VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Regjimi serb nëpër histori, Daçiç këndon për Putinin! – Nga Skënder Karaçica

By | January 20, 2019

Komentet

Nju Jork: Shqiptarët mbledhin fonde për çështjen e vëllezërve Bytyçi (video)

Në Nju Nju Jork, festimi i përvjetorit të pavarësisë së Kosovës u shënua mbrëmë në një mënyrë të veçantë. Rreth 30 shoqata shqiptaro-amerikane organizuan një mbledhje fondesh për familjen e tre vëllezërve Bytyçi që u vranë nga forcat Serbe në vitin 1999, në përfundim të konfliktit të Kosovës. Ilir Ikonomi ishte në Westchester të Nju Jorkut dhe na dërgoi këtë material.

Rreth 600 vetë erdhën në këtë hotel në Westchester të Nju Jorkut, për të festuar 11 vjetorin e pavarësisë së Kosovës duke grumbulluar fonde për një kauzë të veçantë: Çuarjen në vend të drejtësisë për vëllezërit Ylli, Mehmet dhe Agron Bytyçi, që u vranë nga forcat serbe në mbarim të luftës në Kosovë. Këtë vit mbushen njëzet vjet nga ajo kohë dhe në Serbi nuk janë ngritur akuza ndaj askujt për vrasjen. Por Ilir Bytyçi, vëllai i Yllit, Mehmetit dhe Agronit, është optimist:

“Duke patur Shtetet e Bashkuara të Amerikës që i bën presion Serbisë, jemi të sigurt se do ta arrijmë drejtësinë”.

Për ndriçimin e çështjes, familja Bytyçi ka bërë rreth 50 udhëtime për në Serbi dhe rreth 100 në Uashington, por premtimet e Beogradit për të nxjerrë ekzekutorët para drejtësisë kanë mbetur në letër.

Komuniteti shqiptar i Amerikës po e ndihmon familjen që drejtësia të vihet në vend.

“Familja ka nevojë për fonde, sepse këto fonde do të shkojnë për avokatin, të cilit i duhen për udhëtime të ndryshme, për të shkuar në Evropë, në Uashington DC, në Departamentin e Shtetit dhe për nevoja të ndryshme,” thotë Valon Nikçi, një ndër organizatorët.

Praveen Madhiraju është avokat i familjes Bytyçi.

“Beogradi dhe prokurorët nuk kanë bërë asgjë për çështjen. Siç dihet, Presidenti Vuçiç ka bërë shumë premtime, madje edhe ka vënë gishtin te personat e dyshuar, por nuk ka bërë asgjë për këtë. Kjo e ka zemëruar komunitetin, familjen dhe Shtetet e Bashkuara dhe i ka nxitur të shtojnë trysninë për të bërë diçka tani,” thotë avokati.

Tanya Domi është profesore në Universitetin e Kolumbias:

“Në Kongresin amerikan ka shqetësim në rritje se Serbia nuk i ka përmbushur premtimet e bëra nga Presidenti Vuçiç në disa takime me amerikanët, publikisht dhe privatisht, dhe se tani është koha që ai të veprojë dhe t’i sjellë ata njerëz përpara drejtësisë.”

“Jeta e tyre u vu në themelet e shtetit të Kosovës, në themelet të cilat çdo ditë e më tepër ngrihen fuqishëm mbi sakrificën e këtyre djemve e vajzave që dhanë jetën,” thotë Teuta Sahatqija, përfaqësuese diplomatike e Kosovës në Nju Jork.

Me rastin e festimit të Ditës së Pavarësisë dhe për të nderuar kujtimin e vëllezërve Bytyçi, në sallë kishte ardhur një grup policësh shqiptaro-amerikanë.

“Kam ardhur për të festuar 11-vjetorin e pavarësisë. Jam shumë i gëzuar dhe krenar. E uroj Kosovën për një të ardhme më të ndritur,” thotë Muhamet Mjeshtri, pjesë e Departamentit të Policisë të qytetit të Nju Jorkut.

Hyrja e grupit të policëve shqiptaro-amerikanë u prit me solemnitet në sallë.

Mark Gjonaj, anëtar i Këshillit të Bashkisë së Nju Jorkut, ishte ndër organizatorët kryesorë të aktivitetit:

“Sonte ne nuk festojmë vetëm pavarësinë e Kosovës, por i qëndrojmë përkrah familjes Bytyçi. Nëse nuk ka drejtësi për tre djemtë e tyre, nëse nuk ka drejtësi për tre vëllezërit tanë, nuk do të ketë kurrë paqe.”

Zoti Gjonaj foli për idetë që po qarkullojnë muajt e fundit për mundësinë e korrigjimit të kufijve të Kosovës:

“Ata kufij duhet të njihen nga Serbia. Ato janë njohur nga Shtetet e Bashkuara dhe shumë vende të tjera. Ne do t’u qëndrojmë fort kufijve tanë, sepse ne nuk kemi më toka për të dhënë. Mesazhi im për Serbinë është i thjeshtë: Mitrovica, Ujmani dhe Trepça do të jenë gjithmonë pjesë e Kosovës.”

Më pas, në fjalimin që mbajti përpara komunitetit, zoti Gjonaj foli me tone të ashpra lidhur me politikën e Serbisë ndaj Kosovës dhe bëri thirrje për bojkotimin e mallrave serbe.

Komentet e tij bëhen ndërkohë që zyrtarë të lartë të Shteteve të Bashkuara po e shtojnë trysninë ndaj qeverisë së Kosovës që të heqë tarifën prej 100 për qind mbi mallrat serbe të importit.

Në mbrëmje ishin edhe prindërit e vëllezërve Bytyçi, Ahmet dhe Bahrije, të cilët u përshëndetën me duartrokitje nga të pranishmit.

(Video) Kosnett: Është në duart e popullit të Kosovës të marrë përgjegjësitë dhe t’i mbajë përgjegjës liderët e tij

Ambasadori i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Phillip S.Kosnett ka uruar qytetarët e Kosovës për 11-vjetorin e pavarësisë.

Përmes një video-mesazhi të publikuar në llogarinë zyrtare të ambasadës në Facebook, Kosnett tha se tri prioritet për qytetarët e Kosovës janë paqja, drejtësia dhe prosperiteti.

Ai tha se për arritjen e paqes është e nevojshme arritja e marrëveshjes me Serbinë, që në thelb duhet të ketë njohjen e ndërsjellë.

“Arritja e paqes kërkon një marrëveshje gjithëpërfshirëse me Serbinë, që në thelb duhet të ketë njohjen e ndërsjellë. Arritja e drejtësisë do të thotë ndërmarrja e veprimeve konkrete për të ndërtuar sundim të ligjit dhe luftën e korrupsionit në të gjitha nivelet. Dhe ndërtimi i prosperitetit do të thotë përpjekje më të më të mëdha që do të inkurajonin investime ndërkombëtare dhe zhvillim ekonomik”.

“Sigurimi i së ardhmes kërkon lidership të pjekur politik dhe angazhimin e qytetarëve dhe një përkushtim për të ofruar mundësi të barabarta për të gjithë qytetarët, pavarësisht gjinisë, fesë apo etnisë. Jam i bindur se qytetarët e Kosovës janë të përgatitur për sfidat që i presin. Shtetet e Bashkuara do të jenë përkrah jush”, tha ambasadori Kosnett.

Ambasadori amerikan tha po ashtu se është në “duart e popullit të Kosovës të marrë përgjegjësitë dhe t’i mbajë përgjegjës liderët e tij, që të ndërmarrin hapat e nevojshëm për progres”.

AFRON FESTIVALI SHQIPTAR USTER, 2019. PAK HISTORI DHE PËRSHTYPJE ME MBËSHTETËS DHE VULLNETARË TË TIJ – Fotoreportazh nga ARDIAN MURRAJ

Festivali Shqiptar i Usterit, Masaçusets duket se është një ndër veprimtaritë e pandërprera të bashkëatdhetarëve. Pika kulmore arrin me mbajtjen e tij çdo dy vjet, por organizimi dhe përgatitjet janë të përditshme. Çdo e Dielë pas meshës në Kishën “Fjetja e Shën Marisë” të ndesh me grupet punës ku ndër to dallon që nga fëmijët artistë e vallëtarë me prindrit e tyre e deri tek vullnetarë që duan të japin ndihmesën e vet në bazë të aftësive dhe kohës dhe të diskutojnë me veprimtarë të dalluar në organizimin e kësaj sipërmarrje të madhe. Për të kuptuar vërtetë ndjesinë e Festivalit mënyra më e drejtpërdrejtë ishte realizimi i një numuri të gjerë intervistash ku zbulon dëshirën e pjesëmarrjes, ndihmën dhe vullnetarizmin, përkushtimin dhe krenarinë, historinë, trashigimninë kulturore dhe integrimin bashkëatdhetarëve nëpërmjet mendimeve të tyre.

Gregory Steffon:-“Jam me origjinë nga Drenova, Vithkuqi. Familja ime është këtu në amerikë për më shumë se 100 vjet.Unë jam bashkëkryetar i festivalit me Franklin Zdruli këtu në Uster. Jam i kënaqur që jeni këtu tani kur edhe ne jemi në përgatitjet e festivalit 2019. Ne kemi 10-15 mijë pjesëmmarrës, tregëtojmë 30 mijë paund mish qengji “qebape” si dhe përgatisim mjaft ushqime të tjera për miqtë tanë që vijnë këtu. Jo vetëm shqipëtarë, por edhe nga të tjera kombësi si irlandezë, italianë, portorikanë, meksikanë etj. Pra nga çdo kombësi e ardhur këtu në amerikë vijnë këtu tek ne në tre ditët e festivalit dhe shprehin vllazëri me shqipëtarët. Për ushqimet është shumë e rëndësishme sepse janë të traditës sonë, kuzhina jonë. Njerzit vijnë për të shijuar ushqimin, vijnë në kishë për t’u njohur edhe me besimin tonë dhe po ashtu që të dëgjojnë këngë dhe muzikë shqiptare dhe ju pëlqen të shohin vallëtarët shqiptarë”.

