VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Qafoku publikon foton e rrallë të ditës së pushtimit fashist (Foto)

By | June 5, 2017
blank

Komentet

blank

1849- Fjalimi i Victor Hugo për shkatërrimin e mjerimit para Asamblesë Kombëtare Franceze

Victor Hugo (1802 – 1885)

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 14 Prill 2021

 

“Le Moniteur Universel” ka botuar, të martën e 10 korrikut 1849, në faqen n°5, fjalimin e Victor Hugo në mbështetje të propozimit të Armand de Melun për të ngritur një komitet për “përgatitjen e ligjeve në lidhje me mirëqenien dhe ndihmën publike” më qëllim shkatërrimin e mjerimit, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar:

 

blank

 

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

… Zotërinj, unë nuk jam nga ata që besojnë se vuajtjet mund të zhduken në këtë botë, vuajtjet janë një ligj hyjnor, por unë jam një nga ata që mendojnë dhe pohojnë se dikush mund të shkatërrojë mjerimin. (Ankesa – Mohime të dhunshme në të djathtë).

 

Zotërinj, ta bëni mirë dallimin,  nuk them ta zvogëlojmë, ta dobësojmë, ta kufizojmë, të limitojmë, them ta shkatërrojmë. (Pëshpëritje të reja në të djathtë). Mjerimi është një sëmundje e trupit shoqëror ashtu si lebra ishte një sëmundje e trupit njerëzor; mjerimi mund të zhduket ashtu siç është zhdukur lebra. (Po, po! Në të majtë). Shkatërrimi i mjerimit! Po, është i mundur! Ligjvënësit dhe qeveritarët duhet të vazhdojnë të mendojnë për këtë në mënyrë të pareshtur; sepse, në një çështje të tillë, për sa kohë që e mundshmja nuk është fakt, detyra nuk është përmbushur. (Ndjenjë e përgjithshme)

 

Mjerimi, zotërinj, unë po hyj në zemër të çështjes këtu, doni të dini se ku është, mjerimi? A doni të dini se sa larg mund të shkojë, sa larg shkon, unë nuk them në Irlandë, nuk them në Mesjetë, them në Francë, them në Paris dhe në kohën që jetojmë ne? A doni fakte?

 

Ka në Paris (oratori ndalet).

 

Zoti im, unë nuk hezitoj t’i citoj ato, këto fakte. Ata janë të trishta, por të nevojshme për t’u thënë; dhe shikoni, nëse duhet të them mendimin tim, unë do të doja që ai të largohej nga kjo asamble dhe nëse është e nevojshme do të bëj propozimin zyrtar, një hetim të madh dhe solemn të situatës së vërtetë të klasave punëtore dhe vuajtëse në Francë. Do të doja që të gjitha faktet të dilnin në dritë. Si doni të shërojmë sëmundjen nëse nuk hetojmë plagët? (Shumë mirë! shumë mirë!)

 

Ja këto janë fakte:

 

Ka në Paris, në këto periferi të Parisit që era e trazirave ngrinte dikur kaq lehtë, ka rrugë, shtëpi, kanalizime, ku familje, familje të tëra, jetojnë grumbull, burra, gra, vajza të reja, fëmijë, duke mos pasur shtretër, pa batanije, gati sa thashë për rroba, asgjë tjetër përveç grumbujve të infektuar të leckave të thartuara, të mbledhura në cep të rrugëve, një lloj plehu qyteti, ku krijesat njerëzore futen të gjalla për t’i shpëtuar të ftohtit të dimrit (Lëvizje).

 

Ky është një fakt. Ja dhe të tjerë: Këto ditë të fundit, një njeri, Zoti im, një njeri i fushës letrare (intelektual), sepse mjerimi nuk kursen profesionet liberale më shumë se profesionet manuale, një njeri i pafat vdiq nga uria, fjalë për fjalë vdiq nga uria, dhe u gjet pas vdekjes së tij që ai nuk kishte ngrënë për gjashtë ditë. (Ndërprerje e gjatë) A doni diçka më të dhimbshme? Muajin e kaluar, gjatë përhapjes së kolerës, gjetëm një nënë dhe katër fëmijët e saj duke kërkuar ushqimin e tyre në mbeturinat e ndyra të varreve masive të Montfaucon! (Ndjesi)

 

Epo, zotërinj, them se këto janë gjëra që nuk duhet të ndodhin; Unë them që shoqëria duhet të shpenzojë gjithë forcën, gjithë kujdesin, gjithë inteligjencën, gjithë vullnetin e saj, në mënyrë që gjëra të tilla të mos jenë! Unë them se fakte të tilla, në një vend të civilizuar, përfshijnë ndërgjegjen e të gjithë shoqërisë; si ndihem unë, që flas, bashkëpunëtor (fajtor) dhe ndihmës (Lëvizje), dhe se fakte të tilla nuk janë vetëm gabime ndaj njeriut, se janë krime kundër Zotit! (Ndjesi e zgjatur.)

 

Kjo është arsyeja pse unë jam depërtuar, kjo është arsyeja pse unë do të doja të depërtoja në të gjithë ata që më dëgjojnë për rëndësinë e lartë të propozimit që u është parashtruar. Ky është vetëm një hap i parë, por është vendimtar. Unë do të doja që kjo asamble, shumicë dhe pakicë, sido që, nuk e di, unë nuk bëj dallime shumicë dhe pakicë për çështje të tilla; Unë do të doja që kjo asamble të ketë vetëm një shpirt për të ecur drejt këtij qëllimi të madh, këtij qëllimi madhështor, këtij qëllimi sublim, heqjes (zhdukjes) së mjerimit! (Bravo! Duartrokitje.)

 

Dhe, zotërinj, unë nuk po drejtohem vetëm ndaj zemërgjerësisë suaj, por po drejtohem ndaj asaj që është më serioze në ndjenjat politike të një asambleje ligjvënësish! Dhe për këtë temë, një fjalë të fundit: Unë do të përfundoj me këtë.

 

Zotërinj, siç ju thashë më herët, ju sapo keni forcuar me ndihmën e gardës kombëtare, ushtrisë dhe të gjitha forcave të gjalla të vendit edhe një herë shtetin e tronditur. Ju nuk u tkurrët nga asnjë rrezik, nuk hezituat para asnjë detyre. Ju shpëtuat shoqërinë e rregullt, qeverinë ligjore, institucionet, paqen publike, vetë civilizimin. Ju keni bërë një gjë të konsiderueshme… mirë! Ju nuk keni bërë asgjë! (Lëvizje)

 

Ju nuk keni bërë asgjë, unë këmbëngul në këtë pikë, derisa rendi material i konfirmuar nuk ka për bazë rendin e konsoliduar moral! (Shumë mirë! Shumë mirë! Mbështetje unanime.) Ju nuk keni bërë asgjë ndërsa populli vuan! (Bravo në të majtë). Ju nuk keni bërë asgjë derisa poshtë jush një pjesë e njerëzve të jetë në dëshpërim! Ju nuk keni bërë asgjë, për sa kohë që ata që janë në kulmin e moshës dhe që punojnë të jenë pa bukë! për sa kohë që ata që janë të moshuar dhe kanë punuar të jenë pa azil! për sa kohë që lodhja gllabëron fshatin, për sa kohë që po vdesim nga uria në qytetet tona (Lëvizje e zgjatur), për sa kohë që nuk ka ligje vëllazërore, ligje ungjillore që vijnë nga të gjitha anët për të ndihmuar familjet e varfra të ndershme, fshatarët e mirë, punëtorët e mirë, njerëzit e zemrës! (Brohoritje). Ju nuk keni bërë asgjë, për sa kohë që fryma e revolucionit ka për ndihmëse vuajtjen e publikut! Ju nuk keni bërë asgjë, nuk keni bërë asgjë, për sa kohë që në këtë vepër shkatërruese dhe të errët, e cila vazhdon nën tokë, njeriu i lig ka si bashkëpunëtor fatal njeriun e palumtur!

 

E shihni, zotërinj, e përsëris duke përfunduar, nuk i drejtohem vetëm bujarisë suaj, por mençurisë suaj dhe ju nxis të reflektoni mbi të. Zotërinj, mendoni për këtë, është anarkia ajo që hap humnerat, por është mjerimi që i zgjeron ato. (Është e vërtetë! Është e vërtetë!) Ju keni bërë ligje kundër anarkisë, tani bëni ligje kundër mjerimit! (Lëvizje të zgjatur në të gjitha stolat (karriget). – Oratori zbret nga foltorja (tribuna) dhe merr urime nga kolegët e tij).

blank

Shkresa që Esad Pasha i nisi gazetës “Le Temps” pak çaste para se të vritej nga Avni Rustemi (13 qershor 1920)

A e tradhëtoi Franca gjeneralin shqiptar?

Esad Pashë Toptani

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 13 Prill 2021

 

“Le Temps” ka botuar, të martën e 15 qershorit 1920, në ballinë, shkresën që Esad Pashë Toptani i kishte dërguar pak çaste para se të vritej nga Avni Rustemi, të cilën, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar:

 

Një shkresë nga Esad Pasha

 

Pikërisht dje, vetëm disa minuta para se të vritej, gjenerali Esad Pasha na dërgoi dokumentin të cilin ne botojmë më poshtë. Situata në të cilën ai gjendej e kishte bërë që ai të dëshironte të na informonte për çështjen shqiptare dhe trajtimin që Konferenca po i rezervonte atij. Më e pakta që mund të themi, pasi kemi lexuar këtë dokument të rëndësishme që përmbledh rolin dhe veprimin e gjeneralit Esad Pasha në krizën evropiane, është se Fuqitë e Mëdha nuk e kanë shpërblyer atë për përpjekjet e tij. Duke rënë viktimë e një fanatiku që e akuzon atë për tradhti, Esadi pëson një fat dyfish të padrejtë. Guximi me të cilin ai përqafoi kauzën e aleatëve që në orën e parë, besnikëria me të cilën ai u shërbeu atyre, e bënte atë të denjë për një fat më të mirë. Këtu është teksti i dokumentit:

blank

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

 

QEVERIA E SHQIPËNISË

 

Paris, 13 qershor 1920

I

 

Konferenca e ambasadorëve, që u mblodh në Londër, në 1913, zgjodhi çështjen shqiptare të hapur nga luftërat Ballkanike. E mbyllur brenda kufijve disi të fiksuar me ngutësi (lehtësi) dhe pa njohuri për vendin, Shqipëria u bë një principatë e pavarur dhe autonome, dhe u vu nën kontrollin e një komisioni ndërkombëtar. Duke iu përgjigjur një propozimi të Austrisë dhe Italisë, Fuqitë e Mëdha caktuan Vilhelm Vidin, udhëheqës skuadrilje në gardën perandorake gjermane, si princ të shtetit të ri Ballkanik.

 

Unë nuk do t’i them vështirësitë që Princ Vidi hasi një ditë pas zbarkimit të tij, megjithë përpjekjet që bëra atëherë në cilësinë time si Ministër i Luftës dhe i Brendshëm. Unë vetë isha viktima e parë e trazirave popullore. Me nxitjen e ministrit të Austro-Hungarisë, i cili më akuzoi se ndiqja një linjë sjelljeje (politike) të favorshme për aspiratat italiane, princi, pasi kishte qëlluar me top në shtëpinë ku jetoja me familjen time në qendër të qytetit të Durrësit, më dëboi nga vendi im. I pritur për disa muaj nga Italia, unë u detyrova, me nxitjen e Baronit Sonnino, duke mos dashur të shqetësonte qeverinë e Vjenës, e cila shikonte praninë time në Romë me një sy të keq, të lë territorin italian; Erdha në Paris në gusht të vitit 1914.

 

Në atë kohë, si rezultat i kryengritjes në të gjithë Shqipërinë e mesme, Princ Vidi gjendej i rrethuar në Durrës. Ai u përpoq të qëndronte në fronin e tij të rrënuar, por më 3 shtator 1914, u detyrua të braktisë Principatën e Shqipërisë.

 

Duke kuptuar që Shqipëria, e ndodhur midis Serbisë dhe Adriatikut, do të thirrej për të luajtur një rol të rëndësishëm, duke ditur se do të bëhej pre e ndikimeve që unë nuk i aprovoja, duke dashur gjithashtu ta shkëputja nga anarkia në të cilën largimi i princit e kishte lënë atë, unë u largova nga Parisi dhe pa humbur asnjë minutë, mora rrugën për në Durrës, duke kaluar nëpër Athinë dhe Nish, duke dhënë kështu prova të qëndrimit që do të mbaja në përballjen e përgjithshme. Mbërrita në Dibër, unë rreshtova (angazhova) për disa orë më shumë se 10.000 vullnetarë shqiptarë dhe në krye të tyre, hyra në Durrës pa qëlluar, i vlerësuar nga popullata, i mirëpritur nga kolonitë e huaja me një shenjë kënaqësie të vërtetë që kabinetet evropiane sigurisht janë vënë në dijeni. Njëzet e katër orë pas mbërritjes sime, Senati më caktoi në mënyrë unanime President të Qeverisë, një post i cili mori miratimin e të gjitha fuqive të mëdha, pasi ata mbajtën përfaqësuesit e tyre diplomatikë të akredituar më parë nga Princ Vidi.

 

Nga këndvështrimi i brendshëm, Shqipëria ndahej në dy kampe: nga njëra anë, partizanët e një kauze të përbashkët me Austrinë; nga ana tjetër, njerëzit në favor të një kthimi me Turqinë. Unë luftova kundër të dyve: Isha i lumtur të rivendos, në një hapësirë relativisht të shkurtër kohe, rendin, paqen, sigurinë. Veprimi im fitoi miratimin dhe urimet e trupit diplomatik.

 

Nga pikëpamja e jashtme, roli im ishte më i lehtë, pasi që nga dita e parë e kthimit në atdheun tim kisha vendosur të isha kundër perandorive të Europës qendrore. Pothuajse një orë pas mbërritjes sime në Durrës, i ngarkuari me punë austriak, duke besuar në një miqësi prej disa vitesh, më bëri në emër të qeverisë së tij propozimet më të shkëlqyera për vendin tim nëse do të pranoja të deklarohesha kundër Antantës. Unë i refuzova me indinjatë këto oferta pasi, i hodha poshtë ato, të cilat i njëjti agjent mi rinovoi disa herë. Disa javë më vonë (atëherë ishim në tetor 1914) agjenti diplomatik bullgar, duke më komunikuar vendimin e marrë tashmë në atë kohë nga qeveria e tij, më luti të bashkohesha kundër Serbisë. Unë refuzova përsëri në mënyrë kategorike. Në të njëjtën kohë, unë informova ministrin francez për qëllimet armiqësore të Bullgarisë: ato, siç di, u sollën në vëmendjen e Ministrisë franceze të Punëve të Jashtme.

 

Kështu që, në mënyrë spontane, pa u pyetur, me vullnetin tim, e lidha fatin e vendit tim me atë të aleatëve. Sjelljes sime – duhet ta pranoj këtu – nuk i mungoi një guxim i caktuar: situata ushtarake e aleatëve nuk ishte e shkëlqyer; armiku kishte pushtuar Belgjikën dhe po marshonte drejt Parisit; fitorja e Marnës ende nuk ishte marrë vesh në Shqipëri; shpirtrat e ndrojtur rreth meje dukeshin me një pamje të zbehtë të rrugës që kisha adoptuar. Por, një konsideratë edhe më serioze, pasojat e së cilës mund të ishin shumë të rrezikshme për mua, ky qëndrim solli detyrimin për të kundërshtuar luftën e shenjtë të shpallur nga Konstandinopoja. Është e rëndësishme të mos harrojmë se shumica e madhe e popullsisë shqiptare, e cila ishte myslimane, patjetër që do të ndikohej nga kjo shpallje dhe në mënyrë të domosdoshme t’i bindej Kuranit. Përkundër gjithçkaje, unë, një mysliman, e kundërshtova këtë propagandë: një lëvizje popullore u vërsul kundër meje në të njëjtën kohë kur gjykata ushtarake e Konstandinopojës më dënoi me vdekje, shqiptoi konfiskimin e të gjithë pasurisë sime dhe e solli këtë dënim në dijeninë e të gjithë botës myslimane.

 

Nga energjia që përhapja, nga masat që mora, përfundova të kisha drejtë ndaj pakënaqësisë së bashkëqytetarëve të mi dhe refuzova t’u dorëzoja atyre, siç e kërkuan, ministrat e Francës dhe Serbisë që ishin në atë kohë të akredituar nga unë. Kjo lëvizje, nëse do të ishte përhapur, do të mund të kishte pasojat më serioze dhe përfundimisht të rrezikonte çështjen për të cilën isha angazhuar. Gjatë represionit, isha në gjendje të kapja 30.000 pushkë dhe municione të kontrabanduara nga Austria. Nëse këto armë do të kishin rënë në duart e kryengritësve, ato me siguri do të ishin përdorur më pas kundër aleatëve tanë serbë.

 

Për shkak të situatës që kisha krijuar kështu, unë i deklarova zyrtarisht luftë Austrisë në emër të qeverisë shqiptare. Kjo gjendje lufte u njoh, dhe mund të gjenden provat, nëse ishte e nevojshme, në analet e luftës, nga gjykata e Pola-s me një vendim që legjitimoi kapjen e varkave shqiptare.

 

Kështu, pra, Shqipëria, fatet e të cilës kryesoja me vullnetin e bashkëqytetarëve të mi, e bëri që në tetor 1914, ta mbështeste çështjen e aleatëve.

