgjedhjet e vitit 2019.

Megjithatë, Diaspora e Kosovës po ankohet se votimi me postë është një proces i ndërlikuar dhe i kushtueshëm, ndërsa KQZ arsyetohet se janë duke zbatuar ligjet në fuqi. Kronika e përgatitur nga kolegu Burim Goxhuli na sjell më shumë hollësi rreth këtyre diskutimeve.

Për 25 vjeçarin Arlind Alidema, që jeton prej tre vitesh në SHBA, pjesëmarrja në zgjedhjet e parakohshme të 14 shkurtit është shumë e rëndësishme.

Arlindi thotë se ndoqi të gjitha procedurat e aplikimit për të votuar me postë, por mbeti i zhgënjyer kur pa listën e votuesve të publikuar në faqen e Komisionit Qëndror të Zgjedhjeve.

Unë për vete si të gjithë i përcolla rregullat në afat kohor. Prita mos po më telefonojnë, nuk më telefonuan. Në momentin që treguan se do ta publikojnë listën e pashë që emri im nuk është në listë. Për mua ishte shokuese dhe hyra të shoh mos kam harruar ndonjë të dhënë ose datë. E pashë që është në rregull, kopja e letërnjoftimit ishte pjesë e emailit”, thotë ai.

Arlindi priste që procesi të ishte më i lehtë sesa në zgjedhjet e vitit 2019, kur ai thotë se u lejua të votojë nga Amerika.

Sivjet e pashë që u ndërlikua edhe më shumë pa nevojë”, shton Arlindi në një intervistë për Zërin e Amerikës.

Aplikantët që nuk janë miratuar kishin mundësi ankese në Panelin Zgjedhor për Ankesa dhe Parashtresa, vetëm përmes postës.

PZAP tha për Zërin e Amerikës se në adresë të tyre ka mbërritur një numër i konsiderushëm ankesash të cilat po shqyrtohen.

Edhe shqiptaro-amerikani Esad Gjonbalaj është i pakënaqur me procesin, pasi aplikimi i tij u verifikua, ndërsa ai i bashkëshortes së tij jo. ndonëse të dy kishin aplikuar së bashku.

Por ky nuk është problem i vetëm që ai ka. Vendimi i KQZ-së që votat me postë duhet të mbërrijnë në Kosovë para ditës së zgjedhjeve, i la zotit Gjonbalaj vetëm një mundësi, ta dërgojë votën me postë të shpejtë, që kushton mbi 100 diollarë, për t’u siguruar që vota e tij do të numërohet.

Mërgata është shtyrë që të kryejë shërbimet me postë të shpejtë, postë e cila ka kosto jashtëzakonisht të madhe. Mendoj që KQZ-ja nuk është duke zbatuar ligjin, por mendoj që është duke penalizuar diasporën shqiptare me mënyrën e sjelljes dhe trajtimit të saj. Le ta dinë edhe anëtarët e KQZ-së se nuk i kanë të gjithë mundësitë të pagujnë nga 160 dollarë për një votë. Ka familje që janë fillestare, ka familje që thotë fjala e popullit nuk i ka marrë Amerika me të mirë”, thotë ai.

KQZ thekson se nuk është në dorën e saj, pasi ajo duhet të zbatojë ligjet në fuqi.

Tashmë me aktgjykimin e Gjykatës Kushtetuese është specifikuar edhe afati kohor ashtu siç e prasheh edhe ligji për zgjedhjet e përgjithshme, që do të thotë se fletvotimet nga jashtë vendit përmes postës duhet të pranohen nga KQZ-ja para ditës së zgjedhjeve, ashtu siç përcaktohet me rregullat e KQZ-së në këtë rast deri më datë 12 shkurt”, thotë për Zërin e Amerikës Valmir Elezi, zëdhënës i Komisionit Qëndror të Zgjedhjeve

Mark Gjonaj, anëtar i Këshillit Bashkiak të Nju Jorkut dhe veprimtar aktiv për çështje të emigracionit në Shqipëri dhe Kosovë thotë se ky proces po përjashton nga vendimmarrja ata që ndihmuan shtetndërtimin e Kosovës.

Duke e ndërlikuar procesin dhe duke e bërë atë shumë të kushtueshëm, u pamundëson të drejtën e votës njerëzve që kanë ndihmuar në ndërtimin e Kosovës. Atyre që ndihmuan në shpalljen e pavarësisë së Kosovës. Atyre që vuajtën, ndihmuan, luftuan dhe derdhën gjak, sot po u thuhet faleminderit për shërbimin tuaj, qëndroni të gatshëm të veproni kur na duheni, por ne e dimë se çfarë është më mirë”, tha zoti Gjonaj.

Ai u bën thirrje qytetarëve me të drejtë vote qëp ta ushtrojnë këtë të drejtë.

“E di se është barrë financiare, ishte një proces shumë i ndërlikuar, por vota juaj është për ju, për të ardhmen tuaj dhe popullin e Kosovës”, përfundon zoti Gjonaj.

Besnik Pula, Profesor i Asocuar i Shkencave Politike në Universitetin “Virginia Tech”, thotë se vështirësitë e procesit mund të zbehin interesimin e madh të diasporës për pjesëmarrje në këto zgjedhje.

E drejta kushtetuese për ta ushtruar të drejtën e votës nuk është e drejtë nëse nuk ekziston mundësia për ushtrimin e saj, nëse ka pengesa që vendosen në mënyrë të drejtpërdrejtë, ose jo të drejtpërdrejtë. Fletvotimi botohet vetëm 10 ditë para datës së zgjedhjeve dhe duhet të paguhen shuma marramendëse për ta transportuar votën deri në Kosovë, vetëm që ajo të arrijë atje me kohë, sepse KQZ-ja nuk i pranon votat që arrijnë pas datës së zgjedhjeve. Kjo është një mënyrë për ta shtypur votën e diasporës”, thotë Besnik Pula, Profesor i Asociuar në Universitetin Virginia Tech.

KQZ thotë se duhet të mirret parasysh fakti se këto janë zgjedhje të parakohshme dhe koha e organizimit të tyre është shumë më e shkurtër krahasuar me afatet në zgjedhje të rregullta.

Në zgjedhjet e vitit 2019 numri i aplikimeve për të votuar me postë ishte 40 mijë e 313. Prej tyre ishin miratuar 35 mijë e 87 ose 87 për qind e aplikimeve.

