VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Telefonata e fundit e Ndriçim Xhepës me Gjergj Xhuvanin: Nuk ka qenë i shtruar në spital

By | August 16, 2019

Komentet

Besëlidhja Kuqezi e 2 marsit barrikadë e grushtit të shtetit dhe regjimit autokratiko- diktatorial të Edi Rames – Nga AZGAN HAKLAJ

Është hera e parë në historinë e pluralizmit politik shqiptar që Presidenti i Republikës ia kthen pushtetin popullit, për shkak se ushtruesit e tij që populli ua ka deleguar për ti përfaqësuar e kanë zhytur vendin në një krizë të thellë kushtetuese, institucionale, si rezultatet i uzurpimit të shtetit me pushtet nga “Rilindja”.
Në vend të shtetit të së drejtës, të republikës parlamentare, mbështetur në kushtetutë, sí dokumenti themeltar i shtetit por dhe si garantues i lirive dhe të drejtave themelore të qytetarëve, Sulltani ynë me anë të pushtetit ka uzurpuar shtetin dhe ka krijuar një regjim autokratiko- diktatorial.
Parlamenti është monopartiak, me një opozitë artificiale të krijuar prej tij, kushtetuta është zhvleftësuar dhe me shumë ka vlerë një akt noterial se ajo.
Republika parlamentare ka rënë, në vend të saj kemi një Republikë Kryeministrore.
Për të përligjur uzurpimin e shtetit nga pushteti Edi Rama po sponsorizon një puç kushtetues që të kapë Gjykatën Kushtetuese e të pushtojë Presidencën, të vetmin instikam të pathyer prej tij, e të vetëpagëzojë vehten autokrat të gjithë shqiptarëve siç quheshin carët e Rusisë për rusët.
Pra jemi mirëfilltazi përpara një grushti shteti duke shkelur haptazi kushtetutën.
Mirëpo Kushtetuta është miratuar me referendum popullor dhe i takon popullit të kthejë legjetimitetin e saj. Presidenti Ilir Meta ju ka drejtuar popullit dhe e ka thirrurr në Bulevardin Deshmorët e Kombit me dt 2 mars në orën 17, me Slloganin domethënës “Për Shqipërinë, për Kushtetutën, për Kombin”, në mbrojtje të demokracisë, parlamentarizmit, shtetit të së drejtës, republikës, Shqipërisë e të ardhmes saj EuroAtlantike, parimeve themelore të demokracive përendimore dhe lirive të gjithësecilit, sundimit të ligjit e barazisë para tij, ruajtjes se Integritetit territorial të Kosovës, për ti thënë:
Jo Grushtit të Shtetit.
Me dt 2 mars qytetarët shqiptarë, përtej bindjeve politike do ti drejtohen Bulevardit që mban emrin e atyre që dhanë jetën në emër të Atdheut, për ti thënë stop grushtit të shtetit, për ti venë fre pushtetit të pakufizuar autokratiko- diktatorial të Despotit Shqiptar, për ti thanë ndal pushtetit të krimit të siguruar me vota të vjedhura e me para të pista, të mafies dhe grupeve të ristrukturuara kriminale.
Beteja e 2 marsit është betejë e sovranit me kalifatin e Edi Ramës apo partisë shtet të “Rilindjes”, të subashëve, mubashëve, taksidarëve të saj që e kanë mbërthyer si oktapod demokracinë shqiptare.
Kryeministri ynë ka adaptuar proverbën makiaveliane “Politika nuk ka lidhje me moralin” dhe postulatin e kollosit të letrave italiane Françesko de Santis “Qëllimi justifikon mjetin”, në mënyrë të paskrupullt me çdo çmim e mjet po përpiqet të perligjë regjimin që ka instaluar dhe kapjen e shtetit nga pushteti i tij absolut.
Nëpërmjet plutokracisë mediatike të kontrolluar prej tij, tellallëve mercenarë, oligarkëve të oborrit e ka promovuar regjimin e vet si pushtet aristokratiko- teknokratik për në fakt ka rezultuar krejt e kundërta, kleptokratët e kakistokratët rilindas për çdo ditë po bien si peshqit në rrjetën e vetingut politik.
Kibernetika e rilindjes nuk e shpëton dot nga fundosja anijen ramiane në Trekëndeshin e Bermudës.
Poeti amerikan James Ressell Lowell në vitin 1876 në një letër drejtuar Joel Bentonit shkruante:
“Ajo që më mbushë me dyshim dhe tronditje është degradimi i tonit moral”.
“A është qeveria jonë e popullit, nga populli, për popullin apo një kakistokraci në dobi të pasurve dhe në shpinë të varfërve e budallenjëve”.
Aristoteli i Lashtë, filozofi më me ndikim mbi njerëzimin për më shumë se dy mileniume na ka lanë postulatin ;
“Jemi skllevër të ligjeve për të qenë të lirë”.
Filozofia e së drejtës thotë se sigurisht shteti merr nga një copë lirie të çdo individi por ka për detyrë tua kthejë përsëri njerëzve në formën e zhvillimit social, publik duke sistemuar të mirën publike, sigurinë e jetës, barazinë, moralin, dhe drejtësinë, sepse shteti është përgjegjës për qytetarin e vet.
Zhan Pol Sartri, përfaqësuesi tipik i ekzistencializmit apostrofon:
“Njeriu nuk lind si qenie e kompletuar por vetëkrijohet duke zgjedhë moralin e tij”.
A e ka përmbushur këtë filozofi Regjimi i Ramës?
Është krejt e thjeshtë për tu përgjigjur.
Pushteti i tij është pushtet i pakufizuar i siguruar me vota të vjedhura, me para të pista të mafies dhe grupeve të ristrukturuara kriminale, pasi ka shkatërruar procesin zgjedhor e asgjesuar votën e lirë, ka uzurpuar pushtetin qendror, grabitur pushtetin lokal, gllabëruar institucionet kushtetuese, zhduki konkurencën e lirë, duke i trajtuar qytetarët e vet si kafshë politike po i detyron të braktisin Shqipërinë.
Me postulatin “Nese keni zgjedhur rolin e krimbit mos u zemëroni kur të tjerët ju shkelin me kepucë” Filozofi Emanuel Kant na motivon perifrazimin e Homerit të ndjesive shqiptare Gjergj Fishta duke i kerkuar ndjesë për ndryshimin e vargut;
“N’kambë shqiptar e mos tu leshojë jo zemra
se kurrësesi s’keni me u thye
Fort me e rëndë është zgjedha e Ramës n’qafë
Se guri i varrit mbi krye”.
Sovrani me dt 2 mars duhet ti japë fund tranzicionit të gjatë dhe të mbyllë kapitullin e autokracisë dhe të çelë epokën e rikthimit të demokracisë që ngadhnjeu në marsin e vitit 1992.
Ai ka të drejtën absolute, hyjnore mbi çdo regjim.

Express: Krejt çka dihet rreth vrasjes së Qerim Kelmendit

Një vrasje e rëndë ka ndodhur në orët e para të mëngjesit në fshatin Zahaq të Pejës. Trupi i ish-pjesëtarit të UÇK’së, Qerim Kelmendit është gjetur pa shenja jete dhe i djegur në veturën e tij. Për vrasjen e tij, familjarët po e drejtojnë gishtin nga shërbimet sekrete serbe. Ata i kanë hedhur poshtë dyshimet se Qerimi mund të ketë qenë dëshmitar i Gjykatës Speciale. Për rastin ka reaguar edhe Presidenti Hashim Thaçi, Kryeministri Albin Kurti dhe ish-kryeministri, Ramush Haradinaj.

Arjeta Shabani

Një veturë e djegur është gjetur sot në rrugën “Bekim e Blerim Kelmendi”, në Zahaq të Pejës. Brenda kësaj veture është gjetur trupi i pajetë dhe i djegur i ish-pjesëtarit të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Qerim Kelmendit.

Për vrasjen që tronditi Pejën janë deklaruar edhe familja Kelmendi.

Vëllai i Qerimit, Osmani thotë se vëllain ia zunë në pritë.

“Vëllain tim e kanë zënë në pritë mbrëmë. Njëherë e kanë ekzekutuar pastaj e kanë djegë veturën. Ai ka qenë në qytet mbrëmë. Gjithmonë ka dal i lirë për tu shëtitur rrugëve të Kosovës”, ka thënë Osmani për Express.

Ai ka hedhur poshtë dyshimet se Qerimi mund të ketë qenë dëshmitar i Gjykatës Speciale. Thotë se asnjëherë nuk e ka njoftuar familjen për një ftesë të tillë.

E për atë se kush mund ta ketë kryer vrasjen është deklaruar vëllai tjetër i Qerimit.

Ish-udhëheqësi i Lëvizjes Popullore të Kosovës, Ibrahim Kelmendi, i ka thënë Gazetës Express se dyshon që prapa vrasjes së vëllait të tij qëndrojnë vrasës mercenarë, apo profesionistë të BIA-s serbe, që thotë se këtë e kanë bërë për të ndezur edhe më shumë armiqësimin mes krahut të luftës dhe atij të paqes.

“Dyshoj në vrasës mercenarë apo profesionistë të BIA-s së Serbisë, e cila duhet të ketë shfrytëzua rastin e debatit dhe grindjeve për “vrasjet politike”, për ta ndez edhe më shumë armiqësimin mes “krahëve” të luftë dhe pacifist.

Sa herë që nxiten grindje e debate, BIA shfrytëzon rastin të bëjë vrasje, për ta armiqësuar sa më shumë ambientin mes shqiptarëve”, ka thënë Kelmendi për Express.

Ndërkohë, pak orë para se policia të gjente veturën e djegur të Qerim Kelmendit, ky i fundit përmes dy shkrimeve në rrjete sociale i kishte dalë në krah, nënkryetarit të organizatës së veteranëve të luftës, Nasim Haradinajt, që në një intervistë në Televizionin T7, e quajti tradhtar ish-presidentin Ibrahim Rugova.

Kelmendi kishte shkruar se emri i Ibrahim Rugovës është shndërruar në lavatriçe të udbashëve.

“Emri i Ibrahim Rugovës ështē shendrruar ne Lavatriçe të udb-ashve, titistve, rankoviqistve, rugovistve, pastaj, të qyqarve, dezertorve dhe sabotatorve te luftës. Këtë farē te keqe e ka mbjellë, kultivuar, rritur dhe korrur UDB dhe KOS ! Janë shumë…”, kishte shkruar ai, derisa e kishte shpërndarë intervistën e Haradinajt, ku fliste për Rugovën.

Një orë më vonë, Qerim Kelmendi e kishte bërë edhe një postim në rrjete sociale, të fundit, para se të gjendej i vrarë.

Ai kishte shpërndarë një shkrim të një personi ku thoshte se “Të quhet Nasim Haradinaj farë e keqe nga Naser Rugova, është fyerje jo vetëm për Nasimin, por edhe për babanë e tij hero”.

Të njëjtit postim i kishte bashkëngjitur shkrimin “Po, Smajl Haradinaj e Nasim Haradinaj janë Tradhtarë, sepse ishin pakic, ishin kundër Serbisë, luftuan kundër Serbisë dhe shumicës shqiptare ! Edhe Unë jam tradhtarē si Smajl Haradinaj dhe Nasim Haradinaj, sepse, njësoj si ta, jam i urryer nga mijra shqiptarë”, kishte shkruar ai.

Për vrasjen e ish-pjesëtarit të UÇK’së, kanë reaguar edhe Presidenti Hashim Thaçi, kryeministri Albin Kurti dhe ish-kryeministri Ramush Haradinaj.

Thaçi iu ka bërë thirrje institucioneve të drejtësisë të zbardhin sa më shpejt vrasjen e Kelmendit.

“Vrasja tinëzare e Qerim Kelmendit, njërit prej luftëtarëve më të hershëm të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, ishte tronditëse për mua dhe të gjithë qytetarët e Kosovës. I bëj thirrje urgjente institucioneve të rendit dhe ligjit, që ta zbardhin këtë vrasje të tmerrshme sa më shpejtë që është e mundur dhe kryesit e saj t’i vendosën para drejtësisë”, ka shkruar Thaçi.

Ai ka premtuar se do të përdoren të gjithë mekanizmat ligjorë të shtetit për ta zbardhur vrasjen.

Edhe kryeministri Albin Kurti ka kërkuar nga prokuroria dhe policia që ta trajtojnë me të gjitha kapacitetet atë që e ka quajtur vrasje mizore.

“21 vjet pas luftës, në kohë të paqes, askush nuk duhet të jetojë me ndjenjën e frikës e sidomos ata që sakrifikuan më së shumti. Policia dhe prokuroria duhet ta hetojnë me gjithë kapacitetin e tyre këtë vrasje mizore që është më shumë se krim”, ka shkruar Kurti.

Përveç Thaçit e Kurtit, edhe ish Haradinaj u ka bërë thirrje organeve të drejtësisë që sa më shpejt të zbardhin rastin.

“Sot me pikëllim morëm lajmin për vrasjen e bashkëluftëtarit të orëve të hershme të UÇK-së Qerim Kelmendi. Familjes dhe bashkëluftëtarëve u shprehi ngushllimet e sinqerta. I bëj thirrje organeve të drejtësisë që sa më shpejtë të zbardhin rasti”, ka shkruar Haradinaj.

Detaje rreth këtij rasti ka dhënë Policia Rajonale e Pejës.

Sipas Policisë, fillimisht ishte lajmëruar për një veturë të djegur, në fshatin Zahaq të Pejës. Por, gjatë kohës derisa zjarrfikësit ishin duke lokalizuar zjarrin në brendësi të veturës është vërejtur një person (viktimë mashkull) trup i karbonizuar.

“Gjatë kohës derisa zjarrfikësit ishin duke lokalizuar zjarrin në brendësi të veturës është vërejtur një person (viktimë mashkull) trup i karbonizuar. Vendit të ngjarjes i janë përgjigjur njësitet relevante të sektorit rajonal të hetimeve, njësiti K9, si dhe prokurori i shtetit dhe ekipi mjekësor, të cilët kanë konstatuar vdekjen e viktimës. Gjatë shikimit të vendit të ngjarjes është konstatuar se vetura e djegur është e tipit VË Passat me targa vendore”, thuhet në komunikatë.

Rastin për Express e ka konfirmuar edhe Prokuroria Themelore e Pejës.

“Një person është gjetur pa shenja jete, dyshohet se ka të bëjë me vrasje. Prokurori, policia dhe departamenti i Krimeve të Rënda ka dalë në vendin e ngjarjes. Po kryhen të gjitha hetimet e nevojshme”, ka thënë zëdhënësi i Prokurorisë Themelore në Pejë, Shkodran Nikçi.

Por kush ishte në të vërtetë Qerim Kelmendi?

Bashkë me vëllain e tij Ibrahim Klemendin ishte një ndër themeluesit e Lëvizjes Popullore të Kosovës që më pas ishte shndërruar në Ushtri Çlirimtare të Kosovës.