Duke mbetur në këtë pikë diskutimi ku edhe një grup prindrish dhe fëmijësh janë mbledhur, i drejtohemi nënës dhe babait të Erikës, nga fëmijët vallëtarë të Usterit(Etleva dhe Rizan Bufi).
Etleva Bufi:- Jemi prindrit e Erikës. Erika vazhon të marrë pjesë në grupin e valleve shqiptare me profesor Dhimitrin. E kishte për së pari vjet(2017)në Festivalin Shqiptar dhe ishte një kënaqësi e vërtetë  dhe shumë e bukur. Pra të jemi në një vend të madh, në një tjetër kontinent shumë larg prej vendit tonë të dashur dhe kur sheh punën e organizatorëve dhe të Dhimitrit që arrijnë të na mbledhin ne si komunitet, kjo është një gjë shumë e madhe. Na japin një kënaqësi të veçantë kur shohim fëmijët tanë që kërcejnë vallet dhe muzikën shqiptare dhe besoj se kjo është një nga vlerat që na është krijuar ne si prindër që të arrijmë t’i sjellim fëmijët në këtë organizim që përcjell traditën shqiptare brez pas brezi.
AM:-Çfarë përfitimi keni parë drejtpërdrejt tek fëmija juaj? Si kanë ndryshuar sjelljet, formimi?
Etleva Bufi:-Unë jam ndier krenare që ato kanë qënë në gjendje të këndojnë dhe të kërcejnë vallet shqiptare.Për ne si prindër s’ka gjë më të bukur që të arrish të shohësh këtë, të marrin traditat tona.
Rizvan Bufi:-Fëmijët tanë dijnë të bëjnë edhe shqiponjën.
Etleva Bufi:-Vajza tjetër e jona është 4 vjeç. Ajo sheh motrën e saj që merr pjesë në grupin e valleve dhe ajo mundohet ta imitojë dhe të kërcejë. Sa herë që vendosim muzikë  ato luajnë dhe thonë jemi shqiptare.
Rizvan Bufi:-kënga e tyre e preferuar është;”O sa mirë me qenë shqiptar, o hej!”.
Etleva Bufi:-është vërtetë një kënaqësi dhe gjë e bukur dhe kjo falë organizatorëve të komunitetit dhe të Kishës Shqiptare.
Rizvan Bufi:-Të gjithë sëbashku përpiqemi për këtë eveniment. Është gjë e ukur dhe emocionet janë vërtetë të mëdha.
Etleva Bufi:-Mezi e presim. Unë  kam shumë shoqe dhe më pyesin që a kam ndonjë informacion nga përgatitjet. Është  një  kënaqë si dhe fat për ne pasi jo çdo kush mund ta ndjejë e ta shijojë  nga afër. (Faleminderit që na e dhatë këtë mundësi)”.
Po kështu edhe Analisa dëshiron të marrë pjesë në “Valletona” dhe sëbashku me nënën e saj shprehin njohjen e tyre dhe dëshirën e pjesëmarrjes.
Engjëllushe Durbaku:-“Vij nga Përrenjasi i Librazhdit dhe kam 15 vjet që jetoj këtu në amerikë, punoj si mësuese dhe si realestate… desha të falendeoj profesorin e valleve që i mëson fëmijët tanë t’i ruajnë traditat i angazhon me vallet si për t’i mbajtur larg elektronikës apo gjëra të tjera që mund të mos të jenë në dobi të fëmijëve tanë. Kjo është vajza ime quhet Analisa, është 15 vjeç dhe ka dy vjet që merret me vallet shqiptare”.
AM:-Analisa çmund të na thuash?
Analisa:-“Më pëlqejnë vallet shqiptare dhe të ruaj traditën e prindërve të mi.
AM:-Veshjen që keni pasur në festival, a e mbani mend, kostum i cilës krahinë? Po rritmi i valleve dhe shoqëria me të tjerë fëmijë në grup a ju pëlqen?
Analisa:-“Po shumë. Kam shoqe.”
E ndërsa nëna e Analisas ndërhyn për ta ndihmuar nga vështirësia e shprehjes në shqip unë gjej mundësinë ta pyes në anglisht rreth gjuhës shqipe. Sa ajo di dhe se a do të mundet ta përvetësojë më shumë në të ardhmen. Analisa ma kthen në anglisht rrjedhshëm përgjigjjen e saj.
Analisa:-“Festivali Shqipëtar është vërtetë një kënaqësi. Ai më jep mua mundësi që të kërcejë dhe të shpreh veten si një shqipëtare dhe të gëzoj me shoqërinë time duke ruajtur kulturën tonë. Edhe pse ne jetojmë në amerikë unë e ndjej se kam gjak shqiptar dhe kjo është e veçantë ndaj dhe unë jam e gëzuar që po e bëj”.
AM:-Shqipen a do ta përmirësojmë dhe ta mësojmë si gjuhë, si mendoni? A do t’i vësh qëllim vehtes që të mësosh edhe më shumë shqip?
Engjëllushe dhe Analisa:-Po!
Me besimin se grupi i valleve do të marrë formë dhe do të nisin provat e vallëtarëve të rinj, koreografi Dhimitraq Demiri na tregon se si janë përpjekjet për festivalin e ardhshëm.
AM:-Si janë përpjekjet e festivalit të ardhëshëm?
Dhimitraq Demiri:-“Me Shtatorin 2018 fillojnë edhe përgatitjet e reja. Fëmijët mezi presin dhe kanë merak dhe duan që të vijnë sa më parë. Më telefonojnë nga njëherë dhe më kujtojnë se çfarë po bëhet. Pra në dhjetë vitet e fundit nga Shtatori në Qershor. Janë prindrit dhe fëmijët njësoj të interesuar dhe përpiqemi të zgjedhim muzikat kostumet dhe ato dëshira që ata kanë për të luajtur dhe mua më duhet t’i drejtoj.
AM:-Çfarë ju ka bërë përshtypje në këto dhjetë vjet?
Dhimitraq Demiri:-“Ajo që më ka bërë më shumë përshtypje është dëshira që kanë prindrit dhe sidomos fëmijët. Pyetja e parë që unë ju bëj atyre kur vijnë që janë të shoqëruar me prindër apo gjyshër dhe gjyshe dhe duan që unë t’i marr në grup, është se a duan të kërcejnë(?!)… Dhe përgjigjja është Po! Por kur vijnë edhe pse me vonesë nga Shtatori nga njëherë, ata nuk duan të largohen”.
AM:-pra ngjallet interesimi…(?)
Dhimitraq Demiri:-“Po interesimi. Po qe se nisin të fillojnë që të mësojnë vallet, ata nuk largohen. E vetmja kohë që ata shkëputen është kur shkojnë në kolegj, universitete. Pra deri në vitin e fundit të gjimnazit. Festivalin e kaluar, vajzat ishin dhjetë prej tyre. Dita e fundit e festivalit ishte në dëshirën e tyre si një ditë që kurrë nuk duhej të mbaronte.Ata njihen më afër dhe e ruajnë miqësinë edhe më pas me njëri-tjetrin dhe me mua duke më kujtuar nga njëherë  që edhe unë të takohem me ta. Kjo është edhe një kënaqësi që ndjej edhe unë se si i kanë mësuar dhe duan ti kërcejnë këto valle”.
AM:-Përsa i përket kostumeve, si mundet t’i siguroni dhe sa mundoheni ta ruani korrektësinë?
Dhimitraq Demiri:-“Kjo është pjesa më e vështirë për  t’u arritur këtu. Unë i di se sa të bukur janë kostumetdhe se sa thonë ato nga krahinat e ndryshme. Çdo krahinë ka një mënyrë të qepuri dhe të qëndisuri më vehte, me fije ari dhe shprehje që në Shqipëri krenoheshim me todhe  çdo krahinë krenohej me veshjet e veta. Sidomos pjesmarrjet në festivalin e Gjirokastrës apo studimet që kemi bërë në shkolla kjo duket pak e largët dhe nuk mund ta arrijmë si në Shqipëri pa patur vërtetë një ndihmë apopërkrahje nga shteti dhe qeveria shqiptare po qe se do të ishte e mundur. Këtu ne bëjmë atë që mundemi. Fotografitë që i kam ruajtur nga koha kur vetë kam marrë pjesë me grupet e valleve të ndërrmajeve i porosisim në robaqepsi. Mimoza ishte një robaqepse që u kujdes kohë më parë për kostumet e fundit, u përpoq që t’i sillte sa më pranë origjinalit dhe ne tani  na duhet t’i përdorim me kujdes  e t’i  ruajmë pa dëmtuar dhetë jenë sa më pranë valleve që do të luajmë. Kisha kishte një  numër kostumesh , por nga përdorimi u vjetëruan apo dëmtuan. E bukura është se kur fëmijët që kanë shkuar në kolegje kanë për të bërë shfaqje me tematikë etnike, më njoftojnë dhe i marrin. Kjo është në gjë e bukur pasi ato janë lidhur me vallet, janë krenarë që i luajnë ato në shkollat e larta. Unë i kërkoj si shkëmbim fotot dhe videot e veprimtarisë. Por djemtë dhe vajzat që luajnë muzikat dhe vallet tona  tregojnë për një vazhimësi dhe lidhje me kulturën tonë.”
AM:-…është një punë e palodhur, por që ju jep gëzim. Sa fëmijë janë angazhuar në këto dhjetë vjet?
Dhimitraq Demiri:-“T’ju them se në festivalin e fundit kisha 44 femijë në dy grupe (të vegjit dhe më të rriturit) dhe ishte një nga festivalet me më shumë pjesëmarrje, asnjëherë nuk kemi qënë më pak se 25 vallëtarë, pra në ëto 10-12 vite numuri ka ardhur duke u rritu. Nqs ata vijnë në grupin e valleve, ata mbeten”
Pra kjo lidhje na bën të shohim se më pranë janë përpjekjet e vazhdimësisë dhe jetëgjatësisë së festivalit dhe Greg na shtjellon më tej mendimin e tij.
Gregory Steffon:-“Që prej 32 vitesh shënohet mbajtja e festivalit dhe ndoshta i pari dhe ndër më të mëdhenjtë për nga pjesëmarrja këtu në amerikë. Më falni për sa flas pasi shqipja është gjuhë e dytë për mua, Franklin e di më mirë dhe ai do të flasë me ju. Kemi 200 vullnetarë, gjatë fundjavës dhe ne na duhen rreth 6 muaj që të fillojmë përgatitjet dhe të jemi në rregull për t’i pritur pjesëmarrësit në festival. Është punë e madhe, të gjithë janë vullnetarë dhe asnjë dollar nuk paguhet për punëtorët, të tërë janë vullnetarë. Po kështu kemi shumë ndihmë nga shqiptarët që kanë biznes, ata japin shumë para dhe afërsisht kostoja që nevoitet për fundjavën e festivalit kërkon rreth 200 mijë dollarë.”(Ju faleminderit shumë).
AM:-Faleminderit… Atëhere Frankli çfarë mendoni për fillimet e hershme të festivalit shqiptar të 2019-ës?
Frankli Zdruli:-“Ju falenminderit që më dhatë mundësinë edhe unë ashtu si bashkëkryetari Greg Stefon. Jam një nga drejtuesit e festivalit për më shumë se dhjetë vjet dhe së pari dua të falenderoj të gjithë ata vullnetarë dhe bashkëkryetarin Greg Stefon që kanë marrë përsipër një punë shumë të madhe, një punë që ka nisur prej kohësh, po vazhdon dhe shpresoj se do të përcillet e tillë edhe në të ardhmen për brezat e tjerë. Ky festival i 2019-ës, është në hapat e tij të para dhe në çdo dy vjet me fillimet që më 1982. Kemi kaluar shumë përvjetorë dhe sa vjen komuniteti shqiptar zgjerohet këtu në Uster kështu që edhe festivali i përgjigjet kërkesave në rritje. Besoj se për 2019 ne me punën tonë, besimin dhe vullnetin shpresoj se do të mbajmë një festival të suksesshëm në mënyrë qe edhe njëherë të shpalosim traditat, kulturën, dashamirësinë dhe miqësinë shqiptare jo vetm mes nesh si komunitet, por me të gjithë miqtë që vijnë nga anë të ndryshme e shtete të largëta si New Mexico, Florida, Kanada etj.”
AM:-Zgjerimi i festivalit ka mundësuar njojen më shumë me Shqipërinë. Si e shihni bashkëpunimin duke marrë shkas se edhe ambasadorë apo vetë ministri i diasporës Pandeli Majko, pra institucionet shqiptare janë takuar me bashkësinë këtu? Çfarë shkëmbimesh mendoni se mund të bëhen më tej?
Frankli Zdruli:-“Dëshira jonë si drejtues të këtij evenimenti, por edhe si komunitet është për të patur një bashkëpunim dhe ndihmë nga ana kulturore e artistike dhe kjo ka qënë një nga kërkesat dhe dëshirat e para. Është kënaqësi që së fundi edhe edhe një përfaqësues i shtetit shqiptar për diasporën të marrë rrugën dhe të na takojë ne si drejtues të festivalit dhe të tjerë drejtuesve të komunitetit dhe ku ne patëm mundësi ta njoftonim dhe t’i bënim të ditur këkesat tona, mundësitë tona si shqiptar duke qënë të hapur për bashkëpunim dhe gjithshka varet nga interesimi që edhe shteti shqiptar do të tregojë për të dërguar grupet artistike këtej nqs e vlerësojnë jo vetëm punën tonë, por të të gjithë shqiptarëve në diasporë që përpiqen të mbajnë lart identitetin shqiptar në forma të ndryshme qoftë edhe nga ana kulturore. Unë mund të them se ne këtu në Uster si shqiptaro-amerikanë jemi ndër komunitetet më të gjalla mes shqiptarëve të amerikës dhe me një numër afro 20 mijë që jetojnë përqark Usterit, pa përfshirë Bostonin.do desha me këtë rast të them se komuniteti shqiptaro-amerikan përbën një bazë të fortë jo vetëm për ruajtjen dhe ecurinë e traditave shqiptare, por në të njëjtën kohë përbën një bazë të fortë ekonomike dhe shoqërore edhe për shoqërinë amerikane. Fillesat e shqiptarëve këtu janë gati 125 vjet më parë, por 20-30 vitet e fundit të larguarit pas rënies së komunizmit dhe të shtetit monist  zunë vend këtu, u gjallëruan dhe i kanë dhënë formë vendodhjes së tyre dhe me pozita shumë të forta pasi gjetën mbështetje nga më të vjetrit dhe i kishte themelet e krijuara dhe pastaj me bizneset e reja  dhe tani ka lëvizshmëri dhe pozita të shëndosha ku edhe rritja në numër e familjeve të reja shqiptare me martesat brenda për brenda si edhe ndër etnike, por përsëri ruajtja e tradidave është një përparësi edhe me ruajtjen e besimit që e ka qendrën këtu siç e shihni edhe vetë në Kishën “Fjetja e Shën Marisë” në Uster që është zemra e këtij komuniteti”.
AM:-Janë tre ditë të ngjeshura aty ku ushqimi, muzika dhe vallëzimi flasin shqip,pra sa e vlerësoni ju përgatitjen dhe çfarë ndjesie ju jep ajo kur zhvillohet si festë e shqiptarëve?
Frankli Zdruli:-“Gjithmonë ne ndjehemi krenarë që jemi shqiptarë jo vetëm në familjet tona, por më shumë ndjehemi të tillë kur ne mundim ti shfaqim dhe t’I tregojmë këto tradita dhe këtë kulturëqoftë nga ana e ushqimit kuzhinës shqiptare miqve tanë që edhe ata të ndjehen si ne. Kjo na gëzon akoma më shumë pasi na jep mundësinë të tregojmë se çfarë kemi sjellur me vete ne si shqiptarë në këtë botë të re siç është amerika dhe se çfarë ne mund të marrim ne për t’u integruar si amerikanë. Përsa i përket ushqimit gjithshka përgatitet sipas traditës veçanërisht për ato tre ditë si një ushqim i freskët, një ushqim që përgatitet me dashuri, me mirënjohje dhe me përkushtim për të kënaqur miqtë e shumtë që na vijnë. Edhe tani që duket se jemi në një fazë qetësie pak herët nga kurorëzimi i festivalit të ri,kur na vjen ndër mend ajo atmosferë festive me gatimet, muzikën, vallëzimet e mrekullueshme shqiptare, me miq të mirë shqiptarë dhe të huaj besoj se ja vlen që të përpiqemi e ta kurorëzojmë edhe njëherë tjetër. Prandaj unë them që ky festival i ri që ne do përpiqemi të kurorëzojmë do të jetë në atë traditë që janë zhvilluar edhe festivalet e tjerë  me disa të reja dhe pak ndryshime, por me shpresën që të kemi mundësinë që të krijojmë lidhje dhe mështetje të reja qoftë nga komunitetet e tjera shqiptare për rreth si dhe nga vendlindja, si vendi mëmë që është Shqipëria dhe ta kemi këtë shpresë”.(AM:-Ju faleminderit.Frankli Zdruli:-Me kënaqësi!)
Të nisur pikërisht nga kjo bisedë ku vlerësohet ndihma nga anëtarët e bashkësisë shqiptare të Usterit menduam të bënim edhe një udhëtim njohës me pronarë biznesesh. Si jetojnë e punojnë ata në një ditë të zakonshme dhe mendimi i tyre për festivalin. Tek vozit rrugës dhe mendon të marrësh ndonjë kafe, nuk është habi që porosinë mund ta drejtosh në gjuhën shqipe. Kështu ndodh tek sipërmarrja e Ben Mirakës në rrugën kryesore të qytetit.
Ben Miraka:-“Jam në Uster që nga viti 1997, kam dhjetë vjet në këtë dyqan dhe e para e punës që të hapësh një biznes duhet guximi dhe dëshira pasi ke të bësh me paranë dhe duhet të paguash, por shumica që e hapin biznesin e bëjnë për arësyen se kjo mund të vijë nga mungesa e gjuhës apo gjetja e një vendi pune ma do mendja dhe e treta është se fiton më shumë pasi punon për vete dhe jo për të tjerët. Por ka edhe shumë të tjerë këtu që unë i njoh që vazhdojnë shkollën, kanë rezultate shumë të mira dhe kanë arritur të jenë doktorë e profesorë që unë i njoh. Pra ka të tillë”.
AM:-si e përshkruani një ditë pune këtu në “Dippin Donuts”
Ben Miraka:-“Ka një gjë këtu. Kur punoja për të tjerë mezi çohesha nga gjumi. Tani që kam punën time jam i zgjuar herët që në 5-6, pra që t’i vë punët përpara e t’i mbaroj shpejtë”.
AM:-sa punonjës keni këtu?
Ben Miraka:-“Kam 18 punëtorë, në Majin e kaluar(2016), hapa një dyqan tjetër në Auburn rreth 8 km prej këtej, ishte dëshira e djalit. Është e njëjta strukturë”.
AM:-Juve jeni njëkohësisht edhe mbështetës i festivalit, me kohën, punën tuaj dhe ndihmën financiare. Si e shihni këtë?
Ben Miraka:-“E bëj këtë pasi është e vetmja ngjarje në qytetin tonë dhe atdheun e kemi larg  dhe aty kemi muzikën dhe ushqimet tona, si dhe njihemi me njerëz të tjerë nga anë të tjera veç Masaçusetsit dhe vijnë nga Kënektikat, Nju Jork, ata bashkohen me ne në festival kështu që duhet sponsorizuar që të kesh të tilla aktivitete”.
Ndërsa njëra nga punonjëset tek përgatit porositë na tregon pak të përditshmen e saj në Uster.
Anduela Shterpi:-“Jetoj prej 3 vitesh në Uster dhe vij nga Kuçova, na doli llotaria familjaredhe lamë gjithshka për ëndrrën e madhe të çdo shqiptari për të ardhur këtej. Këtu në “Dippin Donuts” kam gati 1 vit e gjysëm dhe punoj në dy dyqanet e Benit. Çdo ditë punoj nga 5:00-14:00, në dyqanin tjetër dhe të Mërkurave jam këtu, në Uster pasditeve. Është kënaqësi që të punosh këtu me këta njerëz”.
AM:-A keni pasur vështirësi ne lidhje me gjuhën?
Anduela Shterpi:-“Si çdo fillim. Të lëvizësh brenda vendit tënd tani është e vështirë dhe jo më në një tjetër vend ku nuk e di gjuhën, rrugët, punën, kulturën dhe këto janë vështirësi pasi ishin të panjohura dhe ndryshe e mendonim. P.sh nga një mësuese matematike dhe drejtoreshë shkolle apo burri avokat erdhëm dhe u përballëm me punë në fabrika, në piceri të lanim enë e deri tek dyqani i kafesë. Por kënaqësia më e madhe është që të punosh këtu, pavarësisht se unë vetë e nisa si mësuese, por e pashë që ishte shumë e vështirë dhe duhet shumë punë”.
AM:-Si e shihni ju mbarëvajtjen e familjes këtu në Uster, bashkësinë shqiptare?
Anduela Shterpi:-“Është shumë mirë, fëmijët janë shumë të kënaqur ka çaste që ne prindrit mërzitemi ku ishim dhe ku jemi, por çfarë lamë dhe e nisëm nga fillimi, pra vetëm për hatër të atyre ne jemi shumë të kënaqur. Ata shkojnë shkëlqyeshëm në shkollë. Vajza në të mesmen, djali në të 8-ën dhe që të dy shkojnë shumë mirë dhe janë të kënaqur. Mjeksia, shkollat gjithshka këtu është shumë mirë në Uster, ka shumë shqiptar dhe na kanë përkrahur që në fillimet kur kemi ardhur, na kanë ndihmuar me pune dhe gjithshka tjetër sa kanë patur mundësi.
Nuk mund të lëmë pa përmendur edhe një çift sipërmarrësish shqiptar me moshë të re në linjën e shërbimit të restoranteve. Me dy të tillë në Uster, kuzhina dhe menaxhimi shquajnë Oriolan dhe Enin.
 