 

Pa dashur të hyj në rrëfimin e të gjithë ndihmës që krenohem që i kam dhënë kësaj kauze, më duket e dobishme të kujtoj rolin që isha në gjendje të luaja gjatë tërheqjes së ushtrisë serbe. Kur, pas sukseseve që mahnitën botën, ushtarët e Pjetrit I, duke iu nënshtruar forcave të shumta dërrmuese dhe duke kërkuar strehë nga presioni i armikut, mbërritën në Shqipëri, ata gjetën atje një strehë të sigurt dhe një mbrojtje shumë të vlefshme. Por unë duhej të luftoja kundër shqiptarëve të fituar ndaj çështjes austriake dhe nuk u tërhoqa nga asnjë masë që mund të garantonte sigurinë e aleatëve tanë. Pasi i prita, u lehtësova me të gjitha mjetet që disponoja transportin e tyre drejt porteve ku do të niseshin për në Korfuz. Nëse dikush tjetër përveç meje atëherë do të kishte qenë kryetari i qeverisë shqiptare, ushtria serbe, e ngacmuar nga një marshim i detyruar nëpër një vend me male të mbuluara me dëborë, e privuar nga të gjitha furnizimet, e shpërbërë, e ngacmuar, do të ishte zhdukur lehtësisht, gjë që do ta privonte Antantën nga një ndihmë e cila më vonë do të ishte kaq e çmuar. Këto shërbime më sollën falënderimet e udhëheqësve të Fuqive Aleate dhe dhënien e gradave të larta të urdhrave të tyre kombëtarë. Për më tepër, në një broshurë (gazetë) : Aspiratat Kombëtare të Serbisë, z. Vesnitch, Ministri i Plotfuqishëm i Serbisë në Paris, i jep bashkëpunimit tim dëshminë e mëposhtme: “Nuk mund dhe nuk do të harrojmë se qeveria shqiptare, e kryesuar nga Esad Pasha, ka vëzhguar sjellje jo vetëm besnike, por edhe sinqerisht miqësore ndaj Aleatëve në këtë luftë. Meqenëse nuk duhet të jemi mosmirënjohës ndaj aleatëve tanë të mëdhenj për të gjitha shërbimet që na kanë dhënë, as populli serb nuk mund të jetë mosmirënjohës ndaj qeverisë së Esad Pashës e cila me besnikëri dhe në një mënyrë kalorësiake ka mbështetur dhe favorizuar tërheqjen e dhimbshme përmes Shqipërisë dhe shpëtimin e pjesës tjetër të ushtrisë dhe refugjatëve të saj.”

 

Erdhi dita kur duhej të mendonim për të braktisur Shqipërinë në duart e armiqve tanë. Me ndërhyrjen e gjeneralit Mondésir, i dërguar në mision nga shtabi i përgjithshëm francez, qeveria e Republikës kishte marrë masat e nevojshme për të siguruar transportin (udhëtimin) tim; atë të qeverisë sime dhe trupave të mia në Korfuz, nga ku, të riorganizuar, së bashku me serbët, do të ishim dërguar në Frontin Lindor. Por këto marrëveshje nuk i pëlqyen qeverisë italiane, e cila udhëzoi përfaqësuesin e saj në Durrës të negocionte me mua udhëtimin tim në Itali. Përballë garancive zyrtare të dhëna nga ky diplomat, i cili më siguroi se qeveria e tij, duke vepruar në emër të Antantës, do të njihte të gjitha privilegjet e bashkangjitura në funksionet e mia presidenciale, unë pranova të shkoja në Itali. Aty u prita me nderime të mëdha nga Princi Lejtnant, Presidenti i Këshillit dhe Ministri i Punëve të Jashtme, që të tre e kuptuan kategorikisht se do të më konsideronin mua si president të një qeverie de facto.

 

Kur arrita në Paris, qeveria e Republikës me të cilën kisha gjetur pritjen më të përzemërt dhe dashamirëse, kërkoi bashkëpunimin tim në Frontin Lindor. Unë pranova dhe në gusht të vitit 1916, u nisa për në Selanik në të njëjtën kohë që ushtarët e mi, të cilët, pas largimit tim nga Durrësi, kishin mundur të shkonin në ishullin Ponza, që ndodhej përballë Napolit, u nisën për të njëjtin destinacion në bordin e një anije franceze. Me të mbërritur në Selanik, ata u vendosën nën urdhrat e oficerëve ekskluzivisht francezë dhe u dërguan në një zonë afër Shqipërisë. Për dy vjet ata morën pjesë në të gjitha operacionet dhe në shtator 1917 ata bashkëpunuan me shokët e tyre francezë në ofensivën Starovës, aq e suksesshme sa që në një përballje të vetme ata kapën rob një numër ushtarësh austriakë që ishte më i madh se efektivi i tyre.

 

Nuk më takon mua të lavdëroj trupat e mia: komunikatat zyrtare, dëshmitë e oficerëve francezë që i kishin nën urdhrat e tyre, urimet telegrafike të Presidentit të Republikës janë më elokuente se gjithçka që mund të thoja. Sidoqoftë, duhet t’i përgjigjem një kritike që ka mbërritur deri tek unë. Ndihma shqiptare është kritikuar sepse nuk ka qenë aq efektive sa ishte shpresuar. Nuk e mohoj por nuk më vjen keq. Por a duhet të fajësohem unë për këtë? Nuk e besoj. Në disa raste, unë i kam kërkuar gjeneralit Sarrail dhe pasardhësve të tij që të zgjerojnë veprimin (aksionin) tim nëpërmjet angazhimit të shqiptarëve që jetojnë ose në provincën e Selanikut ose në rajonet e okupuara (pushtuara). Çdo herë, për shkak të kundërshtimeve të frikshme të njërës prej Fuqive të Mëdha Aleate, bëhej refuzimi më kategorik. Pas marrjes së Pogradecit, ndërsa kontigjentet e mia ishin në vendin e tyre, unë kërkova favorin për të shtyrë përpara dhe për të marshuar ose në Berat ose në Elbasan, i bindur se prania jonë do të ishte e mjaftueshme për të ngritur të gjithë vendin kundër austriakëve. I njëjti refuzim u bë bazuar në të njëjtin arsyetim.

 

Sidoqoftë, njerëzit e mi qëndruan (bënë ballë) për disa muaj dhe pa një ditë pushimi në një front prej njëzet kilometrash, duke lejuar kështu që shokët e tyre francezë të bënin një pushim të zgjatur.

 

Për më tepër, cila do të ishte situata në këtë pjesë të Ballkanit nëse, duke mirëpritur propozimet shumë të shkëlqyera të Austrisë dhe Bullgarisë, unë, në cilësinë time si President i qeverisë shqiptare, do të kisha mbështetur dhe favorizuar çështjen e perandorive qendrore? Ushtria serbe nuk mund të zgjidhte më rrugën për në Shqipëri për t’i shpëtuar presionit të armikut: e rrethuar midis përndjekjes austriake dhe një Shqipërie aleate e ndjekësve të saj, ajo do të kishte kapitulluar, duke privuar kështu trupat e Antantës nga një bashkëpunim që më pas ka demonstruar të gjithë efektivitetin e tij. Sikur ta kisha kryer vetëm këtë favor, më duket se do të mjaftonte për të shmangur trajtimin që më nënshtruan.

 

II

 

Përkundër këtij trajtimi, nuk do të ngurroja, nëse rrethanat do të përsëriteshin, të mbaja të njëjtin qëndrim. Unë e deklarova veten time në favor të fuqive të Antantës me iniciativën time, pa u pyetur për ta bërë këtë, pa dhënë sigurimin e bashkëpunimit tim pas një pazari që shikonte të ardhmen; kjo veçanti meritonte të mbahej mend.

 

Kur presioni i armikut u bë shumë i fortë dhe operacionet ushtarake tani u konsideruan të panevojshme, unë u largova nga Durrësi nën kushtet e specifikuara më sipër. Një ditë para nisjes sime, i ngarkuari me punë për Italinë më kërkoi një deklaratë të dëshirave të mia. Unë ia dhashë me shkrim, dhe të nesërmen ai më la zyrtarisht në dijeni se qeveria e tij i pranoi në tërësinë e tyre. Ndër këto kushte ishte ajo e mbajtjes së përfaqësuesve diplomatikë të fuqive të Antantës. Kjo, si të tjerat, u pranua në Durrës, por në Romë situata ndryshoi: ndërsa “Consulta” pajtohej me të gjitha ato që unë kërkoja, ajo kundërshtoi, megjithatë, një refuzim kategorik të kësaj të fundit, një refuzim i bazuar, tha ajo, në një marrëveshje midis aleatëve që i kishin njohur asaj marrjen e drejtimit të politikës së jashtme të Shqipërisë. Kjo çështje ishte pengesa në të cilën u ndërprenë bisedimet midis Baronit Sonnino dhe mua.

 

Sidoqoftë, zbulimet e shtypit bolshevik dhe gazetave të caktuara italiane më vonë më informuan se një nga nenet e Traktatit të fshehtë të Londrës, në prill të 1915, në të vërtetë i jepte Italisë monopolin për përfaqësimin diplomatik. Nëse do të isha në dijeni të këtij kushti, është e sigurt që qëndrimi im ndaj qeverisë italiane do të ishte krejt i ndryshëm dhe se do të isha dakord të pajtohem me kushtin sine qua non që Kabineti i Romës më kërkonte. Refuzimi im ishte shkaku i të gjitha vështirësive që hasa në vazhdim, viktimë e të cilave unë kam qenë dhe vazhdoj të jem.

 

Pritja e ngrohtë që më bënë personalitete të caktuara franceze si në vitin 1916 dhe më pas, takimet zyrtare të bëra ndaj meje, krijuan në mendjen time bindjen se, kur të vinte dita, do të gjeja me qeverinë e Republikës mbështetjen e duhur për të bindur Aleatët të mbështesin legjitimitetin e udhëheqjes sime në krye të qeverisë shqiptare. Presidenti i Republikës, para se të nisesha për në Selanik në gusht 1916, më falënderoi në emër të Francës për gjithçka që kisha bërë për shpëtimin e ushtrisë serbe dhe më siguroi që shërbimet që kisha bërë për kauzën e përbashkët nuk do të harroheshin kurrë. Disa ditë më vonë, z. Briand, President i Këshillit, Ministër i Punëve të Jashtme, pasi përsëriti atë që kishte thënë z. Poincaré dhe pasi pranoi bashkëpunimin tim dhe të trupave të mia në frontin Lindor, më tha fjalë për fjalë: “Ju tani jemi aleati ynë.” Shefi i kabinetit të tij ishte aq i sjellshëm sa më siguroi që për qeverinë franceze isha akoma Princi i Shqipërisë. Unë do të përmend vetëm për kujtim falënderimet e z. Paul Deschanel në emër të Parlamentit francez, mikpritjen që më rezervuan zotërinjtë Léon Bourgeois, Denys Cochin, atëherë ministra të shtetit dhe parlamentarë të tjerë. Nga të dyja palët, u sigurova që Franca nuk do të harronte kurrë atë që kisha bërë dhe se në momentin e duhur ajo do të njohë dhe do të bëjë të njohur shërbimet e bëra nga unë.

 

Kur, në gusht të 1916, qeveria e Republikës më kërkoi të shkoja në frontin Lindor, jo vetëm që siguroi transportin tim në një anije luftarake, por gjithashtu mbajti me mua njëkohësisht ministrin dhe delegatin e saj në komisionin e kontrollit. A nuk tregon prania e këtyre dy zyrtarëve se Franca vazhdonte të më konsideronte mua si kreun e një shteti aleat? Dhe kur, për arsye shërbimi, asaj iu desh të thërrasë Z. de Fontenay, a nuk e zëvendësoi atë me një të ngarkuar me punë, emërimi i të cilit ishte prova e mëtejshme e ndjenjave të saj ndaj meje? Sa herë që për ndonjë arsye më thërrisnin sërish në Francë, a nuk e siguroi ajo udhëtimin tim, vajtje-ardhje, në bordin e një anijeje luftarake dhe a nuk ndërhyri pranë qeverisë italiane për të zbutur vështirësitë që ajo më shkaktonte? A do ta kishte bërë diçka të tillë nëse nuk do të njihte karakterin tim zyrtar dhe cilësinë time prej aleati? Të shtrosh pyetjen do të thotë ta zgjidhësh atë.

 

Në zbarkimin tim të parë në Selanik (në fund të gushtit 1916) më pritën atje me nderimet ushtarake të rezervuara vetëm një kryetari shteti. Trupat franceze dhe angleze, të rreshtuara në bord, i dhanë kësaj pritjeje karakterin zyrtar, i cili u pranua si i tillë nga të gjithë përfaqësuesit e huaj që banonin në Selanik. Gjenerali Sarrail duke më uruar mirëseardhjen në emër të aleatëve. A do ta kishte bërë këtë pa udhëzimet e Parisit?

 

Unë kujtoj këto rrethana të ndryshme vetëm për të demonstruar se ky qëndrim i qeverisë franceze duhet të ketë pasojë të detyruar të më bindë që, si të gjithë ata që luftuan për të njëjtën çështje, presidenti i qeverisë shqiptare do të kishte përparësitë e fitores. Realiteti ishte krejt i ndryshëm.

 

Në ditën e nënshkrimit të armëpushimit me bullgarët, Ministria franceze e Punëve të Jashtme thirri përfaqësuesin e saj dhe më bëri të ditur se ai nuk do të më lejonte që jo vetëm të kthehesha në Shqipëri, por edhe t’i afrohesha vendit tim, për sa kohë që Konferenca e Paqes nuk do të kishte vendosur për fatin e ardhshëm të tij. Dhe unë, që kisha vendosur gjithë besimin tim në deklaratat zyrtare të fuqive të Antantës, duke shpallur para botës të drejtat e kombësive të vogla, u internova nga atdheu im në emër të të cilit kisha mbështetur dhe marrë pjesë në luftën gjigande.

 

Mbështetja spontane që unë i solla çështjes së përbashkët ka pasoja anormale dhe të pabesueshme duke më mbyllur kështu rrugën për në vendin tim, ndërsa të burgosurit e luftës, për të cilët kam kontribuar sipas mundësive të mia për të rritur numrin e tyre, kthehen në shtëpi dhe mund të kujdesen për interesat e tyre në vështirësi. Ato (pasojat) gjithashtu më shkaktojnë humbje të konsiderueshme materiale pasi, gjatë luftës, nga vetë fakti që unë nuk kisha pranuar të deklarohesha në favor të tyre, austriakët nuk lanë asgjë pas dore duke më shkaktuar kështu sa më shumë dëm: fermat e mia janë shkatërruar, ndërtesat e mia janë djegur dhe rrënuar, pyjet e mia janë plaçkitur, tufat e mia janë vjedhur. Për më shumë se katër vjet, nuk kam marrë asgjë nga të ardhurat e konsiderueshme që merrja falë pronave të mia të shumta. Unë vazhdoj të siguroj shpenzimet civile dhe ushtarake të qeverisë sime, ende e ndodhur në Selanik, dhe jam i përkushtuar për të siguruar pensione për ushtarët e gjymtuar dhe familjet e atyre që ranë në fushat e betejës të Shqipërisë dhe Selanikut. Të gjitha këto, me ndërgjegje të pastër, i vlerësoj në dhjetë milion franga.

 

Shkurtimisht, nga bashkëpunimi im, unë marr vetëm humbje materiale dhe një rënie morale.

 

Kjo pasojë e dyfishtë është rezultat i refuzimit tim të pretendimeve të Italisë. Mendimi se unë kam bërë detyrën time deri në fund, me gjithë besnikëri, mund të jetë një ngushëllim i çmuar për mua nëse jeta nuk do të kishte kërkesat e saj dhe nëse nuk do të duhej të siguroja mirëmbajtjen materiale të atyre bashkatdhetarëve të mi të cilët, me besim te unë dhe në frymën e barazisë së Francës, për tre vjet, braktisën familjet dhe pasurinë e tyre për të bashkëpunuar me mua. Gjaku shqiptar i ka vaditur fushat e betejës, me të drejtë ai nuk duhet harruar!

 

Kryetari i qeverisë shqiptare

ESADI

blank

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

blank

PRILL 2021 Shqiptarve në Botë Ju kujtojmë – Nga Fritz RADOVANI

 

25  PRILL 1993: PAPA  GJON  PALI  II,

PERBALLË  GJERGJ  KASTRIOTIT SKENDERBEUT  NË  TIRANË, KA THANË: “AJO QË KA NGJA NË SHQIPNI TË DASHTUN VLLAZEN E MOTRA, NUK ASHT PA KURR N’ HISTORINË E NJERZIMIT

     M U E J    P R I L L    2021:  K u j t o j m ë …

 

  • 2 Prill 1991: Masakra e terroristit Ramiz Alia në Shkoder.

Vritet Arben Broci, Nazmi Kryeziu, Besnik Ceka e Bujar Bishanaku dhe, u plagosen 89 demostrues studentë të shkollës mesme “Jordan Misja”, qytetarë dhe pjesmarrës në atë protestë paqsore… Deri sot askush nuk u dënue per këte veper kriminale!..

***

  • 25 Prill 1893 Asht le At Serafin Koda O.F.M., i mbytun nga kriminelët me 11 Maji 1947.

4 Prill 1904 Shugurohet meshtar At Mati Prennushi O.F.M. U pushkatue në 1948.

5 Prill 1920 Asht le Don Ejëll Kovaçi, pushkatue me 10 Nandor 1958. Nuk pranoi Statutin e qeverisë komuniste të Tiranës, dhe u torturue në mënyrë shnjerzore nga sigurimi.

23 Prill 1925 Asht le Don Lazer Jubani, vdiq i helmatisun tradhtisht me 29 Korrik 1982… Ishte nder Klerikët ma të përgatitun në fushen e historisë dhe letersisë shqipe.