Aplikimet për këtë vit janë shtuar me 225 për qind, me mbi 130 mijë e 168 aplikues.

Prej tyre janë miratuar 102 mijë e 100 votues ose 78.4 për qind e totalit të aplikuesve.

Këtë vit KQZ refuzoi mbi 28 mijë e 68 aplikues ose 21.5 për qind, ndërsa zgjedhjet e kaluara kishte refuzuar 5 mijë e 226 aplikues ose 12.9 për qind.

blank

Studentja shqiptare që bëri gjigandin amerikan të njohë kufijtë e Kosovës: Mora kërcënime nga “luftëtarët” dixhitalë serbë

Ishte studentja shqiptare në Londër, e cila hodhi e para idenë për njohjen e kufijve të Kosovës, që arriti të tërheqë vëmendjen e disave nga mediat më të mëdha në botë.

Megi Cara i kërkoi kompanisë Apple ta paraqesë Kosovën si shtet më vete, pasi vuri re se ajo nuk ndahej nga Serbia me kufij ndërkombëtarë në aplikacionin Apple Maps.

Peticioni u bë lajm në disa media lokale në shqip dhe në anglisht dhe më pas u shpërnda në Instagram nga Dua Lipa dhe Rita Ora për ndjekësit e tyre.

Polemikat që shkaktoi ky peticion ishin të shumta, por pa kaluar dy muaj Apple mori në konsideratë kërkesën për të vendosur Kosovën si shtet më vete në Apple Maps.

Edhe pse postimi i Dua Lipës u komentua shumë dhe mori vëmendjen e medias, në një intervistë për TvT.al Megi shprehet se vetë Dua nuk ka kontaktuar asnjëherë me të.

Intervista për Tvt.al:

Kur e nisët peticionin për vendosjen e Kosovës në hartën Apple, menduat se do merrte përmasat që mori?

Siç e kam shprehur edhe më parë, peticionin e kam nisur në një mënyrë shumë spontane dhe kurrë nuk kam menduar se do të merrte përmasat që mori apo se do të arrinte të bënte një ndryshim kaq të rëndësishëm.

Qëndron edhe dikush tjetër pas kësaj nisme apo vetëm ju?

Nisma është marrë nga vetë unë, pas bisedave me miq, por pas suksesit të peticionit qëndrojnë plot 197 mijë e 175 shqiptarë në të gjithë botën që firmosën peticionin.

Si ndiheni tani që Kosova u bë pjesë e hartës së Apple dhe kjo vetëm falë nismës tuaj?

Tani që Kosova është pjesë e hartës së Apple, ndihem shumë krenare dhe mjaft besimplotë për ndryshime të tjera rrënjësore për kombin shqiptar.

Arritët të komunikoni me Dua Lipën?

Dua Lipa nuk më ka kontaktuar asnjëherë.

Persona të tjerë të njohur, ju kanë kontaktuar ose uruar?

As persona të tjerë të njohur nuk më kanë uruar.

Ju thatë gjatë asaj kohe që morët edhe kërcënime, kishte ndonjë emër të njohur?

Kërcënimet kanë ardhur nga “luftëtarët” digjitalë serbë, shumica e tyre nacionalistë në moshën adoleshente. Kërcënime direkte nga figura të njohura serbe nuk kam patur.

Flamuri autokton solli sërish një gjendje të ndezur mes shqiptarëve dhe serbëve, dhe ju vazhdoni sërish postoni në rrjetet sociale hartën e Shqipërisë së madhe. Keni ndonjë synim tjetër tani që arritët vendosjen e Kosovës në hartën e Apple?

Ëndrra e çdo shqiptari patriot, të drejtuar nga atdhedashuria është që trojet shqiptare të jenë të bashkuara. Nostalgjia për Shqipërinë Etnike na ndjek në çdo moment, por një qëllim realist do të ishte bashkimi kombëtar, pra ai i Shqipërisë me Kosovën.

Ka Megi Cara dëshirë të bëhet pjesë e politikës shqiptare pas studimeve?

Që në moshë të vogel kam ëndërruar të jem pjesë e politikës shqiptare dhe gjatë këtyre ditëve kam folur me mbështetës të peticionit për politikat ekonomike dhe reformat që do bëja unë në Shqipëri.

Ke përmendur diku Margaret Theçerin si figurë frymëzuese. E mendon veten në të ardhmen një Margaret Theçer në Shqipëri?

Margaret Theçer është frymëzim për të gjithë konservatorët e të gjitha femrat në përgjithësi, sepse ajo ishte e para që sfidoi shoqërinë patriarkale dhe ia doli të jetë kryeministrja e Mbretërisë së Bashkuar. Ajo do të ishte shembulli më i mirë për të ndjekur. / dita

blank

Shqiptarja triumfon në Kanada, shpallet “Aktorja më e mirë” në festivalin e filmit

Artistja dhe producentja Shqiptare në Kanada, Ana Golja, është vlerësuar në festivalin e filmit “Lavazza Film Festival” për filmin The Cuban.

Golja nëpërmjet një postimi në rrjetet sociale ka treguar se ndjehet e nderuar që është vlerësuar me çmimin “Aktorja më e mirë”

“Nuk e di ende se çfarë ndodhi mbrëmjen e djeshme por përfundova me një çmim me emrin tim. Pafundësisht mirënjohëse për vlerësimin si aktorja më e mirë në ”Lavazza Film Festival”. Faleminderit të gjithëve”, shkruan ajo.

Festivali i filmit u zhvillua nga 20 deri më 31 korrik në Toronto të Kanadasëku prezantoi një përzgjedhje filmash nga disa nga vendet më të prekura nga kriza globale e shëndetit, në përpjekje për të ndërtuar një urë lidhëse në mes filmit dhe betejës ende të pafituar kundër pandemisë në të cilën po kalojmë.

Në festival u prezantuan filma nga vende të ndryshme të botës përfshirë këtu Francën, Spanjën, Kinën, Rusinë, SHBA-në, Mbretërinë e Bashkuar, Brazilin, Indinë dhe Kanadanë, me një seri të veçantë “Focus on Italy”, të prezantuar në bashkëpunim me Istituto Italiano di Cultura a Toronto.