Oriola Koçi:-“…punoj bashkë me burrin. Kemi ardhur në amerikë që në 96-ën të dy bashkë në të njëjtën kohë, por nuk njiheshim me njëri-tjetrin. E kemi hapur biznesin tonë 6 vjet më parë dhe janë tani dy restorante, i kemi vënë emrat e fëmijëve “Livia’s Dish” dhe “Altea Eatery” ku juve jeni sot. Unë merrem me menaxhimin dhe mbarëvajtjen  rerestorantit, kurse Eni është shefi i kuzhinës”.
AM:-Si është prapavia?
Eni Mëhillaj:-“Prapavija është e rëndësishme. Jam mësuar gatimin që në Shqipëri dhe  veç shkollës së kuzhinës atje e bëra edhe këtu dhe realizova ëndrrën e shefit për të pasur restorantin e vet”.
AM:-Si paraqitet klientela, dëshirat e tyre për menunë dhe sa i përgjigjeni juve shijes së tyre?
Eni Mëhillaj:-“I jam përshtatur shijes amerikane këtu. Janë shumë të kënaqur dhe kemi vlerësime”.
AM:-Kam parë shtypin lokal dhe di që keni marrë vlerësime?
Oriola Koçi:-“Po!…çmimin “Mëngjesi dhe Dreka më e mirë në Uster” dhe po kështu prap në garë dhe për “Mëngjesin më të mirë” dhe po ashtu në rrafshin individual jemi vlerësuar si biznesmenët me moshë të re (nën të 40-at), të qytetit. Them se bashkësia shqiptare ka ndihmuar shumë që ne vetë të ndjehemi mirë dhe kur hap një biznes me gjithë vështirësitë që ndesh i kapërcen ato pasi ke shumë shqiptar përreth”.
AM:-Sa e keni parë  në sytë tuaj rritjen e bashkësisë shqiptare bashkë me rritjen e biznesit tuaj dhe të të tjerave biznese që edhe ata japin ndihmë për festivalin apo të tjera veprimtari?
Oriola Koçi:-” Ne jemi nga të parët dhe njohim shumë, kemi 21 vjet në Uster. Kemi pritur dhe ndihmuar shumë shqiptarë, dhe në kulturën tonë në rast nevoje unë tek ata do të shkoja që të kërkoja ndihmë ose këshilla e ide, pasi ky komunitet punon mirë. Ne punojmë pjesën e parë të ditës, kemi një klientele të re  dhe moshë studentore dhe mes tyre shumë shqiptar. Ndërsa për ndihmën e veprimtarive ne gjithmonë jemi munduar të marrim pjesë në në mënyrë ose në një tjetër duke promovuar, duke marrë pjesë dhe duke ndihmuar njëri-tjetrin”.
AM:-Si e sheh guximin në biznes?
Eni Mëhillaj:-“E kam parë si kënaqësinë e shefit që të hapë restorantin e tij me menunë dhe idetë që ai ka në mendje dhe këëtë nuk mund ta bësh në një tjetër restorant që e ka tjetërkush. Duhet kujdes dhe t’i përshtatesh klientelës”.
AM:-Tek ju si çift kam parë guximin pasi edhe në biznesin tuaj keni vendosur emrat e fëmijëve dhe besoj se kjo do të ketë një trashigimni, ju uroj sukses dhe t’ju vejë mbarë. (Faleminderit!)
Tregu dhe konkurenca e vazhdueshme dallon edhe një tjetër sipërmarrje restoranti në Uster, ku kuzhinat janë të larmishme, por ku cilësia dhe zgjuarsia e shefit sigurojnë plot pasion dhe përpjekje qendrueshmërinë dhe suksesin.
Aleksandër Gjonça:-“Vij nga qyteti i Tiranës, larguar në 90-91-shin dhe jam në amerikë pothuaj 27 vjet, i stabilizuar me familje punë dhe fëmijë ëndërr dhe diçka e rrallë për brezin tonë të shqiptarëve dhe duket sikur është realizuar deri tani, por me punë si gjithë të tjerët”.
AM:-Është njëbiznes familjar ku drejtoni ju dhe bashkëshortja (Lola), dhe keni një prapavijë sa janë ata dhe mes tyre sa shqiptarë?
Aleksandër Gjonça:-“… në këtë moment kam 10 shqiptarë, 3 në kuzhinë, 1 në bar, dy vajza janë pritëse dhe3 kamarjere të cilat janë shqiptare. Por kur kemi dreka e darka të mëdha kemi dhe një grup prej 10 shqiptarësh që i thërrasim për ndihmë. Por kur e hapa restorantin isha fillimisht me gruan dhe dy vajzat e mija. Kjo ishte baza e restorantit kështu që  fëmijët e mi u rritën këtu jo si moshë, por si ndjenjë pune duke parë që prindrit punonin nga mëngjezi deri në mbrëmje për të realizuar dëshirat e tyre dhe për të mos humbur mundësinë që t’ju tregojnë këtij populli si dhe vendit tonë se duke punuar mund të arrihet gjithshka”.
AM:-me që mbetemi tek puna, si e përshkruani ju një ditë tuajën, jeni zhvendosur nga një lokal në tjetrin pa e humbur zanatin, atë të guzhinjerit?
Aleksandër Gjonça:-“Gjëja e parë kryesore është gjuha, e dyta është se duhet të përshtatesh me jetën dhe kulturën e atij vendi ku neve kemi ardhur edhe të përshtatesh me të gjitha konceptet jetën e këtyre njerzve që jetojnë këtu. Kjo nuk vjen që me ditët e para dhe gjuha nuk mësohet që në fillim, kështu që të punosh në zanatin tënd duhet të kalosh në disa stade që quhen stadet e emigrantit. Do të fillosh nga baza dhe në qoftë se në zanatin tim baza është pjatalarës, atëherë duhet ta kalosh atë, më tej në përgatitje, në kuzhinë, dhe ku gjithshka varet se sa shpejtë e kap gjuhën dhe sa ke mundësi të komunikosh me punonjësit që i drejton. Megjithëse unë erdha me zanat nga Shqipëria dhe duke punuar edhe në Itali për një farë kohe, prap zanati të jep mundësinë që t’i lëvizësh shkallët më shpejtë, por baza kryesore është gjuha. Pa gjuhën nuk bën dot asgjë”.
AM:-Kam lexuar në shtyp se ,”NUOVO” është përzgjedhur disa herë si fitues i vitit mes shumë bizneseve të ngjashme në “Shrewsbury St.”.
Aleksandër Gjonça:-“Të arrish këtë sukses që ka arritur Nuovo në një periudhë 7 vjeçare në një qytet si Usteri ku njihet numuri shumë i madh i restoranteve, vetëm në këtë rrugë janë 47 restorante, ose quhet rruga e restoranteve, por në të gjithë Usterin janë gati 600, nuk është e lehtë dhe duhet shumë punë dhe vullnet dhe duhet t’i kushtohesh punës dhe zanatit 100%.Të mbash emrin dhe një nga arësyet që unë hapa restorant ishte se doja t’i jepja diçka komunitetit shqiptar në Uster njëkohësisht dhe amerikanëve, për t’i treguar edhe banorëve rreth e qark ku ne jetojmë se komuniteti shqiptar megjithse më i vogël në numër se të tjerët, di të vlerësojë traditat, kulturat dhe vendin nga ne vijmë. Restoranti im është mbështetur nëartin e kuzhinës italo-amerikane, por në të njëjtën kohë kemi edhe shumë ushqime shqiptare. Këtu mblidhen për raste festash, ditëlindjesh, fejesa e martesa, raste vdekjesh dhe komuniteti  është gjithnjë i mirëpritur. Kjo është dhe një arësye që jemi edhe këtu sot”.
Shkolla dhe përpjekjet për t’u profilizuar në një profesion të vështirë dhe të kërkueshëm si fusha e stomatologjisë, na njohjin me një tjetër histori arritjesh. Mjekët dentist Adelina dhe Arvi Duka.
Adelina Duka:-“Jam me profesion dentiste. Ndodhemi në Framingam Masaçusets një qytezë pranë Bostonit dhe jam dentiste.
AM:-Prej sa kohësh jeni në këtë biznes?
Adelina Duka:-“Si pronarë të biznesit kemi tre vjet. Jam bashkë me burrin, jemi bashkëpronarë dhe në këtë zonë jemi bërë  më se familjarë, kemi punuar më parë në shumë zona dhe klinika të tjeragjatë karrierës sonë. Burri jep mësim në universitetdhe punon në n zyrë tjetër dhe në këtë zyrë kryesisht jam unë në shumicën e kohës”.
AM:-Deshëm të dinim për guximin tuaj si shqiptarë të ardhur  jo në një vend të huaj, por mikpritës si SHBA dhe besoj se shkallët e plotësimit tuaj me edukimin përkatëskanë qënë një përpjekje, pra spjegoni këto anë tuajat?
Adelina Duka:-“Duhet të them se çdo emigrant këtu sidomos ata që kanë arritur të hapin biznes apo kanë arritur të gjejnë vehten e tyre është një hisori suksesi, por gjithashtu edhe një histori pune sakrificash dhe vetëmohimi në disa raste. Kur unë dhe bashkëshorti erdhëm këtu ishim dentistë me liçëncë por na u desh përsëri që të bënim disa vite shkollë të aplikonim në rradhë të parë në universitete, të aprovoheshim dhe të ndiqnim programin dyvjeçar që ishte atëherë për ne për të marrë provimet e liçëncës amerikane. Gjithashtu kishim familjen, fëmijë të vegjël pra nuk ka qënë e lehtë, por në disa periudha më se stresuese. Megjithëatë kur ke një vetëqëllim dhe kur ke një  piksynim edhe dëshirë gjithshka është e mundshme sidomos në amerikë”.
AM:-Kujt ja besoni më së shumti arritjet, mostërheqjes, këmbënguljes, apo mështetjes rreth e rrotull dhe të familjes?
Adelina Duka:-“Familja sigurisht, kryesorja mbështetja nga familja, por dua të them durimi dhe këmbëngulja janë kryesoret. Për emigrantët me çfarë kam vënë re unë është shkolla, edukimi. Pra nqs arrin të bësh disa vite shkollë apo master  etj, të lidhesh në këtë kulturë dhe të krijosh lidhjet e duhura do të jesh më i suksesshëm duke i ndjekur këto hapa”.
AM:-Unë do t’u shtoja edhe një “pengesë” tjetër, lidhjen me shqiptarët dhe bashkëatdhetarët. Juve jeni përditë në punë dhe kujdesin për të, por nga njëherë mendja ju shkon tek Shqipëria dhe shqiptarët si dhe ata që na rrethojnë. Këtu janë të shumtë në Masaçusets,  pra si e njihni ju rritjen e emigrantëve qoftë në numër apo arritje përmes njohjeve tuaja?
Adelina Duka:-“Mund të them se kjo është një gjë pozitive për ne sidomos, pasi brezi ynë duket sikur nuk i përket më as andej dhe as këtej, por jemi me fat që rreth zonës sonë, rreth Bostonit dhe në Masaçusets kemi një komunitet shumë të zgjeruar shqiptar gjë që ndihmon që të ketë edhe njerëz të përkushtuar që e organizojnë këtë komunitet dhe krijojnë aktivitete, por që edhe na ndihmojnë ne të mbajmë lidhje me vendlindjen, me zakonet, me kulturën tonë”.
AM:-Njëherë në dy vjet mbahet Festivali i shqiptarëve në Uster, njohur si një nga më të vjetrit dhe për ju do të shtoja që e mbështesni atë. Dy festivalet e kaluar ju e keni ndihmuar, çfarë ju ka dhënë kjo si ndjenjë pasi edhe familja ka qënë pjesëmarrëse?
Adelina Duka:-“Është e vërtetë, jo se e ndjejmë si detyrë apo obligim, por mendoj se duhet të jetë për çdo njeri që ka mundësi të ndihmojë financiarisht këto aktivitete, por është edhe kënaqësi të marrësh pjesë në këto aktivitete dhe ngjarje të cilat jo vetëm na mbajnë ne lidhur me vendlindjen, por ndihmojnë dhe i ekspozojnë fëmijët tanë dhe brezin e ri që ka lindur këtume vlerat tona, me kulturën tonë, me zakonet që ndryshe nuk do të kishin mundësi pasi gjithë kohës janë të përfshirë në jetën dhe shoqërinë amerikane. Kështu që është një privilegj dhe kënaqësitë ndihmojmë me sa është mundësia financiarisht në qoftë se nuk kemi mundësi ta bëjmë me kohë dhe përkushtim duke u ndodhur atje, pra të paktën mund të ndihmojmë edhe në këtë mënyrë”.
AM:-Diçka tjetër që ju mund të shtonit si mendim apo si këshillë jo vetëm nga suksesi juaj, por edhe të kuptojmë se sa do t’i duhej një shqiptari të ardhur rishtaz për ta gjetur vehten  në mjedisin e bashkëatdhetarëve shqiptarë pasi kanë filluar edhe rrugën e vështirë të emigrantit?
Adelina Duka:-“Gjërat duken pak më vështirë kohët e fundit (kam unë përshtypjen),  sidomos me ndryshimet në politikë dhe në atmosferën e përgjithshme në amerikë për emigrantët, por përsëri amerika mbetet vendi i mundësive, këtu mund t’ia dalësh me forcat e tua nuk ke nevojë për miq apo lidhje politike, mjafton përkushtimi dhe mjafton puna dhe sigurisht gjetja e një mbështetjeje. Komuniteti shqiptar është gjithmonë mbështetje, mund të mësojnë nga historitë e njerzve që kanë ardhur para tyre siç e thashë më parë shkolla është e rëndësishme nqs bën diçka në këtë drejtim do të bënte të integroheshe shumë më kollaj dhe t’ju happen rrugë dhe mundësi më të mira”.(Ju falenderoj për kohën dhe suksese!… Kënaqësi).
Guximi për sipërmarrje të vogla dhe të mesme, njohja e tregut dhe aftësitë inhinjerike u bënë prova dhe suksesi njëherësh për Bersan Shqina. Repartet e punës kanë disa dhjetra punëtorë që plotësojnë porositë. Mes tyre shumë shqiptarë të ardhur dhe vlerësimi nuk mungon nga drejtuesit dhe bashkëpunonjësit.
Emmie Westerlind:-“Për mua që punoj me shqiptarët është se sheh tek ata dëshirën  përkushtimin për punën.Të parët që punojnë edhe me orë të gjata kur kërkohet. Ata më tregojnë mua respekt dhe punën cilësore që bëjnë janë në krye gjithmonë. Duke punuar përditë në këtë mjedis ju nuk do të kërkonit më shumë. Ata vënë gjithshka për të përçuar cilësinë më të mirë për kompaninë,më të mirë për kompaninë, punojnë me zell. Nga ana kulturore unë shoh se ata janë të fortë, shumë punëtorë dhe kam mësuar shumë prej burrave dhe grave këtu,(herë-herë) më trajtojnë me gjëra nga vendi juaj. Është mirë të punosh me këtë larmi njerzish”.
Emanuel Bregu:-“Unë jam nga Hoçishti, fshat i Devollit”.
AM:-Prej sa kohësh jeni në amerikë?
Emanuel Bregu:-“Unë kam pak kohë këtu rreth dy javë, i sapoardhur”.
AM:-Keni ardhur me bashkim familjar?
Emanuel Bregu:-“Po, ka ardhur bashkëshortja ime më parë. Jemi njohur që në Shqipëri dhe m’i bëri kartat dhe erdha edhe unë këtu”.
AM:-Si ndjehesh?
Emanuel Bregu:-“Si tjetër njeri. Shumë ndryshe këtu çdo gjë. Shumë mundësi për njerzit, më shumë punë dhe më shumë hapsira”.
AM:- kush ju sjell në mëngjes në punë?
Emanuel Bregu:-“Tani për tani më sjell  bashkëshortja ime sepse ajo është  ambjentuar këtu, ka blerë makinë dhe më sjell ajo”.
AM:-Përsa i përket vendit të punës, si të kanë pritur?
Emanuel Bregu:-“Më kanë pritur shumë mirë, më kanë treguar butësi për të më mësuarjo duke më thirrur, por me durim të madh dhe i falenderoj për këtë. Janë sjellë shumë mirë, më prezantohen me buzëqeshje dhe më pyesin më urojnë dhe më thonë fjalë se si duhet ta shikoj të ardhmen pasi kanë ardhur më parë nga unë, pra mendime shumë të mira”.
AM:-dëgjova që çekun e parë nuk e ke marrë akoma, kur e pret?
Emanuel Bregu:-“E di që e Premtja si fund jave, si ditë pune dhe besoj se do ta marr çekun”.
AM:-diçka për të shtuar?
Emanuel Bregu:-“Besoj se ky çeku do të jetë shumë më ndryshe se sa kam punuar tani sepse puna vlerësohet më shumë se sa në vendin tonë”.
AM:-ku keni punuar e jetuar në Shqipëri?
Emanuel Bregu:-“Kohët e fundit jetoja në Korçë dhe punoja tek një lokal, kam punuar dhe në Greqi me punë të ndryshme”.
AM:-këtë zanat a e kap?
Emanuel Bregu:-“Këtë zanat e kam shumë qejf dhe dija pak sa për të krijuar një qark elektrik, siç e bënim në shkollë atë që na mësohej, por e kisha edhe vetë si dëshirë dhe merresha me  ndrrimet e dritave dhe prizave por m’u dha edhe këtu mundësia dhe të kem më shumë hapsira e të zhvilloj dijen time në fushën elektrike”.
AM:-Unë e di që është akoma herët, por a i keni vënë ndonjë dertyrë vetes, ndonjë premtim që mund të na e thuash edhe ne?
Emanuel Bregu:-“Po shkolla dhe gjuha pasi ato janë parësoret, pa komunikim nuk ke se si jeton këtu,pastaj besoj ndonjë shkollë elektrike me që mu dha rasti të punoj këtu”.
Viktor Gramo:-“Kam ardhur nga Tirana në 2004 këtu në Uster, kam bërë shkollën elektrike “polikumin” dhe kam punuar në “elektrotekniken”. Erdha këtu dhe prap me punë elektrike në zanatin tim. Jemi shumë shqiptar nga gjitha rrethet e na duket vetja si në Shqipëri. Unë  kam qënë në Greqi më parë dhe është si “nata me ditën”, pra këtu në amerikë”.
Vjollca Malo Zaimi:-“Jam 62 vjeç, punoj në këtë moshë dhe jam gjyshe, e kam plotësuar detyrën time në Shqipëri pasi kam dalë në pension, por është vullneti për të punuar, gjithë jetën kam punuar shumë dhe nuk mund të rrija “duar-kryq” këtu në amerikë. Për mua është në sfidë se kërkoj shumë nga vetja dhe ja arrita qëllimit, duke kërkuar më rekomanduan tek Bersani që është një sipërmmarrës i shkëlqyer, i suksesshëm dhe ta imponon respektin dhe jam brenda profesionit tim. Edhe në Shqipëri këtë punë kam bërë, në ndërrmarrjen elektroteknike ka përa fërsi dhe ja kam idenë  sepse kam mbaruar shkollën e Mesme Politeknike-dega elektrike. Dia nis duke u ngritur në 5:45, makinës dhe vijmë në punë deri në 15:30 dhe e bëj me kënaqësi”.
AM:- si e sheh bashkësinë shqiptare në Uster?
Vjollca Malo Zaimi:-“Shumë të mirë. Po të mos ishin shqiptarët këtu do të isha kthyer mbrapsht. Kemi pasur ndihmë nga çdo njeri që kemi takuar, qe në ditët e para për të ditur se ku janë institucionet, punët e fillimit e deri tani që nga pronari që është shqiptar edhe kolektivi dhe për fat të mirë kam edhe njerëz që kam punuar në ndërrmarrjen elektroteknike”.
AM:-Edhe unë e quaj një gjë me fat për ju dhe ju uroj mbarësi…
Vjollca Malo Zaimi:-“P me fat. E kisha ëndërr të vija në amerikë, edhe gjyshrit e mi kanë punuar për amerikën, kam dhe njerëz të tjerë, njerzit e burrit, vëllain tim dhe jam shumë e lumtur edhe pse nuk i kam fëmijët këtu dhe tani teknologjia na e mundëson të shihemi çdo ditë në “skype” , kështu që nuk më mungon asgjë”.
AM:-Ju faleminderit për kohën dhe mundësinë për të biseduar me disa nga punëtorët tuaj sot,  Juve çdo  shprehnit në këtë intervistë, njohja me ju?
Bersan Shqina:-“Ka shumë gjëra për të thënë për emigracionin shqiptar në amerikë, për komunitetin shqiptar në Uster. Në rradhë të parë dua të përshëndes të gjithë bashkëatdhetarët kudo që janë. Uroj të jenë mirë dhe të kenë mbarësi. Uroj TV shqiptar që po mundëson njohjen  MEM connection në mjediset shqiptare. MEM është një kompani familjare e krijuar 18 vjet më parë në Uster Masaçusets(Nëntor 2000). Si një punishte elektrike për porosi të kompanive të tjera me teknologji më të lartë për prodhimin e mikroprocesorëve, çipeve dhe komponenteve të tjerë. Kjo ka qënë një inisiativë individuale dhe është shpërndarë dhe zgjeruar biznesin nëpërmjet komunitetit shqiptar. Kemi filluar vetëm me 6 vetë në vitin 2000 dhe arritëm në 47 në 2007 dhe pas krizës që kaluam 2008-2009, arritëm të mbijetojmë në saj të teknikave financiare bile vazhduam të rritemi nga 2009 e këtej. MEM-Conection është një kompani me bazë shqiptare që punon me emigrantët shqiptarë të ardhur në amerikë të cilët gjejnë strehën e parë të ngrohtë ku arrijnë të mëkëmben dhe të kalojnë në procesin e përshtatjes me sistemin e jetës amerikane. Jemi rreth 35 vetë në ekip prej të cilëve70% janë shqiptar. Janë punëtorë që punojnë prej 15 vitesh, por edhe të rinj. Unë si pronar dhe themelues i kompanisë e ndjej veten të lumtur dhe krenarqë punoj me njerzit tanë dhe që arrijmë të ndihmojmë dhe të bëjmë maksimumin për t’i përshtatur ata në jetën amerikane dhe gjithmonë i uroj sukses dhe mbarësi kudo që ata janë. Shumë nga ata që kanë punuar këtu, di që kanë hapur bizneset e tyre në sfera të ndryshme të ushqimit, pastrimit kimik, shërbime elektrike, mirëpo këta njerëz nisën duke marë shprehitë e punës  dhe të jetës amerikane tek MEM dhe pastaj duke i shtrirë dhe duke krijuar lidhjet e reja në fushat ku punojnë”.
AM:-Më kujtohet kur u shprehët se kam edhe një nga punëtorët më të rinj dhe çekun e merr pasnesër?
Bersan Shqina:-“Kjo është më se e vërtetë. Muajt e fundit kemi pasur një rritje në biznes, kemi marrë shumë porosi dhe për këtë kemi marrë në punë 7 punëtorë. Dhe një puntor që juve e keni intervistuar merr çekun e parë. Pra pas një jave e gjysëm”.
AM:-Është një rastësi e bukur përsa i përket pritshmërisë dhe ndihmesës që ne si shqiptarë i japim njëri-tjetrit.Me jetën tonë në Uster kam vënë re që disa biznese e japin ndihmesën e tyre për veprimtari të ndryshme artistike, kulturore, sportive dhe juve jeni një prej tyre?
Bersan Shqina:-“Kompania ime ka dhënë një ndihmë të madhe në aktivitete të ndryshme, edhe ato sportive por edhe ato që ka bërë Kisha me grupin e të rinjve me anë të festivaleve. Si një nga bizneset më të vjetra dhe të ardhura rishtaz në amerikë, ne kemi gjetur strehën e parë tek Kisha Shqiptare e Usterit ku na dhanë mendimet e para mbi jetën, mënyra se si të kërkojmë për punë, si të kontaktojmë njerëz të ndryshëm  dhe se çfarë do të bëjmë për të ecur e për të qënë të sukseshëm. Dhe pas kësaj kuptohet që ne u bëmë këmbëngulës në dhe më të qartë në kërkesat tona.Ndihma në drejtim të festivalit është dhënë si kompani dhe si familje. Fëmijët e mi kanë qënë në grupin e valleve, të tre fëmijët që kam në tre breza të ndryshëm dhe kanë ndjerë atë  kënaqësi të mësimit të valleve shqiptare, të alegrisë dhe harmonisë që vallet shqiptare japin me rritmin e tyre dhe gjithashtu kanë krijuar shoqëri dhe e kanë mbajtur edhe jashtë aktiviteteve që kanë pasur dhe atë e kanë akoma në jetën e tyre të përditshme”.
AM:-Diçka për të shtuar, megjithëse e di që sërish do të na jepet mundësia për t’u takuar e biseduar për ecuritë tuaja?
Bersan Shqina:-“Patjetër, është një kënaqësi që jemi kaq mbështetës për komunitetin në Uster dhe veprimtaritë që organizon Kisha, apo grupe të vogla të biznesit që po bëhen edhe më aktiv në jetën e Usterit”.
Një biznes dhe ku numuri i madh i shqiptarëve janë  punësuar në Uster, është “Dunkin Donuts“.
Alma Manxhari:-“Kam dhjetë dyqane me rreth 200 punëtorë.
AM:-Prej tyre sa shqiptarë?
Alma Manxhari:-“…80%!Unë i pres të gjithë me krah hapur, mundohem dhe është fat i madh që kam shqiptare dhe mësojnë edhe në shqip dhe anglisht, pra punën, gjuhën, komunikimin me klientët, proceset që ka puna dhe fati tjetër i madh është se dyqanet janë rreth e rrotull dhe  ato shkojnë aty ku janë më afër me shtëpinë. Pra ka disa pozicione si fillim që nuk është nevoja që të flasësh shumë anglisht dhe ato që nuk e flasin gjuhën të vendosen aty. Ato do ta mësojnë me kalimin e kohës.
AM:-Pas dy muajsh do të shpërnguleni në njv njësi të re, gjenerata e re e DD si e përshkruani ju angazhimin tuaj?
Alma Manxhari:-“Ky dyqan ku jemi ka mbi 70 vite në shërbim, ne do shpërngulemi në një  ndërtesë të re dhe është e para që bëhet edhe në amerikë. Am shumë e gëzuar sepse këto janë vajza që punojnë shumë, vajza të zgjuara, janë intelektuale dhe me shkolla, kemi ardhur nga Shqipëria me shkolla të larta dhe me edukatë dhe ato e meritojnë që të kenë një dyqan të ri dhe të paraqitshëm për punën që bëjnëdhe gjthshka që bëjnë ato. Kompania jonë ka një moto amerika vrapon drejt dunkin, ndërsa shqiptarët e drejtojnë atë (!)”.
AM:-Dimë ndihmën modeste të bizneseve duke përfshirë edhe tuajin në drejtim të festivalit si e ndjeni vehten të përfshirë dhe si e përshkruani juve atë?
Alma Manxhari:-“E kam ndihmuar festivalin prej 20 vitesh, që në fillim. Unë nuk kam vënë re se ku punoj, pastrim tavolinash, regjistër, petullat, jam gati kudo. Por para festivalit unë punoj me vullnetarët sëbashku me Dajana Stefon të ngarkuara për drejtimin e vullnetarëve. Është kënqësi të ndihmosh festivalin dhe vajzat e mia që të gjitha janë gati dhe punojnë gjatë ditëve të festivalit. Ja këtu kam Lidën, punon edhe këtu edhe në festival në regjistër.
AM:-Unë di edhe një lidhje më tepër tuajën me Kishën. Juve keni pagëzuar fëmijët tuaj  dhe vajz juaj ka qëne pak vite më parë bukuroshja e Masaçusetsit dhe konkuroi më gjerë. Si janë këto hapa në aspektin personal pasi keni filluar edhe ju vetë me punë të vështirë dhe më pas keni prekur dhe ndier gëzimin e familjes të bashkëatdhetarëve?
Alma Manxhari:-“Jo vetëm unë ,por të gjitha nënat shqiptare japin 150-200% për fëmijët. Vajza pati fatin dhe kishte dëshirë të konkuronte dhe fitoi për miss dy herë (moshat e reja dhe Masaçusetsin) dhe mësoi nga ajo eksperiencë. Po bën përpara. Studioi në fushën e psikologjisë në North Eastern College, me miss  Masaçusetsin ajo gjeti vehten dhe po vazhdon për gazetari-tv në Harvard, gjeti punë gjithashtu në një kanal tv të Vermontit (ABC-), ajo e gjeti vehten dhe unë kam edhe një djalë 12 vjeç I lidhur me sportet. Kështu ne si prindër pas punës ndjekim  detyrimet e familjes.(AM:-Ju faleminderit).
Loliata Imeraj:-“Prej kaq vitesh punoj në Uster, jam menaxhere këtu për gati 10 vite”.
AM:-Si e përshkruani një ditë pune?
Loliata Imeraj:-“Herët në mëngjes, e tillë është puna. Njerzit kërkojnë kafen si në Shqipëri edhe këtu duan kafenë , bëjnë zgjimin. Jemi shumë të mobilizuar dhe vijmë në punë dhe të vendosim bëjmë udhëzimet e duhura me punëtorët me pozicionet e tyre(megjithëse i dinë se ku do të punojnë),pra një kujtesë me ta ndajmë detyrat se çfarë do të bëjmë gjatë ditës dhe përpiqemi që të shërbejmë sa më mirë dhe klientët të mbeten sa më të kënaqur, ky është qëllimi ynë”.
AM:-Përsa i përket bashkësisë shqiptare në Uster, si e njihni ju atë dhe si i shërbeni?
Loliata Imeraj:-“Nuk bëjmë ndonjë dallim. Klientët të gjithë janë për ne njësoj,  ndjehemi më ngrohtë dhe mendoj se edhe ata janë të kënaqur nga shërbimi ynë”.
AM:-Në lidhje me punëtorët tuaj këtu. Sa i kanë përmirësuar ata aftësitë edhe të sapo ardhurit nga Shqipëria që fillojnë punë këtu.?
Loliata Imeraj:-“Them se duhet të ketë shumë kredi për Dunkin Donuts për shqiptarët që sapo vijnë, është fat i madh që shqiptarët kanë Almën ose të tjerë të njohur që menjëherë sapo vijnë ose sapo zbresin nga avjoni, brenda javës marrin numurin (sigurisë shoqërore) dhe të punësohesh them se është një gjë shumë e madhe, nga një vend i huaj dhe të integrohesh dhe të fillosh punë. Mendoj se ky është hapi i parë, por ne mundohemi që t’i mbajmë ngrohtë pasi e dimë që është e vështirë të lësh shëpinë atje ku ke qënë dhe të vish këtu dhe të integrohesh në një vend tjetër. Pavarësisht se amerika është vend i oportuniteteve gjisekush e gjen vehten dhe mendoj se me kalimin e kohës ata shkojnë atje ku ata duan të venë sepse është e rëndësishme që njeriu të dojë të bëj atë që do në jetë. Mendoj se kur shqiptarët vijnë këtu është një fat shumë i madh që u jepet, pra vijnë priten ngrohtë nga ne dhe dhe ne mundohemi t’i mësojmë që të  lidhen mejetën dhe shumë shpejtë të hedhin hapat e para në emigracion”.
Lida Dudo:-“Jam punëtore e vjetër në Dunkin Donuts, kam punuar më shumë se 20 vjet, e pëlqej punën, më pëlqen t’u shërbej klientëve e të mbeten të kënaqur gjithashtu kam kënaqësi kur punoj me ta”.
AM:-Si e keni përcjellë rritjen e bashkësisë shqiptare në Uster, rritjen në numër sa prej kaq kohësh që jetoni dhe punoni këtu?
Lida Dudo:-“Këtu në Uster komuniteti shqiptar është shumë i madh dhe nga viti në vit ka ardhur duke u rritur”.
AM:-Shpesh shohim që ata marrin pjesë në festime të ndyshme, mbaj mend që keni qënë një vullnetare dhe ndihmuese në festival?
Lida Dudo:-“Po jam një prej tyre. Sa herë që bëhet Festivali vete dhe ndihmoj si dhe disa të tjerë prej nesh sa herë që është dashur”.
AM:-Dikça për të shtuar, veten tuaj si emigrantë dhe sa jeni përshtatur me jetën?
Lida Dudo:-“Duke kaluar vitet edhe përshtatja jonë është më e mirë. Më mungon dashuria për atdheun tim, por këtu gjithshka ka ndryshuar. Fëmijët janë shkolluar, kanë mbaruar shkollat e larta-kolegjet, jeta jonë ka ndryshuar krejtësisht, “everything is beautiful”, vitet e para ishin sakrificë, ndërsa tani është krejt ndryshe.
(AM:-Ju uroj fat dhe mbarësi.Faleminderit!)
Stina e dimrit është e vështirë në Uster. Sipërmarrja private i ka bërë edhe shqiptarët e ardhur edhe nga Kosova që të jenë të guimshëm e t’u besojnë aftësive dhe mjeshtrisë. Nazmiu punon me shërbimet e pajisjeve të ngrohjes e të ftohjes dhe për veten e tij tregon.