Siç shkruhet në revistën DITA të shkurtit 2013, Qerim Kelmendi gjatë kohës sa kishte shërbyer në LPK ishte njohur me nofkën “Shpirtmadhi”, ndërkohë në gjatë shërbimit në Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës ishte njohur me nofkën “Dema”.

Gjatë viteve të 90-ta kishte jetuar në Shqipëri me mision për krijimin grupeve të rezistencës së Kosovës dhe UÇK’së deri në vitin 1999 kur edhe kishte përfunduar lufta.

Qerim Kelmendi ishte plagosur në vitin 1996 gjatë një përplasje me forcat serbe.

Ai madje ishte edhe një prej emrave që përfolej për organizimin e vrasjeve të pasluftës në Kosovë.

Kështu kishte thënë në një intervistë në Klan Kosova dëshmitari i mbrojtur i Prokurorisë Speciale, Shkumbin Mehmeti.

Ai kishte akuzuar Qerimin bashkë me vëllain Ibrahim Kelmendin se kanë dhënë urdhër për vrasjen e deputetit të LDK’së Smajl Hajdarjat dhe kolonelit Tahir Zemaj.

Këto akuza Qerimi i kishte përqeshur duke i cilësuar si një telenovelë.

“Telenovela që po tjerët qe 10 vite ! E paska zbulue Makinën ne Avull !”, kishte thënë Qerim Kelmendi në vitin 2018.

Në profilin e tij në Facebook, Qerim Kelmendi është marrë në mënyrë aktive me ngjarjet e viteve 90-ta, UDB-ën, vrasjen e Ilir Konushevcit, familjen Haklaj nga Tropoja .

Së fundi Qerim Kelmendi i kishte dalë në mbrojtje Nasim Haradinajt pas akuzave të këtij të fundit ndaj Ibrahim Rugovës për tradhti.

Kelmendi ishte vazhdimisht aktiv në rrjetet sociale me postime kundër figurës së Ibrahim Rugovës. Ai shpesh postonte video të takimeve Rugova –Millosheviq. /Gazeta Express

Shqipëria, “parajsa” e hebrejve gjatë Luftës së Dytë Botërore (video)

Dëshmitë historike tregojnë se ndryshe nga shumica e vendeve të tjera evropiane Shqipëria u kthye në një oaz shprese për hebrejtë gjatë Luftës së Dytë Botërore. Kolegu ynë Burim Goxhuli ishte në Institutin Harriman të Universitetit Columbia të Nju Jorkut, ku bisedoi me disa studiues të Holokaustit. Ata thanë thonë se vlerat e forta morale bënë që shqiptarët të mbronin mysafirët e përndjekur nga nazizmi.


Këto dokumente që ruhen në arkivin e shtetit të Shqipërisë, janë dëshmi e kontributit që shqiptarët dhanë në shpëtimin e hebrenjve, gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Ndërsa në këtë periudhë Evropa nuk ishte vend i sigurtë për hebrenjtë, është tashmë botërisht e njohur se shqiptarët rrezikuan jetët e tyre duke e shndërruar Shqipërinë në një “parajsë mbi tokë” për komunitetin hebre ndaj të cilit po ushtrohej gjenocid.

“Për mua Lufta e Dytë Botërore, ai moment i Shqipërisë, është një moment i jashtëzakonshëm do të thosha ngritjeje morale. Ndodh në një kohë kur Evropa ishte zhytur në barbarizëm, ndodh në një kohë kur Shqipëria vetë kishte probleme të jashtëzakonshme. Ishte në një lloj lufte informale civile midis të djathtës dhe të majtës, midis nacionalistëve dhe partizanëve. Ishte një vend i varfëruar tejet mase nga dy luftërat botërore”, tha për Zërin e Amerikës, studiuesi njëherësh drejtuesi i katedrës së Albanologjisë në Universitetin De Paul, Gazmend Kapllani.

“Në Shqipëri paraardhësit tanë rrezikuan jetën e tyre, iu ofruan mikëpritjen jo për një ditë, jo për një muaj por në disa raste edhe disa vite. Kjo tregon një kulturë humane, një harmoni ndërfetare dhe një sakrificë të pashoqe në atë kohë. Ndërsa çka më bën shumë krenare është fakti se këto ndodhën në kohë të njëjtë, në regjione të ndryshme të Shqipërisë që nga Mbreti, deri tek ministri Mehdi Frashëri e njerëzit e thjeshtë”, tha Teuta Demiri studiuese e pavarur.

Por si u bë Shqipëria vendi i vetëm në Evropë që hapi dyert për hebrenjtë?

Tanya Domi, profesore në Universitetin Columbia, thotë se rolin kryesor e luajti “besa”.

“Mendoj se është një përzierje faktorësh, ishte përqafim kulturor i besës, premtimi për të mbrojtur mysafirin. Pa asnjë dyshim ky ishte një faktor. Egzistojnë prova në arkivat e Jerusalemit që dëshmojnë këtë. Por kishte edhe përpjekje të mëdha nga udhëheqësit duke përfshirë edhe vetë Mbretin Zog dhe zyrtarët tjerë në Shqipëri që lëshuan karta të rreme identiteti për të mbrojtur hebrenjtë”, tha për Zërin e Amerikës Tanya Domi e Institutit Harriman të Universitetit Columbia.

Sipas studiuesve, përfundimi i Luftës së Dytë Botërore e gjeti Shqipërinë me dhjetëfish më shumë hebrenj, krahasuar me numrin që kishte në fillim të luftës.

Por, kjo periudhë ende nuk ka zënë vendin e duhur në histori, thotë drejtori i arkivave të Shqipërisë, Ardit Bido.

“Ka nevojë që studiuesit të kthejnë pak vëmendjen, ta kombëtarizojmë mjaftueshëm dhe më pas ta ndërkombëtarizojmë mjaftueshëm, pra ta kthejmë njëherë në një çështje që ne shqiptarët e dijmë, ta përfshijmë në kurrikulat tona shkollore sepse është një moment i nevojshëm për t’u përfshirë në kurrikula shkollore dhe më pas të bëjmë përpjekjen tonë për ta ndërkombëtarizuar. Jo më thjeshtë si një ego nacionaliste por edhe si moment frymëzues të vet njerëzimit, se si është një shembull i mirë, se nëse sërish ndodhemi si njerëzim përballë dilemave të mëdha, i kemi momentet tona nga mund të marrim shembullin e mirë”, tha ai.

Komunizmi në Shqipëri është një arsye tjeter e fortë pse vlerat kulturore shqiptare nuk çmohen sa duhet, thotë studiuesi Gazmend Kapllani.

“Shkatërrimi i të gjitha pikave të referimit, shkatërrimi i të gjitha elitave, shkatërrimi i kodit moral mbi të cilët bazohej shoqëria, shkatërrimi it ë gjitha komuniteteteve fetare që dhe ato prodhonin një rrëfim moral dhe një kod moral. Dhe besoj se kur shkatëron në një shoqëri indin e saj, kur shkatërron themelet e një shoqërie atëhere një shoqëri mbetet në boshllëk dhe rrëzohet si një ndërtesë”, tha ai.

Këto komente u bënë pas konferencës me titull Holokausti në Jugosllavi dhe Ballkan, organizuar nga Instituti Harriman në Universitetin Kolumbia.

Nasim Haradinaj: Nuk e di a ka qenë i ftuar nga Specialja Qerim Kelmendi

Nënkryetari i Organizatës së Veteranëve të Luftës së UÇK-së, Nasim Haradinaj ka thënë se vrasja e Qerim Kelmendit duhet të sqarohet sa më parë. Haradinaj i tha Gazetës Express se LDK-ja duhet të prononcohet për këtë vrasje pasi që është specialiste e cilësimeve të vrasjeve të pas luftës. Nënkryetari i OVL-UÇK-së, tha se nuk ka informacion nëse ish-pjesëtari i UÇK-së i vrarë mëngjesin e sotëm ka pasur ftesë nga Gjykata Speciale.

Ish-pjesëtari i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Qerim Kelmendi, dyshohet se u gjet i djegur në veturën e tij në fshatin Zahaq të Komunës së Pejës, gjatë orëve të para të mëngjesit të së enjtes.

Qerim Kelmendi njihej si kritikues i madh i LDK-së dhe Presidentit Ibrahim Rugova.

Nasim Haradinaj i ka thënë Gazetës Express se “vrasja është shumëdimensionale dhe motivin e vrasjes duhet ta vërtetoj drejtësia”.

Tutje ish-komandanti i UÇK-së tha se LDK-ja duhet të dalë me një prononcim dhe ta cilësoj se çfarë lloj vrasje është kjo e Qerim Kelmendit.

“Se cili është motivi duhet drejtësia ta vërtetoj, ose të del LDK-ja dhe të na tregojë se çfarë vrasje është kjo e fundit. LDK-ja ish dashtë me u prononcu sepse është e shquar për cilësimin e vrasjeve, jo me u prononcu si fajtore por me u prononcu sepse është specialiste e cilësimit të vrasjeve ende të pa zbuluara”, ka thënë Haradinaj.

Ai po ashtu tha se nëse është vrarë si ushtar i UÇK-së, vrasjen e ka kryer Serbia.

“Nëse është vrarë si ushtar i UÇK-së, është vrarë me direktivë serbe, motivet tjera nuk i di. UÇK-ja është duke u sulmuar edhe prej politikës pacifiste edhe prej politikës serbe, mendoj se duhet të sqarohet saktë i kemi organet e drejtësisë, uroj që të zbulohet vrasja”, ka thënë nënkryetari i OVL-UÇK-së.

Haradinaj deklaroi se Qerim Kelmendi ka qenë njëri nga pjesëtarët e parë të UÇK-së.

“Po ia sqaroj LDK-së dhe opinionit se Qerim Kelmendi ka qenë njëri ndër celulat e para të UÇK-së të grupit të Adrian Krasniqit”, ka thënë ai.

I pyetur se a ka qenë ish-pjesëtari i UÇK-së i ftuar nga Gjykata Speciale, Haradinaj tha se edhe nëse ka qenë nuk është çudi.

“Nuk e di, por edhe nëse ka qenë i ftuar nuk më vjen çudi sepse të gjithë ushtarët e UÇK-së, munden me qenë target i mundshëm i ftesave nga Prokuroria Speciale”, ka thënë Haradinaj.

Qerim Kelmendi ishte vëllai i Ibrahim Kelmendit, njërit nga drejtuesit e Lëvizjes Popullore të Kosovës./GazetaExpress/

Express: Ky është profili i Qerim Kelmendit që u vra dhe u dogj sot në Pejë

Në orët e para të mëngjesit të sotëm në fshatin Zahaq të Komunës së Pejës është gjetur i vdekur, Qerim Kelmendi, trupi i të cilit dyshohet se më pas edhe është djegur. Familjarë dhe të afërm të Qerim Kelmendit kanë drejtuar gishtin nga shërbimet sekrete serbe, ndërkohë vëllai i të ndjerit, Ibrahim Kelmendi, pasi është gjetur i vdekur vëllai ka shkruar “festoni Rugovistë”.

Por kush ishte në të vërtetë Qerim Kelmendi.

Bashkë me vëllain e tij Ibrahim Klemendin ishte një ndër themeluesit e Lëvizjes Popullore të Kosovës që më pas ishte shndërruar në Ushtri Çlirimtare të Kosovës.

Siç shkruhet në revistën DITA të shkurtit 2013, Qerim Kelmendi gjatë kohës sa kishte shërbyer në LPK ishte njohur me nofkën “Shpirtmadhi”, ndërkohë në gjatë shërbimit në Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës ishte njohur me nofkën “Dema”.

Gjatë viteve të 90-ta kishte jetuar në Shqipëri me mision për krijimin grupeve të rezistencës së Kosovës dhe UÇK’së deri në vitin 1999 kur edhe kishte përfunduar lufta.

Qerim Kelmendi ishte plagosur në vitin 1996 gjatë një përplasje me forcat serbe.

Ai madje ishte edhe një prej emrave që përfolej për organizimin e vrasjeve të pasluftës në Kosovë.

Kështu kishte thënë në një intervistë në Klan Kosova dëshmitari i mbrojtur i Prokurorisë Speciale, Shkumbin Mehmeti.

Ai kishte akuzuar Qerimin bashkë me vëllain Ibrahim Kelmendin se kanë dhënë urdhër për vrasjen e deputetit të LDK’së Smajl Hajdarjat dhe kolonelit Tahir Zemaj.

Këto akuza Qerimi i kishte përqeshur duke i cilësuar si një telenovelë.

“Telenovela që po tjerët qe 10 vite ! E paska zbulue Makinën ne Avull !”, kishte thënë Qerim Kelmendi në vitin 2018.

Në profilin e tij në ‘facebook’, Qerim Kelmendi është marrë në mënyrë aktive me ngjarjet e viteve 90-ta, UDB-ën, vrasjen e Ilir Konushevcit, familjen Haklaj nga Tropoja .

S’fundi Qerim Kelmendi i kishte dalë në mborjtje Nasim Haradinajt pas akuzave të këtij të fundit ndaj Ibrahim Rugovës për tradhti.

Kelmendi ishte vazhdimisht aktiv në rrjetet sociale me postime kundër figurës së Ibrahim Rugovës. Ai shpesh postonte video të takimeve Rugova -Millosheviq/Express/

Kryeministri Rama bën thirrje në Moskë për njohjen e Kosovës

Kryeministri shqiptar Edi Rama tha të mërkurën në Moskë gjatë një konference shtypi me ministrin e Jashtëm rus se nuk sheh arsye se përse të tjerët kanë të drejtë të ndahen e të kenë shtetin e tyre dhe Kosova mos ta ketë këtë të drejtë.

Komenti i kryeministrit shqiptar ishte një reagim ndaj qëndrimit të Rusisë e cila nuk e njeh Kosovën si shtet të pavarur.

Ministri Lavrov tha se vendi i tij promovon dialogun mes palëve dhe do mbështeste një marrëveshje të pranueshme nga të dy vendet, ndërsa fajësoi Kosovën se nuk ka respektuar sipas tij, marrëveshjet e arritura, duke përmendur atë për krijimin e asociacionit të komunave serbe.

Nga ana e tij kryeministri Rama këmbënguli se është në të mirën e gjithëkujt dhe të vetë Serbisë që të njohë Kosovën.

Zoti Rama ishte në Moskë në cilësinë e kryetarit të radhës të OSBE-së. Fokusi i bisedimeve ishte kriza në Ukrainë, megjithatë palët diskutuan dhe për marrëdhëneit bilaterale që janë në nivele shumë të ulta.

Zoti Lavrov deklaroi se përparimi në marrëdhëniet dypalëshe është penguar për shkak të qëndrimeve të Shqipërisë në linjë me ato të Bashkimit Evropian, i cili ka vendosur sanksione ndaj Moskës.

Kryeministri Rama u përgjigj se Shqipëria është anëtare krenare e Natos dhe një aleat krenar i Shteteve të Bashkuara dhe Bashkimit Evropian, dhe se ajo qëndron plotësisht në përputhje me miqtë e saj të mëdhenj, si dhe në rastin e sanksioneve.