Një pjesë e shitjeve të biletave do të shkojnë për Kryqin e Kuq Kanadez pikërisht për ta luftuar pandeminë COVID-19.

Filmi “The Cuban” ka për producente artisten me prejardhje shqiptare, Ana Goljan.

Golja tha se filmi “The Cuban”, ku edhe ajo luan rolin e infermieres së re duke u shërbyer pleqve në një shtëpi shëndeti ka ardhur si frymëzim nga gjyshja e saj.

“Mesazhi nga stërgjyshja gjithmonë ka qenë të jesh njeri i mirë, dhe më ka mësuar të jem bujare, e respektueshme, dhe ta shijojë sa më shumë jetën.

Mesazhi që jap unë është t’i duam prindërit dhe gjyshërit dhe të kujdesemi sa më shumë për ta”- thotë Ana. bw

blank

Propagandë bajate e Majkos që qesh me Kanadanë – Nga Artan Gjyzel Hasani

 

 

Propaganda dhe gënjeshtra vazhdojnë të jenë pjesë e qeverisë shqiptare dhe nënprodukteve të saj sociale dhe mediatike. Një trashëgimi e padenjë që vjen nga tradita genetike e Partisë Socialiste në pushtet.

Në një portal të pagëzuar “Gazeta Diaspora Shqiptare”, krijuar nën kujdesin e ministrit të qeshur të Diasporës, Pandeli Majko, shpërndahet me bujë një gënjeshtër që në thelb paska “kujdesin e veçantë të qeverisë kanadeze posaçërisht për komunitetin shqiptar”, (kliko këtu për të lexuar artikullin që i referohem) dhe kjo shitet natyrisht si arritje, apo mund të konsiderohet nga naivët apo të painformuarit, si arritje e qeverisë shqiptare dhe ministrit të saj të Diasporës, apo si tregues i vëmendjes  së dedikuar që qeveria shqiptare treguaka për komunitetin shqiptar të Kanadasë.

E vërteta është krejt ndryshe. Shteti kanadez kujdeset dhe jep ndihma financiare dhe ekonomike për çdo shtetas apo rezident të përhershëm kanadez, përfshi madje edhe personat me leje qëndrimi pune.

Spekullimi qesharak në artikullin flluckë propagandistik, i cili bazohet në informacionin e publikuar nga një shoqatë, të krijon përshtypjen sikur komunitetit shqiptar (që në fakt është popullsi ligjërisht kanadeze) i qënka bërë një favor dhe i qënka akorduar kjo ndihma e posaçme e pretenduar.

Sipas parametrave të artikullit të levave të Majkos në Diasporë, çdo komunitet merr ndihmën nga qeveria kandeze, këtë ndihmën speciale pra alla-Majko propaganda. Për ata që nuk kanë patur informacion, Kanadaja përbëhet nga komunitete dhe ka rreth 120 të tillë.

Të nderuar gënjeshtarë propagandues dhe i nderuar Ministri i Diasporës: komuniteti shqiptar dhe anëtarët e tij, i marrin ndihmat si kanadezë dhe jo si shqiptarë, kinezë, irlandezë apo afrikanë.

Këto “ndihma speciale” komunitare janë një term i sajuar në mënyrë qesharake për t’u shitur pak edhe si sukses i qeverisë shqiptare, ministrit të Diasporës dhe levave (sepse leva është termi me të cilin janë pagëzuar nga Komandanti i tyre rahmetli) të tyre në diasporë.

Qëllimi i këtij reagimi është përpjekja për të mos lejuar qeverinë kanadeze të na marrë ministrin Majko, siç ndodhi me liderin global, kryeministrin shqiptar, që për pak na e morën italianët për në krye të qeverisë së tyre.

Ju lutemi, mos na merrni për kaq budallenj sa ministri juaj!

blank

Një leksion kanadez për Komandantin e Përgjithshëm të Ushtrisë Shqiptare – Nga Taulant Dedja

U bënë muaj e javë që po jetojmë një kohë të pazakontë, të cilës ende nuk ia dimë shkakun e vërtetë, por ende nuk ia dimë as fundin. Biem të flemë e zgjohemi vetëm me një fjalë që na vërtitet në tru si emër mbreti a Pape të Romës: COVID-19.

Por ndodh të zgjohesh edhe me ndonjë histori siç më ndodhi mua sot kur kujtova një shprehje të një profesorit tim në Montréal, Rémy Trudel, para 12 vitesh, i cili insistonte në leksionin e tij të Kursit “Parime dhe sfida të Administratës publike” që gjëja që i bashkon më shumë kanadezët nga njeri oqean në tjetrin ishte Health Card (Karta e Shëndetit).

Më dukej pak pohim i çuditshëm në atë kohë, nuk e fsheh. Tani pas 12 vitesh e kuptoj sa të drejtë paska patur profesori im, i cili pat dikur dhe funksionin e Ministrit të Shëndetësisë së Québec-ut.

Fatmirësisht, vendi ku jetoj unë dhe shumë bashkëatdhetarë të mi, Kanadaja, ka dëshmuar deri më sot një menaxhim nga më shembullorët të situatës falë edhe një sistemi të konsoliduar të shëndetit publik që garanton mbulim për çdo qytetar e rezident të përhershëm. Fatkeqësisht nuk kam të njëjtën ndjenjë sigurie a mirëqënieje kur kujtoj ç’bëhet në atdheun tim.

E kështu, me kujtimin e profesorit duke udhëtuar drejt punës herët në mëngjes, si zakonisht dëgjova Radio-Canada për t’u njohur me të rejat më të fundit. Mësova që sot, në Québec dhe Ontario (ku janë identifikuar gati 83% të rasteve me Covid-19 në rang vendi) do të fillonte angazhimi i trupave të ushtrisë në ndihmë të qendrave ku strehoen të moshuarit. Këto qendra janë prekur masivisht deri në kufijtë e një tragjedie nga virusi misterioz. Arsyeja? Pas një apeli drejtuar profesionistëve të mjekësisë nga sektorë të papërfshirë direkt më përballimin e pandemisë, ishte e pamundur të përmbusheshin nevojat. Ndaj dhe u vendos të përdoret ushtria për një mison humanitar, shpëtimin e sa të jetë e mundur te jetëve të qytetarëve kanadezë.