Nazmi Berisha:-“Jam nga Kosova, jetoj dhe punoj në SHBA prej 20 vitesh. Kam rdhur në vitin 2000. Kemi familjet këtu, kam dajën dhe ai më priti kur erdha. Kam nusen dhe çunin. Unë kam hapur një biznes të vogël që merret me shërbimet dhe instalimin e pajisjeve ngrohje dhe ajrin e kondicionuar”.
AM:-Po ju ndrëpres nga puna, por e di që keni punësuar shqiptarë?
Nazmi Berisha:-“Po, shqiptarë i kam pesë. Punëtorë dhe teknikë. Kam Ben Çikën, Xhinon nga Lushnja, Joanin, Ervinin, Hajrushi dhe Astriti nga Kosova. Pra i kam puntorë të mirë dhe faleminderit për sa punojnë”.
AM:-Jeni mes bashkësisë shqiptare ku ka edhe shumë familje nga Kosova dhe bizneset e tyre,sikurse edhe kanë arritje pra si e shihni ju ndihmën që mund të jepni për festivalin?
Nazmi Berisha:-“Festivali është diçka e mirë dhe tubohemi të gjithë shqiptarët. Shkojmë tri-katër ditë atje gjatë fundjavës ku pushojmë e takojmë familjet, shoqëritë dhe të tjerë miq të rinj. Dhe po ashtu është bukur që edhe të jesh ndihmues dhe për kombësinë tënde apo të ndikmosh Kishën e bashkëatdhetarët. Është shumë bukur dhe kam kënaqësi”.

Juxhin Haxhi:-“Jam nga Lushnja, kam dhjetë vjet këtu dhe puoj në biznesin e Nazmiut(Xhonit), prej Kosovës ku punojmë për sistemet e ngrohjes dhe ftohjes në banesa dhe mjedise më të mëdha.
AM:-Si shkon puna gjatë dimrit, sidomos kur kemi dhe një dimër të hidhur?
Juxhin Haxhi:-“Na është mësuar lëkura është bërë e përditshme… dimri është i ashpër për ata që vijnë në fillim por me kalimin e kohës mësohesh”.
AM:-Thuajse të gjithë jeni punonjës shqiptarë?
Juxhin Haxhi:-“Jemi shqiptarë e kosovarë, amerikanë”.
AM:-Si është fryma e punës, kërkesat tuaja?
Juxhin Haxhi:-“Për mua puna është e njëjtë kudo, në çdo vend të botës që të shkosh puna është dhe do ta bësh të njëjtë kudo që të shkosh si në Shqipëri apo amerikë. Një punë që të jepet atë duhet ta bësh”.
AM:-A jeni i kënaqur?
Juxhin Haxhi:-“Jam i kënaqur, them se jam! I uroj fat shqiptarëve kudo që janë”.

Jim:-“Punoj për Xhonin prej katër vitesh, drejtoj njerzit e tij në punë dhe shpesh shtatë ditët e javës pa pushim dhe një kompani e mirë për të punuar.
AM:-Dimri veçanërisht i vështirë si ja bëni?
Jim:-“Po! Jemi lidhur me të dhe nuk na bën përshtypje vazhdojmë e punojmë gjithë dimrit sa na kërkon edhe puna, edhe vera bëhete ngjeshur me punë pasi njerzit duan freskun.
AM:-A keni ndonjë përshtypje përsa punoni me shqiptarë, grup pune me shqiptarë? Ata flasin gjithashtu anglisht, por shqip gjithashtu. A ke ndonjë vështirësi në grup me ta?
Jim:-“Ata janë OK,… të shkëlqyer. Nga njëherë vështirë kur flasin mes tyre unë nuk i kuptoj se çfarë thonë, por pa shqetësim apo bezdisje.
Një tjetër mbështetës për festivalin është Olsi Gjinko, ja dhe njohja me biznesin e tij.

Olsi Gjinko:-“E punuam 3-4 vjet, fitimi nga karburanti ishte shumë i ulët dhe kompania kryesore fitonte më shumë se sa ne si ndërmjetës. Me përpjekje vazhduam dhe e mbyllëm si karburant dhe blemë vendin-tokën, pastaj e kthyem në shitblerje automjetesh dhe i japim ato me qera dhe çdo ditë përpiqemi për më mirë”.
AM:-Ju e keni dhe një pikë shërbimesh dhe riparimesh njëkohësisht.
Olsi Gjinko:-“Po, prej riparimeve kemi sjellë fitimet dhe mbështetëm zhvillimin më vonë”.
AM:-Me sa di juve keni dhe njerëz të punësuar dhe mes tyre edhe shqiptarë?
Olsi Gjinko:-“Kam pesë, kam dhe një shqiptar prej 14 vjetësh Orionin, fillimisht shiste benzinë dhe me kalimin e viteve u mor me porositë e pjesëve të këmbimit e të tjera në ndihmë të ofiçinës dhe jam shumë i kënaqur. Kam dhe një tjetër ndihmës në shitjet prej vitesh si dhe mekanikët dhe vetë”.
AM:-Ju jeni shpesh përkrahës i veprimtarive të shqiptarëve. Nga ju lind kjo ide dhe çfarë ju shtyn në këtë ndihmë dhe bashkëpunim?
Olsi Gjinko:-“Populli thotë që kur e ndan bukën të shijon më shumë. Të hash e jetosh vetëm për vete sikur nuk shkon. Pra kur ke mundësi që të ndihmosh është një kënaqësi e imja që sponsorizoj në festival dhe të tjerat, ndjehem që jam shqiptar dhe që nuk jam i vetëm. Njeriu bën si të dojë, mund të qendrojë dhe i mbyllur në shtëpinë e tij, por ai ka nevojë gjithnjë për miq të mirë e njerëz të mirë”.
AM:-Faleminderit dhe punë të mbarë, uroj ta keni sa më fitim prurës biznesin dhe shëndet.
Olsi Gjinko:-Fakeminderit.

Orion Qirjako:-” kam ardhur në amerikë në vitin 2003 dhe punoj prej 14 vitesh. Biznesi është rritur dhe kur filluam kishim vetëm disa makina ndërsa tani kemi ecur mirë dhe i mirëpresim të gjithë shqiptarët që t’i ndihmojmë dhe t’ju shërbejmë me sa kemi mundësi. Riparime apo blerje të reja”.
AM:-Si e ndjenini ju gjallërimin e bashkësisë shqiptare në Uster?
Orion Qirjako:-“Ndjehet shumë, sidomos gjatë festivalit.
Vijnë nga shtetet rrotul dhe nga qytete të tjera larg si Çikago. Popullsia shqiptare këtu ndjehet. Thuajse në çdo biznes gjen shqiptarë, kanë filluar dhe amerikanët të flasin shqip”.
Sipërmarrjet e biznesit të drejtuar dhe nga shqiptaro-amerikanët e hershëm të vendosur në Uster dhe që ndihmojnë festivalin janë të shumta. Mes tyre veçuam punishten e brumit dhe të ëmbëlsirave e cila nuk mungon me ndihmën materiale dhe njerëzore kur afrojnë ditët e festivalit. Punishtja Dimitra “Delights”.

Mary Collorio:-“Dimtra Delights” është emri i biznesit tonë. Dimitra vjen nga emëri im i pagëzimit ndaj e përdorim këtë emër “Dimtra Delights” . Jemi me këtë biznes që prej vitit 1972 dhe e filluam atë duke përgatitur lakërorët (byrekët me spinaq),të cilët vazhdojmë ti bëjmë. Nga kjo piknisje ne bëmë edhe produkte të tjerë. Tani ne bëjmë më së shumti ëmbëlsira, pasta daneze e brumëra të ëmbël, pra linja e produkteve të ëmbëla. Ne jemi rritur. E nisëm nga një sipërfaqe rreth 470m2 dhe tani jemi me mbi 5500 m2. Ne kemi 70 punëtorë dhe ajo që duhet të dini është se shumica e tyre janë shqiptarë. Është një bashkësi shqiptare, ku janë burri, gruaja dhe fëmijët punojnë këtu. Ne po shkojmë mirë dhe e gëzojmë bashkësinë,janë nerëz punëtorë dhe shumë të përkushtuar dhe shpresoj se do të vazhdojmë përsa kohë që edhe shqiptarët do të vijnë, ne kemi punë për ta dhe do t’i mbajmë të zënë me punë”.
AM:-Mund të them se të gjithë shqiptar-amerikanët të vjetër e të rinj që ndihmojmë valën e re të të sapoardhurve në SHBA dhe një pjesë e tyre në Uster. Si janë këto lidhje dhe marrëdhënie që juve vini re mes brezave të vjetërve e të rinj?

Mary Collorio:-“A po flisni për shqiptaro amerikanët që ne ndihmojmë, ata që vijnë nga Shqipëria?(Po të sapoardhurit.)Unë mund t’ju them nga përvoja ime pasi lidhjet e mija janë të hershme që kur ata filluan të vijnë në vitet 90-të dhe ne i ndihmuam për, gjetjen e banesave,orenditë që ta nisnin jetën. Dikur ne dërgonim kamionë të ngarkuar me veshmbathje për në Shqipëri. Kishim një njësi në Uster ku njerzit punonin në këtë drejtim, palosnin dhe mbushnin arka me veshmbathje. Nuk besoj se kjo vazhdon përsëri, por ne ju dhamë atyre një bazë mbështetje. Ne i ndihmuam për shkollimin. Vajza ime që punonte në Komitetin e Shkollave pranë bashkisë, punonte me bashkësinë shqiptare për t’i ndihmuar ata për fëmijët dhe të tjera nevoja që ata kishin për të hyrë në shkollat e duhura. Ne u përpoqëm që të mbulonim të gjitha anët dhe vazhdojmë ta bëjmë këtë. Çdo ditë këtu në punë unë përpiqem që të ndihmoj ndonjërin me problemet e sigurisë, qirasë, ose me çdo problem që ata kanë dhe nuk e kuptojnëdhe përpiqem që t’i drejtoj ata tek personat e duhur që të komunikojnë e t’i kryejnë punët”.
AM:-Është tepër bujare kjo kujdesje e juaja, në lidhje me festivalin shqiptar,ndihmën që juve jepni atje përmes biznesit dhe familjes suaj për këtë veprimtari kaq të madhe të shqiptarëve. Si e përshkruani ju këtë atmosferë ku shqiptarët mblidhen bashkë?
Mary Collorio:-“Festivalin Shqiptar po e mbajmë që prej fillimeve dhe së pari ne i furnizojmë me brumin, gratë e kishës që ato të bëjnë lakrorët. Së fundmi ne arritëm t’i bindim që një punë tre mujore që atyre u duhet të bëjnë, ne e kryejmë për dy orë. Kështu ne i bëjmë lakrorët këtu në fabrikë me ndihmën e punëtorëve shqiptarë. Madje ata kënaqen kur e bëjnë këtë,bile edhe luajnë dhe muzikë shqiptare kur i bëjnë byrekët, pra kalojnë mirë.Çdo vit sasitë janë rritur është e lehtë për t’u bërë dhe ata mund të shesin më shumë. Pra nqs më shumë do të shesin,më shumë para do të bëjnë. Ja pra për këtë përpiqemi të bëjmë para për Kishën dhe bashkësinë të bëjmë më shumë para dhe ne na pëlqen që e bëjmë këtë”.
AM:-Pyetja ime e fundit do të ishte në shqip,pra kujtime nga jeta juaj me shqiptarët qoftë edhe gjëra për të qeshur mes jush?
Mary Collorio:-“Tregojmë ngjarje për Shqipërinë, punëtorët, për jetën e tyre dhe e kemi me gëzim që flasim për këto gjëra dhe mësojmë prej njëri-tjetrit, bile dhe shqip që nuk dija më parë. Ne duam që të punojmë dhe të kemi punë që edhe njerzit ta dinë se si bëhet puna këtu në amerikë pasi nga njëherë nuk arrijnë që t’i kuptojnë punët, ligjet etj”.

Donna Collorio:-“Jam vajza e Meri Collorio unë jam sot këtu pasi punoj tek “Dimtra Delights”.
AM:-Ne e dimë që juve jeni mjaft e lidhur me bashkësinë shqiptare në Uster. Si e keni parë ju dhe çmund të na thoni rreth rritjes së saj dhe pjesëmarrjes në jetën e qytetit të Usterit, këtu në SHBA?
Donna Collorio:-“Unë kam shërbyer për dy mandate në Komitetin e Shkollave të Usterit ku kam patur mundësinë për t’u takuar me një numër shumë të madh familjesh shqiptare gjatë kohës sime të shërbimit për bashkësinë e Usterit.Një nga gjërat e hershme që kuptova ishte se disa nga familjet shqiptare, sikurse mësuesit dhe prindrit nuk dinin se si ecte këtu sistemi i shkollave, se si të gjenin mbrojten prej tij pasi ishte vështirësia e gjuhës.Një nga gjërat që unë pata mundësi dhe bëra ishte sepse pata mundësi që të punoja me prindrit dhe mësuesit për të gjetur atë se si duhet bërë se si punon sistemi. Nganjëherë merrja ndonjë thirrje prej ndonjë mësuesi se si mendonin për t’u rritur në detyrë, ngritje rroge dhe kush duhej të ishte njeriu apo zyra që duhej t’u drejtoheshin. Kështu shpesh prej telefonit në mbrëmje apo gjatë vizitave ditore të ndryshme i kam takuar dhe ndihmuar ata për ta njohur sistemin. Po ashtu kam patur mundësinë të punoj me bashkësinë shqiptare (ashtu si më parë ju intervistuat nënën time), gjatë festivalit dhe kjo ka qënë një gjë e madhe pasi kam takuar shumë e shumë prej tyre. Kam bërë si prindrit e mij që me bujarinë e tyre kanë dhënë kohën apo prodhime për ta ndihmuar bashkësinë shqiptare të rritet dhe unë mendoj se kjo është e admirueshme pasi kemi një biznes që e ndihmon popullsinë shqiptare këtu. Kam qënë e bekuar që kam punuar në bordin e Komitetit Shkollor, e nderuar që kam përfaqësuar edhe atë pjesë të bashkësisë shqiptare pasi shpesh kur edhe bisedojmë për arritjet e ndonjë grupi në qytet themi se edhe pse me një grup të madh pakicash dhe nuk kanë dikë, nuk kanë një udhëheqësi, dikë që të bëjë mbrojten për ta. Ata janë shumë punëtorë, të shohin punën dhe familjen duke bërë gjërat drejtë, por nganjëherë nuk gjejnë këshillën e duhur dhe të gjejnë rrugën se si duhen ndihmuar. Kjo është një gjë e rëndësishme do të thoshja unë për bashkësinë shqiptare që juve duhet të dini se cilin duhet të thërrisni, të bisedoni, kush duhet takuar dhe nëna ime ka bërë shumë pasi i ka ndihmuar ata se si të gjesh strehimin, kujdesin shëndetsor dhe për gjëra të tilla ju duhet të gjeni udhëheqës dhe njerz si nëna ime që t’ju ndihmojnë”.