17 Prill 1935 Asht le Don Mikel Beltoja. E shkyen bishat e sigurimit me 10 Shkurt 1974.

  • 27 Prill 1946 Don Injac Gjoka dënohet me 10 vjet burg e punë të randë të detyrueme…

18 Prill 1947: Gazeta “Bashkimi” njofton se Gjykata e Garnizonit të Tiranës dënoi një grup klerikësh si “armiq të Popullit.” Në këte grup u dënue: Don Shtjefen Kurti 20 vjetë. At Pjeter Mëshkalla 15 vjet. Rrok Oboti 8 vjetë dhe Imz. Irene Banushi 5 vjetë.

  • 3 Prill 1948 pushkatohet Imzot Gjergj Volaj (1905), Ipeshkvi Shqiptar ma i ri i Pultit.

U pushkatue 43 vjeç. Pak kush asht torturue nga sigurimi komunist si Ky Ipeshkëv…

25 Prill 1948 Arrestohet per herë të dytë Don Mark Shllaku, prift  i Obotit. Don Lazer Dedi, dhe dënohet 15 vjetë burg… Lirohen per me firmue “Statutin e Kishës së 1951”…

30 Prill 1948 Vdes në tortura Don Dedë Plani, nder Martirët e Pathyeshem në hetuesi…

14 Prill 1950 Vdes në tortura At Gasper Suma O.F.M., nuk dishmon per shokët e vet.

4 Prill 1954 At Karlo Serreqi (1911) vdes i masakruem nga kriminelët në burgun Burrel.

  • 27 Prill 1959 Dënohet me vdekje Don Dedë Malaj se nuk firmoi “Statutin e qeverisë…”

Ndersa, At Konrrad Gjolaj dënohet me 20 vjet burg e punë të detyrueshme. Me Këta dy Klerikë u dënuen edhe vllaznit Lazer e Gjon Simon Parubaj, Gjeto Luc Budashi…

***

  • 3 PRILL 1967 Në Komitetin Ekzekutiv të Shkodres i komunikohet Klerikëve Katolik që i ndalohen të gjitha llojet e sherbimeve fetare, dhe se do të lëshojnë qelat.
  • 5 Prill 1967 At Pjeter Mëshkalla S.J., i shkruen leter kryeministrit Mehmet Shehu.

7 Prill 1967 arrestohet Kleriuku i Parë Katolik Don Mark Hasi me “Revolucionin 1967”.

  • 29 Prill 1967 në Institutin Pedagogjik të Shkodres…Arrestohet At Pjeter Mëshkalla per letren që i ka dergue kryeministrit terrorist Mehmet Shehu.
  • 1 Prill 1969 Don Marin Shkurti (1933) e kthyen jugosllavët me e pushkatue “shqiptarët”.

Nga familja Shkurti u arrestuen: 1. Don Marin Kolë Shkurti, 2. Ndrekë Kolë Shkurti, 3. Jakë Kolë Shkurti, 4. Gasper Kolë Shkurti, Lazer Ndrekë Shkurti, 6. Prenda Kolë Shkurti, 7. Leze Simon Shkurti, 8. Liza Jakë Shkurti, 9. Ruke Lazer Shkurti. (Dosja 2312)

  • 29 Prill 1976 Imz. Errnesto Çoba asht dënue 25 vjet burg dhe e kanë mbytë në sigurimin e shtetit në Tiranë me 8 Janar 1980, Dosja 3359… U dënue dhe vdiq.., pa e pa njeri!
  • 4 Prill 1986 Vdiq Don Lec Sahatçija (1906), i masakruem në burgun e Tiranës…
  • 25 PRILL 1993 PAPA GJON PALI II vjen në Shqipni…

Melbourne, Prill 2021.

blank

Le Moniteur Universel (1848)- Fjalimi i Victor Hugo për lirinë e shtypit në Asamblenë kombëtare franceze

Victor Hugo (1802 – 1885)

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 8 Prill 2021

 

“Le Moniteur universel” ka botuar, të enjten e 12 tetorit 1848, në faqen n°8, fjalimin historik të Victor Hugo para Asamblesë kombëtare franceze në favor të rivendosjes së lirisë së shtypit dhe heqjes graduale të gjendjes së rrethimit, dekretuar pas kryengritjeve të muajit qershor të po atij viti, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

blank

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Qytetari Victor Hugo: Nëse ngjitem në tribunë, megjithë orës së vonë, megjithë shenjave të padurimit nga një pjesë e Asamblesë (Jo! Jo! – Flisni!), kjo është për shkak se nuk mund ta besoj që, në mendimin e Asamblesë, çështja do të gjykohet. (Jo! – Ajo nuk është!)

 

Për më tepër, Asambleja do të konsiderojë numrin e vogël të oratorëve që mbështesin lirinë e shtypit në këtë kohë, dhe nuk kam dyshim se këta oratorë do të mbrohen, në këtë diskutim, nga ky respekt i dyfishtë i cili nuk mund të mungojë në zgjimin, në një Asamble bujare, një parim kaq i madh dhe një pakicë kaq e vogël. (Shumë mirë!) Unë do t’i kujtoj ministrit të nderuar të drejtësisë se Komiteti i Legjislacionit kishte shprehur dëshirën që gjendja e rrethimit (shtetrrethimit) të hiqej, në mënyrë që shtypi të lihej i lirë.

 

Qytetari Abatucci: Komiteti nuk e  ka thënë këtë.

 

Qytetari Victor Hugo: Unë nuk do të shkoj aq larg sa komiteti juaj ligjvënës dhe do t’i them Ministrit të Drejtësisë se do të ishte, për mendimin tim, një politikë e mirë për të ulur gradualisht gjendjen e rrethimit dhe për ta bërë atë nga dita në ditë më pak të rëndë, në mënyrë që të përgatisim tranzicionin dhe të sjellim gradualisht momentin kur gjendja e rrethimit mund të hiqej pa rrezik. (Aderim në disa stola.)

 

Tani, unë do të flas për çështjen e lirisë së shtypit dhe do t’i them Ministrit të Drejtësisë se që nga diskutimi i fundit kjo çështje ka marrë aspekte të reja. Nga ana ime, sa më shumë që përparojmë me punën e kushtetutës, aq më shumë më godet shqetësimi i diskutimit të kushtetutës në mungesë të lirisë së shtypit. (Zhurmë dhe ndërprerje të ndryshme.)

 

Unë them në mungesë të lirisë së shtypit dhe nuk mund të karakterizoj ndryshe një situatë në të cilën gazetat nuk lihen të lira dhe mirëmbahen nën mbikëqyrjen dhe mbrojtjen e ligjeve, por lihen në diskrecionin e pushtetit ekzekutiv. (Kjo është e vërtetë!) Epo, zotërinj, kam frikë se në të ardhmen kushtetuta që po diskutoni do të minohet moralisht. (Refuzime. – Aderime në disa stola.)

 

Qytetari Dupin (nga Nièvre): Nuk do të mund të thonë se ishte për mungesë ndryshimesh dhe kritikash.

 

Qytetari Victor Hugo: Zotërinj, ju keni marrë dy rezoluta serioze kohët e fundit: me njërën, me të cilën nuk jam bashkuar, ju i keni nënshtruar Republikës këtë provë të rrezikshme të një asambleje të vetme; kurse tjetrën, për të cilën unë nderoj veten time që kam kontribuar, ju keni shenjtëruar plotësinë e sovranitetit të popullit dhe i keni lënë vendit të drejtën dhe kujdesin për të zgjedhur njeriun që duhet të nënshkruajë Qeverinë e vendit. (Thashetheme.) Epo, zotërinj, ishte e rëndësishme në të dyja këto raste që opinioni publik, që opinioni i jashtëm të ishte në gjendje të fliste, ta merrte vesh me zë të lartë dhe të lirë, sepse këto ishin padyshim çështje që i përkisnin atij. (Shumë mirë!) E ardhmja, e ardhmja e afërt e kushtetutës suaj, sjell pyetje të tjera serioze. Do të ishte për të ardhur keq nëse dikush mund të thotë se ndërsa të gjithë interesat e vendit ngrenë zërin për të protestuar ose për t’u ankuar, shtypi është i gozhduar (bajonetuar). (Agjitacion.)

 

Zotërinj, unë them se liria e shtypit është e rëndësishme për diskutimin e mirë të kushtetutës suaj. Shkoj më tej (Dëgjoni! Dëgjoni!), Them se liria e shtypit ka rëndësi për vetë lirinë e Asamblesë. (Shumë mirë!) Këtu kemi të bëjmë me një të vërtetë. (Ndërprerje.)

 

Qytetari President (Kryetari i Asamblesë): Dëgjoni, zotërinj; çështja është nga më seriozet.

 

Qytetari Victor Hugo: Më duket se, kur përpiqem t’i demonstroj Asamblesë se liria e saj, se dinjiteti i saj ka të bëjë me plotësinë e lirisë së shtypit, zhurmuesit mund të heshtin. (Shumë mirë !)

 

Unë them se liria e shtypit ka rëndësi për lirinë e kësaj Asambleje dhe kërkoj lejen tuaj për të pohuar këtë të vërtetë ashtu siç pohojmë një të vërtetë politike, duke i përgjithësuar ato.

 

Zotërinj, liria e shtypit është garancia e lirisë së asambleve (Po! Po!)

 

Minoritetet gjejnë mbështetje në shtypin e lirë, e cila shpesh u mohohet atyre në diskutimet e brendshme. Për të provuar fjalën time, arsyetime ka me bollëk, edhe faktet ekzistojnë me bollëk. (Zhurmë.)

 

Zëra majtas: Prisni heshtjen! Kjo është zgjedhja juaj!

 

Qytetari Victor Hugo: Unë them që pakicat gjejnë në shtypin e lirë…; dhe zotërinj, më lejoni t’ju kujtoj se çdo shumicë mund të bëhet pakicë; kështu që le të respektojmë pakicat. (Mbështetje e fortë.) Minoritetet gjejnë në shtypin e lirë mbështetjen që shpesh u mungon në diskutimet e brendshme. Dhe a doni një fakt? Unë do të citoj një që sigurisht do të mbahet mend nga shumë prej jush. (Shenja vemëndjeje.)

 

Gjatë rikthimit të Monarkisë, një ditë një orator energjik i së majtës, Casimir Périer, guxoi të hidhte në Dhomën e Deputetëve këtë fjalë të guximshme: « Ne jemi gjashtë në këtë sallë dhe 30 milion jashtë. » (Lëvizje.)

 

Zotërinj, këto fjalë të paharrueshme, këto fjalë që mbanin të ardhmen, u zbuluan, në momentin kur oratori i shprehu, nga murmuritjet e të gjithë Dhomës dhe të nesërmen nga brohoritjet e shtypit unanim. (Shumë mirë! Shumë mirë! – Lëvizje e zgjatur.)

 

Epo, a doni të dini se çfarë ka bërë shtypi i lirë për oratorin e lirë? (Dëgjoni!) Hapni letrat politike të Benjamin Constant, do të gjeni atje këtë pasazh të jashtëzakonshëm: “Kur u kthye në stolin (karrigen) e tij, të nesërmen pasi ai kishte folur kështu, Casimir Périer më tha: “Nëse unanimiteti i shtypit nuk do të kundërpeshonte unanimitetin e Dhomës, unë mund të isha dekurajuar.” (Sensacion.)

 

Kjo është ajo që mund të bëjë liria e shtypit; kjo është mbështetja që ajo mund të japë! Ndoshta falë lirisë së shtypit që i detyrohemi këtij njeriu të guximshëm, i cili, kur ishte e nevojshme, dinte të ishte një shërbëtor i mirë i rendit sepse kishte qenë një shërbëtor i mirë i lirisë. (Shumë mirë! Shumë mirë! – Sensacion i madh.) Mos vuani nëpërkëmbjet e pushtetit; mos lejoni që rreth jush të zhvillohet kjo lloj qetësie e rreme e cila nuk është qetësi, dhe të cilën ju e merrni për rend dhe që nuk është e rend; kushtojini vëmendje kësaj të vërtete për të cilën Cromwell ishte në dijeni ashtu si Bonaparti: Heshtja rreth asambleve është shpejt heshtja brenda asambleve. Edhe një fjalë: Cila ishte situata e shtypit në kohën e terrorit?… (Ndërprerje.) Duhet t’ju kujtoj disa analogji jo në kohë, por në situatën e shtypit, shtypi atëherë ishte, siç është sot, i lirë sipas ligjit, por një skllav de facto. Pra, për të heshtur shtypin, kërcënonim gazetarët me vdekje, sot ne kërcënojmë gazetat me vdekje. Mënyra është më pak e tmerrshme, por është më pak efektive.

 

Çfarë është kjo situatë? Kjo është censurë. (Agjitacion.) Kjo është censura, kjo është më e keqja, kjo është më e mjerueshme nga të gjitha censurat; është ajo që sulmon shkrimtarin në atë që ka më të çmuar në botë, në vetë dinjitetin e tij; ajo që e lë shkrimtarin të guxojë pa e mbrojtur atë nga dhuna e shtetit. (Agjitacion në rritje.) Kjo është situata në të cilën vendosni shtypin sot.

 

Qytetari Flocon: Unë kërkoj të flas.

 

Qytetari Victor Hugo: Çfarë! Zotërinj, ju po fshini censurën në kushtetutën tuaj dhe po e mbani atë në qeverinë tuaj! në një kohë si kjo në të cilën ndodhemi, ku ka kaq shumë pavendosmëri në mendjet e njerëzve! … (Zhurmë.)

 

Qytetari President: Kjo është një nga liritë më të dashura në vend; Unë kërkoj që për oratorin të mbahet heshtje dhe vëmendje nga Asambleja. (Shumë mirë! shumë mirë!)

 

Qytetari Victor Hugo: Unë do të doja t’u theksoja anëtarëve të nderuar që po më ndërpresin në këtë moment se ata po shkelin dy liri në të njëjtën kohë: lirinë e shtypit, të cilën unë mbroj, dhe lirinë e tribunës, që po kërkoj (Shumë mirë! Shumë mirë! – Miratim.)

 

Si? Nuk është e lejueshme të ju tregojmë se kur sapo keni deklaruar se censura është hequr, ju po e mbani atë! (Zhurma. – Flisni! Flisni!). Nuk është e lejueshme të ju tregojmë se kur njerëzit janë duke pritur për zgjidhje, ju po u jepni atyre kontradikta! A e dini ju se çfarë janë kontradiktat në politikë? Kontradiktat janë burimi i keqkuptimeve, dhe keqkuptimet janë burimi i katastrofave. (Lëvizje.)

 

Ajo që u nevojitet në këtë kohë mendjeve të ndara, të pasigurta për gjithçka, të shqetësuara për gjithçka, është një shembull i shkëlqyeshëm më lart; është në Qeveri, në Asamblenë Kombëtare, praktika e madhe dhe krenare e drejtësisë dhe së vërtetës! (Agjitacion i zgjatur.)

 

  1. Ministër i Drejtësisë foli më parë për argumentin e domosdoshmërisë. Unë marr guximin t’i tregoj atij se domosdoshmëria është argumenti për politikat e këqija; që, në të gjitha kohërat, nën të gjitha regjimet, burrat e shtetit, të dënuar nga një pamjaftueshmëri e cila ndonjëherë nuk vinte prej tyre, e cila rezultonte nga vetë rrethanat, janë mbështetur në këtë argument të domosdoshmërisë. Ne kemi dëgjuar tashmë, dhe shpesh, nën regjimin e mëparshëm, qeveritarët të bëni thirrje për arbitraritet, despotizëm, pezullime të gazetave, burgosje të shkrimtarëve. Zotërinj, kini kujdes! Ju bëni që Republika të marrë të njëjtën frymë si Monarkia. (Shumë mirë!) Mos harroni se Monarkia vdiq nga kjo frymë. (Lëvizje.) Zotërinj, unë do të them vetëm një fjalë… (Ndërprerje) Asambleja do të ma kthejë këtë drejtësi, e cila pavarësisht ndërprerjeve sistematike nuk më ka penguar të protestoj deri në fund në favor të lirisë së shtypit. (Aderim. – Shumë mirë! Shumë mirë!)

 

Zotërinj, kohëra të panjohura po afrohen: le të përgatitemi t’i marrim ato me të gjitha burimet e kombinuara të Shtetit, popullit, inteligjencës, civilizimit francez dhe ndërgjegjes së mirë të qeveritarëve. Të gjitha liritë janë pika të forta; Le të mos e lejojmë veten të na hiqen liritë më shumë sesa do të lejonim që të na hiqeshin armët një ditë para luftës. (Miratim) Le të kemi kujdes nga shembujt që japim! Shembujt që ne japim janë në mënyrë të pashmangshme armiqtë ose ndihmësit tanë; në ditën e rrezikut, ata ngrihen dhe luftojnë për ne ose kundër nesh, (Shumë mirë! shumë mirë!)

 

Sa për mua, nëse sekreti i votave të mia ia vlen të shpjegohet, do t’ju thoja: Ditën tjetër, votova kundër dënimit me vdekje; Sot, jam duke votuar për lirinë. Pse? Nuk dua të shoh përsëri 93! Kjo sepse në 93 ishte gijotina dhe nuk kishte liri (Lëvizje.)

 

Unë kam qenë gjithmonë, nën të gjitha regjimet, për lirinë, kundër shtypjes. Pse? sepse liria e ndërtuar me ligj prodhon rregull, dhe se shtypja prodhon shpërthim. Prandaj nuk dua shtypje dhe dua liri. (Shumë mirë! Shumë mirë! Të votojmë! Të votojmë!)

blank

Dokumentet e mjekut Haxhi Kamberi: Serbia përdori helme luftarake kundër UÇK-së

Mjeku Haxhi Kamberi nga Gjakova ka publikuar në vitin 2019 një raport me të cilin dokumentohet se ushtria serbe kishte përdorur armë kimike në Betejën e Koshares.