Siç janë punët e mendjes, prej informacionit të përftuar ajo filloi të bënte përpunime e krahasime mes dy vendeve dhe politikave të tyre. Nga njëra anë ushtarakët kanadezë duke ndihmuar të moshuarit dhe nga ana tjetër blindet e ushtrisë shqiptare të nxjerra në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit” duke dhënë mesazhe “disipline” apo terrori në popullatë, plus pamjet e kryebashkiakut të Tiranës duke shpërndarë qese me ushqime si dhe të disa palo politikanëve të tjerë.

Dikur Ushtria shqiptare nuk ndryshonte nga ajo kanadeze kur kontribuonte në vitet 1998-1999 në përballimin e situatës së krizës humanitare me të cilën u përball Shqipëria në kohën e Luftës së Kosovës, në territorin e të cilës erdhën mbi 600,000 refugjatë shqiptarë nga Shqipëria e Epërme.

Prandaj sot, në vend që të ofrohet një spektakël banal demonstrimi arrogance të pushtetit, ushtarakëve duhet të mos u nëpërkëmbet dinjiteti dhe autoriteti, por t’u jepet roli i mbështetësve të personave në nevojë jo vetëm duke shpërndarë ushqime dhe ndihma. Do të ishte shumë më dinjitoz për shtetin një veprim i tillë.

Sot ajo që pashë në Kanada më nxit t’i bëj thirrje presidentit Meta, që është dhe Komandant i Përgjithshëm i ushtrisë.

Zoti President, ndiqni modele prosociale e humane si Kanadaja shfaq sot në raport me ushtrinë, të cilën po e vë në shërbim të emergjencës shëndetësore.

Kthejani dinjitetin ushtrisë, e cila nuk mund të jetë vegël e një kryeministri me probleme a diagnoza për të cilat do lë ekspertët t’ia vënë emrin!

Nuk kanë nevojë shqiptarët për spektakle force! Shqiptarët kanë nevojë për kujdes dhe paqëtim!

Toronto, 23 Prill 2020

©FlasShqip.ca

blank

Testimi i vaksinës, binjaket shqiptare shkencëtare në Britani: Pritet të jetë e suksesshme

Britania e Madhe është bërë vendi i parë që ka nisur testimin në njerëz të një vaksine kundër COVID-19. Bëhet fjalë për një studim të Universitetit të Oxford, ku është pedagoge, Detina Zalli.

Ndërsa binjakja e saj, Argita Zalli është pedagoge në Imperial Collage në Londër. Detina Zalla tregon se, pritshmërinë janë të mëdha që vaksina të jetë efektive por do të duhet shumë muaj që të një gjë e tillë të konfirmohet.

“Prova është për të përcaktuar efikasitetin, sigurinë dhe imunigjitetin e vaksinë që të jetë e përshtatshme për të gjithë moshat dhe për personat që vuajnë nga sëmundje të ndryshme. Janë rekrutuar 15 persona, nga 18 deri në 55 vjeç”, shprehet pedagogia e Universitetit të Oxford.

“Është shumë e vështirë të jepet një periudhë e saktë kohore, do të duhen shumë muaj për të parë nëse vaksina është vërtetë efikase apo jo. Besoj se do të ketë sukses sepse është një nga grupet më të mira shkencore në botë që e ka zbuluar”, shtoi Detina Zalla.

Binjakja tjetër, Argita Zalli thotë se, nga të dhënat e ditëve të fundit mësohet se është arritur një stabilitet sa i takon numrit të të infektuarve të rinj. Deri tani ky numër ka shkuar në 138 mijë persona, ndërsa vdekjet janë ulur me 37% në krahasim me ditën më të keqe.

9“Pritet që në dy javët e ardhshme numri i të vdekurve të sheshohet. Ndërkohë 10 milionë punonjës, duke nisur nga mësues, doktorë, shoferë, mund të aplikojnë për t’u testuar nëse kanë simptoma. Do të jetë një test për të matur nivelin e RSA dhe sa mundësi ka që të infektojnë persona të tjerë”, deklaroi znj. Argita Zalli duke shtuar se deri tani janë testuar mbi 25 mijë persona. Pedagogia e Universitetit të Imperial Collage në Londër thotë se, mbetet ende shumë për të mësuar mbi COVID-19 pasi ende nuk dihet nëse kemi të bëjmë me një infeksion sezonal apo ajo.

blank

Gjendet Këshilli Koordinues i Diasporës

Pas editorialit të djeshëm të FlasShqip me titull “Shpallet në kërkim KKD dhe ministri Majko” ku kritikohej apatia e Këshillit Koordinues të Diasporës ndaj gjendjes së bashkëatdhetarëve tanë në kufirin greko-shqiptar dhe mungesa e ndonjë propozimi nga ana e tyre për zgjidhjen e situatës, sot vumë re përmes rrjeteve sociale që KKD ishte shëndoshë e mirë. Në Facebook qarkullonte një “komunikatë” e KKD të cilën e gjeni më poshtë dhe që ne e siguruam në rrugë jozyrtare.

Gjithsesi ne jemi të prirur t’i mirëkuptojmë anëtarët e këtij organizmi të ri, pasi ende nuk janë të organizuar dhe trajnuar sesi shpërndahet informacioni për mediat.

Po i japim një ndihmë të vogël. Së pari, si një organizëm i diasporës, KKD sugjerohet të listojë gjithë mediat e diasporës (veçanërisht) bashkë me kontaktet dhe sa herë të ketë informacion për median ta dërgojë atë në formë zyrtare, përmes e-maileve që ligji ua ka përcaktuar me domenin diaspora.gov.al. Kështu dhe media do jetë e sigurtë për burimin e informacionit dhe kjo do t’i shërbente edhe etikës së palëve.

Së dyti, kur të përgatitin një deklaratë për mediat të konsultohen ose të hapin ndonjë manual dhe të mësojnë të paktën 5 W e ndërtimit të njoftimit. E dimë dhe e mirëkuptojmë mungesën e një zëdhënësi në këtë këshill, por meqënëse janë zgjedhur në bazë të aftësive dhe kompetencave ndoshta në brendësi të tyre, ose edhe në ministri kanë ndonjë anëtar me formim në letrat shqipe, apo me përvojë gazetarie.