AM:-Përsa i përket fushës së arsimit, një drejtim ku juve keni punuar dhe ndihmuar familjet shqiptare, shumica e të cilave janë përqendruar që fëmijët e tyre të marrinshkollimin më të mirë. A keni vënë re shumë ndryshime mes shqiptarëve të ardhur herët dhe të tjerëve më pas ë SHBA. Ne kemi dëgjuar shumë arritje të mira prej tyre në arritje, rezultate të mira dhe drejt profesionit dhe karrierës në jetën e tyre?
Donna Collorio:-“Përveç Komitetit të Shkollave, jap mësim në “Quinsigamont Community College” ku kam shumë studentë shumica e tyre të rritur në moshë, shqiptarë që i kthehen shkollës që duan të mësojnë. Kam gjetur se shumica e studentëve të mij shqiptarë janë tepër të përkushtuar,tepër të përqendruar, shumë punëtorë dhe të zgjuar. Ndjehem e nderuar që kam të bëj me studentë shqiptarë dhe kur i gjej ata jam e gëzuar për këtë, pasi e di që ata janë aty për të mësuar. Kam kuptuar se shumë nga shqiptarët kanë vështirësinë e gjuhës,anglishtja ndoshta nuk është përqendrimi i tyre parësor, por ata kanë zotësi në matematikë që është gjuhë universale dhe ata priren dhe shquhen në të. Pra nga brezat e mëparshëm unë dalloj se ata janë mirë në lëndët inxhinjerike dhe kanë ecur aty. Tani ka një ndryshim, ata që kanë marrë edukim më shumë janë drejtuar në profesionet shoqërore, pra vihet re ky ndryshim tek brezi më i ri. Disa nga studentët e mij tani, të rinj dhe nga brezi i ri që priren të jenë të jenë të futur ata janë të përkushtuar dhe t’i kesh në klasë ndjehesh me fat se janë shumë punëtorë dhe të përqendruar.
AM:-Kemi rreth 20.000 shqiptarë në Uster dhe ju folët për rolin e udhëheqësisë më parë dhe të përfaqësimit, ose le të themi në qeverisjen e këshillave dhe të qytetit. I vetmi shembull që kemi patur është me kryetaren e Bashkisë Konstantina Lukes. Unë mund ta quaj një arritje, por ç’mund të bëhet për më tej?
Donna Collorio:-“Gjëja e parë dhe më e duhura që duhet të shpreh është se fatkeqësisht dhe e them si përvojë timen se shqiptarët nuk votojnë(!). Nuk shkojnë në ditët e votimit dhe dihet që po nuk e bëre këtë ti nuk fiton atë udhëheqësi që ti do që të të përfaqësojë. Së pari shqiptarët duhet të bëjnë kujdes dhe të dijnë se sa e rëndësishme është që të votojnë për njerzit që do t’i përfaqësojnë ata. Ajo që ne mësojmë nga e sotmja është ajo që ne duhet të votojmë(!), pra shko në qendrën e votimit dhe jepja atij njeriu që ju doni t’ju përfaqësojë. Nqs ne do të duam përfaqësues shqiptarë në qytet ne duhet të kemi edhe njezit që duhet të jenë mështetje e kemi edhe njezit që duhet të jenë mbështetje e të votojnë për ta. Kam folur shpesh me Franklin për këtë. Nqs shqiptarët do të votonin për njerzit në drejtim të bashkisë dhe të komitetit të shkollave, do të ishte më ndryshe dhe do pasqyrohej në rezultat. Ne duhet të zgjojmë shqiptarët dhe të kemi shumicën e tyre atje që të votojnë. Këtë ende nuk e kemi arritur. Kam parë ndonjë ndryshim gjashtë vitet e fundit, por jo kthimin e duhur që ne duhet të shohim ashtu siç kanë edhe pakicat e tjera në përfaqësim.
AM:-Po me një sy optimist si do ta shihnit ju të ardhmen e shqiptarëve në Uster,integrimin e tyre dhe pjesë e jetës së qytetit?
Donna Collorio:-“Në biznes juve gjeni shumë shqiptarë që udhëheqin, në arsim shohim shumë mësues shqiptarë, por në politikë këtë nuk e shohim pasi nuk kemi akoma mbështetjen e bashkësisë shqiptare. Edhe nqs një shqiptar do të dojë të garojë për post, ai duhet të jetë i sigurt se e ka me vehte bashkësinë që do të shkojë dhe të votojë, do të ishte mirë që ata të hidhen e të garojnë, por gjithnjë do t’u duhet të merren me daljen e tyre për të votuar me pjesëmarrjen e shqiptarëve në votim.
Mary Collorio:-“Kam parë një përparim pozitiv e veças në arsim. Familjet shqiptare janë shumë të përkushtuara për shkollimin e fëmijëve të tyre. E kam parë këtu tek kompania ime tek “Dimitra Delights”. Është mjaft kënaqësi që t’i shohim ata duke bërë një përparim të mirë dhe shpresojmë që kjo të vazhdojë”.

Nuk është i rastit, por një shembull i biznesit të vogël familjar që ka përkushtimin e gjithë familjes dhe pandarë dëshirën e shkollës do ta gjesh edhe në mëngjesoren Filxhani i Kafesë. Përshtypja e klientëve gjithashtu shembullore për njerzit dhe shërbimin.

Dorine Goodrich:-“… është si të ishe në shtëpi, sikur një apo njëqind herë të kesh ardhur, Efi të trajton me respekt dhe dashuri dhe të bën pjesë të familjes së saj. Të njeh me traditën e vendit të vet, por është një restorant në qytet ku ndjen të të duan, je i mirëpritur dhe si pjesë e familjes…

Klienti 1:Unë vij për mëngjesin, Efi ma përgatit, jemi si një familje këtu. Juve sa hyni brenda njerzit përshëndeten duke u thirrur në emër, është një vend i këndshëm, ushqimi i shkëlqyer, është një mjedis i mrekullueshëm.
Sapo hyn brenda e ndjen mikpritjen.Efi nuk ngurron të na njohë me mbesën e cila do ta ndihmojë gjyshen në kuzhinë. Klientët tek na shoqërojnë, të përshëndesin dhe miqësisht të japin përshtypjet.​

Klienti 2:-“Unë vij që prej 10 vitesh dhe them se është një vend i mirë të jesh këtu. Gjen njerzit më të mirë, ushqimin më të mirë dhe çmimet më të mira”.

Kamarierja:-Është si të punosh për familjen tënde,… jemi bërë një e tillë.
dhe na adreson tek kamarjerja tjetër Ruth që ka mësuar pak shqip…

Ruth:-di të them… Si jeni mirë, … ç’kemi(!)

Efi Qeleshi:-“Që ditën që kemi ardhur e kemi ndier vehten sikur të kishim qënë këtu prej vitesh. Megjithëse gjuha na ka munduar ne kemi pasur vullnetin për të punuar dhe mësuar gjuhën angleze.Që prej vitit të parë që unë kam ardhur këtu, bashkë me Mihallaqin kemi hyrë në shkollë për rreth pesë vjet, ndërkohë menduam për të bërë një biznes bashkë me fëmijët dhe ata na kanë ndihmuar shumë”.

Mihallaq Qeleshi:-” Për brezin tim të flas si jemi, pavarësisht se erdhëm ditur gjuhën, mësuam, mësuam të punojmë, me rregulla me punë të ndershme dhe duke krijuar mundësinë për fëmijët tanë që t’ju jepnim një drejtim më të mirë në të ardhmen të cilën pak a shumë brezi ynë e ka arritur. Anë marrë shtëpi, janë rregulluar me familjet e tyre. Por po ti pyesësh shqiptarët sot ata do t’ju tregojnë më të mirat e fëmijve”.
AM:-Të ndërtosh biznes do guxim. Ku e gjetët këtë?​
Efi Qeleshi:-“Gjithmonë kemi ecur me parimin që ne duket të bëjmë diçka. Sepse po nuk mendove për të ardhmen dhe për veten tënde do të thotë që nuk bëre asgjë.​
AM:-…kushtet disi i gjetët dhe bëtë përpjekjet tuaja, por shoh se ju keni ndihmuar shumë edhe bashkësinë shqiptare rreth kishës dhe veprimtari të tilla siç është festivali. ​
Efi Qeleshi:-“Një herë në dy vjet që bëhet festivali ne i kemi të gjitha gjërat e programuara. Ne si familje kemi dy pozicione. Mihallaqi bën petullat kurse unë bakllavatë. Në dy tre herët e fundit numuri i prodhimit të bakllavave është rritur (kërkohet), dhe si unë të gjithë pozicionohen në stacionet dhe detyrat e tyre dhe veç asaj jemi atje për tre ditë. Jemi shumë të kënaqur që e bëjmë këtë dhe unë herën e kaluar thirra dhe vëllanë Maksi Kulla i cili këndoi dhe ndihmoi atje gjithë javën. Unë shpresoj se do të bëjmë më të mirat në festivalet e ardhshme.​

Jesica (mbesa):-Festivali shqiptar është i bukur. Atje mund të gjesh ushqim të mirë, lojra dhe të gëzohesh me muzikën e të kërcesh.

Brielle(mbesa):Jesica është kushërira ime e parë dhe ne kemi gjyshër Efin dhe Mihallaqin. Festivali është një gjë e mirë. Atje kemi petulla, këngë popullore, kërcime, lojra dhe shumë njerëz që vijnë, kemi kishën dhe jemi si një familje.

Mariola St Jean:-“Kemi pasur gjënë e madhe që Kisha na ka mbledhur gjithmonë ne shqiptarëve dhe sidomos për festivalet që janë bërë. Prindrit kanë qënë gjithnjë në ndihmë të kishës duke shkuar çdo të dielë. Ne për shkak të biznesit vemi ose jo, por kjo nuk do të thotë se nuk jemi me shpirt atje. Atë që na ka bërë Kisha është se na ka mbledhur gjithnjë. Pas meshës të gjithë mlidhen për orën e kafesë, flasim me njëri-tjetrin dhe pyesim se si ka kaluar java, punët dhe planet tona dhe është një vend që që të gjithë pyesin për njëri tjetrin. Sidomos në kohën e festivalit jemi munduar që të shpiem edhe fëmijët, ata që munden ndihmojnë nga ana vullnetare bile dhe bashkëshorti im megjithëse nuk e ka prejadhjen shqiptar. Ai vjen dhe ndihmon bashkë më ne. Vajza e madhe në festivalin e ardhëshëm do të ndihmojë me mbledhjen e tabakave, pjatave dhe pastrimet që gjithmonë ta japim ndihmën në një formë të duhur dhe ku njerzit ta ndjejnë veten sa më mirë. Ajo mund të marrë pjesë edhe në grupin e valleve, por varet nga fëmija nqs ka dëshirë apo jo, por deri tani nuk e ka shprehur.
AM:-Ishte një kënaqësi biseda me ju dhe shpresoj që në të ardhmen do të kemi mundësi më shumë për t’u njohur me familjen, prindrit, gjyshrit dhe prejardhjen tuaj.​