Siç dokumentohet në raport, ushtria kishte përdorur gazë “BZ” dhe të ngjashëm kundër ushtarëve të UÇK-së.

 

“Në njëzet vjetorin e Betejës së Koshares, për herë të parë po i publikoj disa pjesë të raportit për perdorimin e armeve kimike nga ushtria Serbe në këtë betejë. Ky raport u hartua gjatë muajit maj të vitit 1999, nga Prof. A Heyndrickx drejtor i IRUL-it, dhe unë (Haxhi Kamberi) si shef i shërbimit sanitar. Ekzaminimi i të plagosurve të kësaj beteje dhe analizat laboratorike toksikologjike nën monitorimin e Prof. Heyndrickx u kryen në Tiranë dhe pastaj në Bruksel. Pas egzaminimeve dhe analizave toksikologjike, rezultoj se ushtria Serbe kishte perdorur BZ gasë apo te ngjashem me kete, kunder ushtarëve të UCK-së në betejen e Koshares. Ky raport iu adresua edhe Sekretarit të Përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara, Kofi Anan”, kishte shkruar Kamberi në Facebook.

Kamberi ka shkruar se me hedhjen e këtij gazi Serbia kishte kryer veprime gjenocidi.

blank

blank

blank

“ Ky shkrim ka për qëllim të hedhë dritë mbi veprimet gjenocidiale Serbe, dhe është jashtë kontekstit të debateve që po zhvillohen këto ditë lidhur me betejen e Koshares”, ka shkruar Kamberi.

blank

XV- 2021 VITI AT PJETER MESHKALLA S.J. 120 VJETORI KUR U Lé N’ SHKODER I MADHI AT MESHKALLA! (Përgatiti Fritz RADOVANI, 2021)

Nga At Pjeter MESHKALLA: (Pjesa e XV)

 

    

 FISNIKRIA  E  KRISHTENË

 

Udhë të gabueme

 

Fanatizmi

 

Organizata e “Veprimit Katolik” synon kryesisht me përtri jetën e krishtenë ndër katolikë, gadi kjeshë tue thanë: Me i ba katolikët (me emën), të krishtenë të vërtetë.

Edhe fushata jonë për bujarinë e madhninë e të krishtenit, këte objektiv ka: Me zgjue, përballë shterpësisë e vobegsisë shpirtnore, një mburrje shenjtë në zbatimin e jetës fetare.

Porse, mburrja e zelli për Fé, si çdo gja tjetër e mirë, mundët, me u largue prej qellimit të shénjtë, tue u teprue. Atëherë, bahët fanatizëm.

Edhe emni fanatik në burimin e parë (prej lat. Fanum – tempull), kishte një kuptim të pelqyeshëm që d.m.th. sherbyes në tempull, por, kur, fetarët e besimeve pagane filluen me përzi në sherbimet fetare disa sjellje të trénta, kërcimesh, hallakatjesh e përgjakjesh, emni fanatik mori kuptimin e mnishëm të furisë e të verbimit.

Katoliku duhët me kenë fanatik, ose, besnik në sherbim të Zotit, Të Fésë dhe të Kishës. Ky lloj fanatizmi asht një ndérë për até, pse tregon karakterin e burrit që, shpallë haptas mendje-mbushjën e vet, pa marré ase turp, pa tregtime e, me zbatim në jetë.

Kur përkundra, mburrja, kalon në teprime të marra, në furina e sulme të verbëta, në besime të shkjepta e në bestytni, -fryte të padijes fetare- atëherë, krijohët fanatizmi i tréntë e i mnishëm, i cili, për faj të tonë e ban të mnishme, në sy të botës edhe Fénë e vërtetë.

Verbimi fanatik nuk asht Fisnikri e krishtenë: Asht udhë e gabueme!

Një shembull:

Po, një shembull praktik: Me sha e me qestisë fetë tjera, duhët çansue, padyshim fanatizëm i verbët, si kundra edukatët e kundra shpirtit të krishtenë.

Thotë njeni: “Unë, e due dhe e çmoj Féne teme!”, thotë tjetri: “Unë due me kenë apostull i përhapjës së Fésë…”, thotë prap një tjetër: “Unë i dal zot Fésë seme pse, ma shajnë e ma përbuzin”…

  1. Nuk asht shenjë se e duem dhe e çmojmë Fénë tonë, kur, shajmë e qestisim Fénë e të tjerve. Ndjesia fetare asht shumë delikate, asht çeshtje ndërgjegje… A e njeh ti ndërgjegjën e shokut tand?!.. Ti mundësh me iu falëndérës Perendisë e, me iu lutun që, me të ndihmue, me të ruejtë në Shpirtë të gjallë e të pastër Fénë e Shenjtë, mundësh, me iu lutë që, me i shndritë mendjen edhe atyne që ende nuk e njohin; mundësh, me ia zbardhun faqën me jetën tande shembullore, tue ecë mbas mësimeve të Sajë. Fénë Shenjte ti studjoje, orvatu me e kuptue mirë, sa me kenë në gjendje edhe me e mbrojtë e me e ndriçue, jo, me të shame, por, me arsye. Veçse, kërko gjithëherë thelbin e pandrrueshëm të mësimit të krishtenë, tue e dallue mirë prej shtojcave e rrethanave që ndrrojnë. Mos u lavdro për Fé, pa e ditë se në çka përmbahët; mos shit madhështi për ndodhina të rastit dhe dukje të jashtme, të cilat kjenë apo nuk kjenë, Fénë nuk e ndrrojnë, (bie fjala, një funksion, një proçesion, një predk i shkelqyeshëm). Të jeshë i drejtë!

Mos i moho të metat ose fajet e sakta që kanë mujtun me u ba edhe prej të krishtenve, edhe prej përsonave të hjerarkisë kishtare (edhe të krishtenve Krijuesi u ka lanë lirinë e vullnetit e, mundën me gabue por, ndërsa Féja mbetët Ajo që asht). Prandej, as ndër besime të tjera mos me kërkue me mohue çka gjenë të mirë e të drejtë. Kurrë, nuk do t’ju ngarkosh atyne faje që nuk i kanë! Gjithashtu, nuk asht aspak burrëni me prekë pa nevojë: Ndër besime fetare, disa varrë (plagë) delikate; e, në rast nevoje (si, p.sh. kur jemi të detyruem me mbrojtë një të drejtë të cenueme), kjo punë duhët ba me Fisnikri të krishtenë, pa pezmatue, pa fye dhe, me prova të sigurta.

  1. Nuk tregon se kemi zêll apostullimi kur shajmë e qestisim Fénë e të tjerëve. Me siguri askush nuk ka të drejtë me të ndalue që, tu dishrojsh të tjerëve një të mirë, që ti vetë e gëzon. Por, me përbuzje e qestisje, nuk mundesh kurrfarë dobije me i sjellë Fése sate, madje, e damton, tue i krijue anmiq, për shkak të një shfrimi të pasionit tand personal. Çfardo urdhni (detyrimi) në besim, jo vetëm me anë të forcës, por edhe me anë të shtërngimit moral, asht në kundërshtim të flaktë me shpirtin katolik.

Shkruen i famëshmi Imz. G. Bonomelli: “E di mirë se ndër disa kohna, ndër disa vende, prej anës së disa njerëzve, u përdor disa herë forca, për me i detyrue të tjerët me ndie e me pranue mësimin katolik, si, edhe disa herë iu diktue Féja e Pagëzimi. Por, mos të përzijmë veprën e keqndritun të disa privatve, me até të Kishës Katolike!

Kjo, nuk ka shtërngue kurrë, asnjënjeri të vetëm me rrokun Fénë, o me ia pranue mësimin.” (Ministeri cristiani, II, 82.).

Kisha kërkon vetëm të drejtën me shpallë lirisht e pa pengime mësimet e Ungjillit e, me theksue detyrën e ndërgjegjës me  rrokë Fénë e Krishtit.

  1. Nuk tregon sé duem me i dalë zot Fésë sonë, kur me shpagim kërkojmë me u hakmarrë.

Fjala e urdhnit për të krishtenin asht vétëm fjala e Krishtit:

“Duani armiqtë tuej!” (Math. 5, 44.) dhe, ajo e Shën Palit:

“Munde të keqën me të mirë!” (Rom. 12, 21.) Kur e kërkon ndërgjegja dhe detyra, së drejtës duhët me i dalë zot deri në vdekje, me çdo flijë: Porse, a nuk janë bash ata që rrijnë me pushkë në faqe, për me i dalë zot Fésë, të cilët, mandej, janë ma të parët që e turpnojnë me vepra e, ndoshta edhe me të shame, Zotin, Krishtin, Fénë!?..

 

VËLLAZEN ME TË GJITHË!

Kësodore kemi me provue me fakte, se, asht e mundun bashkëjetesa ma paqësore e, ma e frytëshme, me besime të tjera: Pa kenë nevoja me e mënjanue Fénë tonë, madje, ma shumë, tue e ndjékë  besnikrisht.

 

Marrë nga revista “Kumbona e së Diellës” Viti 1942, nr. 6, fq. 69-70.

 

Bashkvuejtësit tregojnë

 

I riu Agim Musta, bashkvuejtës i Padër Mëshkallës, shkruen:                      “Padër Mëshkalla ishte kthyer në një mësues shpirtëror i të gjithë  bashvuajtësve të çdo Feje. Atë e respektonin të rinjtë, pleqtë dhe e adhuronin të gjithë për forcën e Tij shpirtërore”.

 

Ndersa, zotni Leka Toto, shkruen: “Ai të tëra gjërat që kishte, i ndante me të burgosurit e varfër, pa bërë asnjë dallim.

Ai i ndante ato, siç do t’i ndante vetë Jezusi!”.

 

Në kujtimet e Tij zotni Riza Kuçi, shkruen: “Në vitin 1972 ra një epidemi e rendë gripi në kampin e Ballshit. Në një moment, tek shtrati ku lëngoja unë, u afrua Pader Mëshkalla dhe më dha një gotë çajë të ngrohtë, të përgatitur nga Ai vetë. Mund të merret me mend se çfarë emocionesh shkaktoi në përsonin tim vëprimi njerëzor i Padër  Mëshkallës…”.

 

Melbourne, 9 Prill 2021.

blank

SI MBETI MALESH GJONI I MARKAGJONIT? – Nga Fritz RADOVANI

Mirdita e Markagjonve asht një kapitull i nderuem i historisë së Shqipnisë. Janë sot gurt’ e Kullave të Tyne që flasin per heroizmin dhe martirizimin e Asaj Dere, aq të zhytun në gjak dhe në vuejtje nga ma e vogla vajzë e deri tek ma plaku Burrë…

Asht shkambi mbi të cilin u daltue me shkronja t’ arta “Kanuni i Maleve”… Asht ajo gurrë e pashterrshme e Atyne Trojeve, ku Burrat e pashem atje kishin pamje lisit…

Ajo Derë e nderueme me Ato gra e vajza Burrnesha, ishte ndera e Malsisë sonë!

Në rrjellen e ngjarjeve politike Dera e Markagjonve ishte në dukjen e parë të tyne.

Kur Gjoni i Markagjonit ishte i sigurt se Italia fashiste mendon shpejtë me pushtue Shqipninë, Ai shkoi dhe u takue me mretin Ahmet Zogu I, të cilit i tha: “Madhni, italianët po hijnë në Shqipni. Unë nuk e dij kur. Ndreqi punët me Romën, se more në qafë vedin, Shqininë por, edhe ne. Na kallxo shka t’ bajmë!” Zogu ju pergjegjë: “Po, zotni Kapidan, ministrat i kam keq me Italinë, por do t’i rregulloj. Ju shkoni i qetë e pritni fjalen teme…” Kapidani doli dhe shkoi në Mirditë, atje grumbulloi shumë prej djelmëve të atyne krahinave t’ armatosun dhe erdhi e u vendos nder kodrat perballë Urës së Zogut, në pritë kunder forcave pushtuese italiane. Kapidani Markagjoni, aty po priste edhe furnizimin nga Zogu me municion dhe armatime tjera…

Nuk vonoi, Italia me 7 Prill 1939 e sulmoi Shqipninë. Ahmet Zogu mësheftas mbasi mori thesarin e Shtetit Shqiptar në Banken e Tiranës, iku dhe kur mërrijti në Larisa të Greqisë, mblodhi suiten e vet dhe i tregoi se: “Vetem Kapidanin e Mirditës, kishe pasë mik. Ai më diftoj se italianët po sulmojnë Shqipninë…”

Po, Ahmet Zogu nuk tregoi se Ai Miku, erdhi me gati 5000 djelmë tek Ura e tij, e aty priti armatimet nga “mreti”, i cili ia mbathi dhe e la Mikun nder pyje, pa armatime.

E as nuk e pat asnjëherë atë burrni, me i kerkue të falun Kapidanit të Mirditës!..

E se kush ishte Kapidani Markagjoni me djelmët e vet, e tregoi pushtimi komunist!

Melbourne, 8 Prill 2021.

blank

Të bllokuar në ishull, historia e djemve që mbijetuan me peshk të gjallë dhe gjak zogjsh

Mano Totau dhe Sione Fataua ndanë historitë e tyre të jashtëzakonshme të mbijetesës.

Ata ishin adoleshentë që studionin në një konvikt në Tonga kur bashkë me katër shokë vendosën të vidhnin një varkë dhe të udhëtonin në Fixhi, në qershor të vitit 1965.

 

Aventura e tyre mori një kthesë të papritur kur një stuhi copëtoi mjetin lundrues dhe i la ata në det të hapur për ditë të tëra. Pas shumë peripecive, të rinjtë zbarkuan në një ishull të pabanuar ku qëndruan të bllokuar për 15 muaj.

Të dëshpëruar për ushqim, djemtë krijuan një shtizë peshkimi dhe hëngrën peshk të gjallë. Ata gjithashtu bastisën një fole zogjsh deti, duke ngrënë vezë të papërpunuara dhe duke pirë gjakun e zogjve. Por, iu desh të prisnin mbi 1 vit që marinari Peter Warner t’i shpëtonte ata.

Historia e djemve mbeti relativisht e panjohur jashtë Tongës deri vitin e kaluar, kur historiani dhe autori holandez Rutger Bregman u has me të në internet dhe u frymëzua për të shkruar një libër të tërë për të, të quajtur “Njerëzimi: Një Histori Shprese”.

blank

blank

blank

XIV – 2021 VITI AT PJETER MESHKALLA S.J. – 120 VJETORI KUR U Lé N’ SHKODER I MADHI AT MESHKALLA! (Përgatiti Fritz RADOVANI, 2021)

blank

FOTOKOPJO

E LETRES HISTORIKE
SHKRUE NGA PASUESI I
GJERGJ KASTRIOTIT –

SKENDERBEUT,
AT PJETER MESHKALLA S.J.
ME 5 PRILL 1967.

 

Origjinali ruhet në Dosje nr. 4191/1,

Arkivi i Ministrisë së Punëve të Mbrendshme – TIRANË

1998

Letër e At Pjetër Mëshkallës S.J.:

 

              Kryetarit të Këshillit të Ministrave

                               Mehmet Shehu

                                                                                            Tiranë

                   Shkëlqesë,

Pardje, me 3-IV-1967, ora 19, pjesa ma e madhe e klerikëve katolikë që gjendët sot në Shkodër, kjemë thirrë në Sallën e Kandit të Kuq të Komitetit Ekzekutiv. Na u komunikue, ndër tjera, se do të denonconim gjithëshka kishim, me përjashtim të teshave personale të domosdoshme të veshjes dhe të fjetjes, pse të tjerat të gjitha ishin të popullit dhe popullit duhët t’i kthehen; dhe se nuk do t’ushtronim asnjë sherbim fetar, as edhe privatisht: Këte e ka vendosë populli.

Mendova të drejtohem me këte letër Shkëlqesës s’Uej, për me i çfaqë mendimin tim, jo ndryshej, por si njeriu njeriut.

Sa për libra të mij, gjana kishtare etj., le të vinë e t’i marrin kur të duen: nuk asht e para herë që unë dal në rrugë të madhe.

Por unë dëshiroj të çfaq disa mendime në përgjithësi: Dorëshkrimet janë pronë e shenjtë dhe e paprekëshme e Autorit, në mos i dorëzoftë ai vetë e në mos kjofshin kundra Sigurimit të Shtetit.

Sa për pasuni të tjera, as bujarija e burrnija e popullit, as ligji natural ma elementar nuk e pranon që një gja që asht falun njëherë njaj përsoni o njaj enti të caktuem, të kërkohet rishtas prej dhuruesit si gja e tija. Spekullimet e shpërdorimet goditen.

Dhe, e vërteta asht se populli, pothuejse në çdo vend e ka përcjellë priftin e vet (të mirë o të dobtë) me vaj, si përfaqësuesin e fesë së vet.

Një hije e zezë ka ra mbi popull kur ka pa tue u mbyllë Kishat, tue u rrëzue kumbonaret, e sidomos tue u lejue të viheshin në lojë përsonat dhe gjanat fetare, tue fye kështu thellë ndjenjat kaq të shenjta të besimit.

Po atë efekt kanë ba fushatat e çfrenueme diskredituese antifetare zhvillue me të gjitha mjetet e propagandës. Si përgjegje populli ka mbushë Kishat deri në çastin e mbylljes së tyne. Çë vlerë ka atëherë qendrimi i një pakice të pandërgjegjëshme o të frikësueme me lloj lloj presionesh?

Sidomos pjesa e friksueme me kërcnime, presione, premtime e pushime nga puna, pëson torturën ma të madhën, sepse e lidhun nga kafshata e bukës, shtërngohet me mohue me gojë atë që beson; dhe kështu fushata që po bahet synon me formue një brezni pa kurajo civile, pa burrëni, opurtuniste, servile, tue prishë karakterin e Shqiptarit në dam t’Atdheut.