Së treti, këshillohen anëtarë të caktuar të KKD të mos përdorin gjuhë të papërshtashme në rrjetet sociale duke ironizur e stigmatizuar median e diasporës dhe as të përdorin epitete që i shërbejnë ndasive sociale. Nuk është etike dhe as profesionale. Gjithashtu, sugjerojmë që të mos përdorin pandeminë as si shkak dhe as si pasojë, e aq më tepër si një mjet për të tërhequr gjuhë urrejtje duke provokuar opinionin se media kritikon KKD në kohë të papërshtatshme kur anëtarët e saj merren me shpëtimin e fatkeqësive.

Së katërti, KKD të lexojë mirë ligjin mbi bazë të të cilit funksionon dhe të veprojë në përputhje me të. Vihet re një tejkalim i kompetencave në formulimet e deklaratave të tyre dhe një veshje e papërshtatshme e rolit të tyre. Sipas ligjit të diasporës, KKD nuk ka asnjë tagër ligjor të punojë në terren si punonjës agjensish funerale apo shpërndarës ndihmash. Anëtarët e KKD janë aty për të advokuar, për të folur në emër të interesave të diasporës dhe për të ndikuar në qeveri në përmbushjen e këtyre interesave. Si e bën këtë KKD? VKM Nr.320, datë. 15. 05. 2019 pika 2/a parashikon nëpërmjet propozimit të akteve administrative, pra anëtarët e mençur të diasporës mblidhen bashkë online ose in person dhe vendosin të propozojnë një akt. Sigurisht pasi kanë identifikuar problemet e diasporës ata i propozojnë ministrit përgjegjës veprime për zgjidhjen e tyre, sipas kompetencës që ua njeh ligji Nr. 16/2018. Pra, KKD nuk ka tagër t’i kërkojë qeverisë apo urdhërojë qeverinë shqiptare të marrë masa urgjente. Ligji thotë që KKD ka të drejtë të kërkojë informacion dhe propozojë akte administrative. KKD nuk merret me terrenin, KKD merret me propozime veprimesh. Është në dorë të qeverisë t’i dëgjojë ose jo propozimet e tyre.

Kaq ka në dorë KKD. Nuk janë aty as të shiten si heronj të kudondodhur apo shenjtorë të sulmuar, as si Mesia të shpëtojnë botën nga mëkati e as si shkencëtarë të gjejnë formula magjike. Madje as si gjinkalla zhurmuese që dalin në media si reporterë apo bletë punëtore që punojnë fshehtas në koshere.

KKD në rastin më të mirë, është një grupim njerëzish me mend në kokë dhe guxim për të vepruar në interesin më të lartë të grupeve që ata përfaqësojnë, duke advokuar pranë qeverisë për zgjidhjen më të mirë të mundshme. Dhe me të drejtë editoriali i FlasShqip ngriti pyetjet se ku është KKD dhe a po i ushtrojnë ato dy kompetenca që kanë apo po bëjnë gjëra që nuk i takojnë me ligj?

Prandaj kjo komunikatë e sotme e lëshuar nga KKD është e përgjithshme dhe lë vend për interpretim/spekulim si në rastin e ndihmës së ofruar, pa përcaktuar numrin e shqiptarëve që do ndihmohen në Kapshticë apo edhe më gjerë, në ç’mënyrë do ndihmohen si dhe burimin e ndihmës ekonomike.

Ndërkohë, ne urojmë që ministri Majko të mobilizohet pas këtyre kritikave konstruktive dhe humanizmit e altruizmit të një prej anëtarëve të KKD (Lazim Destani) dhe angazhimit të të tjerëve, pavarësisht mospëlqimeve të disa anëtarëve ndaj gjuhës kritike, dhe të marrë përsipër përgjegjësitë aq sa i takojnë.

Në përfundim, ne ende jemi të dëshiruar të dimë se çfarë aktesh administrative i ka propozuar KKD ministrit të diasporës në interes të përmbushjes së kërkesave a nevojave të diasporës dhe çfarë problemesh ka identifikuar KKD në diasporën shqiptare kudo nëpër botë gjatë kësaj periudhe, po ia kursejmë panoramën e vitit. Në fund të fundit këto janë të vetmet punë për të cilat duhet të shqetësohet KKD, të tjerat i di qeveria më mirë. Ose të paktën kështu është thënia.

blank

©FlasShqip.ca

blank

Çfarë duhet të dimë për COVID-19? Nga Florida Doci

Aktualisht epidemia me e rrezikshme ne Shqiperi eshte mungesa e informacionit dhe perhapja e informacioneve te pasakta pa baza shkencore qe shtojne stresin dhe panikun. Ne kuader te te mires publike, por mbi te gjitha te dashurise per shkencen, pergatita nje liste informative mbi COVID-19 bazuar mbi raportet e Organizates Boterore te Shendetit (WHO), Qendres per Kontrollin e Semundjeve (CDC), Institutit Kombetar te Shendetit (NIH), John Hopkins dhe artikuj shkencor te publikuar mbi kete teme.

Çfarë duhet të dimë për COVID-19?

Çfarë është COVID-19?

COVID-19 (Coronavirus disease 2019) është një sëmundje infektive virale e traktit  respirator që shkaktohet nga virusi SARS-CoV-2 (sindroma respiratore akute e rëndë coronavirus

Ky virus i përket familjes coronavirus dhe është gjenetikisht I ngjashëm me virusin që shkaktoi epideminë SARS në 2003.

Si përhapet COVID-19?

Virusi SARS-CoV-2 që shkakton COVID-19 është një virus i ri, ndaj njohuritë shkencore janë tejet të kufizuara. Që nga përhapja pandemike e virozës, shkencëtarët kanë nxituar të studiojne këtë virus për të kuptuar strukturën dhe mekanizmin e tij. Mbi 300 artikuj shkencor janë publikuar që nga 1 Shkurti, megjithatë shumë karakteristika mbeten ende të panjohura.

Çfarë është COVID-19?
Si përhapet COVID-19?
A është COVID-19 po aq i rrezikshëm sa gripi sezonal?

Më shumë njerëz vdesin cdo ditë nga aksidentet automobilistike apo sëmundjet e zemrës.
Përse COVID-19 po shkakton kaq shumë panik?
Përse COVID-19 ka shkaktuar shqetësim dhe gatishmëri në sistemin shëndetësor?
Çfarë është distancimi social dhe pse ka rëndësi?
Përse duhet të mbrojmë njeri-tjetrin nga COVID-19?
Si arrihet distancimi social?
Përse ka rëndësi testimi për COVID-19?