Zoti Rama saktësoi se kjo është një zgjedhje që Shqipëria ka bërë me vullnetin e saj dhe jo një zgjedhje e detyruar. “Unë nuk mendoj se Rusia është armik për askënd me të cilin ne jemi në krah. Prandaj kemi shumë gjëra që mund të shohim pa pretendur që të ndryshojmë themelet e secilit”, nënvizoi zoti Rama. zëri i amerikës

Qerim Kelmendi, Ish-pjesëtari i UÇK dhe vëllai i Ibrahim Kelmendit gjendet i vrarë dhe i karbonizuar, në Zahaq të Pejës

Prishtinë, 27 shkurt 2020 – Ish-pjesëtari i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Qerim Kelmendi, është gjetur i djegur në veturën e tij “VW Passat”, në fshatin Zahaq të Komunës së Pejës, në orët e para të mëngjesit të së enjtes.

Policia e Kosovës, përmes një komunikate për media, ka bërë të ditur se fillimisht ishte njoftuar për një veturë të djegur në fshatin Zahaq të Pejës.

“Policia e Kosovës, Drejtoria Rajonale e Policisë në Pejë, është informuar se në fshatin Zahaq-Pejë, në një rrugë, është duke u djegur një veturë. Me të marrë informatën njësitet e Stacionit Policor në Pejë kanë shkuar në vendngjarje, ku ka vërejtur një veturë, e cila ishte përfshirë tërësisht nga zjarri. Në vendin e ngjarjes kanë arritur njësitet e zjarrfikësve të cilët e kanë shuar në tërësi zjarrin”, ka bërë të ditur policia.

Policia ka treguar se trupi i karbonizuar i viktimës është gjetur në brendi të veturës së përfshirë nga zjarri.

“Gjatë kohës derisa zjarrfikësit ishin duke lokalizuar zjarrin në brendësi të veturës është vërejtur një person (viktimë mashkull) trup i karbonizuar. Vendit të ngjarjes i janë përgjigjur njësitet relevante të sektorit rajonal të hetimeve, njësiti K9, si dhe prokurori i shtetit dhe ekipi mjekësor, të cilët kanë konstatuar vdekjen e viktimës”, thuhet në raportin e policisë.

E viktima Qerim Kelmendi ishte një prej ushtarëve të parë të UÇK-së. Ai konsiderohej bashkëluftëtar dhe bashkëpunëtor i afër me Herontë e Kosovës, Zahir Pajaziti e Ilir Konushevci.

Qerimi ishte vëllai i Ibrahim Kelmendit, njërit prej drejtuesve të Lëvizjes Popullore të Kosovës.

I ndjeri Kelmendi ishte një prej kritikëve më të ashpër të rezistencës paqësore të Kosovës. Në rrjetet sociale ai ka drejtuar akuza të rënda në adresë të ish-presidentit të Kosovës Ibrahim Rugova dhe bashkëpunëtorëve të tij.

Ai ka përdorur etiketat më deniogruese për figurat e rezistencës paqësore të Kosovës.

Emri i Qerim Kelmendit është lidhur shumë herë me vrasjet e pasluftës.

Shkumbin Mehmeti, dëshmitar i mbrojtur i Prokurorisë Speciale, i ka akuzuar Qerim Kelmendin dhe vëllain e tij Ibrahim Kelmendin për organizim të vrasjeve të pasluftës në Kosovë.

Mehmeti ka thënë  Ibrahimi dher Qerimi kishin urdhëruar vrasjen e deputetit të LDK-së, Smail Hajdaraj, dhe kolonelit Tahir Zemaj.

Njoftimi i plotë i policisë:

Me datën 27.02.2020 rreth orës 01:27, Policia e Kosovës Drejtoria Rajonale e Policisë në Pejë, është informuar se në fshatin Zahaq-Pejë, në një rrugë është duke u djegur një veturë.

Me të marrë informatën njësitet e Stacionit Policor në Pejë kanë shkuar në vendngjarje, ku vërejtur një veturë e cila ishte përfshirë tërësisht nga zjarri. Në vendin e ngjarjes kanë arritur njësitet e zjarrfikësve të cilët e kanë shuar në tërësi zjarrin.

Gjatë kohës derisa zjarrfikësit ishin duke lokalizuar zjarrin në brendësi të veturës është vërejtur një person (viktimë mashkull) trup i karbonizuar.

Vendit të ngjarjes i janë përgjigjur njësitet relevante të sektorit rajonal të hetimeve, njësiti K9, si dhe prokurori i shtetit dhe ekipi mjekësor, të cilët kanë konstatuar vdekjen e viktimës.

Gjatë shikimit të vendit të ngjarjes është konstatuar se vetura e djegur është e tipit VË Passat me targa vendore.

Sektori Rajonal i Hetimeve pranë Drejtorisë Rajonale të Policisë në Pejë, ne bashkëpunim të plotë me prokurorin e shtetit janë duke u marrë të gjitha veprimet hetimore për të sqaruar rrethanat e këtij rasti të cilësuar ‘vrasje’ dhe janë duke u bërë përpjekje maksimale për të identifikuar kryesin ose kryesit e mundshëm./illyriapress.com/

(r.m.)

Express: Richard Grenell e pret Kurtin deri të premten. Pastaj gjërat mund të përshkallëzohen

Burime të Gazetës Express nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë thënë se Richard Grenell nuk do ta pres pafundësisht Qeverinë e Kosovës dhe Albin Kurtin për ta hequr tarifën ndaj mallrave serbe. Nëse tarifa nuk hiqet deri të premten, atëherë gjërat mund të përshkallëzohen. Askush nuk mund të thotë me saktësi se çfarë do të ndodhë pas të premtes, por një gjë është e sigurt: raportet tona me Amerikën nuk do të jenë më të njëjta.

Kanë mbetur edhe pak ditë afat për Albin Kurtin. Administratës së Presidentit Trump po i soset durimi.

Burime të Gazetës Express nga Shtetet e Bashkuara kanë treguar se në fund të javës, Richard Grenell, Shef aktual i të gjitha shërbimeve sekrete amerikane dhe ndërmjetësues mes Kosovës dhe Serbisë, do ta shqyrtojë situatën lidhur me heqjen apo jo të tarifës nga Qeveria e Albin Kurtit.

“Të premten, Richard Grenell e shqyrton çështjen e tarifave se a janë hequr apo jo. Ose, nëse kjo nuk ka ndodhur, ai pritet që të merr një hap të largimit të Shteteve të Bashkuara nga kjo çështje – duke e konsideruar kështu Kurtin si joserioz për partner të Washingtonit”, tha ky burim i Gazetës Express.

Gjithashtu gazeta ka mësuar se në rast se Qeveria e Kosovës mbahet përgjegjëse nga Administrata Trump për pengesa në dialogun me Serbinë, kjo administratë parasheh politika të reja përballë Kosovës në të gjitha fushat ku kemi bashkëpunuar deri tash.

Gazeta Express ka raportuar në vazhdimësi se Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë duke rishqyrtuar raportin ekonomik dhe politik të tyre me Kosovës, si pasojë e tarifës ndaj mallrave serbe dhe boshnjake – të vendosur nga Qeveria Haradinaj dhe e cila ende nuk është larguar nga Qeveria e Re.

Kryeministri i ri, Albin Kurti, ka premtuar zëvendësimin e Tarifës me Reciprocitet, por deri tash ai vetëm e ka prolonguar këtë çështje. Partneri i tij, Lidhja Demokratike e Kosovës, përmes Zëvendëskryeministrit të Parë, Avdullah Hotit, ia ka bërë të qartë Kurtit se tarifa duhet të hiqet shpejt, por Kurti ka vazhduar duke thënë se “nuk ka nevojë të nxitohemi”. Në fakt, kjo është saktësisht e kundërta e kërkesës amerikane; të cilët insistojnë që kjo është çështje e ngutshme.

Tarifa u vendos nga Qeveria e Ramush Haradinajt dhe ajo shihet si pengesë e patejkalueshme në dialogun mes Kosovës dhe Serbisë. Administrata e Presidentit Trump dëshiron heqjen e menjëhershme të Tarifës dhe kthimit të Kosovës dhe Serbisë në dialog, të cilën ata besojnë se mund t’i japin rrugë brenda pak kohësh./GazetaExpress/

Lavrov: Rusia mbështet një zgjidhje për të cilën pajtohen Prishtina dhe Beogradi

Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama dhe ministri i Jashtëm i Rusisë, Sergey Lavrov.

Ministri i Jashtëm i Rusisë, Sergey Lavrov, tha se Rusia do të pranojë çdo zgjidhje për Kosovën që është e pranueshme për Beogradin dhe Prishtinën.

Ai i bëri këto komente gjatë një konference për media me kryeministrin e Shqipërisë, Edi Rama, i cili po qëndron për vizitë në Moskë, në cilësinë e kryesuesit të Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE).

Lavrov kërkoi zbatimin e marrëveshjeve të arritura ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, me theks të veçantë atë për krijimin e Asosacionit të Komunave Serbe, për moszbatimin e së cilës i fajësoi autoritetet e Prishtinës.

“Ka një sërë marrëveshjesh të arritura ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, përfshirë krijimin e Asosacionit të Komunave Serbe. Krijimi i Asosacionit do të ishte një hap më përpara për të siguruar respektimin e të drejtave të serbëve në Kosovë. Marrëveshja është arritur së paku gjashtë vjet më parë. Prishtina refuzon të respektojë detyrimet”, tha Lavrov.

Shefi i diplomacisë ruse u shpreh kritik edhe ndaj Bashkimit Evropian, që si ndërmjetësues i dialogut ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, nuk ka arritur të sigurojë zbatimin e marrëveshjeve.

Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama vuri theksin tek qëndrimet e kundërta që kanë Shqipëria dhe Rusia për çështjen e Kosovës.

Ai tha se procesi i dialogut duhet të riniset dhe se kur bëhet fjalë për marrëveshjet e arritura deri tani, palët në vazhdimësi e kanë fajësuar njëra tjetrën për moszbatimin e tyre.

Dialogu ndërmjet Kosovës dhe Serbisë për normalizimin e marrëdhënieve ka nisur në vitin 2011. Por bisedimet u ndërprenë në fund të vitit 2018, kur Qeveria e Kosovës vendosi taksën 100 për qind ndaj produkteve nga Serbia dhe Bosnjë e Hercegovina. rel

Çështja Shullazi vë në provë gjykatat dhe shtetin

Ndërsa i dënuari Emiljano Shullazi projektonte një biletë të parakohshme lirie, disa gjyqtarë u kërcënuan dhe të tjerë dhanë dorëheqjen nga procesi i zhytur tashmë në kolaps në Apel, ndërkohë që institucionet e drejtësisë dhe ato të qeverisë bënë një sy qorr. ​Ky material është përgatitur nga Edmond Hoxhaj në Tiranë dhe është një bashkëpunim mes Zërit të Amerikës dhe Rrjetit të Gazetarisë Investigative BIRN.

Ditën kur gjyqtarja Saida Dollani e Apelit për Krime të Rënda u caktua kryetare e trupës në çështjen kundër Emiljano Shullazit, bashkëshorti i saj mori si mesazh një pistoletë në gojë.

Mbrëmjen e 23 prillit 2019, Kristaq Prifti ishte duke tymosur një cigare në ambientet e jashtme të një lokali në afërsi të shtëpisë, kur një djalë i ri, i veshur me të zeza iu afrua me shpejtësi, i bllokoi këmbën e majtë dhe me një të shtyrë në kraharor, e rrëzoi përtokë.

Pamjet e kërcënimit, të fiksuara nga një kamera në zonë tregojnë se si agresori i vendosi pistoletën në gojë Priftit dhe i përcolli një mesazh. Një mik i Priftit në vendngjarje u përpoq më kot të largonte autorin e kërcënimit, duke e tërhequr atë nga mbrapa.

Sipas denoncimit të bërë më pas në polici, kërcënimi kishte si objekt punën e gjyqtares Dollani. “Ti me atë shk**dhatën tënde, mos harro se i ke dy djemtë në… (vendin ku studiojnë djemtë e gjyqtares),” ka kërcënuar agresori, para se të largohej me vrap në anën e djathtë të rrugës.

Gjyqtarja Dollani është vetëm një prej zyrtarëve të drejtësisë që u kërcënua familjarisht në mënyrë mafioze në kohën kur Gjykata e Apelit për Krime të Rënda po përpiqej të ngrinte një trupë gjyqësore për çështjen “Shullazi”.

Më 15 maj 2019, edhe gjyqtari Sokol Binaj u gjend përballë makinës së djegur në pronësi të bashkëshortes së tij, ndërsa gjyqtari i Apelit të Durrësit, Arben Vrioni mori një urdhër mbrojtjeje në kohën që u komandua si pjesë e trupës gjyqësore në çështjen kundër Shullazit.

Dokumentet gjyqësore të siguruara nga BIRN hedhin dritë mbi krijimin e një atmosfere frike dhe shantazhi në paskuintat e procesit gjyqësor ndaj Shullazit, braktisjen e gjyqtarëve të kërcënuar nga institucionet dhe kolegët e tyre si dhe dështimin e hetimeve për zbardhjen e autorëve, pavarësisht se këta të fundit u fiksuan nga kamerat e sigurisë.

Kërcënimet nga “autorë të panjohur” duket se i shtruan rrugën largimeve në seri të gjyqtarëve dhe zhytjes së çështjes Shullazi drejt kolapsit –një situatë e shoqëruar me mbyllje sysh nga institucionet e drejtësisë.

Gjyqtarja Saida Dollani dhe gjyqtari Sokol Binaj nuk pranuan të komentonin për BIRN kërcënimet, me argumentin se nuk mund të jepnin qëndrime për shkak të detyrës së tyre.

Këshilli i Lartë Gjyqësor nuk pranoi gjithashtu të jepte shpjegime mbi masat mbrojtëse ndaj gjyqtarëve të kërcënuar, duke e konsideruar këtë informacion “sekret shtetëror”.

Avokati i Emiljano Shullazit, Vladimir Meçe mohoi që klienti i tij të kishte lidhje me kërcënimin e bashkëshortit të Dollanit apo dijeni mbi kërcënime të gjyqtarëve të tjerë në një komunikim me BIRN.

“Policia ka pasur të gjithë mundësinë të identifikojë autorin apo autorët (e rastit Dollani), pasi gjithçka është zhvilluar nën objektivin e një kamere që ka filmuar gjithçka,” tha Meçe, duke aluduar se ngjarja mund të ishte një inskenim.

Avokati i Shullazit shtoi gjithashtu se “shkeljet ligjore të gjyqtarëve janë denoncuar gjithmonë në rrugë ligjore dhe institucionale”, ndërsa i konsideroi gjyqtarët e caktuar në këtë proces të pabesueshëm për të qenë të drejtë dhe të paanshëm.