Njerëzit kane frikë m’u takue, m’u përshëndetë rrugës me miq që janë në sy o të “prekun”. E kush po di se cilët janë! –Flitet shumë për Inkuizicionin e sot 500 vjetëve, dhe jo fort objektivisht. Po për këte të Shek. XX-të?

Vi tash tek unë. Unë vijën e tanë jetës sime nuk mund e ndryshoj, por do ta vazhdoj derisa të kemë frymë. Pengesa e jashtme e forcës madhore do të bajë në mue vetëm atë efekt që ban guri o dheu që pengon rrjedhën e ujit: Populli më njeh dhe e din mirë si kam shkri jetën për té.

Unë them se, me këte luftë kundra fesë neve, edhe po diskreditohemi faqe botës, së cilës i kemi dhanë premtime solemne për liritë dhe të drejtat njerëzore në Shqipni. Kur në vj. 1945, në Tiranë, me 8 mars, unë u takova me Juve, Shkëlqesë, se kishem ndigjue prej komunistëve fjalët: “Këte Kishë do ta bajmë kinema”; Ju m’u përgjigjët: “Kjo asht propagandë armiqësore!”.

Me të vërtetë, as anmiku ma i tërbuem i Pushtetit s’ka muejtë me u ba një propagandë ma anmiqësore në 22 vjet, sa i keni ba vetit.

Nuk më ka shty me Ju shkrue, Shkëlqesë, as urrejtja, as ambicioni, as interesi, por vetëm ndërgjegja, e vërteta dhe e mira.

 

Krytarit të Kësh. të Ministrave                           Me nderime

          Mehmet Shehu                                            Pjetër Mëshkalla

në Kryeministri – Tiranë                                  meshtar katolik i

   5 Prill 1967.                                                              Shoqënisë Jezu.

________________

ShenimF.R.: Botohet pa asnjë ndryshim nga origjinali që kam marrë nga Arkivi, në 1998. Kjo flet ma shume se volumet e Akademisë së Tiranës…

            Melbourne, 3 Prill 2021.

blank

1850 – Fjalimi i jashtëzakonshëm vizionar i Victor Hugo në mbrojtje të arsimit publik

Fjalimi i Victor Hugo në Asamblenë Legjislative mbi projekt-ligjin e arsimit publik (1850) : “…Asnjë komunë pa një shkollë, asnjë qytet pa një kolegj, as një qendër pa një fakultet…Unë nuk dua të përziej priftin me mësuesin… E dua mësimin e kishës brenda kishës dhe jo jashtë saj.”

 

Victor Hugo (1802 – 1885)

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 5 Prill 2021

 

Shtypi francez i kohës ka botuar, më 16 janar 1850, fjalimin historik të Victor Hugo para Asamblesë Legjisltative franceze në lidhje me projekt-ligjin e arsimit publik, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar:

blank

Burimi : L’Ordre, 16 janar 1850, f.10 – gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Asambleja Legjislative,

Seanca e 15 janarit 1850

Rendi i ditës bën thirrje për vazhdimin e diskutimit të përgjithshëm mbi projekt-ligjin për arsimin publik.

 

Zotërinj,

 

Kur hapet një diskutim që prek atë që është më serioze në fatet e vendit, është e nevojshme të shkohet menjëherë, dhe pa hezitim, në thelb të çështjes. (Lëvizje me vëmendje.)

 

Filloj duke thënë atë që do të doja, do të them atë që nuk dua më vonë.

 

Zotërinj, për mendimin tim, qëllimi, i vështirë për t’u arritur, dhe pa dyshim i largët, por drejt të cilit është e nevojshme të synoni në këtë çështje serioze të mësimdhënies, ja cili është. (Me zë më të lartë! Me zë më të lartë!)

 

Oratori merr fjalën :

 

Zotërinj, çdo çështje ka idealin e saj. Për mua, ideali i kësaj çështjeje të arsimit është ky : arsim falas dhe të detyrueshëm. (Shumë mirë! Shumë mirë!) I detyrueshëm në nivelin e parë (fillor), falas në të gjitha nivelet. (Duartrokitje nga e majta.) Arsimi i detyrueshëm fillor është e drejta e fëmijës (lëvizje) e cila është edhe më e shenjtë se e drejta e babait dhe që ngatërrohet me të drejtën e shtetit.

 

Po sqarohem ! Ja, për mendimin tim, ideali i çështjes : Mësim falas dhe të detyrueshëm me aq sa mundemi. Një edukim i pamasë publik i dhënë dhe i rregulluar nga Shteti, duke filluar nga shkolla e fshatit dhe duke u ngritur nga një shkallë në tjetrën deri në Kolegjin e Francës, akoma më lart, deri në Institutin e Francës. Dyert e shkencës të hapura për të gjitha inteligjencat; kudo që është një hapsirë, kudo që ka një shpirt, le të ketë një libër. Asnjë komunë pa një shkollë, asnjë qytet pa një kolegj, as një qendër pa një fakultet. (Bravo të zgjatura.) Një ansambël i gjerë, ose, për ta thënë më mirë, një rrjet i gjerë i punëtorive intelektuale, shkolla të mesme, gjimnaze, kolegje, foltore, biblioteka, duke përzier ndikimin e tyre në sipërfaqen e vendit, zgjimin e aftësive kudo dhe nxitjen e profesioneve kudo; me pak fjalë, shkalla e dijes njerëzore e ngritur fort nga dora e shtetit, e vendosur në hijen e masave më të thella dhe më të errëta dhe duke përfunduar në dritë. Asnjë zgjidhje e vazhdimësisë: zemra e popullit e futur në komunikim me trurin e Francës. (Duartrokitje të mëdha.)

           

Kështu do ta kuptoja arsimin publik kombëtar. Zotërinj, krahas këtij udhëzimi madhështor falas, duke kërkuar mendje të të gjitha llojeve, të ofruara nga shteti, duke u dhënë të gjithëve, për asgjë, mësuesit më të mirë dhe metodat më të mira, modelin e shkencës dhe disiplinës, normal, francez, të krishterë, liberal, i cili do të lartësonte padyshim gjenialitetin kombëtar në shumën e tij më të lartë të intensitetit, unë do të vendosja pa hezitim lirinë e arsimit, lirinë e arsimimit për mësuesit privatë, lirinë e arsimimit për korporatat fetare; lirinë e arsimit të plotë, totale, absolute, duke iu nënshtruar ligjeve të përgjithshme si të gjitha liritë e tjera, dhe nuk do të kisha nevojë t’i jepja atij pushtetin shqetësues të shtetit si mbikëqyrës, sepse do t’i jepja arsimin falas të Shtetit si kundërpeshë. (Bravo! Bravo!).

 

Kjo, zotërinj, e përsëris, është ideali i çështjes. Mos u turbulloni, ne nuk jemi ende në këtë pikë, sepse zgjidhja e problemit përmban një pyetje të konsiderueshme financiare, si të gjitha problemet sociale të kohës së tashme.

 

Zotërinj, ishte e nevojshme të tregohet ky ideal, sepse gjithmonë duhet të themi se ku po shkojmë; ofron pikëpamje të panumërta, por nuk ka ardhur koha për ta zhvilluar atë. Unë kursej momentet e Asamblesë dhe menjëherë e trajtoj çështjen në realitetin aktual pozitiv. Unë e çoj atje ku është sot, në pikën relative të pjekurisë në të cilën ngjarjet nga njëra anë dhe arsyeja publike nga ana tjetër e kanë sjellë atë.

 

Nga ky këndvështrim i kufizuar, por praktik i situatës aktuale që unë dua, deklaroj, lirinë e arsimit; por unë dua mbikëqyrje shtetërore, dhe siç dua këtë mbikëqyrje efektive, unë dua shtet laik, thjesht laik, ekskluzivisht laik. I nderuari z. Guizot e tha atë para meje, në çështjet e arsimit, Shteti nuk është dhe nuk mund të jetë asgjë tjetër përveçse laik.

 

Unë dua, them, liria e arsimit nën mbikëqyrjen e shtetit dhe nuk e pranoj, të personifikoj shtetin në këtë mbikëqyrje kaq delikate dhe kaq të vështirë, e cila kërkon bashkëpunimin e të gjitha forcave të gjalla të vendit, që njerëzit pa dyshim që i përkasin karrierës më serioze (të rëndë), por që nuk kanë interes, as nga ndërgjegjja dhe as nga politika, të dallueshëm nga uniteti kombëtar. (Shumë mirë! Në të majtë.) Kjo do të thotë që unë nuk përfshij në këshillin e lartë mbikëqyrës, as peshkopët, as delegatët e peshkopëve. Unë kam ndërmend të mbaj, nga ana ime, dhe nëse është e nevojshme ta bëj më të thellë se kurrë, këtë ndarje të lashtë dhe shpëtuese të Kishës dhe Shtetit, që ishte mençuria e etërve tanë, dhe këtë në interes të Kishës si në interes të Shtetit. (Duartrokitje.)

 

Sapo ju thashë se çfarë do të doja; tani po ju them atë që unë nuk dua:

 

Unë nuk e dua këtë ligj që ju kanë sjellë.

 

Përse ?

 

Zotërinj, ky ligj është një armë.

 

Një armë nuk është asgjë në vetvete; ekziston vetëm përmes dorës që e kap atë.

 

Pra, cila është dora që do ta mbajë këtë ligj?

 

Këtu është e gjithë çështja. (Lëvizje.)

 

Zotërinj, është dora e partisë klerike. (Kjo është e vërtetë !)

 

Zotërinj, unë kam frikë nga kjo dorë; Unë dua të thyej armën, unë e shtyj këtë projekt. (Shumë mirë! shumë mirë!)

 

Gjithsesi, unë marr pjesë në diskutim.

 

Unë trajtoj menjëherë, dhe përballë, një kundërshtim që u bëhet kundërshtarëve të vendosur në këndvështrimin tim, i vetmi kundërshtim që ka pamjen e seriozitetit.

 

Na thonë: Ju po përjashtoni klerikët nga bordi mbikëqyrës i shtetit; prandaj doni të ndaloni arsimin fetar?

 

Zotërinj, më lejoni ta shpjegoj. Askush nuk do ta keqkuptojë kurrë, për fajin tim, as atë që them, as atë që mendoj.

 

Larg nga dëshira për të nxjerrë jashtë ligjit mësimin fetar, dëgjojeni mirë? Sot, ai është, për mendimin tim, më i domosdoshëm se kurrë. Sa më shumë rritet një njeri, aq më shumë duhet të besojë. Sa më shumë që i afrohet Zotit, aq më mirë ai duhet ta shohë Zotin. (Lëvizje.)

 

Ka një fatkeqësi në kohën tonë, pothuajse do të thosha se ekziston vetëm një fatkeqësi, është një tendencë e caktuar për të vendosur gjithçka në këtë jetë. (Sensacion.) Duke i dhënë njeriut jetë tokësore dhe materiale për fund dhe për qëllim, ne përkeqësojmë të gjitha mjerimet me mohimin që është në fund, ne i shtojmë palës dërrmuese peshën e padurueshme të hiçit; dhe nga ajo që ishte vetëm vuajtje, domethënë ligji i Zotit, ne bëjmë dëshpërim, domethënë ligjin e ferrit. (Lëvizje e gjatë.) Prandaj, konvulsione të thella shoqërore. (Po! Po!)

 

Sigurisht që unë jam një nga ata që duan, dhe askush nuk dyshon në këtë hapsirë, unë jam një nga ata që duan, nuk them me sinqeritet, fjala është shumë e dobët, unë dua me një zjarr të pashprehur, dhe me të gjitha mjetet e mundshme, për të përmirësuar në këtë jetë mundësinë materiale të atyre që vuajnë; por përmirësimi i parë është t’u japim atyre shpresë. (Bravo! Në të djathtë.) Sa zvogëlohen mjerimet tona kur ka një shpresë të pafund të përzier me të! (Shumë mirë! shumë mirë!)

 

Detyra jonë e të gjithëve, kushdo që jemi, ligjvënës, si dhe peshkopë, priftërinj si dhe shkrimtarë; është për të përhapur, është për të lakuar, në të gjitha format, të gjithë energjinë shoqërore për të luftuar dhe shkatërruar varfërinë (bravo! në të majtë) dhe në të njëjtën kohë për të ngritur të gjitha kokat në qiell (bravo! djathtas), për të drejtuar të gjithë shpirtrat, për t’i kthyer të gjitha pritjet drejt një jete të mëvonshme, ku drejtësia do të bëhet dhe do të vihet në shërbim. Le ta themi me zë të lartë, askush nuk do të vuajë padrejtësisht ose pa nevojë. Vdekja është dëmshpërblim (rikthim). (Shumë mirë! Në të djathtë. – lëvizje.)

 

Ligji i botës materiale është ekuilibri; ligji i botës morale është barazia. Zoti e gjen veten në fund të gjithçkaje. Le të mos e harrojmë atë, dhe le t’ua mësojmë të gjithëve, nuk do të kishte dinjitet për të jetuar dhe nuk do t’ia vlente, nëse do të vdisnim të tërë: ajo që lehtëson punën, që shenjtëron punën, që e bën njeriun të fortë, të mirë, të mençur, të durueshëm, dashamirës, të drejtë, të përulur dhe të madh, të denjë për zgjuarsi, të denjë për liri, është të kesh para teje vizionin e përhershëm të një bote më të mirë duke rrezatuar nëpër errësirën e kësaj jete. (Miratim i përzemërt.)

 

Sa për mua, meqë fati desht që të flas në këtë moment dhe të vë fjalë kaq serioze në gojën e një njeriu me pak pushtet, që të më lejohet ta them këtu dhe ta deklaroj në lartësinë e kësaj tribune, unë besoj thellësisht në këtë botë më të mirë; është për mua shumë më e vërtetë se kjo « chimère » e mjerueshme që gllabërojmë dhe që ne e quajmë jetë; është vazhdimisht para syve tanë; Unë besoj në të me të gjitha fuqitë e bindjes sime, dhe pas shumë përpjekjesh, shumë studimesh dhe shumë sprovash, është siguria supreme e arsyes time pasi është ngushëllimi suprem i shpirtit tim. (Ndjenjë e thellë.)

 

Prandaj dua, sinqerisht, vendosmërisht, dëshiroj me zjarr edukimin fetar, por dua edukimin fetar të Kishës, dhe jo arsimin fetar të një partie. Dua që ai të jetë i sinqertë dhe jo hipokrit. (Bravo !) Nuk dua që një foltore të pushtojë tjetrën; Unë nuk dua të përziej priftin me mësuesin. Ose nëse jam dakord për këtë përzierje, unë ligjvënësi, ta shikoj, të hap në seminaret dhe kongregacionet mësimore syrin e Shtetit dhe, këmbëngul, të Shtetit laik, xheloz vetëm për madhështinë dhe unitetin e tij.

 

Deri në ditën, të cilën unë e quaj me të gjitha dëshirat e mia, kur mund të shpallet liria e plotë e arsimit, dhe në fillim ju thashë në çfarë kushtesh, deri në atë ditë, dua mësimin e Kishës brenda Kishës dhe jo jashtë. Mbi të gjitha, unë e konsideroj një tallje që, në emër të Shtetit, klerikët të kontrollojnë mësimet e klerikëve. Me pak fjalë, unë dua, e përsëris, atë që etërit tanë donin, Kisha në shtëpi e saj dhe Shteti në të tijën. (Shumë mirë!)

 

Asambleja tashmë mund ta shohë qartë pse e hedh poshtë projekt-ligjin: por po përfundoj duke iu dhënë shpjegimin tim.

 

Zotërinj, siç ju tregova më herët, ky projekt është diçka më shumë, më keq, nëse dëshironi, sesa një ligj politik, është një ligj strategjik. (Pëshpëritje.)

 

Unë po i drejtohem, jo sigurisht, Ipeshkvit të nderuar të Langres, jo veçanërisht ndaj një personi në këtë sallë, por partisë e cila, nëse nuk e hartoi të paktën e frymëzoi projekt-ligjin, kësaj partie të zhdukur dhe të flaktë, partisë klerike. Nuk e di nëse ajo është në qeveri, nuk e di nëse është në Asamble (Lëvizje); por e ndjej pak kudo. (Lëvizje e re.) Ajo ka një vesh të mirë dhe do të më dëgjojë. (Qeshin.) Kështu që unë i drejtohem partisë klerike dhe i them asaj: Ky ligj është ligji juaj. Kështu, sinqerisht, nuk ju besoj. Të edukosh do të thotë të ndërtosh. (Sensacion) Unë nuk kam besim në atë që ndërtoni ju. (Shumë mirë! shumë mirë!)

 

Unë nuk dua t’ju besoj mësimin e të rinjve, shpirtin e fëmijëve, zhvillimin e inteligjencave të reja që po i hapen jetës, brezave të rinj, që do të thotë e ardhmja e Francës. Unë nuk dua t’ju besoj të ardhmen e Francës, sepse ta besoj atë do të thotë t’ua dorëzoja juve. (Lëvizje.)

 

Nuk më mjafton që gjeneratat e reja të na pasojnë, dua të them që ata na trashëgojnë. Prandaj nuk dua dorën ose frymën tuaj mbi to. Nuk dua që ajo që është bërë nga baballarët tanë të zhbëhet nga ju! (Shumë mirë!) Pas kësaj lavdie, nuk e dua këtë turp. (Lëvizje e zgjatur.)

 

Ligji juaj është një ligj që ka një maskë. (Bravo!)