Virioni ka një diametër prej 50-200 nanometer dhe 4 struktura proteinike mbështjellëse: gjembi (spike), zarfi (envelope), membrana dhe kapsula nukleike. Struktura ne dukje gjëmborë e
virusit është përgjegjëse për emrin coronavirus (virus me kurorë) të familjes. Virusi përhapet përmes piklave respiratore ose objekteve mbartëse.

Një studim që analizoi cilësinë e ajrit në dhomat e pacientëve me COVID-19 konfirmoi sevirusi nuk gjendej në ajër. Një tjetër studim që vëzhgoi stabilitetin e virusit në formë aerosoli, tregoi se virusi ishte i pranishëm në formë aerosoli për gati 3 orë por përqëndrimi i virusit në ajër ra në mënyrë drastike pas orës së parë dhe aftësia për të lëvizur në ajër ishtë relativisht e ulët. OBSH, CDC, NIH dhe organizata të tjera të shëndetit kanë konfirmuar se rreziku i absorbimitnga ajrit është i neglizhueshëm dhe nuk përbën shkak për shqetësim.

Ndërkaq, studimet më të fundit kanë treguar se virusi SARS-CoV-2 mund të mbijetojë rreth 24 orë në sipërfaqe kartoni dhe gati 2-3 ditë në sipërfaqe plastike dhe metalike. Për rrjedhojë, dezinfektimi i sipërfaqeve në mënyrë të vazhdueshme është masë e rëndësishme parandaluese kontaminimi.

Çfarë simptomash shkakton COVID-19?

Simptomat kryesore të sëmundjes COVID-19 përshijnë temperaturë të lartë, kollë të thatë,
dhimbje muskujsh dhe kockash, lodhje dhe veshtiresi ne frymemarrje.

 

blank

Çfarë duhet të bëj për të mbrojtur veten dhe për të parandaluar përhapjene COVID-19?

Higjena personale është e domosdoshme për të mbrojtur veten dhe të tjerët. Larja e duarve
me ujë dhe sapun për të paktën 90 sekonda garanton shkatërrimin e membranës dhe shpërbërjen
e kapsulës së virusit. Përdorni dezinfektues me bazë alkooli vazhdimisht pas prekjes së cdo
sipërfaqeje në publik gjithashtu shkakton shkatërrimin e virusit. Evitoni prekjen e fytyres, gojes,
hundes dhe syve për të parandaluar absorbimin e virusit. Përdorni kartopeceta ose bërrylin e
mbledhur kur tështini apo kolliteni, dhe mos harroni të hidhni kartopecetat në kosh të mbyllur.

Lani rrobat në mënyrë të shpeshtë, dhe dezinfektoni cdo objekt dhe sipërfaqe me kontakt të
vazhdueshëm.

A duhet të përdor maska mbrojtëse dhe doreza në hapësira publike?

Duke qënë se përhapja e virusit ndodh përmes piklave, përdorim i maskave mbrojtëse nuk është i nevojshëm për individët që nuk kanë simptoma posaqë virionet nuk mbijetojnë gjatë në ajër. Përdorimi i maskave rekomandohet vetëm për pacientët me simptoma për të parandaluar përhapjen e virusit në rast kollitje apo tështime. Po ashtu, përdorimi i dorezave në hapësira publike jo domosdoshmërisht mbron nga kontaminimi, posaqë dorezat janë po njësoj mbartëse të virusit në rast të kontaktit me sipërfaqe të kontaminuara. Kyç i parandalimit të infektimit mbetet larja e vazhdueshme e duarve dhe mosprekja e gojës, hundës dhe syve.

Çfarë ndodh nëse kam COVID-19?

COVID-19 ka një periudhë inkubimi mesatarisht 5 ditore, por Varion nga 2 deri në 12 ditë.

Rastet asimptomatike të sëmundjes janë të rralla dhe ekspertët besojnë se personat asimptomatik nuk janë infeksioz (ngjitës).

Shumica e individëve me COVID-19 shfaqin simptoma si ato të përmendura më sipër, të ngjashme me gripin sezonal. Në 80% të rasteve sëmundja është e parrezikshme dhe rikuperimi shëndetësor zgjat përafërsisht 2 javë. Në këto raste, mjekët specialist rekomandojnë vetizolimin për parandalimin e përhapjes së mëtejshme të virusit deri në shërimin e plotë.
Në 20% të rasteve sëmundja shkakton komplikacione respiratore që kërkojnë kujdesin e mjekëve specialist. 5% e pacientëve mund kërkojnë respirim artificial dhe 15% mund të kërkojnë oksigjenim të koncentruar.

Kjo ndodh sidomos tek të moshuarit apo individë me co-morbiditete (sëmundje ekzistuese) apo imunitet të kompromentuar. Në këto raste rikuperimi shëndetësor zgjat 3-6 javë dhe kërkon hospitalizim.
Nëse dyshoni se keni COVID-19 kontaktoni me mjekët përmes telefonit për të marr këshillat përkatëse për situatën tuaj. Në cdo rast, mos dilni nga shtëpia dhe mos u paraqisni në qëndrat shëndetësore apo spitale pa njoftuar paraprakisht mjekët për gjëndjen tuaj. Mos harroni se personat që vuajnë nga sëmundje të tjera janë më të rrezikuar nga ky virus, ndaj ekspozimi i tyre ndaj virusit mund të jetë fatal.

Nëse jam shtatzanë dhe sëmurem me COVID-19, a ka rrezik për foshnjën?

Momentalisht nuk ka asnjë evidencë që tregon se gratë shtatzanë janë më të rrezikuara nga ky virus. Studimet e deritanishme tregojnë se virusi nuk mund të transmetohet nga nëna tek fetusi
dhe shkencëtarët besojnë se virusi nuk ka asnjë efekt negativ tek fetusi.

A është COVID-19 po aq i rrezikshëm sa gripi sezonal?