Ndihmesa për festivalin shprehet në mënyra të ndryshme, Elton Topi e shpreh të tillë mbështetjen e tij dhe thuasjse është i pakursyer jo vetëm për tubimet e bashkëatdhetarëve, por edhe për organizimin e mbrëmjeve që bëhen me rastin e mirënjohjes së vullnetarëve, pas festivalit.
AM:-Festivali Shqiptar ka pasur gjithnjë ndihmën e bizneseve, si e keni ndjerë ju këtë?
Elton Topi:-“Që prej 20 vjetësh kam lëvizur në SHBA me prindërit, vëllanë, tezet(që jetojnë këtu në këtë moment),  jam këtu në  Masaçusets. Sapo erdha shkova në fakultet. Ndoqa shkollën dhe më pas mora përvojën në restorante të ndryshme si banakier, kamarier, menaxher deri kur para nja 7 vitesh mora iniciativë dhe thash të hap lokalin tim. Si bashkëpunëtor kam shefin e kuzhinës dhe prej kohësh punoj me të dhe e kam edhe si ortak në biznes. Pra i hapur prej 7 vitesh, “Mulliri” (The Mill) është një pub-restorant, me “muzikë live” (mbrëmjeve, të Enjte-Premte-Shtunë), ndodhemi në periferi të Usterit dhe banorët përreth e frekuentojnë, po ashtu kemi dhe një sallë për festa(ditëlindje, raste familjare dhe menu të përgatitur posaçërisht për rastet e kërkuara).
AM:-Kemi vënë re se shumë biznese të shqiptarëve të rinj përfshirë dhe më të hershmit,bashkojnë forcat dhe ndihmojnë për mbarëvajtjen e festivalit. Pra dëshira e juaj, mënyra se si ju e shprehni vullnetarizmin në kohën e dhënë në vlera materiale apo mbështetjen që ju bëni. Si ju vjen kjo?
Elton Topi:-“Festivali është një ngjarje që më ka tërhequr shumë që kur kam ardhur. Mezi e presim se është njëherë në dy vjet. Për momentin unë ndihem pak i zënë se kam familjen, gruan dhe dy fëmijë dhe biznesin, por më parë kam shkuar gjithmonë dhe është një ngjarje që tërheq me ushqimin tradicional, muzikën dhe gjithshka që mezi e pres dhe ndjehem shumë i kënaqur që kam mundësi të kontribuoj sado pak, sidomos për vullnetarët që punojnë atje me orë të gjata dhe dhurojnë kohën e tyre dhe unë ndjehem shumë i kënaqur që kam edhe unë mundësi të jap diçka (mbrapsht). Festivali zhvillohet në fund javë dhe unë nuk shkëputem dot shumë, por shkëputem nganjëherë dhe kam mundësi më pas të mbledh vullnetarët (t’i ftoj për mirënjohje), për një darkë këtu dhe ndjehem shumë i kënaqur për këtë.
AM:-Duke ju falenderuar për mbështetjen ashtu edhe sikur kjo veprimtari lidhej me një promovim libri. Ju urojmë mbarësi dhe shëndet.
Një tjetër agjensi sigurimesh është “Catalyst”, me moshë të re, por që bart përvojën disa vjeçare të drejtueses së saj Irida Tollkuçi, e cila shpreh njohjen e saj me mirëseardhjen.
AM:-Së pari një njohje me Ju?
Irida Tollkuçi:-“E para mirëserdhët. Unë jam Irida Tollkuçi. Unë kam në amerikë që në vitin 1993. Pra 25 vjet dhe brenda këtyre viteve shumë ndryshime kanë ndodhur, qoftë personale, profesionale, qoftë ndryshime përsa i përket edukimit. Gjatë gjithë këtyre viteve mu desh të filloja shkollën sapo erdha, mbarova në “Clark University” dhe më pas  nisa të punoj në një kompani sigurimesh, vazhdova me studimet e udhëheqësisë në “Nicholas College” dhe më pas u bëra nënë gjë që më krijoi mundësi që të organizoja punën në mënyrë të tillë që të kujdesesha dhe për familjen që sapo krijova. Dhe tani jam këtu, pronare e Agjencisë së Sigurimeve “Catalyst”, në Shrusberi Masaçusets( Shrewsbury MA), jetoj po këtu dhe zyrën e kam afër Usterit dhe njëkohësisht afër Bostonit dhe kështu që Shrusberi është një pikë kyçe përsa i përket klientve dhe gjeografikisht vendit ku unë desha të fokusohesha”.
AM:-Çfarë kënaqësie ju jep kjo punë duke e lidhur atë me numurin e madh të bashkëatdhetarëve shqiptarë që jetojnë në Uster?
Irida Tollkuçi:-“Ashtu është. Shumë herë shqiptarët e sapo ardhur, kur flasim, kur më kërkojnë ndonjë ide apo mendim  them shumë herë që në 1993 kur unë erdha shqiptarët e rinj të sapo ardhur mund t’i numuroja me gishtat e një dore. Tani më vjen mirë që janë kaq shumë që kanë ardhur  si unë dhe pas meje sepse ndjej se jemi një lloj mbështetje për ta, i bashkëatdhetarëve që sapo vijnë që mund të kërkojnë një ndihmë qoftë në edukim, qoftë në punësim, shëndet pra nuk ka rëndësi pasi këtu jeta është e larmishme dhe e re këtu për shumë nga ne. Kështu që kompania, në llojin e punës që ne bëjmë shërben në atë që ne ndihmojmë njerzit. I ndihmojmë në format nga më të ndryshmet. Inshuranca është një mënyrë që ti mbron asetet, mbron pronën sepse njerzit punojnë fort për të krijuar një jetë sa më komode, të kenë një shtëpi, të rrisin një familje dhe inshuranca është një nga ato mënyrat se si ne bëjmë të mundur se si gjithë kjo djersë që derdhet për t’i arritur këto, për të krijuar ëndrrën amerikane që e quajmë, është e mbrojtur. Për këtë më vjen mirë pasi shumë nga ne që erdhëm nga një vend tjetër inshuranca dhe konceptet për të nuk janë shumë të njohura apo shumë të qarta dhe më vjen mirë që unë të bëhem ose të jem mënyra se si tua bëj të njohur bashkëatdhetarëve të mij. Mënyra se si puna që ata bëjnë, se si prona që ata kanë, makinat që ata ngasin, janë ato gjëra të domosdoshme që ne mbrojmë”.
AM:-Kam vënë re guximin tuaj dhe këtë e tregon zhvendosja. Nga Usteri në Shrusberi jo vetëm si vendndodhje strategjike ku ndodhen zyrat por edhe ndërtesën ndoshta nga më të mëdhatë,… A ju ka shtyrë  ky guxim dhe puna që bëni?
Irida Tollkuçi:-“Ka një shprehje që tek këta që thonë se fati i jepet atyre që kanë guxim. E para për mua është vërtetë dhe më pëlqen puna që bëj, të cilën do të vazhdoj ta bëj gjithë kohës pa parë afrimin e moshës së pensionit. Këtë sepse e shikoj vlerën që jap dhe se si unë kontriboj në jetën e të tjerëve. E dyta është se unë fillimisht e nisa me zyrën dhe duke dashur që mbarëvajtja e zyrës dhe e biznesit të mos ishte e lidhur me faktin që dikush tjetër të vinte dhe të blinte ndërtesën dhe mua mund të më jepte njëfarë jo sigurie në vazhdimësinë e biznesit., bëra të mundur që të marr ndërtesën dhe që “Catalyst” të jetë këtu, nesër dhe pas dhjetë vitesh dhe të mos të ketë asnjë problem apo pasiguri në të ardhmen. Lëviza në Shrusberi me shtëpi pasi kjo është në periferi me Usterin dhe qytetet e tjera më pranë Bostonit. Sistemi shkollor është një nga më të mirët në Masaçusets dhe për mua si nënë ishte diçka shumë e rëndësishme.Por përsëri jam pranë Usterit, bashkëatdhetarëve, miqve, familjes, Kishës. Kështu mora më të mirën e mundshme nga sa kërkoja. Një vend të sigurt për të rritur familjen, por edhe afër me  familjen tjetër të Usterit në të cilën unë u lidha dhe kam krijuar miqësi të forta.
AM:-Duke folur për volumin e punës, sa bashkëatdhetarë ju janë afruar dhe ju i keni ofruar shërbimet?
Irida Tollkuçi:-“Kjo është një pyetje e rëndësishme pasi duke pasur një komunitet shumë të fuqishëm në këtë zonë bën atë që edhe ne si biznes të afrohemi me të dhe t’i shërbejmë komunitetit tonë, por edhe komuniteti me formën e tij mundohet të mbështesë një biznes relativisht të ri. Unë në këtë biznes kam një kohë relativisht të gjatë dhe kam shumë klientë shqiptarë që më kanë ndjekur nga viti në vit në të gjitha etapat e zhvillimit të biznesit tim dhe ndoshta do të thoshja se gati 50% e biznesit tim është me shqiptarë. Janë klientë, miq, shokë, janë familje  po edhe ku ndoshta shohim edhe atë ndarje mes punës(biznesit) dhe miqësisë. Si shqiptare unë akoma e kam ndjenjën e ndihmës dhe shërbimit për njëri-tjetrin. Të ndihmojmë, të inkurajojmë dhe po qe se edhe besoj se bën biznes, kjo tregon që je e arrirrë  profesionalisht dhe personalisht”.
AM:-Si e keni parë ju ndihmën personale dhe të biznesit tuaj në drejtim të  festivalit  dhe përfitimin e rritjes së vlerave kulturore, artistike, gjallërimin e fëmijëve, pra si e përshkruani ju këtë atmosferë duke e ditur që edhe ju vetë jeni një ndihmuese e drejtpërdrejë për festivalin bashkë me familjen tuaj?
Irida Tollkuçi:-“Jam ndier e privilegjuar që bëj pjesë në këtë masë njerzish apo me qindra vullnetarë që organizojnë një festë kaq të madhe. Kontributi im ka qënë vullnetar si edhe në kryesinë e drejtimit të festivalit dhe si biznes kam qënë dhe sponsor për festivalin. Jam e kënaqur dhe e privilegjuar që në të gjitha këto forma të jem e pranishme dhe të ndihmoj. Ka shumë vullnetarë disa mundohen të japin kohën, njohuritë, organizimin pasi festivali është një eveniment kaq i madh sa shumë herë kur ne diskutojmë për planet është si të drejtosh një kompani. Festivali bën të mundur që shumë njerëz të sapo ardhur të ndjehen të mirëpritur dhe të përqafuar nga një kulturë, nga një gjuhë, nga mënra e gatimit e të tjera që të lidhin me familjen dhe që këtu nuk i gjen kudosidomos për dikë që sapo vjen. Për mua duke folur nga përvoja personale, kur erdha dhe duke qënë se nuk kishte shumë shqipëtarë në 1993, të dëgjoja dikë që fliste shqip, të haja diçka që ishte gatuar nga duart e një amvise shqiptare, ishte vërtete një mënyre se sidukej sikur të thoshte se je në të mbarë dhe të thoshte vazhdo, sepse gjjërat do të shkojnë OK!. Festivali ishte për mua një nga këto forma sepse ndjeheshe mes njerzve, mikpritjes, mes bashkëatdhetarëve që mendonin si ty, që kishin të njëjtat përpjekje të zhvillimit, të njëjtat pyetje për jetën. Pra nuk ndjeheshe e vetme dhe të mos ndjehesh vetëm kjo është diç ka e madhe për atë që sapo vjen”.
AM:-Si e shihni lidhjen mes shqiptarëve të ardhur rishtaz me ata më të hershmit, me ata të lindur këtu që përpiqen t’i ruajnë traditat dhe ta vazhdojnë këtë rrugë?
Irida Tollkuçi:-“Unë jam e mahnitur, çuditem nganjëherë kur takoj dikë që është lindur këtu dhe që gjyshrit kanë qënë nga të parët që kanë ardhur këtu dhe me vite e vite të tëra e kanë ruajtur gjuhën, kulturën dhe befasohem sa herë që flas me ndonjë 80-90 vjeçar në kishë,  që mundohet të flase me mua shqip edhe pse pa problem mund të komunikojmë në anglisht. Pra duket se e kanë si detyrë që ta mbajnë këtë gjuhë, ose gati si premtim përpara prindërve dhe gjyshërve të tyre që ata do ta flasin shqipen. Në këtë mënyrë edhe unë i bëj një premtim vehtes time qe edhe unë që të bëj ç’është e mundur me fëmijët e mij dhe mundohem për këtë. Duke qënë se edhe kemi gjyshe dhe gjyshër rrotull që gjithmonë ju flasin shqip, por edhe ne si prindër duhet ta bëjmë këtë për fëmijët tanë që kanë lindur këtu dhe t’u flasim shqip në mënyrë që ta mbajmë. Dhe evenimente si festivali janë vende që këta fëmij që kanë lindur dhe rritur këtu i bëjnë ata të kenë një pikë referimi me gjërat rreth tyre në familje. Pra se si këta prindër dhe gjyshër që janë kështu që kërkojnë përqafim dhe puthje. Këngët e të gjitha si këto, nuk janë kaq të çuditshëm, por janë pjesë e këtij komuniteti të madh që janë të gjithë njësoj, duan dhe mendojnë njësoj. Sillen dhe hanë njësoj dhe kjo më pëlqen sepse sikur më justifikon në sytë e fëmijëve të mij se kush dhe pse jam. Përse them apo i rri mbi kokë për detyrat, bëhem kërkuese për ta që të jenë të përparuar me studimet, leximet dhe të bëjnë më tepër. Kështu që mua në përvojën personale është që unë për sa kohë që do të kem mundësi. Unë me çdo mënyrë do të investoj kohën, do të jap edhe ndihmë financiare që ta mbajmë festivalin sa më të gjallë dhe të suksesshëm vit pas viti”.
AM:-Bashkësia shqiptare në Uster qendron pranë Kishës, si e shihni të ardhmen e saj?
At Timothy Lowe:-“Le të nis me njohjen time si prift këtu prej 4 vitesh nuk kam prejardhje shqiptare aspak, ose thënë drejtpërdrejt nuk dija asgjë për Shqipërinë, kulturën, pak nga historia por jo gjëra të veçanta në data dhe vite. Për mua ishte një kthesë e bukur për të mësuarin, praë kam At Markun që ka lindur këtu, rritur në këtë mjedis dhe dhe është një ndër priftrinjtë e emëruar nga peshkopi.pra e parë në këtë ne kemi përfytyrime nga kënde të ndryshme. Ja se sa di unë rreth bashkësisë shqiptare që nisi para më shumë se 100 vjet dhe u formua nga emigrantët e ardhur si dhe e ngjashme me shumë të tjerë të ardhur këtu në Uster. Ata erdhën këtu dhe sollën besimin, prunë kuturën kur për kohën kultura dhe besimi ishin ngushtësiht të lidhur (sepse ishte periudhë para komuniste), kështu kjo bashkëjetesë ishte e ngjashme në shumë vende me besim orthodoks (Rumani, Greqi, Rusi etj), por besimi në amerikë ka një gjendje krize dhe kjo është pasqyruar edhe në kishën tonë. Psh At Marku është  mbi mesin e të dyzetave dhe i martuar dhe ju gjeni se njerëz në moshë sa ai ose më të re janë larguar nga kisha pavarësisht se janë lindur dhe rritur këtu (janë larguar), pra po ju them disa shenja të krizës në fushën e besimit në amerikë pavarësisht nga përcaktimi (katolik, orthodoks, hebrej, musliman etj). Me emigracionin e ri ajo që është e rëndsishme është se juve keni mijra njerëz që vijnë ju them për këtu në Uster (lëreni me një anë gjithë amerikën). Veçanërisht këtu në Uster shqiptarët e ardhur pas periudhës së shoqërisë komuniste  me një kujtesë se ishte besimi, por  jo i lejuar për t’u ushtruar. Ndoshta ata mbajnë mend gjyshet apo pasjen e ndonjë ikone dhe çfarë do qoftë një vend që kishte një tjetër lloj lirie dhe jo lirinë për ta ushtruar besimin… Ja se çfarë gjej unë tek kjo bashkësi. Së pari pa këtë valë emigracioni Kisha jonë nuk do të ishte në një pozitë të mirë, duke folur e rritur në numër, mosha e re dhe ajo që më ka bërë mua më shumë përshtypje rreth kulturës shqiptare (dhe këtë di ta shpreh pasi jam pak i familjarizuar me kulturën e vendeve të lindjes së mesme pasi kam qënë atje për disa kohë), është fortësia e familjes. Familja është më e fortë se sa në kulturën amerikane, pasi është më e shpërndarë. Psh unë mund ta shoh vëllezrit e mij një herë në gjashtë vjet pasi njëri jeton në perëndim, tjetri në qendër dhe unë në  lindje të kontinentit. Nuk kam patur rastin të takohem me babanë  pasi ai jeton larg dhe unë jam i ngarkuar me detyrat dhe përgjegjësitë e mija si prift. Pra familja i ka humbur disi lidhjet, por me emigrantët ndodh ajo që ata sjellin fortësinë e familjes, jetojnë sëbashku dhe vërtetë kam “zili”, pra familje, miq, kushërinjtë të cilët unë vet nuk i kam parë e njohur nga ana ime. Por kuptimi i saj është se ju keni njerëz me moshë të re që vijnë në Kishë, gjithnjë për të pagëzuar fëmijët, ata nuk dijnë shumë rreth Kishës pasi nuk janë rritur me të, ndoshta ju kanë folur për të apo ju ka tërhequr vemendjen,  apo e njohin si zakon. Dhe duan të martohen, edhe pse ndoshta jo të krishterë ata janë të lirë të pagëzohen, por në këtë rast atë që do të thoshja unë në lidhje me besimin orthodoks është mungesa e njohjes nga ana e tyre dhe natyrisht puna e jonë është që t’i edukojmë ata, por përsëri di të them se amerika është edhe një vend i vështirë  ku garojnë shumë forca interesi, shumë kultura, biznese dhe  shkolla, sporte e shumë lloje gjërash që njerzit në Shqipëri ndoshta nuk do të arrinin t’i kuptonin se çfarë këtu ndodh në të vërtetë. E parë kështu pa njerzit e rinj e vlen të përmend se ne kemi disa familje të reja të mrekullueshme të tërë të ardhur nga emigracioni e natyrisht ata do të bëhen edhe drejtuesit e rinj të Kishës dhe kjo është  magjepëse pasi unë gjithashtu do të thoshja se ne kishim një boshllëk në bashkësi dhe pa praninë e tyre  ndoshta nuk do të kishim atë gjallëri që kemi dhe ne jemi të interesuar të mbedhim të tjerët, ata që ndoshta vijnë për pagëzime, vijnë pak herë dhe humbasin për një kohë të gjatë apo vijnë për kurorën e një dasme. Flas për bashkësinë në përgjithësi. Do t’ju sillja një shembull. Unë jap shërbesën në një ceremoni funerale dhe nuk njoh asnjë prej tyre,  bëj përsëri një tjetër dhe nuk i njoh, nuk i kam parë. Pra janë ca boshllëqe të më mëdha mes besimtarëve orthodoks në bashkësi që rrallë shkelin në pragun dhe shkallët e Kishës, pra kjo ndodh dhe është një raalitet, kështu është flasim për mirë apo për keq. Po i lë rradhën At Markut pasi ai i përket kësaj bashkësie”.
At Mark Doku:-” At Timothy përmendi ato përvoja që edhe unë i kam kaluar. Pjesa e veçantë e imja e rritjes këtu në këtë qytet, në grixhën e shtëpisë time, është se me çdo shqiptar që jeton në këtë qytet ne njiheshim. Pra ishte një bashkësi disi e vogël dhe të gjithë ata shqiptarë që ishin, ishn orthodoks dhe përgjithsisht të ardhur nga e njëjta zonë. Pra njihnim njëri-tjetrin dhe të rritesh në në mjedis të tillë për mua ishte se të jesh shqiptar dhe të jesh orthodoks ishte një, të lidhura bashkë, nuk kishte ndonjë ndarje dhe unë as që mendoja tjetër gjë. Madje kur isha shumë i ri mendoja se i gjithë vendi ishte i tillë, (të krishterë orthodoks), pra kështu u rrita. Por me emigracionin dhe me periudhën pas komunizmit e gjithë ajo traditë thuajse ishte fshirë siç përmendi At Timothy, pra një boshllëk në breza atë që ne e ndeshim sot dhe ashtu siç e paraqiti në anën pozitive se shumë njerëz të rinj vijnë dhe po përpiqen ta kuptojnë se çfarë është kjo(?). A i kanë folur dikur gjyshërit, a e kanë ndeshur disi, apo janë larguar dhe e kanë ushtruar diku tjetër si besim,( në Greqi apo vende të tjera), ose  ta njohin si një gjë që bëhej në qytetin apo fshatin e tyre dhe tani e shohin këtu, pra ata po vijnë po afrohen. Por ka edhe ngurim, njerzit nuk vijnë masivisht, por vijnë dhe kjo  ashtu siç shkrimi i shenjtë shprehet “ata duhet të vijnë e të shohin”. Përse bëhet fjalë, përse më përket dhe është e lidhur me mua apo me preardhjen time dhe se si unë mund të bëhem pjesë e kësaj bashkësie. Këto pyetje mund të na i drejtojnë lirisht dhe mund të takohen me mua apo At Timothy, apo edhe me të tjerë priftërinj për të kuptuar se si ata përsëri do ta kapin atë. Atë që unë di të them është se ajo atje ka qënë, e tyrja. Shqipëria e krishterë ka qënë prej fillimit. Është një  ftesë që ta kapësh përëri se çfarë është e jotja pra shumë përpara se sa ta mendosh atë. Kjo mendoj se do të bëj të mundur dhe t’i nxisë njerzit që të vijnë e të flasin për këtë”.
At Timothy Lowe:-“Kur flasim psh për Festivalin  që është më shumë një festë, është identiteti juaj, kushjeni(?), nga vini(?), se si bëhen të qendrueshme tek ju me të cilat ju dalloni. Këtu unë mund t’ju tregoj edhe për dikë(mua), që nga protestant u bë i besimit orthodoks. Kështu lidhja ime me shqiptarët orthodoksë është thjeshtë besimi dhe jo kultura, etj. Megjithë se unë ju thashë se kam jetuar jashtë dhe kam njohje me besimin dhe kulturat e ndryshme që i shoh me shumë përmbajtje ndryshe nga sa shoh atë amerikane (kur e gjej nganjëherë të zbrazët, ose me mungesë të përmbajtjes në histori), por duke folur për Kishën këtu në Uster që është pikë pjekje e organizimit të të gjithë shqiptarëve me besim ose jo, dallime etnike, kulturore, të krishterë, muslimanë, katolikë kjo nuk bën ndonjë dallim përsa i përket festimit të një kulture, por që në përmbajtje është rreth këtij besimi të dikujt që si unë që merr pjesë, feston dhe e ndan atë. Pra është gjithnjë e rëndësishme të dimë sidomos të atyre me prejardhje orthodokse se duhet të mos e humbasim anën e besimit dhe kultura ta mbulojë (mbingarkojë) atë të besimit. Pra dikush që mendon vetëm në një drejtim, psh filani atje ai ka jetuar këtu më shumë se sa në Shqipëri dhe mendon vetëm për Shqipërinë, por mua do më duhet t’i spjegoj(filanit), se feja orthodokse është më e madhe, pra aq e madhe sa na përfshin të dyve. Pra ne ndajmë të njëjtin besim edhe pse nuk kemi lindur në të një vend me kulturë të njëjtë.  Ja pra pse edhe kjo është një gjë e mirë e kulturës në amerikë dhe e festimit të saj, mirënjohjes dhe e pasurimit mes saj. Kjo besoj unë se është edhe ana se si vepron dhe funksionon Festivali Shqiptar”.
AM:-Këtu në Kishë jemi në gjendje të shohim vazhdimsinë jo vetëm të besimit, por edhe breznive më të hershme. Si jetojnë këto lidhje tani dhe si shqiptaro-amerikanët dhe vala e re e shqiptarëve të ardhur pas viteve ’90? Ndoshta mund të përmendim edhe shembuj me njerëz dhe familjet.
At Mark Doku:-“Qartësisht jeta ndryshon. Jeta ndryshon, gjendjet, politika, qeveritë ndryshojnë, pra gjërat zhillohen dhe ndryshojnë. Traditat nganjëherë humbasin ose marrin një tjetër kuptim. Përsëri duke folur nga largpamja ime, kultura dhe traditat shqiptare në shumë anë janë të lidhura me kishën. Psh gjëra si festimi i ditëve të emrit, festat kishtare, festivalet dhe piknikët që  lidhen me festat kishtare si Pashka dhe ku të gjithë e dinë mirë se Pashka dhe mishi i qingjit shkojnë sëbashku, pra kështu është bërë,pra këto tradita janë aty, pra përsëri për shqiptarët e rinj që ndoshta nuk e kanë pasur përjetimin e këtyre gjërave të lidhura me Kishën, pra janë ca gjëra që u nevoitet të rimësohen, të kapen sërish dhe deri dikuunë shpresoj se disa nga ne që e kanë përvojën mund ta përcjellin atë. Është e qartë se shumë shqiptarë të ardhur në këtë vend e kanë pasur besimin në zemrën e tyre.  Është treguar dhe At Timothy e përmendi se prindrit apo gjyshrit e kanë ushtruar në mënyrë të fshehtë dhe ata i njohin këto gjëra dhe tani me liritë që kemi në këtë vend atyre ju jepet mundësia ta shprehin atë.Unë kam qënë me fat të shkoj në shtëpitë e nerzve(besimtarëve) për ditën e emrit. E mbaj mend me rritjen time këtë. Emri i babait tim ishte Josif dhe dita e emrit të tij festohej të djelën pas krishtlindjes. Kishim një shtëpi të vogël ku u rrita dhe do të mlidheshin rreth 150 vetë atë ditë, pra hynin e dilnin, uronin… gjatë gjithë ditës. Njerzit ishin plot gëzim dhe nqs ju kishit një emër shumë të përdorur si Thoma, do të ndodhte që do të bënim vizita në 4-5 shtëpi gjatë asaj dite.Unë mendoj se nuk është diçka që lidhet vetëm me ruajtjen e kulturës shqiptare dhe tathem ndershmërisht e besoj se At Timothy do të jetë në një mendje me mua, në këtë botë që sot jetojmë mes elektronikës dhe teknologjisë do të kishte kuptim që të kishim një bashkëbisedim  me njëri-tjetrin. Njerzit shkonin për vizitë, pyesnin dhe flisnin ballpërballë për familjen, miqtë, të afërmit dhe kjo është për mua “ARKA e HUMBUR”, por me gjëra të tilla dhe përmes tyre ne mund ta rigjejmë e ta rikapim veten”.
At Timothy Lowe:-“Folëm për ditët e emrit, por unë shkoj dhe për bekimin e shtëpive në familje. Ndoshta edhe tek dikush që nuk e kam njohur. Më bie të takoj nga ata besimtarë të krishterë orthodoks që nuk do të ma kishte marrë mendja. Por ata nuk i shoh kurrë në Kishë. Unë kam  kaq vite këtu dhe më lind pyetja që përse ndodh kjo, mbase dhe ja gjej justifikimin që shqiptarët vijnë në këtë vend dhe punojnë shumë, (është e vërtetë se kjo i ka bërë ata të sukseshëm si grup mes emigrantëve), shmë prej tyre bëjnë edhe nga dy punë, plot nga këto që ata vërtetë i dallon dhe duan t’ja dalin mbanë për vete dhe fëmijët, por tjetra është se në Shqipëri gjatë  asaj kohe ata nuk mundeshin ta shprehnin besimin e tyre hapur mes njerzve. Pra ata e mbajtën fshehur, brenda shtëpisë.  Dhe unë nganjëherë e shoh që ajo mbahet aty dhe ju them se ejani në Kishë, s’ka për t’ju ngrënë njeri (!), ne jemi një grup I këndshëm njerzish,. Pra e shihni që ju mirëpresim dhe duam që të bëheni pjesë e të zgjerohemi si familje dhe ishoh nganjëherë se ata përpiqen endoshta me pak dyshim tek unë apo mosbesim, jo për ndonjë gjë por dallohet që diçka të tillë e mbajnë si barrë nga historia e shkuar. Këto janë gjëra që unë vë re dhe ju them, ejani. Nuk pyes nëse jeni nga Korça apo të sillem ndryshe me një tjetër nga Tirana, Vithkuqi apo çfarë do. Vetëm ejani, dhe në këtë mënyrë përpiqem të ftoj grupe të reja  që të bëhen pjesë në vend të asaj që gjithmonë mbeten të tërhequr në grupe të vogla. Kur erdha para katër viteve nxorra përfundimin se të gjithë e njohin njëri-tjetrin siç u përmend tim  dhe kjo ishte shumë larg së vërtetës. Gjithsekush kishte grupin e tij të vogël, familjen, zgjerimet me njohjet e njëri-tjetrit dhe mundoheshin të qendronin mes tyre dhe kjo ka të bëjë me ndonjë trashigim të së kaluarës në kuptimin historik gjatë atyre viteve të vështirë. Atë që unë dua të them është dilni prej andej, ejani dhe hapuni, bisedoni dhe i arrini njerzit. Kur njerzit janë të sapo ardhurdhe vijnë në Kishë dhe askush nuk i përshëndet apo i afrohet ata sigurisht do të largohen, kemi pasur raste të tillë dhe kjo ndodh”.
AM:-A keni patur rastin të vizitoni Shqipërinë?
At Timothy Lowe:-“Po! Verën e kaluar(2017), me një grup nxënësish nga Bostoni dhe një prift misionari njohur në gjithë vendinshkuar atje qe nga 1992-1993. Ai mori një grup nxënësish dhe ne udhëtuam për dhjetë ditë. Pamë vende. Vizituam Kryepeshkopin Anastas, takuam gjithë peshkopët, rininë atje dhe dërgesa e nxënësve ishte për të parë se çfarë ka ndodhur në Shqipëri veçanërisht në kishën orthodokse. Pamë disa nga shkollat, projektet e bamirësisë që bëheshin dhe ishte me ndershmëri një nga gjërat që më ngriti peshë qe nuk ekisha provuar prej vitesh Pra pash njerzit që punojnë, një vend jo i pasur dhe me burime të pakta të ofruara, por njerëz të përkushtuar në punën e tyre. Të dhënë pas bamirësisë dhe të shihje besimin e tyre dhe të punëtorëve të rinj bëhesha pak me zilipasi doja që këtë pasion ta kishim këtu në Kishat tona në amerikë që ju e dini që tani po kalojnë një gjendje të përgjumtë”.
AM:-ndoshta ndikon dimri?
At Timothy Lowe:-“…do të doja të ishte kjo, por është ndryshe. Megjithë atë ne gjatë verës shpiem  përvit nxënës në Shqipëri  dhe duam të vendosim marrëdhënie me Kishat atje. Ne mbështesim projekte, përpiqemi të mbledhim para për projektet, ku unë jam i interesuar të ndihmojmë rininë. Bindja që kam është se e ardhmja për ta dhe arritja jone duhet të drejtohet tek brezat e rinj, kjo është një mrekulli dhe shpresoj se do të shkoj përsëri dhëntë Zoti”.
AM:-Ndonjë përshëndetje në mbyllje pasi edhe shqip keni mësuar pak nga ceremonitë kur drejtoni?
At Timothy:-“Krishti u Ngjall!  Jeta ime është pasuruar duke shërbyer mes bashkësisë shqiptare. Kam bërë një shaka kur punoja në Jeruzalem. Pas katër vitesh atje erdha në Uster. Para largimit thashë  se kjo do të jetë Kisha ime e fundit. Jam në atë moshë që mund të shërbej edhe një rradhë tjetër dhe kaq pavarësisht në se do të jem një javë apo një dhjetëvjeçar. Pra po ja u them që ta dini. Ishim të drejtëpërdrejtë me njëri-tjetrin. Kjo ishte një nga ato gjërat e fundit që unë bëj si një prift. Unë dal në pension dhe largohem, por i përqendruar gjithë kohën mes bashkësisëdhe ja ku jam mes një kishe shqiptare. Kam qënë në kisha ruse, arabe, të reja dhe të sapo ndërtuara në SHBA, dhe mesa duket do ta mbyll karrjerën time me shqiptarët. Jam i gëzuar”.
At Mark Doku:-” Si përfundim, ejani dhe na shihni. Shihni se ku ndodhemi. Në se e njihni festivalin kjo është e qartë dhe po bëhet afërsisht si një tërheqje turistike kur mbahet. Por edhe kur jeni kalimthi në festival ju mund të ndaleni, mos qëndroni jashtë vizitoni dhe njihuni me kishën, më gjeni mua, kërkoni At Timothy ndoshta ne mund të jemi duke gatuar diçka jashtë. Ejani, na pyesni, pa ndrojtje, pavarësisht moshës nëse jeni i vjetër. Ejani na shihni, le të  flasim, le të fillojmë një  bashkëbisedim”.(Ju faleminderit për intervistën, shërbimin dhe mbështetjen Tuaj.Ju faleminderit. Zoti ju bekoftë).
I nisur fillimisht si një afrim i familjeve të hershme shqiptare rreth Kishës “Fjetja e Shën Marisë”, format e grumbullimit në festa dhe piknikë krijuan më pas festivalin si veprimtari. Kështu gjallëria e brezave në vitet 80-të solli dhe nevojën e focimit të lidhjeve, ku veç shtimit në numër shqiptaro-amerikanët e Usterit dëshironin ta shprehnin njohjen e tyre mes bashkëqytetarëve duke afruar muzikën dhe vallet, kuzhinën dhe mikpritjen, trashigiminë kulturore. Ata ndërtuan kështu një mjedis të hareshëm ku veç anglishtes dëgjohej një tjetër gjuhë(shqipja), ku zbuloheshin ngjyrat e kostumeve popullore të pa para ndonjëherë kaq masivisht dhe kështu nisi të bëhej edhe më interesante njohja me një popullsi të ardhur prej Evropës dhe të vendosur në SHBA.
(u përdorën materiale nga foto arkiva e festivaleve 2015-2017, si dhe intervista të  realizuara gjatë  periudhës Mars-Dhjetor 2018).