 

Ai thotë një gjë dhe do të bënte një tjetër. Është një mendim i skllavërimit që merr pamjen e lirisë. Është një konfiskim i quajtur donacion. Unë nuk e dua atë. (Duartrokitje nga e majta.)

 

Ky është zakoni juaj. Kur krijoni një zinxhir, ju thoni: Ja një liri ! kur bëni një parashkrim, bërtisni: Ja një amnisti! (Duartrokitje të reja.)

 

Ah! Unë nuk ju ngatërroj me Kishën, ashtu si nuk ngatërroj veshtullën me lisin. (Shumë mirë!) Ju jeni parazitë të Kishës, ju jeni sëmundja e Kishës. (Qeshin.)

 

Ignati është armiku i Jezusit. (Miratim i fortë nga e majta.) Ju nuk jeni besimtarë, por sektarë të një feje që nuk e kuptoni. Ju jeni regjisorët e shenjtërisë. Mos e përfshini Kishën në punët tuaja, në kombinimet tuaja, në strategjitë tuaja, në doktrinat tuaja, në ambiciet tuaja. Mos e thërrisnin nënën tuaj për ta bërë shërbëtoren tuaj. (Ndjenjë e thellë.) Mos e mundoni me pretekstin e mësimit të politikës; mbi të gjitha, mos e identifikoni me veten tuaj. Shihni dëmin që po i bëni! Peshkopi i Langres ju tha kështu. (Qeshin.)

 

Shihni se si po shkatërrohet që kur u bëtë pjesë! Ju e bëni veten tuaj pak të dashur sa do të përfundoni duke e bërë që ta urrejnë! Në të vërtetë, unë po ju them (Qeshin), ajo do të bëjë shumë mirë pa ju. Lëreni të pushojë. Kur të mos jeni më atje, ne do të kthehemi tek ajo. Lëreni atë, këtë Kishë të nderuar, këtë nënë të nderuar, në vetminë e saj, në abnegimin e saj, në përulësinë e saj. E gjithë kjo përbën madhështinë e saj! Vetmia e saj do të tërheqë turmën; abnegimi i saj është fuqia e saj, përulësia e saj është madhështia e saj. (Aderim i tërë.)

 

Ju flisni për edukimin fetar! A e dini cili është mësimi i vërtetë fetar, ai për të cilin duhet të përulemi, ai që nuk duhet të shqetësohemi? Ajo është motra e bamirësisë pranë shtratit të atij që po vdes. Është vëllai i Mëshirës që shpengon skllavin. Është Vincent de Paul duke marrë fëmijën e gjetur (baktisur). Është peshkopi i Marsejës në mes të viktimave të murtajës. Është kryepeshkopi i Parisit që afrohet me një buzëqeshje në këtë Faubourg Saint-Antoine të mrekullueshëm, duke ngritur kryqin e tij mbi luftën civile dhe duke u shqetësuar pak për vdekjen e tij për sa kohë që ai sjell paqen. (Bravo!) Ky është mësimi i vërtetë fetar, mësimi real fetar, i thellë, efektiv dhe popullor, ai që, për fat të mirë për fenë dhe njerëzimin, i bën edhe më të krishterë sesa ju i zhbëni! (Duartrokitje të gjata nga e majta.)

 

Ah! ne ju njohim! ne e njohim partinë klerike. Është një parti e vjetër që ka një rekord shërbimi. (Qeshin.) Është ajo që qëndron roje në portën e ortodoksisë. (Qeshin.) Ishte ajo që i pa të vërteta këto dy gjëra të mrekullueshme, injorancën dhe gabimin. Është ajo që mbron shkencën dhe gjenialitetin për të mos kaluar përtej leximit fetar dhe që dëshiron ta fus (mbyllë) mendimin në dogmë. Të gjitha hapat që inteligjenca e Evropës ka ndërmarrë, ajo i ka marrë pavarësisht saj (partisë klerike). Historia e saj është shkruar në historinë e përparimit njerëzor, por ama është shkruar në anën e pasme. (Sensacion.) Ajo kundërshtoi gjithçka. (Qeshin.)

 

Është ajo që rrahu Prinelli-n pasi tha se yjet nuk do të binin. Është ajo që aplikoi Campanella-n shtatë herë në pyetjen për të pohuar se numri i botëve ishte i pafund dhe për të parë sekretin e krijimit. Është ajo që persekutoi Harvey-n pasi pohoi rrjedhën (qarkullimin) e gjakut. Nga Joshua, ajo e mbylli Galileun; nga Shën Pali, ajo burgosi Kristof Kolombin. (Sensacion.) Të zbulosh ligjin e qiellit ishte mosbesim (tradhëti); gjetja e një bote ishte herezi. (Shumë mirë! Shumë mirë!). Ishte ajo që anatemoi Paskalin në emër të fesë, Montaigne në emër të moralit, Molière në emër të moralit dhe fesë. (Shumë mirë! Shumë mirë!) Oh! po sigurisht, kushdo që të jeni, kë quani parti katolike dhe kush jeni parti klerikale, ne ju njohim. Që prej një kohë të gjatë, ndërgjegjja njerëzore është rebeluar kundër jush dhe ju ka pyetur: çfarë doni nga unë? Që prej kohësh, ju jeni përpjekur të vendosni një pengesë mbi shpirtin (mendjen) njerëzor! (Brohoritje në të majtë.)

 

Dhe ju doni të jeni mjeshtrat e mësimdhënies! Dhe nuk ka asnjë poet, as një shkrimtar, as një filozof, as një mendimtar që pranohet nga ju! Dhe gjithçka që është shkruar, gjetur, ëndërruar, nxjerrë, ndriçuar, imagjinuar, shpikur nga gjenitë, thesari i civilizimit, trashëgimia laike e brezave, trashëgimia e përbashkët e inteligjencës, ju e refuzoni atë! Nëse truri i njerëzimit do të ishte këtu para syve tuaj, i hapur si faqja e një libri, ju do të bënit zhgarravina (Po! Po!) Pranojeni! (Lëvizje e zgjatur.)

 

Më në fund, ekziston një libër, një libër që duket i tëri një burim më i lartë, një libër i cili është për universin çfarë është Kurani për Islamin, çfarë janë Vedat për Indinë, një libër që përmban gjithë mençurinë njerëzore të ndriçuar nga e gjithë mençuria hyjnore, një libër që venerimi i popujve e quan Bibla! Epo! censura juaj ka shkuar deri në këtë pikë! E padëgjuar! disa papë kanë ndaluar Biblën! Çfarë habie për mendjet e mençura, çfarë tmerri për zemrat e thjeshta, të shohin indeksin (gishtin) e Romës të vendosur në librin e Zotit! (Aderim i fortë në të majtë.)

 

Dhe ju kërkoni lirinë për të dhënë mësim! Këtu, le të jemi të sinqertë, le të biem dakord për lirinë që po kërkoni: është liri për të mos dhënë mësim. (Duartrokitje nga e majta. – Protestë e fortë nga e djathta.)

 

Ah! ju doni që t’ju japim popuj për t’i arsimuar! Shumë mirë. – Le të shohim nxënësit tuaj. Le të shohim produktet tuaja. (Qeshin.) Çfarë bëtë me Italinë? Çfarë keni bërë me Spanjën? Për shekuj me radhë ju keni mbajtur në duar, sipas gjykimit tuaj, në shkollën tuaj, nën sundimin tuaj, këto dy kombe të mëdha, të shquara midis të shquarave; çfarë keni bëre me to? (Lëvizje.)

 

Do t’ua them. Falë jush, Italia, emrin e së cilës askush që mendon nuk mund ta shqiptojë përveçse me një dhimbje të pashprehur birnore, Italia, kjo nënë e gjenive dhe kombeve, që ka përhapur mbi univers të gjitha mrekullitë më verbuese të poezisë dhe arteve, Italia, e cila i mësoi njerëzimit të lexojë, Italia sot nuk di të lexojë! (Ndjesi e thellë.)

 

Po, Italia është nga të gjitha shtetet e Evropës, ajo që ka numrin më të vogël të vendasve që dinë të lexojnë! (Ankesa në të djathtë. Zëra të dhunshëm.)

 

Spanja, e pajisur me madhështi, Spanja, e cila kishte marrë nga romakët civilizimin e saj të parë, nga arabët civilizimin e saj të dytë, nga Providenca, dhe përkundër jush, një botë, Amerikën, Spanja humbi, falë jush, falë badallallëkut tuaj, i cili ishte një zgjedhë degradimi dhe pakësimi (Duartrokitje në të majtë), Spanja ka humbur këtë sekret të fuqisë që ajo trashëgoi nga Romakët, këtë gjeni të arteve që ajo trashëgoi nga arabët, këtë botë që ajo kishte nga Zoti dhe në këmbim të gjithçkaje që ju e bëtë të humbasë, ajo mori nga ju Inkuizicionin (Lëvizje.).

 

Inkuizicioni, të cilin disa njerëz të partisë po përpiqen ta rehabilitojnë sot me një ndrojtje modeste me të cilën i nderoj. (Qetësi e gjatë në të majtë. – Ankesa në të djathtë.) Inkuizicioni, i cili dogji për së gjalli pesë milionë burra në shtyllat prej druri! (Mohimet në të djathtë). Lexoni historinë! Inkuizicioni, i cili zhvarrosi të vdekurit për t’i djegur ata si heretikë. (Është e vërtetë!) Dëshmitarët Urgel dhe Arnauld, rrëfimi i Forcalquier. Inkuizicioni, i cili shpalli fëmijët e heretikëve, deri në brezin e dytë, famëkeq dhe të paaftë për ndonjë nderim publik, kjo përveç vetëm, këto janë kushtet e gjykimeve, ata që do të denonconin babanë e tyre. (Lëvizje e gjatë). Inkuizicioni, i cili, ndërsa flas, ende mban në bibliotekën e Vatikanit dorëshkrimet e Galileos, të mbyllura dhe të vulosura nën vulën e indeksit. (Agjitacion.) Është e vërtetë që, për të ngushëlluar Spanjën për atë që i morët asaj dhe i dhuruat, ju i keni vënë nofkën: Katolikja! (Thashetheme në të djathtë.)

 

Ah! A e dini? Ju i keni rrëmbyer një prej burrave të saj më të mëdhenj atë britmë të dhimbshme që ju akuzon: « Unë preferoj që ajo të jetë e madhja sesa katolikja! » (Thirrje djathtas. – Ndërprerje e gjatë. – disa anëtarë i drejtohen oratorit në mënyrë të dhunshme.)

 

Këto janë kryeveprat tuaja! Këtë vatër që ne e quajtëm Itali, ju e keni shuar. Këtë kolos që ne e quajtëm Spanjë, ju e keni minuar atë. Njëra është hi, tjetra është rrënojë. Ja çfarë keni bërë ndaj këtyre dy popujve të mëdhenj. Çfarë doni të bëni me Francën? (Lëvizje e zgjatur.)

 

Ja, ju vini nga Roma: Unë ju përgëzoj. Ju keni pasur sukses të madh atje! (Të qeshura dhe bravo në të majtë.) Sapo keni gozhduar (vrarë me bajonetë) popullin romak; tani ju doni të gozhdoni popullin francez. E kuptoj: kjo është edhe më e bukur, kjo mund të tentohet; vetëm, kini kujdes, është e vështirë, sepse ai është një luan krejtësisht i gjallë. (Agjitacion.)

 

Kë fajësoni? Unë do t’ju them: ju fajësoni arsyen njerëzore. Pse? Sepse ajo e bën ditën. (Po! Po! – Jo! Jo!)

 

Po, doni të ju tregoj se çfarë ju shqetëson? Është kjo sasi e madhe e dritës së lirë që Franca ka dhënë për tre shekuj, një dritë me plot logjikë, një dritë sot më e ndritshme se kurrë, dritë e cila e bën kombin francez komb ndriçues, në një mënyrë të tillë që ne mund të shohim qartësinë e Francës në fytyrën e të gjithë popujve të universit. (Sensacion.) Epo, kjo qartësi e Francës, kjo dritë e lirë, kjo dritë e drejtpërdrejtë, kjo dritë e cila nuk vjen nga Roma, e cila vjen nga Zoti, kjo është ajo që ju doni të shuani! (Është e vërtetë !) Kjo është ajo që ne duam të ruajmë! (Po! Po! – Bravo në të majtë.)

 

Unë e hedh poshtë ligjin tuaj. Unë e refuzoj atë sepse konfiskon arsimin fillor, sepse degradon arsimin e mesëm, sepse ul nivelin e shkencës, sepse e zvogëlon vendin tim. (Sensacion.)

 

Unë e refuzoj atë, sepse unë jam një nga ata që kam një dhimbje zemre dhe një skuqje të ballit sa herë që Franca pëson, nga çfarëdo shkaku, çfarëdo qoftë, një zvogëlim, qoftë ky një zvogëlim i territorit, si nga traktatet e vitit 1815, ose një zvogëlim i madhështisë intelektuale si me ligjin tuaj! (Duartrokitje të forta nga e majta.)

 

Zotërinj, para se të përfundoj, më lejoni t’i drejtohem këtu, nga maja e tribunës, partisë klerike, partisë e cila po na pushton (dëgjoni! dëgjoni!), një këshillë serioze. (Thashethemet në të djathtë.)

 

Nuk është aftësia që i mungon. Kur rrethanat e ndihmojnë, ajo është e fortë, shumë e fortë, tepër e fortë! (Lëvizje.) Ajo e njeh artin e mbajtjes së një kombi në një gjendje të përzier dhe të vajtueshme që nuk është vdekja, por që nuk është më jeta. (Është e vërtetë!) Ajo e quan këtë qeverisje. (Të qeshura.)

 

Është qeverisja nëpërmjet letargjisë. (Qeshin.) Por të ketë kujdes, asgjë si kjo nuk i përshtatet Francës. Është një lojë e dyshimtë që ta lënë të shikojë, vetëm pak, këtë Francë, idealin në vijim: sakristia sovrane, liria e tradhtuar, inteligjenca e pushtuar dhe e lidhur, libra të shqyer, predikimi që zëvendëson shtypin, nata me shpirtrat e mbuluar nga hija rrobave të priftërinjve dhe gjenitë të nënshtuar nga kishtarët! (Brohoritje në të majtë.)

 

Është e vërtetë, partia klerike është e shkathët; por kjo nuk e pengon atë të jetë naive. (Qeshje.) Çfarë! ajo ka frikë nga socializmi! Çfarë! e sheh baticën duke u ngritur, thotë ajo, dhe e kundërshton, ndaj kësaj batice në rritje, nuk e di çfarë pengese të hapur! Ajo e sheh baticën duke u ngritur dhe imagjinon se shoqëria do të shpëtohet sepse ajo do të ketë kombinuar, për ta mbrojtur atë, hipokrizitë shoqërore me rezistencë materiale dhe se do të ketë vendosur një jezuit kudo që nuk ka xhandar! (Të qeshura dhe duartrokitje.) Sa keq!

 

E përsëris, le të ketë kujdes, shekulli i nëntëmbëdhjetë është kundër saj; le të mos jetë kokëfortë, le të heqë dorë nga zotërimi i kësaj epoke të madhe plot me instinkte të thella dhe të reja, përndryshe ajo vetëm do të ketë sukses në zemërimin e saj, ajo do të zhvillojë pa mend anën e frikshme të kohës sonë dhe do të nxjerrë përfundime të tmerrshme. Po, me këtë sistem që nxjerr, unë insistoj, edukimin e sakristisë dhe qeverinë e rrëfyesit! …

 

(Ndërprerje e gjatë. Thirrjet: Rend! Disa anëtarë të djathtë ngrihen në këmbë. Z. President dhe Z. Victor Hugo shkëmbejnë një bisedë e cila nuk na arrin. Zhurmë e madhe.)

 

Oratori fillon sërish, duke u kthyer djathtas: Zotërinj, ju thoni se e doni shumë lirinë e arsimimit; përpiquni të dëshironi pak lirinë e tribunës. (Qeshin. Zhurma qetësohet.) Oratori vazhdon: Me këto doktrina që një logjikë jo fleksibël dhe fatale përfshin pavarësisht nga vetë njerëzit dhe e frytshme për të keqen, me këto doktrina të cilat janë të tmerrshme kur i shikojmë në histori!… (Thirrje të reja: rend!)

 

Oratori duke u ndalur : Zotërinj, partia klerike, ju thashë, po na pushton. Unë e luftoj atë, dhe ndërsa kjo parti del përpara me ligjin në dorë, është e drejta ime si ligjvënës ta shqyrtoj këtë ligj dhe ta shqyrtoj këtë parti. Ju nuk do të më ndaloni ta bëj atë! (Shumë mirë!) Unë vazhdoj:

 

Po, me këtë sistem, këtë doktrinë dhe këtë histori, le ta dijë partia klerike, kudo që të jetë, ajo do të sjellë revolucione; kudo, për të shmangur Torquemada-n, ne do ta hedhim veten te Robespierre. (Sensacion.) Kjo është ajo që e bën partinë e cila e quan veten Partia Katolike një rrezik serioz publik. Dhe ata që, si unë, gjithashtu dyshojnë për kombet përmbysjen anarkike dhe relaksimin priftëror, ngrenë britmën e alarmit ndërsa ne mendojmë për të! (Thashethemet në të djathtë.)

 

Ju po më ndërprisni. Britmat dhe pëshpëritjet më mbulojnë zërin. Zotërinj, unë flas me ju, jo si agjitator, por si njeri i ndershëm! (Dëgjoni! Dëgjoni!) Ah, zotërinj, a do të isha dyshues ndaj jush, rastësisht?

 

Britma në të djathtë. – Po ! Po !

 

  1. Victor Hugo. – Çfarë! Jam i dyshuar! Ju thoni kështu?

 

Britma në të djathtë. – Po ! Po !