Pandemia COVID-19 është ende në zhvillim dhe per rrjedhojë ka ende informacione të panjohura për shkencëtarët, përshi këtu edhe statistikat e sakta mbi mortalitetin e sëmundjes.
Momentalisht mortaliteti i COVID-19 (ose thënë ndryshe vdekshmëria si rrjedhoje e sëmundjes përmbi rastet e infektuara) përllogaritet rreth 2.3%, me nië vdekshmëri gati 6% për të moshuarit apo individë me sëmundje ekzistente apo imunitet të kompromentuar. Eskpertët mendojnë se vdekshmëria prej COVID-19 mund të jetë më e ulët se shifrat e raportuara duke qënë se shumë pacientë me COVID-19 mund të jenë asimptomatik (nuk shfaqin simptoma) ose të patestuar.

Megjithëatë, krahasuar me gripin sezonal, COVID-19 është një virus më problematik pasi vdekshmëria prej gripit sezonal është 0.1%-0.8%.

Më shumë njerëz vdesin cdo ditë nga aksidentet automobilistike apo sëmundjet e zemrës. Përse COVID-19 po shkakton kaq shumë panik?
Ndryshe nga sëmundjet e zemrës apo aksidentet automobilistike, COVID-19 është një sëmundje infektive virale e paparashikueshme. Kjo do të thotë se shpejtësia e përhapjes së kesaj sëmundjeje është e madhe dhe jashtë kontrollit tonë. Në mungesë të një vaksine që parandalon sëmundjen, masa e vetme mbrojtëse dhe parandaluese mbetet evitimi i kontaktit fizik me mbartësit e virusit.

Përse COVID-19 ka shkaktuar shqetësim dhe gatishmëri në sistemin shëndetësor?

Afërsisht 20% e individëve me COVID-19 kanë nevojë për kujdes mjekësor të specializuar që zgjat 3 deri në 6 javë në spitale. Çdo shtet ka kapacitete dhe burime të kufizuara shëndetësore,
dhe për rrjedhojë nuk ka kapacitete të mjaftueshme për të trajtuar të gjitha rastet që mund të kërkojnë trajtim të specializuar spitalor në rast epidemie. Për shembull, shumica e vendeve të
zhvilluara kanë numër të limituar shtretërish në spitale që mbulojnë nga 0.1%-1.3% të popullsisë së një vendi, dhe shumë prej tyre janë në përdorim për kurimin e pacientëve që vuajnë nga
sëmundje të ndryshmë kronike. Kjo do të thotë se numri I shtretërvë është I pamjaftueshëm krahasuar me nevojën prej minimalisht 5% në rast të përhapjes së vazhdueshme në masë të
COVID-19.

Për rrjedhojë, është e rëndësishme të ngadalësojmë përhapjen e virusit në mënyrë që të reduktojmë numrin e pacientëve me COVID-19 dhe të parandalojmë paralizimin e sistemin
shëndetësor nga mbingarkesa e rasteve për trajtim.

Çfarë është distancimi social dhe pse ka rëndësi?

Distancimi social është një masë parandaluese për përhapjen e sëmundjeve infektuese me bazë komunitare. Distancimi social arrihet përmes minimizimit të kontaktit fizik me individë të
tjerë në komunitet.

Pikë së pari, minimizimi i kontaktit fizik na mbron nga infeksioni. Kur dikush tështin, kollitet apo flet, ata përhapin piklat mbartëse të virusit, të cilat mbeten pezull në atmosferë edhe
pas tështimës apo kollës. OBSH rekomandon një distancim prej të paktën 1m nga njeri-tjetri për të parandaluar absorbimin e piklave virale në atmosferë.

Së dyti, distancimi social parandalon mbartjen dhe përhapjen e virusit në komunitet.

Secili prej nesh shërben potencialisht si vektor për virusin, duke e transportuar atë nga një sipërfaqe ne tjetrën përmes kontaktit fizik. Duke eleminuar kontaktin fizik me njerë-tjetrin mund
të minimizojmë transportimin e virusit mes njëri-tjetrit dhe të ngadalësojmë përhapjen e sëmundjes. Kjo është e nevojshme për të mbrojtur individët më në risk si edhe për të parandaluar
paralizimin e sistemit shëndetësor me kapacitete të limituara për kurimin e një epidemie të këtyre përmasave.

Përse duhet të mbrojmë njeri-tjetrin nga COVID-19?

Sic përmendet më sipër, përafërsisht 80% e pacientëve e kalojnë sëmundjen lehtazi.

Megjithatë, virusi shkakton komplikacione vdekjeprurëse për të moshuarit, individë me sëmundje ekzistuese të traktit respirator, individë me imunitet të kompromentuar etj. është përgjegjësia e
përbashkët e gjithësecilit të mbrojë këto grupe duke parandaluar përhapjen e virusit në komunitet dhe të reduktojë ekspozimin e këtyre individëve ndaj virusit.

Si arrihet distancimi social?

Mënyra më e mirë për të arritur distancimin social është përmes vetizolimit. Evitoni cdo kontakt të panevojshëm me njeri-tjetrin dhe minimizoni kontaktin fizik në cdo rast. Takimet me miqtë, vizitat tek të afërmit, kinemate apo teatrot, koncertet festive apo evente të tjera në grup janë aktivitete me rrezikshmëri të lartë për përhapjen e virusit, ndaj duhen evituar.

Përse ka rëndësi testimi për COVID-19?

COVID-19 është më infeksioz se gripi sezonal.

Cdo mbartës i virusit mund ta përhap virusin në 2-3.1 persona të tjerë (Ro), një raport shumë herë më i lartë se ai i gripit sezonal prej 1.3 përsonash. Për rrjedhojë, testimi është një masë e
rëndësishme parandaluese për përhapjen e virusit.