Pushim dhe pezullim hetimesh

Kur bashkëshorti i gjyqtares Saida Dollani u kërcënua me armë zjarri, problemet për familjen e tyre sapo kishin filluar. Sipas një kallëzimi të dytë të dorëzuar nga Dollani në Prokurori, kërcënimi i të shoqit u pasua nga një fushatë sulmi nga një portal lajmesh në internet.

BIRN mësoi se gjyqtarja Dollani kallëzoi portalin online Pamfleti, duke pretenduar se përmes shkrimeve të publikuara gjatë muajit maj 2019 nga autorë të panjohur, është shpifur për personin e saj, me qëllim pengimin e ushtrimit të detyrës nëpërmjet dhunës psiqike.

Njëri prej shkrimeve aludonte se gjyqtarja Dollani e kishte sajuar kërcënimin e të shoqit me qëllim kalimin e procesit të vetingut. Ndërsa një artikull i dytë publikonte fotot e djemve të gjyqtares dhe adresën e shkollës ku ata studionin jashtë shtetit –një fakt ky i përmendur edhe gjatë kërcënimit me armë të të shoqit.

Kallëzimet e bashkëshortëve Prifti dhe Dollani u bashkuan në një procedim të vetëm më 3 qershor 2019 dhe Prokuroria e Tiranës i nisi hetimet për akuzat e “kanosjes për shkak të detyrës” dhe “armëmbajtjes pa leje”.

Por brenda një muaji, çështjet u ndanë sërish nga prokurorja Ida Ahmetlli, e cila brenda një kohe të shkurtër pezulloi hetimet për kërcënimin me armë të Kristaq Priftit dhe pushoi hetimet për artikujt e publikuar në portalin Pamfleti.

Dokumentet gjyqësore të siguruara nga BIRN tregojnë se çështja e kërcënimit të Z.Prifti u pezullua për shkak të dështimit të identifikimit të autorit. Ndërsa kallëzimi i gjyqtares Dollani ndaj portalit Pamfleti u pushua me argumentin se çështja mund të konsiderohej shpifje, por jo kërcënim me qëllim pengimin e ushtrimit të detyrës.

Prokuroria konkludoi se artikujt e publikuar ndaj gjyqtares Dollani nuk kanë përmbajtje kanosëse serioze për jetën dhe shëndetin e saj apo të familjarëve dhe nuk parashikohen nga ligji si vepra penale. Ahmetlli shprehet se këto artikuj mbeten në nivelin e shpifjes dhe se duhet të ndiqet drejtëpërdrejt nga viktima akuzuese në gjykatë.

Gjyqtarja Dollani dhe bashkëshorti i saj, Kristaq Prifti i kundërshtuan vendimet e Prokurorisë së Tiranës, duke pretenduar se nuk ishin kryer as hetimet më minimale. Ata i kërkuan gjykatës që të detyrojë Prokurorinë të shterojë hetimet për të dy rastet- duke i konsideruar të lidhura ngjarjet me njëra-tjetrën.

Gjykata e Tiranës i ka rrëzuar vendimarrjet e prokurorisë në të dyja rastet. Lidhur me vendimin e pezullimit të hetimit për kërcënimin e Kristaq Priftit, gjyqtarja Armela Hasantari i kërkoi prokurorisë që të verifikonte kamerat e sigurisë pranë vendit të ngjarjes dhe në rrugën prej nga u largua agresori, me qëllimin e identifikimin e autorit.

“Ankimi i Kristaq Priftit është gjykuar më datë 12 nëntor 2019 dhe se është vendosur pranimi i kërkesës dhe urdhërimi i prokurorisë së rrethit gjyqësor Tiranë të rifillojë hetimet penal nr. 3539 të të vitit 2019. Mësohet se vendimi i gjykatës është pa të drejtë ankimi dhe prokuroria është e detyruar të rifillojë hetimet,” deklaroi Gjykata e Tiranës për BIRN.

Më 11 tetor 2019, Gjykata e Tiranës e konsideroi gjithashtu të padrejtë vendimin për pushimin e kallëzimit të gjyqtares Dollani ndaj portalit Pamfleti.

Gjyqtarja Shefkie Demiraj ka çmuar se prokuroria duhet të identifikojë artikullshkruesin dhe ta pyesë atë në lidhje me rrethanat e çështjes, qëllimin e artikujve, burimin e informacionit në lidhje me gjyqtaren Saida Dollani. Gjykata parashikon se nëse nuk identifikohet artikullshkruesi, duhet të pyetet përfaqësuesi i portalit online Pamfleti.

Përfaqësuesit e portalit Pamfleti nuk ishin të arritshëm për koment deri në publikim e këtij shkrimi. Ndërsa prokurorja Ahmetlli refuzoi të komentonte për BIRN vendimarrjen e saj për çështjet që kanë lidhje me gjyqtaren Dollani.

“Është shkelje etike të komentoj për çështjet e mia për të cilat kam marrë vendim,” tha prokurorja në një komunikim telefonik.

Djegia e makinës, pa autor

Më 15 maj 2019, makina në pronësinë e bashkëshortes së gjyqtarit Sokol Binaj u gjet e djegur në Tiranë. BIRN mësoi se gjatë kallëzimit penal në polici, gjyqtari Binaj deklaroi se ditën e ngjarjes, makina përdorej prej tij dhe se dyshonte që akti lidhej me detyrën si gjyqtar, duke përjashtuar çdo problem të natyrës private.

Sokol Binaj ishte një ndër gjyqtarët e parë të caktuar me short në procesin “Shullazi”, por qëndroi si anëtar i trupës gjykuese vetëm për gjashtë seanca. Në mars 2019, ai dorëzoi një kërkesë për dorëheqje në Apelin e Krimeve të Rënda, me argumentin se kishte gjykuar një tjetër çështje më parë.

Procedimi penal për djegien e makinës në pronësi të bashkëshortes së Binajt është regjistruar në korrik 2019 në Prokurorinë e Tiranës dhe çështja vazhdon të qëndrojë e hapur, por pa rezultate.

Në një përgjigje me shkrim, Prokuroria e Tiranës i tha BIRN se “çështja është ende në hetim për veprën penale të shkatërrimit të pronës me zjarr”.

Njësoj si në rastin e kërcënimit të bashkëshortit të gjyqtares Dollani, edhe autori i djegies së makinës së gjyqtarit Binaj është fiksuar nga kamerat e sigurisë. Megjithatë, nëntë muaj pas ngjarjes, autori i këtij krimi vazhdon të jetë i paidentifikuar nga institucionet ligjzbatuese.

Një burim në dijeni me hetimin i tha BIRN në kushtet e anonimatit se pamjet filmike të kamerave të sigurisë së semaforëve kanë arritur të kapin një pamje të plotë të personit që i ka vënë zjarrin makinës së familjes Binaj. Nga verifikimi i pamjeve të këtyre kamerave të sigurisë, është identifikuar edhe lloji i makinës, një Fuoristradë, që ka pritur autorin dhe më pas janë larguar deri në kryqëzimin e 21 Dhjetorit.

Megjithatë, ngjarja vazhdon të mbetet ende pa autor.

Kolapsi i gjyqit “Shullazi”

Emiljano Shullazi, personazh mjaft i lakuar i botës së krimit në Tiranë, përfundoi në pranga në prill 2016, pas denoncimit se ishte përfshirë në garën për zgjedhjen e rektorit të Universitetit të Tiranës përmes kërcënimit të kandidatit Mynyr Koni.

Më 13 nëntor 2018, Shullazi u dënua me 14 vjet burg për zhvatje pasurie, kërcënime dhe grup të strukturuar kriminal pas një procesi me shumë zvarritje në shkallë të parë, që shënoi si pikë kulminante edhe zhytjen në kolaps të Prokurorisë së Krimeve të Rënda. Katër të akuzuarit si anëtarë të bandës së tij, Gilmando Dani, Endrit Qyqja, Endrit Zela dhe Blerim Shullazi u dënuan me 41 vjet në total.

Vendimi i shkallës së parë u apelua në Gjykatën e Apelit për Krime të Rënda si nga Prokuroria, ashtu edhe nga të pandehurit. Megjithatë, shqyrtimi gjyqësor ka mbetur në vendnumëro prej më shumë se një viti.

Gati dy të tretat e seancave gjyqësore kanë dështuar për shkak të mungesës së avokatëve të zgjedhur apo të caktuar kryesisht. Ndërsa pjesa tjetër e seancave dështuan për shkak të pamundësisë së formimit të trupës gjyqësore.

Të dhënat e siguruara nga BIRN tregojnë se nga 17 gjyqtarë të Apelit të përfshirë në çështjen “Shullazi”, 11 u larguan me dorëheqje dhe 6 gjyqtarë u përjashtuan nga procesi pas breshërisë së kërkesave për përjashtim nga të pandehurit.

Në total, anëtarët e grupit Shullazi dorëzuan 25 kërkesa për përjashtimin e gjyqtarëve, kryesisht me argumentin se ata kishin shqyrtuar më parë çështjen e ish-hotel Vollgës.

Në janar 2019, procesi “Shullazi” në Apel nisi me trupën e drejtuar nga Fehmi Petku dhe anëtarë Sokol Binaj dhe Nure Dreni. Por gjyqtari Petku u shkarkua nga vetingu, Binaj u largua me dorëheqje, ndërsa gjyqtarja Dreni u përjashtua nga trupa me kërkesë të të pandehurve.

Më 23 prill 2019, kryetare e trupës gjyqësore u caktua gjyqtarja Saida Dollani, ndërsa anëtare gjyqtaret Albana Boksi dhe Valdete Hoxha.

Përveç kërcënimit të të shoqit, gjyqtarja Dollani u përball edhe me një mori kërkesash brenda dhe jashtë sallës së gjyqit, për përjashtimin nga trupa gjykuese. Nga data 24 prill deri më 17 qershor 2019, të pandehurit depozituan 14 kërkesa për përjashtimin e Dollanit.

“Dorëhiquni, se vetëm kështu mund të zhbllokohet procesi,” i tha i pandehuri Gilmando Dani gjyqtares Dollani më 6 qershor. “Të nesërmen do jemi bashkë për ballafaqim në gjykatë se ju jeni për burg,” shtoi i pandehuri tjetër Blerim Shullazi.

Gjyqtarja Saida Dollani refuzoi të jepte dorëheqjen, por u përjashtua nga procesi më 13 qershor 2019 përmes një vendimi të kolegut të saj, Gjovalin Përnoca. Ndaj këtij vendimi është ushtruar rekurs në Gjykatë të Lartë nga Prokuroria e Apelit të Krimeve të Rënda- por nuk ka ende një vendim.

Pas përjashtimit të Dollanit, të pandehurit tentuan edhe largimin e gjyqtares Albana Boksi përmes pesë kërkesave për përjashtim, por pa sukses.

“Është në të mirën tuaj të jepni dorëheqjen se keni gjykuar edhe Vollgën. Edhe të tjerët që e kanë gjykuar atë çështje e kanë dhënë dorëheqjen. Nëse dorëhiqeni, do të bëni të mundur të zhbllokoni edhe procesin,” i tha Dani në një seancë gjyqtares Boksi.

Gjyqtarët Valdete Hoxha dhe Astrit Kalaja u larguan gjithashtu nga procesi. Ndërsa për gjyqtarin Arben Vrioni u dorëzuan 5 kërkesa për përjashtim, por ai u largua më 22 nëntor 2019 nga vetingu.

Në garë me kohën

Vazhdimi i bllokadës së procesit të Emiljano Shullazit dhe të pandehurve të tjerë në Apel mund t’u sigurojë atyre një biletë të parakoshme lirie. Sipas nenit 263 të Kodit të Procedurës Penale, paraburgimi e humbet fuqinë nëse 9 muaj pas vendimit të shkallës së parë nuk merret një vendim i formës së prerë.

Për të shmangur lirimin e të pandehurve, gjyqtarët i kanë pezulluar disa herë afatet e paraburgimit në rastet kur shkak për shtyrjen e gjyqeve janë bërë mungesat e avokatëve. Në rastet kur shkak për shtyrje bëhet mungesa e gjyqtarëve, një mundësi e tillë mungon.

Pavarësisht rrezikut të lartë të lirimit të të pandehurve nga qelia, Këshilli i Lartë Gjyqësor e ka pasur të pamundur në javët e fundit të gjejë gjyqtarë për vazhdimin e procesit “Shullazi”.

Shkak është bërë ngritja e Gjykatës së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar dhe pengesat ligjore për të caktuar përkohësisht aty gjyqtarë nga Apelet e tjera.

Përmes një letre të dërguar më 31 dhjetor 2019 në adresë të qeverisë dhe parlamentit, Këshilli i Lartë Gjyqësor kërkon ndryshime ligjore për të adresuar problematikën në çështjen “Shullazi”, por edhe përgjysmimin e gjyqtarëve në Gjykatat e Apelit në tërësi.

KLGJ kërkon me urgjencë ndryshime në ligjin “Për statusin e gjyqtarëve dhe prokurorëve”, i cili nuk lejon transferime të përkoshme ose të përhershme gjyqtarësh, pa plotësuar më parë kushtet e sigurisë. Ndryshe nga kolegët e tjerë, gjyqtarët në Gjykatat e Posaçme japin pëlqimin për rishikimin periodik të llogarive bankare dhe komunikimeve telefonike.

Këshilli i Lartë Gjyqësor thekson gjithashtu se kuadri ligjor për gjykatat e posaçme nuk është plotësuar ende, përsa i përket kompensimit të tyre me pagë shtesë nga qeveria.

“Nisur sa më sipër, Këshilli i Lartë Gjyqësor konsideron t’ju kërkojë ushtrimin me urgjencë të nismës për ndryshime ligjore… pikërisht për adresimin e problematikave sensitive në lidhje me plotësimin e pozicioneve të lira në gjykatat e apelit, ato me juridiksion të përgjithshëm dhe ato me juridiksion të posaçëm,” thuhet në kërkesën e KLGJ-së.

Është e paqartë sesa kohë do të marrë adresimi i shqetësimeve të KLGJ-së në një proces legjislativ. Në të kundërt, mund të ndodhë që Emiljano Shullazi dhe të pandehurit e tjerë të shfrytëzojnë vakuumin në sistem për një lirim të mundshëm nga qelia.

Më 21 janar, Shullazi dhe grupi i tij testuan Gjykatën e Posaçme të Apelit me një kërkesë për lirim, me argumentin se po mbahen në burg nga një institucion i ri. Gjyqtarja e vetme, Albana Boksi i rrëzoi kërkesat e tyre si të pabazuara – por kjo ishte vetëm përpjekja e parë.

Avokati Meçe i tha BIRN se nuk është synim i avokatëve dhe i klientëve të tyre që të përfitojnë nga afatet e përcaktuara në ligj për kohëzgjatjen e paraburgimit, ndërsa fajësoi gjykatën dhe Këshillin e Lartë Gjyqësor për bllokimin e procesit.

“Është e turpshme që ky proces nuk ka filluar akoma dhe këtu s’kanë të bëjnë fare as kërcënimet dhe as kërkesat tona për përjashtim, por mosfunksionimi i gjykatës dhe sot edhe i KLGJ-së,” përfundoi Meçe.