 

(Zhurmë e papërshkrueshme. Një pjesë e të djathtës ngrihet dhe i thërret oratorit, i cili qëndron stoik në tribunë.)

 

Epo mirë! në këtë pikë, ne duhet të shpjegohemi. (Heshtja rivendoset.) Në një farë mënyre, është një fakt personal. Mendoj se do të dëgjoni një shpjegim që e keni provokuar vetë. Ah! Jam i dyshuar! Dhe për çfarë? Jam i dyshuar! Por vitin e kaluar unë mbroja po këtu rendin në rrezik, siç mbroj sot lirinë e kërcënuar! siç do ta mbroj rendin nesër, nëse rreziku vjen nga kjo anë. (Lëvizje.)

 

Jam i dyshuar! Por a isha i dyshuar (fajtor) për ju kur isha duke përmbushur mandatin tim si përfaqësues i Parisit, duke parandaluar gjakderdhjen në barrikadat e qershorit? (Bravo në të majtë. Britma të reja, në të djathtë. Zhurma fillon përsëri.)

 

Oratori vazhdon sërish :

 

Epo mirë! ju nuk dëshironi të dëgjoni një zë që mbron vendosmërisht lirinë! Nëse jam fajtor (i dyshuar) ndaj jush, po ashtu jeni edhe ju. Mes nesh vendi do të gjykojë! (Shumë mirë ! shumë mirë!)

 

Zotërinj, një fjalë të fundit. Unë jam ndoshta një nga ata që kanë pasur fatin t’i ofrojnë çështjes së rendit, në kohë të vështira, në të kaluarën e afërt, disa shërbime të errëta. Këto shërbime, mund t’i kemi harruar: nuk po i kujtoj sërish. Por ndërsa flas, unë kam të drejtë të mbështetem në to. (Jo! Jo! – Po! Po!)

 

Epo mirë! duke u mbështetur në këtë të kaluar, unë deklaroj, sipas bindjes time, ajo që Franca ka nevojë është rendi, por rendi i gjallë, që është progresi; është rregulli që rezulton nga rritja normale, paqësore, natyrore e popullit; është rendi që u bë në të njëjtën kohë në fakte dhe në ide nga rrezatimi i plotë i inteligjencës kombëtare. Kjo është krejt e kundërta e ligjit tuaj! (Aderim i fortë në të majtë.)

 

Unë jam një nga ata që dua për këtë vend fisnik lirinë dhe jo shtypjen, rritjen e vazhdueshme dhe jo pakësimin, fuqinë dhe jo robërinë, madhështinë dhe jo boshllëkun! (Bravo! Në të majtë.) Cilat janë këto ligje që ju na i sillni! Çfarë bëni ju qeveritarë, ju ligjvënës, a doni të ndaleni! ju doni ta ndaloni Francën! Ju dëshironi të shtypni mendimin njerëzor, të fikni pishtarin hyjnor, të materializoni shpirtin (mendjen)! (Po! Po! – Jo! Jo!) Por ama nuk i shihni vetë elementët e kohës në të cilën ndodheni! Por, pra, ju jeni në shekullin tuaj si të huaj! (Sensacion i thellë.)

 

Çfarë! Pikërisht, në këtë shekull, në këtë shekull të madh të risive, ngjarjeve, zbulimeve, pushtimeve, që ju ëndërroni palëvizshmërinë! (Shumë mirë!) Po në shekullin e shpresës, ju shpallni dëshpërimin! (Bravo !) Çfarë! ju hidhni përtokë, si burra të lodhur, lavdinë, mendimin, inteligjencën, progresin, të ardhmen dhe thoni: mjafton! le të mos shkojmë më tej; le te ndalemi! (Mohime në të djathtë.) Por ju nuk e shihni pra që gjithçka po shkon, po vjen, lëviz, rritet, transformohet dhe ripërtërihet vetvetiu rreth jush, mbi ju, poshtë jush! (Lëvizje.)

 

Ah! ju doni të ndaloni dhe të na ndaloni! Epo mirë! Ju përsëris me dhimbje të thellë, unë që urrej katastrofat dhe shembjet, ju paralajmëroj me vdekjen në shpirt (qeshin djathtas), ju nuk doni përparimin? atëherë, ju do të keni revolucione! (Agjitacion i thellë.) Njerëzve aq të pavetëdijshëm që thonë : njerëzimi nuk do të ecë, Zoti përgjigjet me tokën që dridhet! (Duartrokitje të gjata nga e majta.)

 

Oratori, duke zbritur nga foltorja (tribuna), është i rrethuar nga një turmë anëtarësh që e urojnë atë. Asambleja u shpërnda me një emocion të fortë.

blank

1849- Letërkëmbimi i Balzakut dhe nënës së tij kur gjeniu ndodhej në Ukrainë: problemet me shëndetin, kujdesi për shtëpinë në Francë dhe borxhet e shumta

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 3 Prill 2021

 

“La Revue politique et littéraire” ka botuar, më 5 dhjetor 1903, në faqet n°4 dhe 5, letërkëmbimin e Honoré de Balzac me nënën e tij, në fund të gushtit dhe fillim të shtatorit 1849, gjatë kohës kur gjeniu francez ndodhej në Ukrainë, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar:

 

blank

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Paris, 20 gusht 1849.

 

Si, biri im i dashur, akoma dy muaj e gjysmë pa të parë ty ? Unë po filloja të isha e lumtur për ardhjen tënde, dhe ne ende duhet të presim ! Përveç kësaj, ajo që ti më tregon për shëndetin më gëzon. Oh, po, duhet ta ndjekësh dietën tënde, saktësisht, dhe deri në fund. Sa e lumtur për mua që e di që ti do të jesh shëruar plotësisht në një kohë të shkurtër ! Nuk ka fjalë për të shprehur mirënjohjen time për të gjithë kujdesin që miqtë e tu të kanë dhënë. Vetëm mund ta kuptojnë atë që ndiej dhe jo ta shprehin. Do të doja që të jepja nga ekzistenca (jeta) ime atyre që më shpëtuan dhe më mbajtën gjallë birin tim të dashur !

 

Dje, mora një mijë e njëzet franga që më dha z. Souverain. I dhashë faturën time. Ai nuk donte të më ribënte faturën dhe ta paguante. Meqë njerëzit e Rothschild-ave kërkojnë dy fatura, z. Souverain nuk deshti kurrë të më jepte asgjë tjetër përveç asaj që po bashkangjis këtu.

 

Nuk dua ta vonoj as më së paku këtë letër, kështu që do të të tregoj shumë shkurt për shtëpinë. Ajo është në gjendje të mirë; jashtë, gjithçka është krejtësisht e freskët. Vazot janë vendosur. Kupola gri është në të gjitha stolitë e saj. Paillard ka vendosur gjithçka. Është e bukur, e këndshme dhe me shije. Në fund të muajit, ai do të sjellë zbukurimin e oxhakut të sallonit. Grohé duhet të japë atë që mbetet [të sigurohet nga vetë ai] këtë javë. Shpresoj që kur të mbërrish të mos kesh asgjë për të dëshiruar.

 

  1. Fessart e ka vënë në zjarr çështjen Hubert. Unë shpresoj gjithashtu se do ta gjesh të mbyllur [në këtë anë]. Z. Gavault të ka shkruar dje, kështu më tha znj. Gavault, të cilën unë shkova ta takoj, duke mos qenë në gjendje të kontaktoja burrin e saj. Administrata e Sauveur-it nuk ekziston më.

 

  1. Fessart më tha se kishte mjaft para për momentin. Atij do t’i mbeten edhe pak për momentin [me aferat në mbarim]. Ai do të më paralajmërojë në lidhje me çështjen Hubert. Ai mendon se do t’i duhen vetëm një mijë deri në 1.200 franga. Unë e kam paralajmëruar z. Souverain dhe, nga tre mijë frangat e mia, do të paguaj vetëm pjesën time, dhe unë do të pres, për të paguar pjesën tjetër, derisa të përfundojë çështja, në mënyrë që të arrij, nëse Souverain nuk mund të [siguronte] gjithçka, ose se do të duhej më shumë.

 

I dashuri im, nuk e njeh më nënën tënde, që nga koha kur nuk e ke parë ! Çfarë, ti më kërkon të kujdesem për punëtorët ! Por, i dashur, nuk po i lë asnjë minutë vetëm. Unë u detyrova, gjatë erës (aromës) së madhe të bojës, të flija tek Laura për dy netë dhe vija për një shëtitje gjatë ditës tek shtëpia jote. Qëndro i qetë. Sipas letrës tënde të fundit, unë do ta organizoj shtëpinë në mënyrë të përsosur dhe nuk do t’i braktis punëtorët.

 

Do të duhet të fërkosh sytë për t’u kthyer në Parisin tënd të vjetër. Për të të dhënë një ide, unë do të them se, në rrugën Richelieu, nga Bulevardi në Palais-Royal, – çfarë po them, mbretëror ! duhet thënë nacional, – ka tridhjetë e dy dyqane të mbyllura, dhe tregtarët që rezistojnë mbyllin në prag të natës, kështu që mbetet vetëm gazi që ndriçon mbrëmjen. Sidoqoftë, thuhet se ka pak gjallërim. Souverain-it i vjen keq. Ai më tha se ishte vetëm një botues në Paris që ende guxonte të rrezikonte veten, por vetëm që u paguante autorëve një të katërtën e vlerës së librave që u blen. Teatrot janë gjithashtu shumë të sëmurë; pa para, pa spektatorë !

 

Përveç hidhërimit duke të ditur të sëmurë dhe duke të mos parë, miku im, unë isha shumë e lumtur të di të qetë, pranë miqve të tillë të mirë. Ti do të kishe pasur pikëllim të vërtetë këtu.

 

Lamtumirë, i nderuari im Honoré. Tani do të numëroj ditët me padurim.

 

Nëna jote

blank

Burimi : gallica.bnf.fr / Bibliothèque nationale de France

Wierzchownia (Verkhovnia), 2 shtator 1849.

 

Nëna ime e dashur,

 

Sot, unë kam shkruar shumë. Kështu që do të të tregoj pak gjëra, asgjë përveç asaj që është e nevojshme.

 

Shëndeti im kërkon të paktën një muaj tjetër të plotë trajtimi dhe nuk mund të nisem para datës 15 të muajit tjetër; kështu që, pasi duhet të paguash tetëqind franga më 1 tetor, për kamatën (interesin) e Damet, do të duhet t’i dërgoj. Pra, të paralajmëroj që z. Gavault do të marrë, disa ditë pas marrjes së kësaj letre, një shumë prej një mijë frangash, të cilën ai do të duhet të t’a japë. Teprica e tetëqind frangave do të duhet të vendoset në arkë (kasafortë).

 

Unë ndoshta do të jem në Paris në ditët e fundit të tetorit. Por nëse, për shkak të rrethanave të panjohura për mua, ardhja ime do të vonohej më tej, unë do të kujdesem të të dërgoj ato që do të jenë të nevojshme për shpenzimet e shtëpisë.

 

Megjithëse sëmundja është ndërprerë, si të thuash, mbetet ende të zbulohen vetë shkaqet e sëmundjes, sepse, në gjendjen aktuale, është e pamundur që të ec shpejt, të ngjitem, madje të flas me zë të lartë gjatë ecjes, pa mu marrë fryma. Është e vështirë të shërosh brenda disa muajsh një sëmundje që ka vite që ka filluar.

 

Sa për shpresat e mia, ato nuk po bëjnë ndonjë përparim. Jam duke u ndeshur me vështirësi të jashtëzakonshme, të panumërta që nuk mund të thuhen, por burimi i të cilave nuk është, sigurisht, në zemrat e njerëzve. Ai është vetëm në afera, aferat që janë për momentin në një situatë të keqe !

 

Sapo të jem në Paris, do të duhet të kthehem në punë, dhe me më shumë zell se në 1841, sepse puna ime duhet të më nxjerrë nga situata në të cilën ndodhem. Dhe çfarë ka ndryshuar ? Asgjë. Të gjesh veten para njëqind mijë frangave për të paguar ose para katërqind mijë, si në 1840, janë gjithmonë të njëjtat dhimbje, të njëjtat hidhërime, të njëjtat punë. Vetëm se jam në një pozitë më të mirë për të punuar. Unë kam më pak probleme (telashe). Por gjithashtu kam tre mijë e gjashtëqind franga interes për të shërbyer (paguar), pa llogaritur 1.200 frangat që shtëpia kushton në taksa, ujë, e harxhime, etj. Pastaj, ti. Duhen gjetur 6.000 franga para se të menduarit për të jetuar. Kështu që duhet të gjej një mijë franga në muaj, mesatarisht, sidomos tani që nuk mund të eci më. E gjitha kjo është e trishtueshme. Për të mos përmendur që kur të arrij atje do të duhet të shlyej rreth dhjetë mijë franga në llogari të papaguara, tezes (hallës) sime, etj. Unë e bëra dhe rregullova këtë djall shtëpie tre vite para kohe. Por kush mund t’i parashikonte ngjarjet ?

 

Gjithsesi, lamtumirë, Nëna ime e dashur ! Jetoj me shpresën se je mirë. Një mijë dashuri dhe respekt për Laurën dhe vajzat e saj, të cilat nuk më shkruajnë më. Tani mund të them : shihemi së shpejti, sepse shpejt do të kalojnë dy muajt.

 

Pres një letër nga ti, dhe pastaj unë do të shkruaj, më gjatë, dhe ty dhe Laurës

 

Një mijë përqafime të ngrohta.

 

Honoré

blank

30 VJETORI I:  2  PRILLIT  1991 – Nga Fritz RADOVANI:  (Pjesa e Dytë e BSPSH)

 

 

 

TERRORI   KOMUNIST  ISHTE  E  ASHT  I  PAFUND ! 

 

Shkoder, 2 Prill 1991…

Pa u errë nata në Shkoder ishte zv. ministri i mbrendshëm Hajredin Shyti, i cili, në bashkpunim me Çapajev Taçin, Dilaver Paparen dhe Gjekë Celi i policisë kanë organizue vepren terroriste që u realizue me 2 Prill 1991, mu në atë Shesh ku një natë ma përpara çdo veprim ishte demokratik.., dhe paqësor, po aty në mes të predhave dhe vrasjeve të organizueme nga presidenca terroriste e Ramiz Alisë, mbi trupat e të rijve Arben Broci 21 vjeç, Besnik Bishanaku 22 vjeç, Nazmi Kryeziu 38 vjeç dhe Besnik Ceka 21 vjeç me 97 vetë tjerë të plagosun studentë, puntorë dhe qytetar Shkodranë.

Porsa mërrijta aty, ishte Ferdinand Temali me Marina Rraboshtën, që hyjnë nën snajpër për me i thanë sekretarit PPSH Xhemal Dymylja: “Kush asht ai terrorist që ka urdhnue me gjujtë mbi turmat e pambrojtuna të studentave të shkollës “Jordan Misja” e Popullit të Shkodres, ndaloni zjarrin o drejtohuni kufinit e ikni, Populli do t’ju shkyejë për së gjalli!”

Kujtoj si tashti në rrugën para komitetit ekzekutiv një vajzë me flamurin e Shqipnisë e hypun mbi një tank ushtarak, që ishte pushtue prej Asaj Burrneshë Shkodrane!

Po drejtuesit e PD së Shkodres ku ishin?..Ma mirë se kushdo e di z. Tanush Mulleti… Cilat ishin parullat që u hodhën në rrugë Xhabijej e ma vonë tek Radio Shkodra? – Besoj i kujton mirë Populli i Shkodres “ata” dhe rolin që ka luejt BSPSH, Ferdinandi, Marina Raboshta, Tanush Mulleti, Besnik Komi, Arben Borshi, Lela Zorba, Muhamet Gradeci, Zef Prela, Arben Hafizi, Leonard Kçira, etj., për ruejtjen dhe sigurimin nga djegëja të Radios, Fototekës, hetuesisë dhe të vetë Prefekturës, me sa objekte të tjera të cilat i kemi mbrojtë edhe me rrezik koke, kur snajpërt e sigurimit ishin në gatishmeni dhe shkrepeshin mbi kokat tona në çdo qoshe. Edhe pse ishin vendosë në Prefekturë, Turizem, teater “Migjeni”, zjarrfiksa etj., ideali ynë e kishte mposhtë ndër ne frikën e komunizmit barbar.

Me datën 2 Prill, ora 19.15’ deri ora 20.00, intervista e dhanun nga Arben Borshi dhe Fritz Radovani për “L’Express” të Parisit, korespondentit Vincent Hugux, në Turizmin e Shkodres, u transmetue në ora 22.00 nga Franca. Ajo asht kenë ndër fitorët e mëdha të BSPSH, se  ajo Agjensi zbuloi para Evropës të gjitha planet djallzore të sigurimit të shtetit për gjakderdhjën që u ba dhe që, tinzari vrasës Ramiz Alia, po u pregatiste me kujdes per me vazhdue kasaphanën pandërpremje në Shkodren antikomuniste.

Po takimi me zv. ministrin e “pafajshem” Hajredin Shyti në seli të BSPSH, besoj ju bie ndër mend të gjithë pjesmarrësve bashkë me “përshëndetjet” që ne sindikalistët i kemi dergue Tiranës vrastare komuniste, qendra e vetme e terrorit të mbetun në Ballkan!