Këshilla për të menaxhuar stresin tek fëmijët
Nga pikepamja e menaxhimit te situates, intervencioneve dhe komunikimit publik kam shume mosdakortesi. Por jam dakort me nevojen dhe kerkesen per te menaxhuar stresin, per cdo grupmoshe (serisht nje rezurs i munguar). Disa keshilla per stresin tek femijet:
1. Shpjegojuni femijeve se cfare eshte ky virus dhe kjo pandemi. Frika dhe stresi vijne si rezultat i padijes dhe moskuptimit. Ekspertet Zelandez paraqesin nje menyre se si me nje gjuhe te thjeshte dhe lodra mund t’i ndihmojme femijet te procesojne ate cfare po ndodh rreth tyre. Duke kuptuar ndryshimin e rrethanave, femijet ndjehen me te sigurte dhe me pak te stresuar. Video nga minuta 1:15: https://www.facebook.com/45300632440/posts/10156709858597441/?vh=e&d=n
2. Si ne cdo vend te botes, sipas grupmoshave duhet limituar koha gjate ciles ate jane te ekspozuar ndaj TV, e sidomos programeve me permbajtje te papershtatshme (si edicionet informative, emisionet politike, etj.) qe mund te shkaktojne stres.
3. Arti dhe muzika jane format me te thjeshta per te larguar stresin:
– Libra me ngjyrosje
– Krijo nje kartoline (imazh dhe mesazh) per dike
– Cfare ke ne zemren tende (vizato nje zemer dhe mbushe me fjale dhe vizatime qe perfaqesojne cfare ka zemera): http://thirteenredshoes.blogspot.com/2011/08/map-of-my-heart.html?m=1
ose
– Vendi i sigurte (lejoji femijet te “dizenjojne” dhe arredojne me objektet qe duan nje hapesire qe i ben te ndjehen te sigurte): https://m.wikihow.com/Make-a-Blanket-Fort?amp=1
– Loje dhe mesime mbi inteligjencen artificiale: https://magic-sketchpad.glitch.me
– Loja Lego ne kompjuter: Stud.io
– Shfaqje artistike (femijet organizojne nje mini-koncert me kenge, recitim, aktrim etj. dhe e shfaqin para nje audience ne familje): https://www.kidspot.com.au/things-to-do/activity-articles/how-to-put-on-a-show-at-home/news-story/efbbfba1e2eb25e090a28d53fe24646

 

blank

1562 FËMIJËT MARTIRË TË KOSOVËS 1981-1999, NJË KËMBANË QË NUK PUSHON – Nga Saimir Lolja

Në Toronto të Kanadasë, në datën 16 Shkurt 2020, në sallën e Shoqatës së Bashkësisë Shqiptare-Kanadeze (ShBShK), u bë i njohur libri i sapobotuar “Fëmijët Martirë të Kosovës 1981-1999” me autorë Hanëmshahe Ilazi dhe Nusret Pllana. Libri është edhe në Shqip edhe në Anglisht. Në takim u shfaq edhe një dokumentar i shkurtër që shoqëron librin. Njohja me librin u përputh me 12 vjetorin e Pavarësisë së Kosovës. Libri është një këmbanë përherë tingëlluese e cila të kujton se edhe në vitet e fundit të arritjes së Pavarësisë së Kosovës çmimi që kanë paguar shqiptarët ka qenë shumë i shtrenjtë.

Nderi i takimit ishte vetë autori Nusret Pllana. Veç anëtarëve të ShBShK, të pranishëm ishin edhe dy ish-Kryetarë të saj Engjëll Cane dhe Saimir Lolja, autori letrar Kristaq Turtulli, Ilir Lena i emisionit Shqip në Kanada TV Pasqyra Shqiptare, etj.

blank

blank

Kryetari i ShBShK Bujar Zejnullahu përgëzoi Anëtarin e Nderit të ShBShK Nusret Pllana për punën e pareshtur në shërbim të çështjes kombëtare. Nusret Pllana është autor i shumë botimeve, veçanërisht i atyre që kanë të bëjnë me historitë e viteve 1998-1999. Puna e tij heroike për të mbledhur dokumenta origjinale, dëshmi të gjalla dhe gërmuar në arshiva ka skalitur në gur masakrat dhe krimet gjenocidale që kriminelët serbë kryhen kundër popullsisë shqiptare të Dardanisë para 20 viteve.

Autori Nusret Pllana falenderoi të pranishmit dhe përcolli edhe fjalën përshëndetëse të bashkëautores së librit Hanëmshahe Ilazi. Konsulli i Përgjithshëm i Republikës se Kosovës Donat Syla foli për vlerën e librit të profesorit Nusret Pllana. Meqenëse libri është, ashtu si nevojitet, edhe në anglisht, vlera e tij përkujtimore i shërben si shqiptarëve ashtu edhe bashkësisë ndërkombëtare, institucioneve të saja, studiuesve, botuesve e gazetarëve shqiptarë dhe joshqiptarë.

Profesori Nusret Pllana, midis të tjerave, shpjegoi se sa të rëndë e kishin patur ato si autorë me mbledhur nga familjarët të dhënat për 1432 fëmijët e Dardanisë që kriminelët serbë i vranë pse ishin fëmijë dhe pse ishin shqiptarë. Ndër ta janë edhe pesë fëmijë serbë që u vranë po nga kriminelët serbë në restorantin “Panda” në Pejë. Gjithashtu, janë edhe 130 fëmijë të tjerë që mbesin akoma të zhdukur prej egërsirave serbe gjatë luftës para 20 viteve.

Mjafton të krahasohet libri “Noel Malcolm, Kosovo: A Short History, Papermac, 1998” me librin “Fëmijët Martirë të Kosovës 1981-1999” për të kuptuar se krimet genocidale, shpërngulëse, tjetërsuese, kundra-njerëzore, kundra-europiane të serbëve kundër shqiptarëve kanë qenë të pandërprera. Prandaj do mjaftonte ky libër që zyrat shtetërore dhe ato ligjore në Dardani (e cila gabimisht quhet Kosovo Polje) të ngrenë akuzë juridike ndërkombtare kundër Serbisë.

Krimet ndaj fëmijëve në Dardani janë vetëm një pjesë e krimeve kundra-njerëzore që egërsirat serbe kryen në Dardani. Ashtu si e theksoi edhe profesori Nusret Pllana, heshtja e tyre vetëm se tregon paaftësinë shtetërore, frikën, paaftësinë për të kuptuar përgjegjësinë, vogëlsinë shpirtërore e tradhtinë kombtare të atyre që janë zgjedhur përfaqësues dhe qeverisës të popullit të Dardanisë. Të caktohesh për të udhëhequr popullsinë e Dardanisë nuk është privilegj për t’u bërë pasha osman i papërgjegjshëm. Domethënë, të përfaqësosh popullin e Dardanisë është përgjegjësi njerëzore, shtetërore, perëndimore, europiane e kombtare. Qytetaria shqiptare dhe europiane kërkon që shqiptari të duket edhe me të drejta edhe me përgjegjësi, dhe të mos struket.

 

 

Saimir Lolja


Send this to a friend