15 SHKURT 1909-2019- DIELLI I VATRËS NË SHBA MBUSHI 110 VJEÇ – Nga DALIP GRECA-Editor i DIELLIT

 

Të shtunën me 16 Shkurt, Vatra do të organizojë në Kryekishën e Shën Gjergjit në Boston një veprimtari të përbashkët me Bibliotekën Noliane për 110 Vjetorin e Gazetës ”DIELLI”-

 

Sot është Ditëlindja e 110-të e Gazetës “Dielli”, e të vetmes Gazetë që vjen nga koha e Rilindjes Kombëtare, dhe që ende botohet në SHBA. Me 15 Shkurt 1909, 36 ditë pas mbylljes së Gazetës”Kombi”, e cila pushoi së botuari me 10 Janar 1909, nisi të ndriçoi Dielli i  shqiptarëve të Amerikës. Gazeta “Dielli” ishte gazetë e Shoqatës Kombëtare  Besën-Besën, e themeluar me 6 Janar 1907, Shoqatë që drejtohej nga Fan S. Noli-Kryetar, Goni Katundi-nënkryetar, Angelo Stefanson(Katundi)- arkëtar , Nini Fani Katundi- sekretar, ndërsa:John Gjoka,  Mihal Panajot Katundi, Lazo Kozma, Nisi Kozma dhe Lambi Josif, përbënin Komisionin e pleqësisë. Shumë prej bordit drejtues ishin me origjinë nga Katundi.
Edhe pse ishte gazetë e një shoqate krahinore, programi i Diellit i kalonte kufijët e një shoqate dhe merrte përmasa kombëtare. Botimi i Programit të Dielli në numrin e parë të tij nuk ishte thjesht një program publicistik të një përjavshmje mërgimtare, por një program i një lëvizjeje programatike mbarëkombëtare. Studiuesit që janë marrë me studimin e atij programi janë në ndarë në pikpamjen se kush ishte autori që e kishte shkruar atë program; një pjesë këmbëngulin se autori ishte Fan S. Noli, dhje kjo s’ka pse vihet në diskutim-një pjesë tjetër kanë shprehë mendimin se atë program e ka shkruar Faik Konica, por studiuesit bashkohen në pikë të përbashkët, në vlerësimin dhe rëndësinë, duke e cilësuar si dokument historik që i parapriu Lëvizjes Kombëtare në SHBA. Vetë gazeta Dielli tek e komentonte programin e vet në numrin e 50 vjetorit, e cilësonte programin si program që I priu Pavarësisë së Shqipërisë, pavarësisht se në faqen e parë Dielli kërkonte Autonomi. Tek festonte 50 vjetorin gazeta e quante veten: “Dielli, ShkëmbiI patundur i Rilindjes Kombëtare”. Ndërsa editori më jetëgjatë i Diellit, për më shumë se dy dekada, Qerim Panariti, tek e komentonte në buletinin e 50 vjetorit të gazetës historinë e Diellit, shkruante: ”Programi i Diellit është një dokument hostorik; një trumbetë që ftonte emigrantët shqiptarë analfabetë të armatoseshinn dhe të shpëtonin vendin nga robëri e huaj…Autori i programit nuk i përtyp fjalët, ..S’është njeri memec. S’ka frikë. Nuk iu drodh dora kur e shkroi. Nuk iu tremb syri. Vuri në kartë ato që i ndjente zemra dhe shpirti i tij.”. Sipas Panaritit autor i këtij programi ishte “Fan S. Noli, njeri i lindur jashtë Shqipërisë, por që guxojë të kërkojë një Shqipëri për Shqiptarët”.
Një arsye tjetër se përse autor i programit dhe editor i parë i Diellit ishte Fan S. Noli(edhe pse emri i tij si editor nuk u shkrua derisa gazeta u bë prone e Federatës VATRA)- është se Faik Konica, u lakua për tu emëruar drejtor i Diellit shumë kohë më pas se sa Dielli nisi botimin. Kjo ndodhi në mbledhjen e Shoqatës Besa-Besë të datës 14 Mars 1909, pra një muaj pasi kishte nisë botimi i Diellit dhe numri i parë prej tij do të dilte me 22 tetor 1909, pra 8 muaj gazeta doli me Fan S Nolin. Emri i Faik Konicës u publikua në Diellin me numër rendor 30, dhe i takon 22 tetorit 1909. Numerikisht 29 numrat e parë i drejtoi Fan S. Noli.
Në numrin e vet të parë me 15 shkurt 1909, Dielli e shpallte publikisht:Kryefjala jonë është “SHQIPËRIA PËR SHQIPTARËT”. Në programin e vet Dielli kërkonte:Njohjen e kombësisë shqiptare prej qeverisë Turke. Në kombësinë Shqiptare hyjnë të gjithë ata që flasin shqip, pa vënë re çfare besimi, shkruante gazeta. Dielli kërkonte njohjen e  gjuhës shqipe si gjuhë zyrtare në Shqipëri, në të gjithë hapsirën ku flitej gjuha shqipe Në gjykatoret dhe sundimoret e vendit të përdorej vetëm gjuha shqipe. As një gjykatës apo sundimtar që nuk e njeh gjuhën shqipe, nuk mund të punonte në këto institucione. E njëjta gjë vlente edhe për drjetuesit e feve.
Dielli kërkonte Arsim Kombëtar Shqiptar, shkolla për djem e për vajza vetëm në gjuhën shqipe. Mësuesit të mos ishin fetar, por të shkolluar në shkolla profesionale. Të merrej si model shkolla amerikane, ku nuk bëhen mësime fetare në shkollat fillore. Po ashtu kërkohej zhvillimi i arsimit profesional , shkolla bujqësore, mjeshtrijeetj. Programi i Diellit kërkonte zhvillim ekonomik Kombëtar,po ashtu kërkohej që të shkoqiteshin kufijtë e Shqipërisë. Në programin e vet me 15 Shkurt 1909, e shihet Shqipërinë autonome, që kishet të përbashkët me Turqinë vetëm ushtrinë, punët e luftës dhe punët e Jashtme. Gjithçka tjetër ishte në dorën e shqiptarëve.
Kur festohej 50 vjetori i gazetës Dielli, me 24 gusht 1959, editori i parë , Fan S Noli, u deklaroi vatranëve: “Kur themeluam Diellin me 15 të shkurtit 1909, nuk besonim që Turqia do shkonte nga Ballkani aq shpejt, ndonëse e dinim që ditët i kishte të shkurtëra, pranadaj për atë shkak, në programin e Diellit, kërkonim nga Turqia, pikat maksimume, por jo çkëputje prej saj. Kërkonim shkolla në gjuhën tonë, kërkonim kufi të caktuara me katër vilajetet: Kosovën, Shkodrën, Janinën dhe Manastirin brenda, dhe më në fund shtonim në program-Shqipëria të mos ketë gjë të përbashkët me Turqinë, veç ushtrinë, punët e jashtme dhe punët e luftës…Sot 50 vjet më vonë, gëzojmë një Shqipëri indipendente, por jo një shtet me katër vilajetet sikundër e dëshironim neve asi kohe.Për shpëtimin e kësaj copë Shqipërie të vogël, neve shqiptarët e Amerikës, me anë të Vatrës dhe Diellit, duhet të jemi kryelartë, se me sakrificat tona, shpëtuam Shqipërinë nga copëtimi, krijuam Kishën Kombëtare, botuam libra me rëndësi letrare, kombëtare dhe kishtare, dhe me anë të Diellit muntëm të mbajmë gjuhën dhe zakonet tona të gjalla për një gjysëm shekulli.
Në mbyllje të fjalës së tij Imzot Noli uronte ”Urojmë me gjithë zemër që Dielli, gazetë e parë në gjuhën shqipe , që u botua e përditme, të arrinjë të festonjë dhe njëqind vjeçarin.100 vjeçarin e uruar nga Noli, Dielli u ringjall, pas dy vite e gjysëm mosbotim, dhe organizoi një festim madhështor në një nga Universitetet e Neë York-ut, në Monroe College. Sot DIELLIT I festojmë Ditëlindjen e 110-të.
Dielli është cilësuar si një “Kandil kombëtar” që u ndez me 15 Shkurt 1909 dhe është mbajtë ndezë deri më sot. 29 numrat e parë të Diellit i nxori Fan S. Noli, ndërkohë që nga 22 tetori 1909 gazeta doli nën drejtimin e Faik Konicës, që u thirr nga Londra.
Përveç Nolit dhe Konicës, Diellin e  kanë drejtuar pena dinjitoze, intelektualë të shquar, atdhetarë të përkushtuar si: Kristo Floqi, Kostë Çekrezi, që e bëri gazetën të përditshme( 7 nëntor 1914), Bahri Omari(1916-1919), Andon Frashëri, Aqile Tasi, Refat Gurrazezi, Nelo Drizari,Peter Tikco, Qerim Panariti, Peter Prifti, Dr.Athanas Gegaj , Bilal Xhaferri, Xhevat Kallajxhiu, Dr. Eduard Liço, Prof. Arshi Pipa, Anton Çefa etj.
Prej 10 vitesh Dielli drejtohet nga Editori I sotshëm, duke patur një cikël të stabilizuar botimi në print dhe në Online, ndërkohë që çdo 28 Nëntor publikohet numri special me më shumë se 100 faqe.
Gazeta Dielli u themelua prej Shoqerise Besa-Besen me 15 Shkurt, 1909, si fletore e perjavshme. Me 11 Mars, 1913, pasi Shoqeria Besa-Besen u-tret( lexo: bashkua) ne Vatren dhe Dielli u-be proprietet i Federates, nisi te dale dy here ne jave. Me 18 Nentor,1914 nisi te dale tri here ne jave. Me 9 Nentor, 1915, nisi te dale e perditshme.
Koleksioni I gazetës prej 15 Shkurtit 1909 e deri më sot dëshmon se ai u drejtua nga këta redaktorë : I Per. At Fan Noli qe me 15 Shkurt, 1909, gjer me Tetor 15, 1909. Z. Faik Be Konitza qe me Tetor 22, 1909, gjer me 18 Mars, 1910. Komisioni i Shoqerise Vatra e drejtoj Diellin pa redaktor qe me 25 Mars gjer me 29 Prill, 1910. Faik Be Konitza qe me 6 Maj, gjer me 1 Korrik, 1910. Dielli pushoj se botuari qe me 1 Korrik gjer me Tetor 1910. I Per. At Fan Noli qe me 7 Tetor, 1910 gjer me 7 Korrik, 1911. Z. Efthim Natsi qe me Korrik 13 gjer me Shtator 14, 1911. Z. Kristo Floqi qe me 21 Shtator, 1911, gjer 18 Korrik, 1912. Z. Faik Be Konitza qe me 1 Gusht, 1912 gjer me 8 Korrik, 1913, po ne Janar te ketij moti Faik Beu shkoj ne Evrope dhe barra e redaksise qe ahere I mbeti me teper Z.-it Efthim Natsi. Z. Kristo Dako qe me 11 Korrik gjer me 26 Gusht, 1913. Z. Paskal Aleksi qe me Gusht 29, 1913 gjer me 13 Shkurt, 1914. Z. Denis Kamburi qe me 17 Shkurt gjer me 14 Kristo Kirika, 1914. Z. Efthim Natsi qe me 10 Korrik, gjer me 6 Nentor, 1914. Z.Koste Çekrezi qe 10 Nentor 1914 gjer me 20 Dhjtor 1915. I Per. At Fan Noli qe me 21 Dhjetor gjer 6 Korrik 1916. Z. Bahri Omari qe me 7 Korrik e gjer me 1919, më pas do të rikthehej sërish Kostë Çekrezi, për t’ia lënë vendin me radhë: Andon Frashërit, Aqile Tasit, Refat R. Gurrazezit, Nelo Drizarit,(parallel tek Dielli I Detroitit Refat Gurrazezi), Peter Tyko, Qerim Panariti,Peter R. Prifti(Co Editor) Bilal Xhaferri(Co Editor), Athanas Gegaj, Xhevat Kallajxhiu, Arshi Pipa, Anton Çefa(1994—2009), Dalip Greca( nga 2009). Dielli prej një viti ka edhe editor për Gjuhën angleze, gazetaren Rafaela Prifti.
Në jetëgjatësinë e Diellit kanë meritën e tyre edhe menaxherët e gazetës.
I pari manager i Diellit ishte Z. George Konda Gjoleka qe kur u-themelua gazeta gjer me 5 MAj, 1911. Z. Lambi Çikozi qe me 12 Maj, 1911 gjer me 25 Prill, 1912. Z.Kristo Kirka qe me 9 Maj 1912, gjer me 20 Maj, 1913. Z.Lambi Çikozi qe me 23 Maj gjer me 8 Korrik 1913. Z.Kristo Dako qe me 11 gjer me 22 Korrik, 1913. Z.Hamid Lumi qe me 25 Korrik, gjer me 26 Gusht, 1913. Z.Vangjel Gjika qe me 29 Gusht, 1913, gjer me 8 Maj, 1914. Z. Dennis Kamburi qe me 12 MAj, gjer me 3 Korrik, 1914. Z.Loni Kristo qe me 7 Korrik, 1914, gjer me 7 Korrik, 1915. Z.Muke Permeti qe me 9 Korrik, 1915, gjer me 21 Prill, 1917. Z.Akif Permeti qe me 16 Korrik 1917 deri me 1920. Më pas rolin e menaxherëve e kanë luajtur kryetarët e Vatrës.

Gazeta ”Dielli” mbetet regjistri më i vjetër i Shqiptarëve të Amerikës me një kontribut të jashtzakonshëm në historinë e shtypit shqiptar. Gazeta u kthye në një shkollë për shqiptarët e pashkolluar të Amerikës dhe mbajti ndezur idealet Kombëtare, ruajti gjuhën shqipe, traditat dhe Kulturën Kombëtare, promovoi arritjet e shqiptarëve në SHBA, dhe ndërtoi ura miqësie me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Kombit Shqiptar. Dielli është vlerësuar si gazetë serioze e komuniteteve në Amerikën e Veriut, madje është edhe fituese çmimesh, siç ishte çmimi i fituar në konkursin “Common Council For American Unite”, ku morën pjesë njëmijë gazeta në gjuhë të huaja që botoheshin në SHBA në fillim vitet ’50.Editor ishte Qerim Panariti.
Dielli ka merita të mëdha edhe në fushën e Letërsisë dhe Kritikës Letrare; në faqet e tij u botuan përkthimet e para nga klasikët e huaj, dhe u stimulua krijimtaria letrare. Gazeta”Dielli” mbetet zëdhënsja dhe misionarja më e respektuar dhe më e çmuar e shqiptarizmit në SHBA.
Dielli u predikoi mërgimtarëve detyrën kundrejt Atdheut. Gazeta u kthye në ushqim mendor dhe shpirtëror i domosdoshëm për shqiptarët e Amerikës, të cilët i mëkoi me dashurinë ndaj Atdheut.Diktatura komuniste u përpoq ta shuante Diellin, por nuk ia arriti, edhe pse i pushkatori apo i burgosi disa nga editoret dhe menaxheret e saj si: Bahri Omari, Kristo Floqi, Kristo Kirka, Aqif Përmeti, Aqile Tasi e të tjerë.
Vatra dhe Gazeat e saj “Dielli” përbëjnë një binom të pandashëm, që i lidh e i mbanë bashkë çështja Kombëtare. Kanë thënë shpesh se Dielli dhe Vatra do të shuheshin, por jo, ato e kaluan shekullin dhe përjetojnë shekulline  dytë.Jetëgjatësia e Vatrës dhe e Diellit, sado e çuditshme që duket në sipërfaqe, nuk është mister i pazgjidhshëm.Vatra dhe Dielli kanë rrojtur dhe rrojnë mbasi janë të lidhura ngushtë me shqiptarinë.
Nesër, e Shtunë 16 Shkurt 2019, Vatra do të udhëtojë drejt Bostonit për të organizuar një veprimtari të përbashkët me Kryekishën e Shëngjergjit dhe bibliotekën Noliane kushtuar 110 vjetorit të Gazetës Dielli. Mikpritësit janë I përndershmi Kryekancelar At Arthur Liolin dhe drejtoresha e Bibliotekës Noliane Neka Doko.

Dua Lipa, thuaje me plot gojën se jeni shqiptare nga Kosova! – Nga Skënder Karaçica

Paksa si harresë


Në manifestimin kulturor në Los Angeles, këngëtarja e njohur shqiptare nga Kosova, Dua Lipa u nderua me dy çmime, ,GRAMMY,,.

Nominimi i saj u përscoll me duartokitje freetike në sallën me qilima të kuq në Los Angeles.Dua Lipa nominimin e priti me emocione dhe lot…!Në motin e këngës dhe ritmit,Gëzuar me dy çmime Dua Lipa!

Mirëpo,për këtë orë të gëzimeve tona kur e mori fjalën Dua Lipa herroi diçka të veçantë të thotë në sallën solemne në Los Angeles.

Ajo përmes lotëve falënderoi jurinë,publikun dhe familjen e saj që nuk përmendi as adresën se ku janë dhe prej nga vjen këngëtarja me ritmin e njohur të (pentagramit)të saj melodik dhe,si të thuash këtë herë sikur ,,harroi,,të thotë edhe fjalën porosi të motit kulturor:

…Përshëndes Kosovën time!

Dua Lipa e paçi me gëzime dy shpërblimet në ,,GRAMMY,,në Los Angeles,por në këso manifestimesh ndërkombëtare,kur e kur e përmendni familjen mos harroni të thuani fjalën deri në qiell:Falenderoj vendin tim KOSOVËN!

Për dy shpërblimet gëzimet i kemi të përbashkëta,por paksa si në harrësë nuk e keni thënë fjalën Falenderoj vendin tim KOSOVËN!