Si duhet vepruar për marrëveshjen e detit Shqipëri-Greqi – Nga Beqir Gërbi (II)

4.-Per marrëveshjen e detit Shqipëri-Greqi si duhet vepruar ?

Së pari, duhet të përcaktojmë se kujt dokumenti do t’i referohemi për delimitimin  e hapësirave ujore detare Shqipëri-Greqi?

Në delimitimin e hapesirave ujore detare Shqipëri-Greqi, kemi përplasje mendimesh, të shprehura në media e të botuara në libra.

a.-Komisioni, në delimitimin e hapësirave ujore detare Shqipëri-Greqi e vitit-2009 i është referuar dispozitave ligjore e normat e konventës detare UNCLOS-82.

b.-Ndërsa PSSH,Gjykata Kushtetuese dhe shumë botues (profesor e personalitete) i qëndrojnë fort mendimit se vija e kufirit detar Shqipëri-Greqi është e saksionuar në Protokollin e Firencës të 27 janarit 1925 se, “kufiri detar shqiptaro-grek ishte i njohur, i përcaktuar edhe me koordinata”. Për çudi, koordinatat nuk i botojnë.

Deklarime të tilla, “me zë dhe figurë” i kanë bërë edhe në “Zërin e Amerikës”, se kufiri ujor detar Shqipëri-Greqi është saksionuar në Protokollin e Firences së 27 janarit 1925.

Unë i qendroj mendimit se, Protokolli i Firences nuk ka përcaktuar kufi detar Shqipëri-

Greqi dhe nuk mund t’i referohemi në përcaktimin e kufijve detar.

Ja pse,Protokolli i Firences,nuk mund të shërbejë si dokumenti bazë për delimitimin e hapësirave ujore detare. Po i referohem Protokollit të Firences.

Në tekstin e tij shkruhet:”Duke filluar prej shenjës kufitare Nr.III/79, vija e kufirit drejtohet nga Jug-Jugperëndimi, zbret shkëmbinjtë shumë të pjerrët dhe pas rreth 10 metër takohet me bregun e detit.Pastaj ajo vazhdon deri në kufirin e ujërave territoriale, duke ndjekur një vijë normale me drejtimin e përgjithshëm të bregut të detit. Ishulli i vogël i Tongos i ngelet Shqipërisë”.

Për ta kuptuar më mirë tekstin po e ndaj në dy pjesë:

Së pari:Nga takimi me bregun e detit (piramida III/79) deri në takimin me vijën e kufirit e ujërave territoriale. Ky veprim përcakton vijën e kufirit të Ujërave territoriale Shqipëri-Greqi në gjirin e Ftelias.

Drejtimi Jug-Jugperëndim është një sektor 45 gradë, që fillon nga Piramida III/79.(Drejtimi Jug=180 gradë; drejtimi Jugperëndim =225 grad). Në këtë sektor, me kulm në Piramidën III/79 mund të hiqen 45 vija një gradëshe, por asnjëra nuk shërben si vijë e kufirit detar Shqipëri-Greqi.

Por edhe Protokolli i Firences nuk e përcakton se cilën vijë duhet marrë si vijë kufiri detar. Kurse “Ata”e mendojnë, por nuk e deklarojnë cilën vijë.

Së dyti: PSSH në piken 4/8 thekson se: “Nuk ishte i nevojshëm përcaktimi i kufirit

të hapësirave ujore detare midis Shqipërise dhe Greqisë pasi ky kufi ka qenë i përcaktuar më parë. Në Protokollin e Firences-1913 është pranuar se kufiri midis Shqipërisë dhe Greqisë në zonën e kanalit të Korfuzit kalon përmes

ngushticës, gjë e cila nuk ështe kontestuar asnjëherë nga palët”.

Protokolli i Firences, në përcaktimin e vijës së kufirit detar të Ujërave Territoriale në kanalin e Korfuzit, përsa di, nuk jep metodikën se si do të përcaktohet kufiri detar.

Kjo nuk është harrese e Komisionit të Protokollit të Firences. Duhet pranuar se në atë kohë nuk ishte miratuar ndonjë konventë detare ku të përcaktoheshin nocionet e hapësirave ujore detare, dispozitat ligjore, normat, parimet e metodologjia e përcaktimit të kufijve detarë midis shteteve bregdetare (përballë apo përbri).

Fjalën “përmes” që përdorin Ata,nuk përputhet me fjalën që përcaktohet sot për kufirin detar “i baraslarguar nga kepat”.(Neni-15.UT-58).

Fjala “përmes” nuk është e njëjta gjë me metodën”i baraslarguar nga kepat’ në përmbajtje.

Kur thua “përmes”, nënkuptohet se hapësira ujore detare midis dy shteteve është e barabartë, duke iu referuar vijës bregdetare të shteteve. Për një ndarje të tillë nuk ka metodikë.

Në përcaktimin e vijës së kufirit detar midis shteteve (përballë ose përbri),

Konventa detare rekomandon metodën e baraslarguar nga kepat.

Fillimisht, përcaktojmë pikat që janë të baraslarguar nga kepat, çdo pikë është e baraslarguar nga tre kepa (2+1) të shteteve (përballë ose përbri) që bëjnë marrëveshje. Bashkimi i pikave që përcaktuam me metodën e baraslargësisë, formojnë vijën e kufirit detar të ujërave territoriale. Bashkimi me vijë i kepave që morën pjesë në përcaktimin e vijës së kufirit detar formojnë vijën bazë. Çdo pikë në vijën e kufirit detar është e baraslarguar nga vija bazë e shtetit përkatës.

Meqënëse u mungon metodika, nuk janë në gjendje të përcaktojnë grafikisht vijën e kufirit detar në gjirin e Ftelias dhe në kanalin e Korfuzit.Prandaj hamendësojnë e zëvendësojnë fjalën “normale” me drejtimin e përgjithshëm të bregut të

detit me fjalën “perpendikulare’ si sinonim të saj,duke ndryshuar drejtimin e vijës së kufirit detar në 90 gradë ose duke e zëvendësuar fjalën”normale” me fjalën “pingule”duke çuar kufirin detar në ajër.

Së dundi-Këtë problem e ka zgjidhur më së miri DASH.

Në vitin 1960, DASH, ka botuar Atlasin e Madh Botëror. Në faqen 113, në gjirin e Ftelias, në kanalin e Korfuzit duke vazhduar deri në veri-perëndim të ishullit Fanos (Otonoi), ka paraqitur grafikisht vijën e kufirit të ujërave territoriale Shqipëri-Greqi. Këtë vijë kufiri detar, DASH e ka përcaktuar duke iu referuar Nenit-15 të konventës detare UT-58. Përmbajtja e Nenit-15:

“Në rastet ku distanca midis dy shteteve është e kufizuar (kur gjerësia  e hapësirës ujore detare midis dy shteteve bregdetare është më e vogël se 24 milje detare BG),vija kufitare shtetërore duhet të jete e baraslarguar përkatësisht nga vija bazë e bregdetit të shteteve që janë përfshirë në

përcaktimin e kufijve detar, duke marrë për bazë zbatimin e parimit të

baraslargësisë, paanshmërisë, drejtësisë.

5.-Si është vepruar nga Flota Luftarake detare(FLD) para vitit 1990 ?

Para vitit 1990, Komanda e FLD përcaktonte kufirin e Ujërave të brendshme dhe kufirin e Ujërave Territoriale, duke u bazuar në Dekretet  ose vendimet e Këshillit të Ministrave të Republikës Popullore të Shqiperisë.

Akti i parë në përcaktimin e Ujërave të Brendeshme Detare dhe kufirin e Ujërave Terriroriale në vendin tonë ishte pas Çlirimit, Vendimi i Këshillit të

Ministrave,Nr.168,dt:9.12.1946,i cili përcaktonte gjerësinë e Ujërave Territoriale-6 milje detare.

-Me Dekret të Presidentit të Kuvendit Popullor Nr:335 dt:9.3.1961,gjerësia e Ujërave Territoriale u përcaktua-10 milje detare.

Me Dekret Nr:4650 dt:9.3.1970, gjerësia e Ujërave territoriale u përcaktua

12 milje detare.

-Me Dekret Nr:5384 dt:23.2.1976, gjerësia  e UT u përcaktua 15 milje detare.

Në Dekret përcaktohej: Ujërat Territoriale të RPSH,shtrihen gjatë gjithë bregdetit të saj në gjerësinë prej “X” milje detare, duke filluar nga vija e drejtë bazë që shkon nga derdhja në det e lumit (l) Buna nëpër kepin e Rodonit;k.Pallës;k.Lagjit;l.Seman;l.Vjosa;k.Sazanit;k.Gjuhëzës;k.Harushës;

k.Gramës;k.Palermos;k.Qefalit;k.Sarandës.

Nga kepi Gramës, Ujërat Territoriale të RPSH shtrihen midis bregdetit

shqiptar- ishujve grekë e kanalin e Korfuzit.

Si veprohej për zbatimin e Dekretit ?

a.-Duke bashkuar me vijë të drejtë kepat, të përcaktuara në Dekret, kemi përcaktuar vijën bazë. Sipas Konventës kërkohet që Vija Bazë nuk duhet të jetë më e madhe se 24 milje detare.Nga matjet rezultojnë se vijat bazë nga derdhja e l.Buna deri në kepin e Sarandës janë më pak se 24 milje detare. Brenda kërkesës së konventës detare.

b.-Hapësira ujore detare që shtrihet nga vija bazë në drejtim të bregut është deti i brendshëm ose ujërat e brendshme detare.

c.-Hapësira ujore detare që shtrihet nga vija bazë në drejtim të detit të hapur është deti territorial ose ujërat territoriale.Vija e ujërave territoriale është dhe vija e kufirit shtetëror.

Nga kepi Rodoni deri në kepin e Gramës, në çdo kep, kemi hedhur dy vija bazë.

Në vijat bazë të çdo kepi, hedhim një vijë perpendikulare në drejtim të detit të hapur.

Me kompas, me madhësinë e përcaktuar në Dekret p.sh.12 milje detare, në çdo vijë perpendikulare hedhim gjerësinë 12 milje dhe e shënojmë pikë. Duke bashkuar pikat e shënuara, kemi përcaktuar kufirin e ujërave territoriale.

-Me ligjin Nr:7366 dt:24.3.1990, me kërkesë të herëpashershme të Komandës FLD,u bë ndryshimi i Dekretit për gjerësinë e ujërave territoriale të RPSh.

a.-Gjerësia e ujërave territoriale u përcaktua 12 milje detare në përputhje me Nenin-3 të Konventës detare UNCLOS-82 (ishte 15 milje detare).

b.-Në ujërat territoriale, u lejua kalimi paqësor i anijeve luftarake të huaja (nëndetëset në gjendje të mbiujshme).

Me këto korrigjime mund të konkludojmë se Shqipëria pranoi zyrtarisht konventën detare

UNCLOS-82.

6.Qeveria ka krijuar një grup të dyte pune.Pse u shkri i pari?

-a.-Komisioni i ngritur nga Qeveria ishte në papajtushmëri me Nenet:3,4,7,92/e të Kushtetutës  së Republikës së Shqipërisë,prandaj Gjykata Kushtetuese e bëri “Zero” marrëveshjen.

b.-Komisioni në marrëveshjen e vitit 2009 kishte pranuar që përballë gjirit të Korfuzit të zbatohej Ekitea. Me këtë veprim, korrigjuan në favor të Greqisë vijën e kufirit shtetëror Shqipëri-Greqi, të përcaktuar sipas Nenit15. (Ky veprim është i gabuar)

c.-Komisioni, ishullin Fanos e Erikouza i ka përfshirë brenda vijës bazë. Ky veprim është i gabuar, në kundërshtim me dispozitat ligjore e normat e konventës detare UNCLOS-82.

Një gabim i tillë ka sjellë që si pika referimi në përcaktimin e kufirit ujor detar të ZEE ose të Shelfit Kontinental Shqipëri-Greqi të jenë kepi i Gramës-ishulli Fanos.

Po të kishin analizuar veçoritë e ishujve sipas konventës detare, ishulli Fanos dhe ishulli Erikuoza nuk duhej përfshirë brenda vijës bazë.Atëherë,si pikë referimi në përcaktimin e kufirit ujor detar të ZEE Shqipëri-Greqi,do ishin kepi Gramës-ishulli Korfuzit.(gabim i dytë)

Shkrirja e grupit të parë ishte domosdoshmëri.

Çfarë do bëhet ndryshe nga marrëveshja e parë?

a.-Ngritja e Komisionit u bë në pajtushmëri me Kushtetutën dhe u firmos nga Presidenti.

b.-Besoj se përballë gjirit të Korfuzit nuk do të zbatohet Ekitea.Nuk do ketë korrigjim të vijës së kufirit shtetëror Shqipëri-Greqi të përcaktuar sipas Nenit-15 të konventës detare.

c.-Besoj se,si pikë referimi në përcaktimin e kufirit ujor detar të ZEE(SHK) do jetë kepi Gramës-ishulli Korfuzit. Do korrigjohet vija e kufirit detar e ZEE (SHK),të përcaktuar në marrëveshjen e viti-2009. Me këtë veprim Shqipërisë do i kthehet hapësira ujore detare e ZEE(SHK) të fituar nga Greqia, duke vendosur barazi-paanshmëri-drejtësi.

7.Pse është kaq e vështirë të gjendet një marrëveshje mes palëve?

Së pari, dihet se delimitimi i hapësirave ujore detare është një çështje themelore për shtetet bregdetare.Procesi i përcaktimit  të kufijve detarë midis shteteve bregdetare është e ndërlikuar, pasi pleksen interesa të karakterit politik, ligjor, gjeografik, ekonomik, të cilat janë shumë komplekse nga ana juridike dhe të veshtira nga ana praktike për t’i zbatuar.

Këto hapësira ujore detare gjenerojnë interesa të fuqishme ekonomike e politike. Rreth 90% e tregtisë botërore qarkullon nëpërmjet hapësirave detare e oqeanike.

Së dyti, qeveria shqiptare, ndaj këtij problemi kaq të rëndësishëm nuk i ka kushtuar kujdesin e duhur për të përcaktuar kuadro të përgatitura dhe me eksperiencë. Komisioni u ngrit në papajtushmërinë me Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë, (nenet:3,4,5,7,92/e).

Miratimi nga Komisioni dhe nga dy qeveritë të marrëveshjes-2009,tregoi se dispozitat ligjore e normat e konventës detare UNCLOS-82,nuk njiheshin nga përmbajtja teknike e juridike si dhe zbatimin konkret nga ana metodike.

-Nga Komisioni nuk është kuptuar përmbajtja juridike Nenit-15,7,10 të Konventës detare. Kërkesa e Nenit-15 zbatohet, ku hapesira ujore detare është e kufizuar (më e vogël se 24 milje detar.BG).

Neni-7(është nën-juridik), përcakton se gjatësia e Vijës Bazë është deri 24 milje detare. Kur ajo është më e madhe se 24 milje detare, atëherë ajo korrektohet, zbatohet Ekitea duke e shtrirë vijën e Ujërave Territoriale brenda gjirit. Bregdeti shqiptar nuk disponon gjire me gjatësi mbi 24 milje detare.

Neni-10 (është nën-juridik), i cili shërben për zbatimin e Ekitës, korrigjimin e vijës së kufirit detar të ZEE (shelfit kontinental).

Konventa detare saktëson se ku hapësira ujore detare midis shteteve është e kufizuar nuk zbatohet kërkesa e Nenit-10. Kjo tregon se Komisioni ka pas mangësi në njohjen e dispozitave ligjore e normat e Konventës detare.

Bregdeti shqiptar nuk disponon gjire për zbatim të nenit-10.

Prandaj në konventën detare përcaktohet se Neni-7 dhe 10 janë Nene juridike dhe kanë terminollogji të njëjtë. (vlera juridike e Nenit-7 është gjatësia e vijës bazë deri 24 milje detare.Vlera juridike e nenit-10 është sipërfaqja e hapësirës ujore detare e gjirit duhet të jetë më e madhe ose e barabartë me sipërfaqen e gjysmë rrethit me diametër gjatësinë e vijës përmbyllëse të gjirit. Gjatësia e vijës përmbyllëse nuk ka kufizim, psh.Gjiri Tarantos,në përcaktimin e vijës së kufirit detar të Shelfit Kontinental Itali-Greqi është mbi 60 milje detare).

Neni-7 dhe 10 kanë terminologji të njëjtë, pasi shërbejnë:Neni-7 korrekton

vijën e Ujërave territorial, ndërsa Neni-10 korrekton vijën e ZEE (SHK).

-Negociimi dhe hartimi i marrëveshjes është kryer në fshehtësi dhe në mungesë transparence.Qeveria nuk ka patur vullnet për të dhënë sqarime për të informuar më shumë mbi këtë marrëveshje.

8.-A duhet pranuar nga Shqipëria që Greqia t’i shtrijë ujërat territoriale të saj në 12 milje detare?

Së pari, –Shqipëria dhe Greqia, janë të dyja shtete-pale të konventës detare, për pasojë dispozitat ligjore e normat e konventës detare UNCLOS-82,janë dispoziata ligjore e norma për t’u zbatuar nga qeveritë përkatëse.

Së dyti,-Konventa detare përcakton se gjerësia e ujërave territoriale deri në 12 milje detare të matur nga Vija Bazë (Neni-3). Kjo është një e drejtë e shtetit bregdetar. Në rastin konkret e Greqisë.

Për dijeni, shteti shqiptar në ishullin e Sazanit, gjerësinë e ujerave territoriale e ka shtrirë në 12 milje detare.

Ata që shtrojnë një problem të tillë mendoj se e bëjnë nga mosnjohja e Neneve të konventës detare në trajtimin juridik e terminologjik të ishujve.

Dihet se Ishulli është tokë i rrethuar nga të gjitha anët me ujë deti.

Po i referohem konventës detare UT-58 dhe UNCLOS-82,se çfarë udhëzojnë për vlerësimin e kushteve të veçanta gjeografike të ishujve.

Në Nenin-10/2 dhe 121/2 të konventës detare(UT-58 dhe konventës UNCLOS-82) theksohet se nga pikëpamja juridike çdo ishull, pavarësisht madhësisë së tij e pozicionit gjeografik që ka, duhet të zotërojë Ujëra Territoriale të tij, por nëse gjendet mjaftueshëm pranë vijës bazë të bregdetit kontinental, mund të përfshihet brenda vijës bazë e cila do ndikojë në zgjerimin e ujërave territoriale të shtetit bregdetar si dhe ishulli do shërbejë si pikë referimi në  marrëveshjen e kufirit detar të Shelfit Kontinental, me shtetin përballë ose përbri.

Për ta bërë më të qartë, po i referohem ishullit të Sazanit.

a.-Të pranojmë se ishulli Sazanit nuk ekziston. Atëherë Vija bazë do ishte “vija që bashkon kepin verior lumit Vjosa-kepi Gjyhëzës. Kufiri i ujërave territoriale 12 milje do shtrihet, nga vija bazë që bashkon l.Vjosë-k.Gjuhëzës.

b.-Ishulli Sazanit ndodhet ku është faktikisht. Ishulli ndodhet shumë pranë ose mjaftueshëm pranë vijës bazë kontinentale l.Vjosa -k.Gjuhëzës.Ishulli i Sazanit përmbush kriteret për t’u përfshirë brenda Vijës Bazë.

Duke e përfshirë brenda vijës bazë, ishulli ndikon drejt një zgjerimi në 12 milje të Ujërave Territoriale, nga ishulli i Sazant, në drejtim të detit të hapur si dhe do  shërbejë si pikë referimi në përcaktimin e vijës së kufirit detar të ZEE(SHK).

Në marrëveshjen detare të shelfit kontinental Shqipëri-Itali, ishulli i Sazanit është përfshirë brenda vijës bazë, si dhe ka shërbyer si vijë referimi në përcaktimin e vijës së kufirit detar të ZEE(SHK).

Po analizoj kushtet e veçanta gjeografike në trajtimin e ishullit Otonoi dhe  ishullit Erikouza.

Për dijeni, në marrëveshjen e detit -2009 Shqipëri-Greqi, ishulli Otonoi, Ishulli Erikouza dhe ishulli Korfuzit,janë përfshirë brenda Vijës Bazë.

Ishulli Otonoi ,duke u përfshirë brenda vijës bazë, përfiton ujëra territoriale të tij si dhe ka shërbyer si pikë referimi në përcaktimin e vijës së kufirit detar të ZEE(SHK).Në marrëveshjen e detit -2009, si pikë referimi janë marrë: Kepi-Gramës Shqipëri-Ishulli Otonoi Greqi.

Nga ky veprim i gabuar, shteti i Greqisë ka përfituar hapësirë ujore detare të ZEE ose fund deti të Shelfit kontinental.

Sipas konventës detare, brenda vijës bazë përfshihen ishujt që janë shumë pranë ose mjaftueshëm pranë vijës bazë bregdetit kontinental.

Meqënëse thuhet, shumë pranë ose mjaftueshëm pranë, duhet kuptuar një distancë më e vogël se mesatarja e gjerësisë së ujërave territoriale,ose

në distancën më pak se 6 milje detare. Kjo distancë matet nga vija bazë kontinentale e bregdetit të shtetit bregdetar.

Vija bazë kontinentale e bregdetit të Greqisë,e cila fillon në gjirin e Ftelias,nga Piramida III/79,ka drejtimin Juglindje deri në gjirin Patras.

Ishulli Otonoi ndodhet mbi 15 milje detare nga vija bazë kontinentale e bregdetit.(Pika III/79-ishulli Sidero mbi 4 milje; ishulli Korfuzit- ishulli

Otonoi mbi 11milje detare. Llogaritet hapësira ujore detare).

Ishulli Erikouza ndodhet në një distancë mbi 11 milje detare.

Ishulli Otonoi dhe ishulli Erikuoza, nuk mund të klasifikohen si ishuj shumë pranë ose mjaftushëm pranë vijës bazë kontinentale të bregdetit Greqisë.

Duke mos u përfshirë brenda vijës bazë nga pikëpamja juridike,ishulli Otonoi dhe ishulli Erikuoza pavarësisht madhësise që kanë,duhet të zotërojnë secili Ujëra Territoriale të tij, por nuk mund të shërbejnë si pikë referimi në përcaktimin e vijës së kufirit detar të ZEE (SHK).

Ishulli Korfuzit,i cili ndodhet shumë pranë vijës bazë kontinentale bregdetare përfshihet brenda vijës bazë, përfiton Ujëra Territoriale si dhe  

shërben se pikë referimi së bashku me k.Gramës, në delimitimin e hapësirës ujore detare të ZEE(SHK)Shqipëri-Greqi.

9.-Nëse është gjiu i Sarandës, gji historik ?

Për ta bërë më të qartë problemin e gjirit historik, po trajtoj gjiret detare në përgjithësi.

Së pari, me Gji Gjeografik duhet kuptuar hapësirën ujore (oqeanike,detare ose liqenore) e futur në thellësi të tokës.(~ku 2/3 janë tokë e 1/3 ujë).

Konventa  Detare UNCLOS-82 trajton:” Gji Juridik sipas Nenit-7;Gji Juridik sipas Nenit-10 dhe Gji Historik.

Për të kuptuar dallimin midis tyre, po i referohem gjirit të Tarantos, pasi ky gji i përmban:”gji Juridik sipas Nenit-7;gji Juridik sipas Nenit-10 si dhe

shpreh ekzistencën e termit gji historik.

1.-Gji Juridik,sipas Nenit-7 të konventës detarë.

Një ndër konceptet juridike të së drejtës së detit është edhe Vija  Bazë.

Vija Bazë është vija e drejtë, që bashkon kepat me të dala të bregdetit në periudhën e zbaticës. Prandaj,konventa detare rekomandon që delimitimi i hapësirave ujore detare të kryhen në hartat detare që përdorin detaret në lundrim,pasi harta detare paraqet situatën bregdetare në periudhën e zbaticës.

Neni-7 përcakton se gjatësia e Vijës Bazë nuk duhet të jetë më e madhe se 24 milje detare.

Në gjirin e Tarantos, Vija e drejtë Bazë që bashkon kepin Santa maria di Leuka me kepin e Alicës, ka një gjatësi mbi 60 milje detare. Meqënëse, Neni-7 përcakton se ajo nuk duhet të jetë më e madhe se 24 milje detare,

detyrohemi ta ndërtojmë vijën bazë brenda gjirit Tarantos.

Bashkojmë kepat më të dalë brenda gjirit. Masim gjatësinë e çdo vijë bazë, ku secila duhet të ketë gjatësinë, jo më të madhe se 24 milje detare.

Hapësira ujore detare nga vija bazë në drejtim të tokës (bregut) janë ujërat e brendshme detare, ndërsa hapësira ujore detare nga vija baze në drejtim të (gjirit) detit, janë Ujërat Territoriale.

Sipas konventës detare, gjerësia e ujërave territoriale është 12 milje detare.

Nga Vija Bazë e ndërtuar brenda gjirit,

(duke i u referuar Nenit-7/1) masim gjerësin 12 milje detare,e hedhim në çdo kep të vijës bazë. Shënojmë pikën.

Bashkimi pikave të shënuara, përcaktojnë vijën e kufirit detar të Ujërave Territoriale,e cila matet nga vija bazë dhe është me gjerësi 12 milje detare por shtrihet brenda gjirit të Tarantos.

Duke zbatuar kërkesën e Nenit-7,e cila përcakton se gjatësia e vijës bazë nuk duhet të jetë më e madhe se 24 milje detare, në zbatuam Ekitën (me vendos drejtësi- korrektuar),duke korrektuar gjatësinë e vijës bazë, nga 60 milje detare në gjatësinë, jo më të madhe se 24 milje detare. Me korrektimin e vijës bazë, korrektuam edhe gjerësinë e ujërave territoriale,duke e ndërtuar brenda gjirit të Tarantos dhe jo nga vija që bashkon dy kepat e hyrjes në gjirin e Tarantos.

Prandaj konventa detare Nenin-7,e konsideron Nën-Juridik, e cila shërben për korrektimin e Vijës Bazë, në përcaktimin kufirit detar të ujërave territoriale.(12+12=24 milje detare).Gjiri Tarantos,nga gji gjeografik mori vlera juridike në gji Juridik.

Shteti bregdetar, gëzon sovranitet mbi ujërat e brendshme detare dhe mbi ujërat territoriale.Anijet e huaja, hyrjen në ujërat e brendshme detare e bëjnë me lejen e shtetit bregdetar.

Anijet e huaja të çdo lloji edhe ushtarake (nëndetëset në gjendje të mbiujshme), lejohen të lundrojnë në ujërat territoriale sipas parimit:”në rrugën më të shkurtër dhe sa më shpejt”, duke zbatuar edhe kërkesat e kalimit paqësor të përcaktuara në konventën detare.

Ujërat detare përtej vijës së kufirit detar të Ujërave territoriale,konsiderohen  ujëra ndërkombëtare,ku zbatohet parimi i lundrimit të lirë.

2.-Gji Historik.-E radhita të dytin,pasi gjiri historik është një perjashtim nga dispozitat ligjore e normat e konventës detare UNCLOS-82.

Konventa detare vetëm shpreh ekzistencën e termit “historik”,pasi përbën rast përjashtues të gjireve të konventës detare.

Në detin Mesdhe,jane shpallur dy gjire me emërtesë “Historik”.

Gjiri i Tarantos, nga Qeveria Italiane dhe Gjiri Sidrës nga qeveria e Libisë.

Kam mendimin se dy qeveritë i kanë emërtuar “Gji Historik” pasi i përgjigjen periudhës historike,”Lufta e Ftohtë” në hapësirën detare.

Gjiri i Tarantos,u kualifikua si gji Historik nga Parlamenti Italian me Dekretin Nr:816 Dt:26 prill 1977,me një Vijë Bazë 60 milje detare,nga Santa

Maria di Leuka tek kepi Alicës.

Më sipër theksuam se Vija Bazë nuk duhet të jetë më e madhe se 24 milje detare.Meqënëse,”gjiri Historik” është një rast përjashtues nga kërkesat e konventës detare, të dy gjiret aktualisht nuk njihen nga shtetet bregdetare.

DASH si dhe Mbretëria e Bashkuar e kanë kundërshtuar statusin e gjirit Historik të Tarantos qysh prej vitit 1984 e në vazhdimësi.

Sipas Qeverise Italiane, në shkurt 1982,nga Flota e Italisë  në gjirin e Tarantos u zbulua një nëndetëse në gjendje të nënujshme me kombësi të pahjohur. Më vonë u identifikua si një nëndetëse ruse e tipit “Viktor”.

BRSS, në atë kohë nuk e mori përsipër hyrjen e nëndetëses në gjirin e Tarantos.Për dijeni:Nëndetësia “Viktor” është nëndetëse atomike, me destinacion për kryerjen e disa detyrave, midis tyre edhe të zbulimit.

Dislokimi-6900 ton.Gjatësia-107 metra.Thellesia e Zhytjes-400 metra.Shpejtësia nën ujë 30 nyje (ose 30 milje/në një orë).

Duke u nisur nga problemi i futjeve të  nëndetëseve të huaja brenda gjirit të Tarantos, Qeveria Italiane,ka marrë përsipër riskun,duke e mbyllur gjirin e Tarantos me Vijë Bazë, kepi Santa Maria di leuca – kepi Alicesë.

Hapësira ujore detare, nga Vija Bazë (kepi Santa Maria-kepi Alicës) në brendësi të gjirit, konsiderohet ujëra të brendshme detare (UBD).Mbi këtë hapësirë ujore detare, shteti bregdetar gëzon sovranitet të plotë. Hyrja e anijeve të huaja (të çdo lloji),bëhet me leje të shtetit bregdetar.Me këtë veprim,i paralajmëron të gjitha anijet e huaja, përfshirë nëndetëset që hyrja në gjirin Tarantos, bëhet me lejen e qeverisë italiane.