Thuajeni në çdo kohë,mos harroni dhe mos ngurroni,Dua Lipa!

Ju paçim me shnet dhe suksese të reja…!

Kaq nga Amerika!

Çikago,më 11 shkurt 2019

Serbia fsheh krimin përmes Kosovës! – Nga Skënder Karaçica

Kohë dhe njerëz

Qysh nëpër vite, Serbia fashiste problemet e vete dhe ngritjen e pushteteve e ka nisur përmes Kosovës.

Tash e dhjetë javë,Serbia është ngritur në këmbë dhe po kërkohet dorëheqja e Aleksandër Vuçiç dhe të regjimit të tij të dështuar për popullin serb,kështu thuhet në Beograd dhe në qytetet e Serbisë.

Protestat e popullit nuk kanë të ndalur,ndërsa A.Vuçiç në orën e turpit para botës dhe BE-së thekson se ,,shqiptarët dëshirojnë rrëzimin tim ,,(sic!),propagandë kjo e njohur antishqiptare,që,saherë është ndezur politika në Serbi,ata e kanë mashtruar popullin e vet se kjo ,,na vjen nga shqiptarët dhe nga Kosova,,(sic!).

Sa turp!Sa denigruese!Sa antinjerëzore!Sa antidemokfratike!Po kush i beson gënjeshtrës serbe dhe Beogradit,kur e kur popujt liridashës të Evropës dhe të miqësisë së përjetshme të Amerikës me popullin shqiptar në Ballkan,nuk do të binden kurrën e kurrës me trashëgimtarin e skenarëve të gjenocidit ndaj popujve jo serbë,të gënjeshtarit para Evropës,të A.Vuçiç që po mundohet të shpëtojë lëkurën e tij para popullit serb dhe para Serbisë fashiste…!

A.Vuçiç larg duart nga shqiptarët dhe nga Kosova!

Çikago,10 shkurt 2019

Prishtina dërgoi ekzemplarët me libra për fëmijë ​për bibliotekën e shkollës shqipe ,,Kongresi i Manastirit,, në Çikago – Nga Skënder Karaçica

Ministria e Diasporës dhe qeveria e Kosovës për nevojat e arsimimit dhe për mësimin e gjuhës shqipe për brezin e ri shqiptarë nëpër botë dhe SHBA, ka nisur kontingjentin me ekzemplarë të botimeve të letërsisë për fëmijë dhe të gjuhës shqipe për bibliotekën e shkollës shqipe ,,Kongresi i Manastirit,, në Çikago.
Kjo nismë e ministrisë së diasporës në Prishtinë është mirëpritur në Amerikë dhe përmes dërgimit të botimeve të librave në gjuhën shqipe, siç thonë në Çikago, do të ndihmojë rrugëtimin e shkollës shqipe dhe brezi i ri shqiptaro-amerikan që ka lindur dhe po rritet në vendin e lirë të Amerikës, do të dijë më shumë për hartën e atdheut shqiptar të Kosovës dhe të Shqipërisë etnike.
Përfaqësuesit e shkollës shqipe ,,Kongresi i Manastirit,, falënderon Konsulatën e Përgjithshme në Nju Jork dhe mabsadorën Teuta Sahatqija për nismën e saj që botimet e letërsisë për fëmijë në gjuhën shqipe tashmë janë bërë pjesë e punës arsimore të shkollës shqipe dhe për nxënësit shqiptaro-amerikanë në Çikago.
Skënder Karaçica

NATO RENOVATES THE AIR BASE IN KUÇOVA By Rafaela Prifti

The first phase to modernize Kuçova Air Base and upgrade its facilities to comply with NATO’s standards is on its way.

During the January 24th ceremony in Tirana, NATO’s Allied Air Commander and also leader of US Air Forces in Europe, General Tod Wolters inspected the honor guard with Albania’s Chief of Defense, Brigadier General Bardhi Kollçaku.

The initial phase of the $58 million project includes runway restoration, control tower upgrades, construction of a fighter ramp, fuel and ammunitions storage facilities and a new crash and fire station, the statement said. According to Stars and Stripes newsletter, NATO’s investment in Albania is an important part of the alliance’s military buildup around the Mediterranean Sea, a region that has been the scene of a battle for influence between the West and Russia.

Curiously, the Kuçova base was built with Soviet assistance in the 1950s, a time of friendship between communist Albania and Russia. Some Western officials have stated that bringing all the nations of the Western Balkans into NATO and the European Union will foster stability in a region that was convulsed by a series of wars in the 1990s.

The New York based International Relations Expert, Akri Cipa, issued a commentary for Dielli stating that “The establishment of the new NATO air base in Kuçova marks an important initiative for Albania and for the region as a whole. This project will bring much-needed investment in the infrastructure of a very strategic site. Its revitalization is a remarkable step to enhance local capacities, but also to enhance the status of the country within the North-Atlantic alliance.”

The significance of the first air base in the Western Balkans goes beyond NATO’s expansion of influence in the area where there is still a lot of uncertainty. The renovation of the Kuçova air base has refueled Moscow’s claims that the alliance poses a threat to regional security. Analyst Akri Cipa writes: “From a wider geopolitical perspective, this project reaffirms the long-term commitment of NATO for the region. Indirectly, it counters the efforts of other big powers to extend their influence in the Balkans. Russia, for instance, has relied on the Humanitarian Center in Nis, Serbia to have a foothold in the region and allegedly engage in active intelligence gathering. In the past two years there have been initiatives there to upgrade its status and potentially its capabilities. The NATO air base in Albania does send a strong message that the future of the Balkans will be unavoidably within the NATO-sphere, despite the efforts of one or a few spoilers to invite other influences for short-term tactical gains.”

Albania joined NATO in 2009. Ten years into the membership, Albania is hosting the first air base of the alliance, a project that is poised to boost the military presence in the region.

Joseph DioGuardi e Mark Gjonaj kërkojnë njohjen e Kosovës nga Izraeli

Në selinë e Organizatës së Kombeve të Bashkuara në New York, është organizuar një veprimtari publike për të nderuar dhe vlerësuar veprimet e shpëtimit të hebrenjve nga populli shqiptarë gjatë Luftën e Dytë Botërore.

Kjo veprimtari është organizuar nga Misioni i Shqipërisë në OKB, Kongresi Botëror i Hebrenjve dhe Nisma e OKB-së për të edukuar publikun për Holokaustin, të mbledhur me Shoqëritë Civilë të OKB-së.

Me këtë rast, ambasadorja e Shqipërisë në OKB, Besiana Kadare, tha se “jam krenare që i përkas kombit shqiptarë, i cili, qëndroi në anën e duhur të historisë, në kohën e duhur dhe duke kryer aktin e duhur”.

Para të pranishmëve ambasadorja Kadare, foli për kohën kur hebrenjtë përndiqeshin në të gjithë kontinentin, por që gjetën shpëtim e paqe në një vend të vogël si Shqipëria, i vetmi ku pas Luftës së Dytë Botërore, gjendeshin më shumë hebrenj sesa para saj.

“Deri vonë, bota nuk e dinte pothuajse asgjë për përpjekjet e Shqipërisë për të shpëtuar hebrenjtë”, tha ajo duke përshkruar kodin etik të Besës dhe si funksionon ai për shqiptarët.

Në këtë ngjarje, shqiptaro-amerikani i parë në Këshillin Bashkiak të New York-ut, Mark Gjonaj dhe Joseph DioGuardi, kanë kërkuar njohjen e Kosovës, shtet të pavarur dhe Sovran nga Izraeli.

Këshilltari Gjonaj, në fjalimin e tij, ka folur për shpëtimin e hebrenjve në Shqipëri dhe Kosovë, dhe se të dy popujt kanë pasur një histori të ngjashme.

“Mendoj se është koha që Izraeli ta njohë Kosovën, shtet të pavarur dhe Sovran”, theksoi Gjonaj në fjalimin e tij.

Ndërkaq, Joseph DioGuardi tha se në Shqipëri kanë qenë vetëm 200 familje që kanë shpëtuar hebrenjtë, përderisa, sipas tij, e gjithë pjesa tjetër është strehuar nga shqiptarët e Kosovës, dhe shqiptarët të cilët kanë jetuar në vendet e tjera.

“Besa nuk është atribut i shtetit, por i popullit dhe traditës shqiptare”, tha mes tjerash në fjalimin e tij, DioGuardi, duke shtuar se “nuk është në rregull që Izraeli ende nuk e ka njohur Kosovën shtet të pavarur”.

Ai theksoi se personalisht do të angazhohet fuqishëm për njohën e Kosovës nga Izraeli.

Në anën tjetër, takimin e përshëndeti edhe kongresisti Eliot Engel, kryetar i Komitetit për Marrëdhënie Ndërkombëtare në Dhomën e Përfaqësuesve të Kongresit Amerikan.

Duke folur vetëm për Kosovën në këtë rast, Engel, tregoi se si bashkë me Presidentin e Kosovës, Ibrahim Rugova, kishin vendosur nga një gurë, në çdo varrezë të hebrenjve në Prishtinë.

Meqë motoja që mbizotërojë në këtë ngjarje, ishte “Bota ka nevojë sot për Besën e Shqiptarit”, ambasadori në detyrë i Shteteve të Bashkuara, në OKB, Jonathan Cohen tha se “shqiptarët u shquan mes njerëzve të guximshëm që patën një ndikim të jashtëzakonshëm duke mbrojtur me mijëra në Ballkan, duke siguruar që t’i shpëtonin tmerreve të Holokaustit”.

Megjithatë, Danny Dayan, Konsull Gjeneral i Izraelit, tha se shqiptarët duhet të shpallen jo si individë, por si popull ‘Fisnikët midis kombeve”.

Të pranishme në këtë takim, ishin edhe përfaqësueset nga Kosova, Teuta Sahatqija, si dhe diplomatja Ines Demiri, klerikë të të tre feve kryesore shqiptare, miq të Shqipërisë e Kosovës, dhe aktivistë të komunitetit.

Ndërsa duke folur për aktin guximtar dhe shembullor të shpëtimit të hebrenjve në Shqipëri, gjatë Holokaustit, Robert Singer, CEO i Kongresit Botëror Hebre, falënderoi popullin shqiptar për punën e tyre heroike, si atëherë ashtu edhe tani në luftën kundër urrejtjes dhe antisemitizmit. Ai shtoi se “e gjithë bota ka nevojë për Besën sot”.

Dr. Anna Kohen, fëmijë e të mbijetuarve të Holokaustit foli për përvojën e familjes së saj gjatë Holokaustit në Shqipëri dhe si ka ndikuar kjo histori gjatë gjithë jetës së saj.

Kurse, Majlinda Myrto, familja e të cilës është shquar në shpëtimin e hebrenjve, tha se koncepti e Besës, është detyrimi që kanë shqiptarët ndaj mikut dhe njerëzve në nevojë.

Mes folësve tjerë ishte edhe David Estrin, që drejton organizatën “Së bashku mbajmë mend” e cila përpiqet të fuqizojë të rinjtë, komunitet pas komuniteti., si dhe të sigurojë që #NeverAgain-KurrëMë.

Përndryshe, pjesë e kësaj ngjarje historike ishte edhe një videoklip nga filmi “Besa”, që u shfaq me këtë rast për të pranishmëve.

Zyrtarët e lartë shqiptarë dhe shkollimi i fëmijëve në universitetet e botës – Nga Skënder Karaçica

Këso kohe


Është bërë praktikë dhe dëshirë e zyrtarëve të lartë shqiptarë në Kosovë, Shqipëri dhe Maqedoni që fëmijët e tyre të shkollohen  në universitetet e botës (BE-SHBA). Kjo nismë është e mirë pa fije dyshimi, sikundër më parë të programohej përmes institucioneve të shtetit për fëmijët tanë talente në fushat e jetës e të dijes, vërtetë të shkojnë për studime jashtë atdheut.

Kjo që po ndodh këso kohe, na ka rastis shpeshherë të dëgjojmë në debatet e zyrtarëve të lartë shqiptarë, që në këto debate televizive apo në faqet e gazetave, nga e para e theksojnë si me ,,mburrje,, se fëmiu im ka shkuar për studime në universitetet e Evropës. Dhe ata harrojnë dhe ia kthejnë shpinën universiteteve në Tiranë, Prishtinë dhe Tetovë dhe me pozitën e qytetarëve të ,,rendit të parë,,(!) flasin dhe vetëm flasin për fëmijët e tyre në rrugëtimin për dije në këto universite të Evropës dhe botës…

Kjo krejt në rregull, sikundër që fëmijët e tyre dhe fëmijët tjerë të prindërve shqiptarë pa ndojë pozitë të lartë politike e shtetërore në institucionet tona të jenë të barabartë dhe pa asnjë privilegje (politike e shtetërore)për shkollimin e brezit të ri shqiptarë,që,kur e kur nuk ka asgjë të keqe,por pa e harruar asnjëherë ngritjen e cilësisë së studimeve në universitetet në Prishtinë,Tiranë dhe Tetovë.

Kujtoj se nuk duhet të lënë pas shpine universitetet tona,që nëpër vite ka dhënë kuadro të nivelit të lartë me dije shkencore që nuk besoj se ka mbetur diçka mungut nga universitetet evropiane,atje ku shkojnë fëmijët e zyrtarëve të lartë shqiptarë .Po sot,kemi plot shembuj që na ka rënë të shohim e të dëgjojmë në Amerikë se,shumë kuadro të shkolluara në universitet e Tiranës dhe Prishtinës,fjala vjen,
ata posa kanë ardhur në këtë vend e kanë verifikuar dijen e tyre shkencore dhe janë bërë kuadro të njohura në institucionet ekonomike,arsimore,universitare dhe të fushave tjera me diplomat e universiteteve tona.

Çfarë të themi më tutje…?Duhet të forcohet,të reformohet dhe të forcohet baza matriale dhe me kuadro të cilësisë së lartë shkencore të profesorëve në tempullin e dijes(universitetet tona)dhe,pa fije dyshimi brezi i ri shqiptarë në kohën e globalizimit do të jenë të gatshëm që të rreshtohen në participimin e dijes e të shkencës me brezin e ri evropianë në Evropë dhe botë në fillim të shekullit të ri tekniko-tekonologjik dhe të ekonomisë së lirë.

Në universitetet tona në Tiranë,Prishtinë dhe Tetovë ka vende të lira edhe për fëmijët e zyrtarëve të lartë shtetërorë dhe,ata duhet të jenë pjesë e jetës,të rritës dhe të shkollimit si të barabartë me moshatarët tjerë,që do të jenë e ardhmja e kombit dhe shtetit shqiptar.

Jo privilegje në shkollimin e brezit të ri shqiptarë!

Skënder Karaçica

Qeveria shqiptare dhe Tirana zyrtare nuk ka qëndrim konstant për çështjen e (pa)zgjidhur shqiptare në Maqedoni – Nga Skënder Karaçica

E kohës


Qysh nga koha e shpërbërjes së ish-Jugosllavisë dhe ndarja e Maqedonisë nga shteti Jugosllav(1918-1990)dhe çështja shqiptare e (pa)zgjidhur në shkallë të barazisë kombëtare përmes Kushtetutës,ky problem ka mbetur pezull dhe në margjinat e politikës (mat e çmat)të çështjes shqiptare!

Kryeministri shqiptar Edi Rama nga Tirana zyrtare,duke e komentuar ,,Marrëveshjen e Prespës,,ne mes të dyja vendeve Greqi-Maqe njohuraedoni,thotë me (patetikë)të njohur të diplomacisë shqiptare se ,,ngërçi politik në mes të këtyre vendeve u zgjidh mirë,,(!).

Ky mbeti çështja e (pa)zgjidhur shqiptare në Maqedoni,do të pyesnim kryeministrin shqiptar Edi Rama…?!Me ligjet kushtetuese,populli shqiptar me 40% të përbërjes kombëtare ende ka mbetur në pozitën kushtetuese të pakicës dhe jo shtetformues,për këtë momentum,nuk e di se a është në dijeni kryeministri shqiptar Edi Rama dhe Tirana zyrtare(?!)/

Më skandaloze do të përmendim me këtë rast ligjin për ,,gjuhën shqipe zyrtare,,(sic!),që me përmasën e politikës së Zaevit në Shkup,ka afruar njëfarë ,,demokracie,,për gjuhën e lashtë shqipe që ajo të ketë të drejtën e përdorimit,,zyrtar,,
vetëm me shkallën matematikore 20% për shqiptarët në ato qytete e fshatra që shqiptarët përbejnë numrin e njëjtë të kësaj përqindjeje(20%)!

Me këtë ligj skandaloz e denigrues ndaj popullit shqiptar në Maqedoni,nuk di a është në dijeni qeveria shqiptare dhe diplomacia me qnedrime (ad hoc)ndaj këtij problemi të njohur tash e një shekull në këtë shtet me një ,,demokraci,,të brishtë dhe pse jo edhe pa ndonjë të ardhme të mirfilltë me kodet e demokracisë që po afron BE-ja dhe kërkesat e njohura të SHBA-së karshi çështjeve aktuale në Ballkan.

Qevria shqiptare dhe Tirana zyrtare duhet të jenë më afër çështjes së (pa)zgjidhur shqiptare në Maqedoni.Mos të nxitojë me deklarata të kaheve me ,,buzëqeshje për ,miqësinë,,në mësy të dyja vendeve tona,ndonëse çështja shqiptare në këto hapësira etnike në Maqedoni,edhe me fajin e partive politike shqipptare tash e tridhjetë vjet qysh nga shpërbërja e këtij vendi nga familja e ish-Jugoslllavisë ka mbetur në binarët e njëjetë ,,rrini mirë,punoni e veproni ashtu si thotë shteti,,-që tashmë për ne është e njohur si ,,ligj,,politik i pushtetit maqedonas ndaj shqiptarëve etnikë!

Për fund,kryeminstri shqiptar Edi Rama merë informatën e qartë dhe me kohë për aktualitetin shqiptar në Maqedoni në dritën e ,,Marrëveshjes së Prespës,,që nuk ka të bëjë fare me çështjen e (pa)zgjudhur shqiprare në hapësirën etnike në Maqedoni!

Skënder Karaçica

Marrëveshja e Prespës nuk e meriton çmimin Nobel! – Nga Skënder Karaçica

Kohë dhe njerëz


Për 27 vjet Greqia dhe Maqedonia u përplasën për emrin Maqedonia(!).Përkitazi me historinë e tokës etnike shqiptare(Dardania e lashtë)mbeti në margjinat dhe peng i politikës,që boshti pansllavsitë nën dirigjimin e Moskës,Beogradit dhe Athinës e kurdisin orën politike kundër popullit shqiptar në Ballkan.

Marrëveshja e Prespës e mbylli kutinë e pandorës,ndonëse çështja shqiptare në hapësirën etnike në Maqedoni (nuk)është zgjidhur në frymën e konventave të BE-së dhe projektit për rajonin i hartuar ndër vite nga SHBA.

Çështja shqiptare në këto hapësira(etnike)mbeti në margjinat e Kushtetutës vetëm si pakicë kombëtare dhe jo(shtetfomues)
me gjuhën shqipe ,,zyrtare,,me peshojën politike me 20%(!).

Marëveshja e Prespës nuk është historike,por një sknear i kurdisur ndër vite,që kur e kur të arrihet kjo marrëveshje në mes Greqisë dhe Maqedonisë,atëherë rajoni i Ballkanit do të nisë një jetë më të mirë dhe për brezat…!

Por çfarë do të ndodhë ne shqiptarët në Maqedoni?

Në dritën e kësaj ngjarjeje kujtoj se as liderët politikë shqiptarë në Maqedoni nuk e dinë për të ardhmen popullit shqiptar,
ngaqë nuk kanë platformë të qartë,janë të përqarë,pa unitet,
me shumë parti si këpurtdhat,,pozitë-opozitë,,(sic!)me votën e sovranit të humbur gjatë rrugës së zgjedhjeve parlamentare dhe ato për pushtetin lokal.

Në këto shpalime politike,sot kemi dëgjuar lajmin se kryeministri grek Aleksis Tsiparas dhe Zoran Zaev janë ,,propozuar,,për Çmimin Nobel për tërë rrjedhën e marrëveshjes së Prespës që,si thonë në qarqet poltike,ata krijuan (paqe)në këtë pjesë të Ballkanit me çështjen e (pa)zgjidhur shqiptare në Maqedoni(!).

Jo çmimi Nobel për Tsiparas dhe Zaev!

Çikago,më 26 janar 2019