Nga Vija Bazë në drejtim të detit të hapur, me gjerësi 12 milje detare Italia ka shtrirë Ujërat Territoriale.Vija e kufirit detar e Ujërave Territoriale është njëkohësisht edhe vija e kufirit shtetëror,mbi të cilën zoteron sovranitet të plotë. Në këtë hapësirë ujore detare (UT),anijet e huaja edhe anijet luftarake

(nëndetëset në gjendje të mbiujshme), gëzojnë të drejtën e kalimit paqësor, sipas parimit,”në rrugën më të shkurtër dhe sa më shpejt”.

Gjiu Sarandës nuk mund të shpallet gji historik.

Së pari.-Hapësira ujore detare është e kufizuar.

Së dyti.-Gjatësia e Vijës Bazë,kepi Qefalit-Kepi Mërtesës është brenda

kërkesave të konventës detare.

Së treti.-Gjiu Sarandës nuk i plotëson kërkesat e nenit-10,e cila është kërkesa kryesore për zbatimin e Ekitesë, për ZEE (SHK).

Kërkuesit,për ta emërtuar gjirin e Sarandes gji “Historik”,menduan se do mjaftonte emërtimi “Historik” për të zbatuar Ekitën përballë gjirit.

Mosnjohja e dispozitave ligjore, e normave të konventës detare,mosdija e përmbajtjes juridike të çdo neni të konventës detare,injoranca e plotë në zbatimin praktik të metodologjisë së rekomanduar nga konventa detare.

Gjiu Sidrës.-U shpall gji “Historik” nga Libia me Dekret,dt:10 Tetor 1973,e cila Vijën Bazë e shtrin në një gjatësi mbi 300 milje detare,nga qyteti-Bangazit deri në qytetin Misurata.

DASH menjëherë e kundërshtoi si një Akt që bie ndesh me konventën detare UNCLOS-82. Ne nuk e njohim dhe është i pazbatueshëm.

Në gushtin e vitit 1981,Aeroplanmbajtësja Amerikane “Nimits” po zhvillonte stërvitje fluturimi në rajonin e gjiut Sidrës.Sipas Tripolit,Aeroplanmbajtësja

me anijet e shoqërimit,gjendeshin  në Ujërat e Brendshme Detare të Libisë

Meqënëse anijet nuk iu bindën kërkesës për daljen nga ujërat e brendshme detare, Tripoli e konsideroi incident dhe ngriti dy avionë për t’i paralajmëruar

për dalje nga ujërat e brendshme detare. Në rast moszbatimi, do sulmohen.

Nga Aeroplanmbajtësja u ngritën dy avionë F-16.

Kur avionët e Libisë kaluan në sulm të parët, iu përgjigjën dy avionët F-16 duke i asgjesuar menjëherë.

Gji juridik sipas Nenit-10.

Po i referohem marrëveshjes së detit Itali-Greqi në përcaktimin e vijës së kufirit detar të ZEE(SHK) midis dy shteteve.

Konventa Detare rekomandon: 1-“Në ndarjen e hapësirës ujore detare Itali-Greqi,të përdoret metoda e baraslargësisë nga kepat.

2.-Përballë gjireve që plotësojnë kërkesat e Nenit-10 të konventës detare, të zbatohet Ekitea (korrektuar-vendos drejtësi) në vijën e përcaktuar me  metodën e baraslargësisë nga kepat. I tillë është gjiu Tarantos.

Përmbajtja e Nenit-10: Gjiret gjeografike,të cilët kalojnë testin e gjysmë rrethit klasifikohen gjire Juridik. Në kuptimin e UNCLOS-82 e thelluara duhet të plotësojë dy kushte:

a.-Hapësira ujore detare penetron në proporcion të tillë në gjerësinë e hyrjes së saj, sa të krijojë ujëra të mbyllura dhe një kurbe të qartë në tokë.

b.-Nëse hapësira e saj ujore është më e madhe se e një gjysmë rrethi, diametri i të cilit është  vija e drejtë e cila bashkon hyrjen e të thelluarës. Për rastin tonë, kepi Santa Maria-kepi Koronne. Kjo vijë e drejtë, quhet vija përmbyllëse.Gjiu Tarantos i plotëson të dyja kushtet.

Kur përcaktuam vijën e kufirit të ZEE, në  gjirin e Tarantos morën pjesë kepi-Koronne dhe kepi Santa Maria. Meqënëse,gjiu Tarantos i plotëson të dyja kushtet e Nenit-10,zbatojmë Ekitën. Për të zbatuar Ekitën duhet:

Bashkojmë kepin Koronne me kepin Santa Maria.Nga pika e fillimit te kepi

Koronne, fillojmë nga kepi Koronna, të zbatojmë metodën e baraslargësisë nga kepat dhe vija përmbyllëse deri në kepin Santa Maria.Në këtë mënyrë zbatuam Ekitën(vendosëm drejtësi) duke korrektuar vijën e mëparshme të kufirit detar ZEE(SHK),përballë gjirit të Tarantos.

Nëse do shikoni grafikisht, marrëveshjen e detit Itali-Greqi për kufirin e ZEE (SHK), midis pikës 5 dhe 6 është zbatuar Ekitea, në zbatim të Nenit-10 të Konventës detare UNCLOS-82.

A duhet vepruar tani për paktin detar me Greqinë? – Nga BEQIR GËRBI*

Pas marrëveshjes për kufijtë detare të 2009-s nga të djathtët, qeveria “Rama” ka ngritur një grup të ri pune për të diskutuar mbi mundësinë e një marrëveshje të re me Greqinë.

Tirananews.al ka biseduar me një prej ekspertëve më të mirë për këtë çështje, Beqir Gërbi, i cili ka qenë shef i shtabit të flotës detare të Shqipërisë (1981-1990) dhe kryetar i komisionit për përcaktimin e vijës së Shelfit Kontinental Shqipëri-Itali (1982-1990).

Profesor Gërbi nënvizon se marrëveshja e arritur nga të dy qeveritë (Komisionet),me vullnetin e tyre të lirë në 2009-n që vendosen kufirin detar, ku dhe si gjykuan vetë dhe e firmosën, gabuan duke sjellë korrektim të vijës së kufirit të ujërave territoriale në favor të Greqisë, pasi nuk kanë analizuar veçoritë gjeografike  te ishujve sipas kërkesave e dispozitave ligjore të konventës detare,ishullit Fanos(Otonoi) dhe ishullit Erikuoza. Profesor i njohur nënvizon se përmes këtij gabimi, ishulli Fanos u favorizua për t’u bërë pikë referuese në përcaktimin e kufirit të Shelfit Kontinental në favor të Greqisë.

Ai vlerëson se është tepër e rëndësishme që të përcaktohet Zona Ekskluzive Ekonomike me shumë saktësi,sipas dispozitave ligjore e normave të konventës detare UNCLOS-82 pasi,duke përcaktuar ZEE, kemi përcaktuar kufirin e Shelfit Kontinental që përfshin fundin e detit dhe nënburimet e zonës nënujore detare mbi të cilën shteti bregdetar gëzon sovranitet. Gërbi  thotë se ky problem do të ishte zgjidhur shumë mirë edhe nëse kjo çështje do të shkonte në Gjykatën Ndërkombëtare për të Drejtën e Detit, e cila do të ballafaqonte marrëveshjen me dispozitat ligjore e normat e konventës detare duke korrigjuar edhe gabimet e lejuara dhe me saktesi do të përcaktonte vijën e kufirit të shelfit kontinental Shqipëri-Greqi.

Përkundër deklarimeve të bëra nga PS,Gjykata Kushtetuese dhe shume botues se vija e kufirit detar Shqipëri-Greqi është e saksionuar në Protokollin e Firencës të 27 janarit 1925, Gërbi sqaron se Protokolli i Firences nuk ka përcaktuar kufi detar Shqipëri- Greqi dhe nuk mund t’i referohemi në përcaktimin e kufijve detarë.

Nga Beqir Gerbi*

1.-A duhet vepruar në këto momente një marrëveshje me Greqinë për kufijtë detarë dhe si është vepruar para vitit 1990?

Kam mendimin se jemi tepër të vonuar në nënshkrimin e marrëveshjes së detit për shelfin kontinental  me Greqinë, por edhe me Malin e Zi. Për të filluar kërkimet në det, të dyja shtetet jane të interesuara që të përcaktohen sa më parë kufijtë detarë,

Pozitive është fakti se: Të dyja shtetet (Shqipëria e Greqia) janë palë në konventën detare UNCLOS-82 dhe kanë një mendim që, përcaktimin e vijës së kufirit detar midis dy shteteve të bazohen në dispozitat ligjore e normat e konventës detare UNCLOS-82,duke përjashtuar mendimin e disave se kufiri detar Shqipëri-Greqi është përcaktuar në Aneksin III të Protokolli Firences të 27 janarit1925.

Pa u ndalur në imtësira,Protokolli Firences nuk përcakton me saktësi kufirin detar Shqipëri-Greqi, por jep një orientim të përgjithshëm në drejtimin Jug-Jugperëndim, në një sektor të hapësirës ujore detare prej 45 gradë,duke filluar nga Piramida III/79.

1.-Mbarimi i Luftës së II Boterore i gjeti shtetet bregdetare pa konventë detare.

Në vitin 1958, me kërkesë të Asamblesë së Përgjithshme të OKB në Gjenevë, zhvilloi punimet konferenca e parë UNCLOS-I. Në këtë konferencë u miratuan:4 konventa detare: “Konventa mbi Ujërat Territoriale (UT-58);Konventa mbi Shelfin Kontinental;Konventa mbi Peshkimin dhe ruajtjen e Burimeve të gjalla në ujërat ndërkombëtare”.Shtetet pjesëmarrëse nuk arritën konsensusin në përcaktimin e gjerësisë së ujërave territoriale dhe të zonës detare fqinje.Shteti shqiptar nuk u bë palë në konventën detare UT-58,pasi nuk pranoi kalimin paqësor të anijeve luftarake të shteteve të huaja në ujërat territoriale të vendit tonë.

Megjithëse konventa UT-58 nga shumë shtete bregdetare u miratua, në jetë nga shtetet

bregdetare nuk gjeti zbatim.Konferenca e dyte UNCLOS-II e zhvilluar në vitin 1970,po në Gjenevë, pësoi të njëjtin fat. Asambleja e Përgjithshme e OKB-së vendosi zhvillimin e Konferencës Ndërkombëtare për miratimin e konventës detare UNCLOS-III.

Mbledhjen e parë e zhvilloi në vitin 1973 (Gjenevë); të dytin në vitin 1974(Venezuelë) dhe të tretin në vitin 1982 në Xhamajkë.

Duke punuar në mënyrë konstante për 10 vjet, më 30 prill 1982, në Konferencën e Montego Bay,u miratua konventa detare UNCLOS-III ose e ashtuquajtura konventa detare UNCLOS-82,me: 130 vota pro; 4 vota kundra dhe 17 vota abstenime.

Konventa detare UNCLOS-82 (pa kapitullin XI) hyri në fuqi në formën e nënshkruar më 16 nentor 1994, firmosur nga 166 shtete.

Me rishikimin,korigjimin dhe përpunimin e dispozitave ligjore të kapitullit XI-të e cila u miratua më 28 korrik 1996, iu ribashkua  konventës detare UNCLOS-III, duke formuar paketën e plotë ligjore të sistemit ndërkombëtar të së drejtës së detit.

Konventa UNCLOS-82,e cila përmban 320 dispozita ligjore, konsiderohet nga shtetet palë që e kanë ratifikuar si Kushtetuta e Oqeanisë Botërore.

Shteti Shqiptar përsëri nuk u bë palë, nuk e ratifikoi konventën detare UNCLOS-82.  Arsyet:

1.-Legjislacioni shqiptar nuk pranonte kalimin paqësor të anijeve luftarake të huaja në ujërat tona territoriale.

2.-Nuk pranonte gjerësinë e ujërave territoriale 12 milje detare (1 milje detare = 1852 metra), pasi në vitin 1975, me Dekret, e kishte përcaktuar gjerësinë e ujërave territorial 15 milje detare.

Republika e Shqipërisë, Konventen detare UNCLOS-82 e ka ratifikuar në datën 23 qershor 2003, duke u bërë shteti 143 palë.

Shteti shqiptar me t’u bërë palë,duhet që dispozitat ligjore e normat e konventës detare,

t’i konsiderojë si pjesë përbërëse të ligjshmërisë së saj, të kërkojë njohjen dhe zbatimin rigoroz të konventës në marreveshjet me shtetet e tjera bregdetare përballë ose përbri në delimitimin e hapësirave ujore detare.

Me keqardhje, por botues të ndryshëm, biles edhe me tituj shkencorë, me mendimet e tyre kanë krijuar padashje një konfuzion në njohjen, trajtimin dhe zbatimin në praktikë të dispozitave ligjore e normat e përcaktuara të konventës detare.

Kështu:”Ata pranojnë që konventa detare UNCLOS-82 ka përcaktuar dispozita ligjore e norma për delimitimin e kufirit detar ndërmjet shteteve, por Konventa nuk ka marrë përsipër t’u imponojë atyre që të veprojnë detyrimisht sipas percaktimeve ose kritereve të fiksuara prej saj.Ata jane krejtësisht të lirë që me vullnetin e tyre të plotë të vendosin kufirin detar, ku dhe si ta gjykojnë vetë. Sikurse janë të lirë, gjithashtu që të mos e caktojnë shprehimisht, por të pranojnë reciprokisht në heshtje përcaktimet e fiksuara në legjislacinet e tyre përkatëse”.

Mendime të tilla janë të gabuara pasi të çojnë në: “Mohimin e konventës detare UNCLOS-82; mohimin e dispozitave ligjore e normave të caktuara të koventës detare, të cilat shërbejnë për delimitimin me saktësi të hapësirës ujore detare si dhe ne mohimin e Gjykatës Ndërkombëtare të së Drejtës së Detit e cila trajton ekzkluzivisht konfliktet ligjore që rrjedhin nga moszbatimi rigoroz i dispozitave e normave të Konventës Detare.

Po i referohem shprehjes se,”Ata janë krejtësisht të lirë që me vullnetin e tyre të vendosin kufirin detar,ku dhe si ta gjykojnë vetë”. Le ta ballafaqojmë me marrëveshjen e detit Shqipëri-Greqi të vitit 2009.

Të dy qeveritë (Komisionet),me vullnetin e tyre të lirë, vendosin kufirin detar,ku dhe si gjykuan vetë dhe e firmosën. Të dy qeveritë e gjykuan që përballë ishullit të Korfuzit të zbatohej Ekitea, duke korrektuar vijën e kufirit të ujërave territoriale në favor të Greqisë dhe duke mos analizuar veçoritë gjeografike të ishujve sipas kërkesave e dispozitave ligjore të konventës detare, ishullit Fanos(Otonoi) dhe ishullit Erikuoza i dhanë Vijë Bazë. Këto,janë në papajtushmëri me konventën detare, d.m.th janë të gabuara.

Me këtë veprim, ishullit Fanos u favorizua për t’u bërë pikë referuese në përcaktimin e kufirit të Shelfit Kontinental në favor të Greqisë.

Sipas dispozitave ligjore e normave të konventës, si pika referimi janë kepi Gramës(Shqipëri)-kepi perëndimor ishulli Korfuzit(Greqi).

Nëqoftëse shteti shqiptar do e çonte problemin në  GJNDD, ajo së pari, do e ballafaqonte marrëveshjen me dispozitat ligjore e normat e konventës detare, do korrigjonte gabimet e lejuara dhe me saktësi do përcaktonte vijën e kufirit të shelfit kontinental Shqipëri-Greqi.

Vendimi i Gjykatës Ndërkombëtare të së Drejtës së Detit do ishte i detyrushëm për zbatim nga të dyja qeveritë. Kjo,do ishte rruga e drejtë e zgjidhjes së problemit.

Partia Socialiste e Shqipërisë (PSSH) duke parë se,”Presidenti i Republikës së Shqipërisë nuk ishte vënë në dijeni për marrëveshjen e detit Shqipëri-Greqi se Komisioni i ngritur nga qeveria shqiptare ishte në papajtushmëri me Nenet:3,4,7 dhe 92/e të Kushtetutës,si dhe disa mangësi të konstatuara në metodologjinë e përcaktimit të kufirit detar Shqipëri-Greqi,vendosi ta çojë për kontroll, gjykim dhe vendim në Gjykatën Kushtetuese.

Lidhur me çështjen e legjitimitetit të kërkesave të PSSH, Gjykata Kushtetuese thekson se para se të shprehet për bazueshmërinë e pretendimeve të kërkuesit që lidhen me përmbajtjen e marrëveshjes objekt gjykim, e vlerëson të nevojshme të bëjë të njohur fillimisht kriteret e kontrollit ku ajo do të mbështetet gjatë shqyrtimit të tyre.

Për këtë, Gjykata Kushtetuese thekson se: “Nisur nga objekti i kërkesës, Gjykata Kushtetuese, bazuar në nenin 131/b të Kushtetutës kontrollon marrëveshjet ndërkombëtare para ratifikimit nga Kuvendi lidhur me pajtushmërinë e tyre me kushtetutën.

Meqënëse Kuvendi e ka ratifikuar Konventën detare UNCLOS-82, më dt:23 qershor 2003,veprimi i Gjykatës Kushtetuese për kontrollin, gjykimin e marrjen e vendimit që lidhen me njohjen e zbatimin konkret të dispozitave ligjore e normave të konventës detare në marrëveshjen e detit Shqipëri-Greqi, të cilat ngrihen nga kërkuesi është në papajtushmëri me Nenin-131/b si dhe me Nenin-122 të Kushtetutës.

Neni-122 i Kushtetutës:

1.-Çdo marrëveshje ndërkombëtare e ratifikuar përbën pjesë të sistemit të brendshëm juridik pasi botohet në Fletoren Zyrtare të Republikës së Shqipërisë.Ajo zbatohet në mënyrë të drejtëpërdrejtë.

2.-Një marrëveshje ndërkombëtare e ratifikuar me ligj ka epërsi mbi ligjet e vendit që nuk pajtohet me të.

3.-Normat e nxjerra prej një organizate ndërkombëtare kanë epërsi, në rast konflikti, mbi të drejtën e vendit, kur në marrëveshjen e ratifikuar nga Republika e Shqipërisë për mungesë pjesëmarrjen në atë.

Cila do ishte rruga më e drejtë për Gjykatën Kushtetuese në zgjidhjen e problemeve të ngrituara nga kërkuesi PSSH për marrëveshjen e detit të vitit 2009 Shqipëri-Greqi ?

E para.-Gjykata Kushtetuese meqeneëse,konstatoi se Presidenti i Republikës nuk kishte

dijeni për marrëveshjen e detit me Greqinë si dhe, ngritja e Komisionit nga qeveria shqiptare ishte në papajtushmëri me Nenet 3,4,7,92/e të Kushtetutës, ishte në të drejtën e saj për ta bërë “Zero”marrëveshjen e detit midis Republikës së Shqipërisë dhe Republikës së Greqisë.

E dyta.-Të mos pranonte të analizonte, kontrollonte, gjykonte dhe të merrte vendime nëse marrëveshja e detit Shqipëri-Greqi-2009 është bërë në përputhje me dispozitat ligjore e normat e Konventës Detare UNCLOS-82. Këtë të drejtë e ka GJNDD.

Me keqardhje, por shumë vërejtje,propozime e vendime të Gjykates Kushtetuese nuk përputhen me dispozitat ligjore e normat e Konventës detare.

Kuptohet se çdo anëtar i gjykatës Kushtetuese gëzon të drejtën si çdo qytetar, të shprehë mendimet, të bëjë vërejtje për ato që e gjykon të gabuar si dhe të bëjë propozime konkrete për korrigjimin e tyre.

Pozitive është fakti se të dyja qeveritë ranë dakord që të vazhdojnë bisedimet për arritjen e një marrëveshje të re.

2.-Nocionet e hapësirave ujore detare të përcaktuara nga konventa detare.

Sipas Konventës Detare UNCLOS-82, shteti bregdetar gëzon sovranitet mbi këto nocione të hapësirës ujore detare: Ujërat e Brendshme detare; Ujërat Territoriale dhe mbi Shelfin Kontinental.

Konventa detare përcakton si nocion edhe Zona Ekonomike Ekzkluzive(ZEE) dhe Zona e Puqur Detare (ZPD).

Çdo nocion matet nga Vija e drejtë Bazë.

Sipas konventës, Vija Bazë është vija e drejtë që bashkon kepat më të dalë të bregdetit në periudhën e zbaticës detare. Gjatësia e vijës bazë, jo më e madhe se 24 milje detare.

-Ujërat e brendshme detare(UBD), quhet hapësira ujore detare nga vija bazë në drejtim të bregut-tokës.Shteti bregdetar gëzon sovranitet të plotë mbi këtë hapësirë ujore detare.

Hyrja e anijeve të huaja në UBD bëhet me leje nga shteti bregdetar.

-Ujërat Territoriale(UT),quhet hapësira ujore detare nga vija bazë në drejtim të detit të hapur.Gjerësia e ujërave territoriale 12 milje detare.(neni-3)Vija kufitare detare e UT

është njëkohësisht edhe kufiri shtetëror i shtetit bregdetar.Shteti bregdetar gëzon sovranitet të plotë mbi këtë hapësirë ujore detare mbi fundin e detit të kësaj hapësire si dhe mbi hapësirën ajrore të saj. Anijet e huaja, përfshirë dhe anijet luftarake (nëndetëset në gjendje të mbiujshme), lejohen të bëjnë kalimin paqësore sipas parimit në “rrugën më të shkurtër dhe sa më shpejt” duke zbatuar kërkesat e përcaktuara në konventë detare për kalimin paqësor.

Sqaroj se përcaktimi i Vijës Bazë, Ujërave të Brendshme Detare dhe Ujërave Territoriale janë Akte të njëanshëm të shtetit bregdetar. Grafikisht, çdo nocion përcaktohet duke zbatuar dispozitat ligjore e normat e konventës detare.

-Shelfi Kontinental(SHK), i një shteti bregdetar përfshin fundin e detit dhe nënburimet e zonës nënujore që shtrihet përtej detit të tij territorial deri në distancën 200 milje detare.

Një favor të tillë për të shtrirë kufirin e Shelfit kontinental në distancën deri 200 milje detare e kanë shtetet bregdetare oqeanike. Matja e distancës bëhet nga Vija Bazë, por ShK fillon shtrirjen përtej vijës së kufirit të ujërave territoriale të shtetit bregdetar.

Përcaktimi i vijës së kufirit të Shelfit Kontinental, midis shteteve bregdetare (përballë ose përbri) bëhet me marrëveshje.

-Zona Ekonomike Ekzkluzive(ZEE) i një shteti bregdetar është hapësira ujore detare që shtrihet përtej detit të tij territorial deri në distancën 200 milje detare. Matja bëhet nga vija bazë, por ZEE fillon nga vija e kufirit të ujërave territoriale.Vija e kufirit e ZEE midis shteteve bregdetare (përballë ose përbri) përcaktohet me marrëveshje. Mbi hapësirën ujore detare të ZEE, shteti bregdetar nuk gëzon sovranitet, pasi hapësira ujore detare përtej vijës detare të kufirit të Ujërave territoriale, konsiderohet ujëra ndërkombëtare ku zbatohet parimi i lundrimit të lirë.

Po pse Greqia këmbëngul kaq shumë për ZEE ?

Shqetësimi është i drejtë por, ky shqetesim vjen nga mosnjohja e konventës detare.

Media, kohët e fundit ka trajtuar qëndrimin e Greqisë për marrëveshjen e Re të detit si dhe ka publikuar deklaratën e Kryetarit të ri të delegacionit të Parlamentit  Europian në Komitetin e Stabilizimit Asocimit, Shqipëri – Bashkimi Europian ku thekson se,”ka sigurisht çështje bilaterale që duhen zgjidhur si delimitimi i ZEE mes dy vendeve”.

Komentuesit, të shqetësuar për problemin e marrëveshjes së re të detit për mungesë informacioni si dhe duke u bazuar në deklaraten e deputetit të Parlamentit Europian, arrijnë në disa konkluzione si:

-Ky është një konfirmim se mes Greqisë e Shqipërisë nuk diskutohet më kufiri detar, por vetëm hapësira e shfrytëzimit ekonomik në ZEE. Kufiri detar është çështje e mbyllur,duke lënë në fuqi marrëveshjen e detit 2009.

-se,nga pala greke,kufiri detar quhet çeshtje e mbyllur.

-kufiri detar si i tillë është pranuar edhe nga Rama dhe quhet çështje e mbyllur etj,etj.

Më lart, duke iu referuar konventës detare UNCLOS-82, sqarova nocionin e Shelfit Kontinental dhe të Zonës Ekonomike Ekskluzive.

Theksova se shteti bregdetar gëzon sovranitet vetëm mbi Shelfin Kontinental për qëllime kërkimi dhe shfrytëzimi të burimeve të saj natyrore. Hapësira ujore detare e ZEE, konsiderohet si ujëra detare ndërkombëtare, shteti bregdetar nuk gëzon sovranitet mbi ZEE.

-Ja pse Greqia këmbengul kaq shumë për ZEE:

Për të përcaktuar kufirin e Shelfit Kontinental që, përfshin fundin e detit dhe nënburimet e e zonës nënujore detare, shtetet bregdetare (përballë ose përbri) fillimisht ndajnë hapësiren ujore detare midis tyre e cila është emërtuar ZEE.

Duhet kuptuar se, ZEE dhe Shelfi Kontinental, janë dy sipërfaqe (njëra fundi i detit dhe tjetra hapësira ujore detare), të vendosura ose të palosura njëra mbi tjetrën, me të njëjtat vija të kufirit, me të njëjtat madhësi, me të njëjtat koordinata gjeografike, të cilat maten nga vija bazë, por fillojnë përtej kufirit detar të ujërave territoriale.

Nëqoftëse dy shtete bregdetare (përballë ose përbri), kanë rënë dakord që me marrëveshje të përcaktojnë kufirin e Shelfit kontinental, konventa detare u rekomandon që fillimisht të përcaktojnë kufirin detar të ZEE.(Psh.Po marr marrëveshjen Shqipëri-Itali).

a.-Konventa detare rekomandon që ndarja e hapësirës ujore detare të bëhet me metodën e baraslargësisë nga kepat. Kjo ndarje të filloje nga ku distanca midis tyre është më e vogël.

Konkretisht,u fillua kepi Gjuhëzës (Shqipëri)-kepi Otranto (Itali).

(Për përcaktimin e vijës së kufirit ujor detar të ZEE Shqipëri-Itali, në bregdetin shqiptar morën pjesë: kepi Gjuhëzes-kepi Sazanit-kepi l.Vjosa-kepi l.Seman-k.Turrës-k.Pallës.

Kepi Rodonit u la për marrëveshjen e Shelfit Kontinental Shqipëri-Mali Zi.

Kepi Gramës u la për marrëveshjen e Shelfit Kontinental Shqipëri-Greqi.

b.-Konventa rekomandon që shtetet bregdetare pasi përcaktuan vijën e baraslarguar nga kepat të përcaktojnë gjiret të cilat plotësojnë kërkesat e Nenit-10.Kërkesa e nenit-10 është kjo: Nëse, sipërfaqja e hapësirës ujore e gjirit është më e madhe se sipërfaqia e gjysmë rrethit, diametri i të cilit është vija e drejtë që bashkon hyrjen e të thelluarës (gjirit).

Kjo vijë e drejtë që bashkon hyrjen e të thelluarës, quhet vija “përmbyllëse” për ta dalluar nga Vija  e drejtë Bazë. Sipas konventës, vija përmbyllëse nuk ka kufi për gjatësinë e saj, ndërsa për Vijën Bazë, konventa e përcakton, jo më e madhe se 24 milje detare.

c.-Përballë gjirit, i cili plotëson kërkesat e Nenit-10,konventa kërkon që të zbatohet Ekitea. Të korrektohet vija e kufirit detar që përcaktuam me metodën e baraslargësisë nga kepat.

Meqënëse gjiret në bregdetin shqiptar dhe në bregdetin italian nuk plotësojnë kerkesat e nenit-10,vija e kufirit e ZEE Shqipëri-Itali, mbetet ajo e përcaktuar,sipas pikës-a.

Për sqarim, këto veprime e matje kryhen nga Instituti i Hartografisë.

Këtë vijë kufiri të hapësirës ujore detare të ZEE që përcaktuam më lart,(duke marrë si shembull Shqipëri-Itali), po ta shtrijmë në thellësi deri në fund të detit, kemi përcaktuar vijën e kufirit të Shelfit Kontinental (Shqipëri-Itali).

Prandaj, ka shumë rëndësi që ZEE të përcaktohet me shumë saktesi sipas dispozitave ligjore e normave të konventës detare UNCLOS-82 pasi, duke përcaktuar ZEE, kemi përcaktuar kufirin e Shelfit Kontinental që përfshin fundin e detit dhe nënburimet e zonës nënujore detare mbi të cilën shteti bregdetar gëzon sovranitet.

Meqënëse,ka disa keqkuptime sqaroj:Nocionet e hapësirës ujore detare mbi të cilat shteti bregdetar gëzon sovranitet të plotë, shtrihen në gjerësi, njëra pas tjetrës (deti brendshëm; deti territorial; Shelfi Kontinental),ndërsa palosja ndodh për Shelfin Kontinental i cili shtrihet poshtë ZEE.

*Beqir Gërbi ka qenë shef i shtabit të flotës detare të Shqipërisë (1981-1990) dhe kryetar i komisionit për përcaktimin e vijës së Shelfit Kontinental Shqipëri-Itali (1982-1990)