Takimi i asaj darke në Komitetin Ekzekutiv të Rrethit, me Esma Ulqinakun zbuloi fëtyrën e vërtetë të veprimëve të datës 2 Prill. Ishte ora 21.30 kur gjithë grupi i BSPSh së Shkodres dolëm nga salla e Kom. Ekz. Unë ishe me Arben Borshin, kur papritmas u gjetëm në dalje tek dera mes një grupi të madh ushtarësh të armatosun e, porsa i pashë i kam thanë Ferdinandit që kishe pranë: “Na prijë në këte paradë Ferdinand, se asht e para herë në jetën teme që po kaloj në revistë…” dhe Ai, na prini kur bashibuzukët e Ramiz Alisë, të rreshtuem me forcat sampiste po qendronin nga nalt tek dera e sallës madhe të mbledhjeve të Prefekturës e deri poshtë tek rruga, me armë në gatishmëni.., kundrejt grupit tonë të BSPSh, që ishim jo vetem fare pa armë por, edhe me duer ndër xhepa…

Po rezultati cili ishte? – Qeveria komuniste me dhanë dorëheqje sa ma parë, mbasi BSPSH do të organizojnë Grevë të Përgjithëshme në gjithë Shqipninë. Vrasësit e Arben Brocit me shokë ti kalohën organeve kompetente dhe shpejtë do të organizohën zgjedhjet e reja etj… Ne kerkonim emnat e shtatë personave që ngjarjet e 2 Prillit i ndoqën në TV të ndertesës ku ishte kenë Ramiz Alia dhe Fatos Nano…E Gramos Ruçi, as sot nuk flet…

Me datën 3 Prill, ora 9.00 kemi shkue bashkë me Arben Borshin tek komandanti i forcave të armatosuna të Shkodres, Enver Gaba dhe e kemi falnderue për mosndërhymjen e tyne mbi Popull me tanke dhe, nga ajo ditë ushtria ishte shpirtnisht “anëtare” e BSPSH…

Ky veprim nuk u prit mirë nga ministri mbrojtjes, zadhanës i vrasësit Ramiz Alia.., që aso kohe kishte kalue në postin e “presidentit” të Kuvendit Popullor Haxhi Lleshi.

Rruga e BSPSH ishte krejt e papritun për Ramiz Alinë me shokët kriminel të presidencës së tij terroristë e vëllavrasës, ku fatkeqësisht ishte tashma e kjartë se “pa gjak” nuk merrej asnjë zyre rojesh apo “dezhurësh” të institucioneve të tyne…Ishte ajo kohë kur koka e komunistëve qelbun ulërinte: “Edhe gjak do bëjmë,..!” dhe, me të gjitha armët e tija të pista vriste bashkë me Fatos Nanon, Xhelil Gjonin dhe tradhëtarë tjerë, Rininë Shqiptare kudo deri larg në piramidat kufitare… Ishte ajo kohë kur terroristja Nexhmije Hoxha vetëm mendonte si me nxjerrë jashtë shtetit me Sulo Gradecët thesaret e paketueme të lingotave t’arit, të plaçkituna dhe të vjedhuna nga mundi dhe djersa e Popullit Shqiptar.

Greva e shpallun nga BSPSH me datën 3 Prill në Shkoder dhe zjarret e ndezuna në oborret e ndërmarrjeve me dhjetra e dhjetra “tesera të PPSH”, nga komunistët që hoqën dorë nga partia komuniste përgjithmonë, i treguen Popullit Shqiptar se BSPSH, tashma drejtonte të gjitha veprimet që paralizonin partinë dhe sigurimin famkeq komunist. Herojt e 2 Prillit u varrosën pa u ba autopsia, ndonse mjekët Bardhyl Çipi, Xhemal Zeneli dhe Injac Simoni, vepruen si i urdhnoi sigurimi i shtetit dhe prokuroria komuniste. Ata kanë firmue dokumenta pa hapë fare kufomat, mbasi autopsia e tyne u kërkue shumë kohë mbrapa nga grupi i BSPSh së Shkodres në Prokurori të Përgjithshme, ku kam marrë pjesë unë dhe Ferdinandi me disa shokë të tjerë, para se të zhvillohej gjyqi dhe, kufomat u nxorën nga vorrezat për autopsi nga mjeku ligjor Estref Myftari, ku mori pjesë edhe i ngarkuemi i BSPSH së Shkodres z.Tanush Mulleti.

Konkluzioni ishte i njohun se: “Viktimat janë vra me armët e zjarrit nga policia”.

Komiteti i PPSH u dogj por jo, nga Populli, ishte vetë sigurimi i shtetit i dekompozuem që donte me mbulue me djegëje vrasjet e bame para atij komiteti pak orë perpara.

Me muej të tanë hetuesit Vladimir Meçe, Shefki Bejko, etj., bredhnin në Itali, gjoja tue kërkue “fakte”, sëpse një film ishte gjirue nga një italian prej apartamentit, nga hapsina e shkallës ku banonte qytetari Frano Preçi, i cili më ka tregue Ai vetë që e ka pa italianin tue gjirue veprat makabre të Ramiz Alisë, Fatos Nanos, Haxhi Lleshit, etj. etj., që mbushnin faqe të tana proces- verbalesh në mbledhjet e pafund në Komitetin Ekz. të Shkodres, kur BSPSH me forcë kërkonte ideatorët dhe zbatuesit e terrorit, ndërsa “sherbëtorët” e presidencës ishin të mobilizuem me gjetë se: “kush e dogj komitetin e PPSH?” dhe, se vrasjet e Herojve janë krye “mbasi asht djegë komiteti apo, legjenda e hetuesisë së përgjithshme se vrasjet janë krye nga gjuejtjet në mes të turmes nga njeni tjetri, po jo, nga policia, sigurimi…etj”. Që nga data 12 Prill, 23, 26 e deri me 1 Maji, BSPSH nuk ka ba veprim tjetër vetëm, ka shpartallue moralisht rezistencën e PPSH për mbajtje të pushtetit dhe ka demaskue botnisht organin e “paprekshëm” të asaj diktature të pashpirtë e mizore 47 vjeçare, sigurimin e shtetit, aqsa spijunët e sigurimit dhe oficerët besnik të tij me daten 2 Prill 1991, ora 14.00 nuk kanë pasë të vueme asnjeni ndër dyer etiketat e emnave në apartamente.., tue fillue nga Çapajev Taçi e deri tek  Shyqyri Qoku.., që strukej si qen skutash për mos me u lagë…nga vesa e pranverës që po sillnin veprat gjakatare të tyne!

 

Greva e Përgjithshme ishte vepër e BSPSh…

 

Me datën 1 Maji asht ba takimi i parë i BSPSH së Shkodres me disa nga kryetarët e BSPSH së Rretheve të tjera në Selinë e Tiranës, nën drejtimin e z. Gëzim Shima dhe Eqrem Kavaja, ku merrte pjesë edhe i deleguemi z. Donald Slaiman nga USA. Ai foli për rrugën me mjete paqsore që duhet të ndjekim kundrejt veprimeve terroriste të Ramiz Alisë.

U muer vendimi i Grevës së Përgjithshme në gjithë Shqipninë. Mbështetje të madhe na dha BSPSH e Kavajës, si rezultat i shkëmbimëve të maparshme nga ana e Ferdinand Temalit me ata miqë të shtrejtë, që porsa u arrit fitoria e BSPSH kanë ardhë në Shkoder, e edhe pse komunistët na fikën dritat kur na ishim të grumbulluem në Turizem,  buçiste n’ errsinë thirrja e jonë: “E duam Shqipninë si gjithë Europa!”.

Ja një nga kujtimet e z. Arben Borshi, ishsekretar i BSPSH, ku del roli i Ferdinandit: “…U mblodhëm në Tiranë për greven e madhe mbarëkombëtare. Doli me drejtue atë mbledhje Valer Xheka, jurist i ardhun nga kinostudio…Ferdinandi kërkoi me ditë se ku asht Gëzim Shima?! Valeri, tha: “Vetëm kur të më shihni mue në TV, do të mbyllet greva!”

Ishte pika kulminante e Ferdinandi nuk duroi ma, por i tha: “E kush je ti? – Një spijun i shkolluem në ministrinë e mbrendshme për me burgosë e pushkatue të pafajshëm do me na drejtue ne..?” dhe, u turr me e kapë për fytit…U çuem të gjithë me e ndalue, se unë i vetëm nuk ishe në gjendje me e zaptue tanë Atë Ferdinand.., që vazhdonte me folë: “Të hjedhi nga dritaria Valer Xheka, a more vesht?!…” i tha, dhe doli nga salla…Mbas dy orësh arritëm me u ulë Ferdinandin me fillue me diskutue… Greva e Përgjithëshme filloi me 3 Prill. Kërkesat e BSPSH së Shkodres, i kemi pergatitë me Arben Borshin, e sëbashku ia kemi dorëzue letren në dorë kryetarit të Kuvendit Popullor Kastriot Islami, me dt. 5 Maji 1991, para Kom. Ekz. të Shkodres, letër që ruhet prap sot në arkivin e Kuvendit Popullor.

Letra i ban të kjarta me fakte veprat terroriste të Ramiz Alisë, Xhelil Gjonit etj, tue kerkue edhe mbështetjen e ligjit për dënimin e vepres së tyne penale në dam të Popullit.

 

Data 15 Maji 1991 asht dita e “dënimit me vdekje të komunizmit në Shqipni”.

 

Greva e Urisë shpartalloi përfundimisht pushtetin diktatorial komunist të Enver Hoxhës, i cili edhe pse nuk ishte ma “mes nesh”, “vazhdonte” sundimin me trashigimtarin e vet, tradhëtarin Ramiz Alia, i cili pa pikë turpi arrinte deri aty sa me shkue me pi edhe kafe në shtëpijat e Atyne Djelmëve Heronjë, që kishte vra pabesisht me dorën e vet me 2 Prill 1991 në Shkoder… Nga data 20 Maji kam shkue në Tiranë dhe i kam paraqitë Kryesisë BSPSh., propozimin tonë për Presidentin e ri të Republikës, ku kerkohej nga BSPSh e Shkodres, ardhje e Prof. Arshi Pipa, Sami Repishti dhe e zonjës Nermin Vlona (Palaschi) në poste drejtuese qeveritare. Mbas dy ditësh ka ardhë në Shkoder z. Eqrem Kavaja dhe na ka komunikue edhe aprovimin e Kryesisë sonë per këte kerkesë.

Kuvendi popullor botoi ligjin e pranisë në Shqipni, për 20 vjetët e fundit..,për me evitue ardhjen e të gjithë personaliteteve nga diaspora në organe drejtuese në Tiranë…

Me datën 25 Maji, ora 11.00 u organizue nga BSPSH Mitingu i Madh në stadiumin “Loro Boriçi” të Shkodres, ku morën pjesë mbi 30.000 vetë. Kur dola në tribunë me hapë mitingun, një përson që gjironte me kamera më tha: “Fritz, në apartamente përballë kanë vue snajpër…kujdes kur të flasësh!”…Unë në ecje drejtë mikrofonit iu përgjegja: “Çka kam shkrue do ti lexoj, por nuk besoj se komunistët mendojnë sot me më ba edhe mue Hero!” dhe, vazhdova fjalën historike të temen përballë “Rozafës”, që ishte e veshun me të zeza për  ma shumë se 47 vjet… Populli me duertrokitjet e veta nuk lente me vazhdue… Foli aty Muhamet Gradeci, Tanush Mulleti, Vinçenc Çefa…etj., dhe arriti nga Tirana edhe Kryetari i Nderuem i yni Ferdinandi, i cili, si gjithmonë me za si pushka, ushtoi me sa forcë kishte me pushtue zemrat e qytetarëve të Shkodres sonë së thame dhe të zharitun për Liri dhe Demokraci, e cila nuk vonoi me ardhë mbas Asaj dite të bukur të BSPSH së Ré!..

***

Me 1 Qershor, në Tiranë, ora 11.00 në stadiumin “Dinamo”, ku kam përfaqsue BSPSH e Shkodres me zonjën Adlije Broci, në prani të mija vetëve kryeqytetas, fjala mbyllej kështu: “Kur një Populli i ikën frika, Atij shpejtë i vjen Liria! Rrnoftë Shqipnia!”…

Qeveria ra…Me datën 10 Qershor, ora 11.00, në intervistën e dhanun “Zërit Amerikës” nga anëtarët e kresisë BSPSH së Shkodres, kam theksue: “Qeveria e ardhëshme kurrë nuk do të realizojë aspiratat tona dhe të mbarë Popullit Shqiptar, nëse në përbamjen e saj do të ketë kjoftë edhe vetëm një komunist!” Besoj ju kujtohet, atëherë shumë vetë më quejtën “ekstremist”…por, sot, besoj janë me mendimin tem edhe ata që atëherë menduen me bashkpunue në qeveri me “komunistët e konvertuem” në demokratë hipokritë!

Prania e tyne në çdo zyrë të mardhanjeve me Popullin sjelli vetem korrupsion!

Ata ishin sabotuesit e të gjitha premtimeve të bame ndaj Popullit e punëtorve liridashës!

Me të gjitha mjetët u punue për mos me zhvillue gjyqin e viktimave të 2 Prillit.

Partia Demokratike Shqiptare ishte e para që ndërhyni, me “mbyllë” Grevën pak ditë para kongresit PPSH, që me datën 8 Qershor, kur ajo po bahej gati me u veshë me petkun e “socialistave”, edhe pse terroristi Ramiz Alia kishte deklarue: “…Parimet nuk i shkelim!” ndonse, për hirë të kolltukut i shkeli të gjitha madje, edhe flamurin e marksizmit e deri tek premtimet tek vorri i terroristit Enver Hoxha me vejushen…e tij vrastare.

E vetmja fjalë që ka mbajtë deri në fund e vazhdohet edhe sot nga pasuesit e “Rilindjes”  asht: “Edhe gjak do bëjmë!…”, e kam frikë se mbrenda këtij “betimi” mund të jenë edhe vdekja e parakohëshme, në moshën 54 vjeçare e Thëmeluesit të BSPSH së Shkodres, Ferdinand Temalit…me 1 Qershor 2009! Takimi i Ferdinandit në presidencë me té, më kujton qendrimin burrnor të Ferdinandit, të cilin e kemi pa edhe në TVSh.

Ai takim më kujton edhe fjalët e R. Alisë, i cili i tha Ferdinandit kur po delte në një anë: “Ferdinand, ra vetja e më këputi, thonë andej nga Shkodra!” dhe, Ferdinandi iu përgjegjë: “Nuk i tradhëtoj shokët!”. Dhe me të vërtetë besnikinë e Tij Ferdinandi e vazhdoi.

Endè sot Ata Herojë nuk janë dekorue e bashkë me Ta as Ferdinandi që me datën 13 dhjetor 1990, pëmbysen përtokë njëherë e përgjithmonë bustin e kriminelit Enver Hoxha, para Prefekturës së Shkodres! Disa punojnë me e “harrue”! Ai ishte akti ma Heroik i Rinisë Shkodrane, kur në Tiranë, Stalini dhe Lenini i banin shoqni diktatorit tonë në sheshet qendrore! E, mos harroni, se endè ka nga Ata Djelmë që vazhdojnë me kenë të gjymtuem nga torturat e bame prej sigurimit në hetuesi, që nga data 14 Janar 1990…

Me datën 9 qershor, kur pritej realizimi i kerkesave të Grevës mbarkombëtare dhe ishim të grumbulluem në Institutin Pedagogjik, mbas dreke erdhën nga Tirana dy antarët e kryesisë sonë, Mark Bardeli dhe Muhamet Gradeci që na komunikuen në prani të ma shumë se 500 vetve, se ishte vendosë mbyllja e Grevës nga “shoku” Valer Xheka.

Unë i ndërpreva fjalen dhe i thashë se “Shkodra nuk do ti bindet urdhnave të spijunve të Ramiz Alisë, por të shkojmë në Kryesinë tonë dhe atje do të vendosim!” U nisem të shoqnuem nga turma që thërriste për vazhdimin e Grevës deri në fitoren e plotë të kerkesave tona. Besoj iu kujtohet “grushti i shkrepun mbi tavolinë dhe ngritja e makinës së shkrimit mbi 10 cm naltë” kur u vendos vazhdimi i Grevës edhe dy ditë të tjera “mbas hapjes së kongresit të PPSh”, si dhe brohoritjet e turmes jashtë selisë sonë në pjacë.

Kujtoj që me datën 12 qershor kanë ardhë në seli dy antarë të Kryesisë PD, z. Menduh Derguti dhe A. Luli, të cilët kerkonin që të jepej urdhën nga ne, “me u nisë vagonat e ngarkuem me sheqer për Tiranë, mbasi Greva kishte krijue mungesë sheqeri në dyqanet e Tiranës…” Unë i shikova …, dhe pa komunikue me njeri ju thashë dy deputetëve: “Jo, këte herë komunistët e Tiranës, të festojnë fillimin e kongresit tyne me bakllavë të paperlueme me sherbet, se kështu kanë urdhnue punëtorët e Shkodres!” dhe, kujtoj si tashti të qeshunin me zemer të  Qazim Likës, që u ndodh aty dhe u knaq nga përgjegja ime…

Mbas dy ditësh takova Pjeter Arbnorin tek SMT e vjeter, dhe më tha: “Doktori më ka thanë se asht e paknaqun partia nga qendrimi i fundit i sindikatës së Shkodres!” Unë, e shikova dhe e pyeta: “Po, për cilën parti e ka fjalën doktori, atë që ka kenë apo për këte që asht tashti?”. Pjetri më tha: “Për partinë tonë…ç’ punë kemi ne me komunista?”…”Nuk po kuptoj se pse asht i paknaqun ai, mos ndoshta keni dashtë sheqerin ju, per me i perlue bakllavat  e kongresit të tyne?” Më shikoi i zemruem dhe gati harroi me më dhanë edhe doren, e pra fatkeqsisht ky drejtonte PD e Shkodres!!.. Koha ua hoqi “maskat” të gjithve!

 

Në muejn Qershor 1991… Në Shkoder…

 

Në takimin e BSPSh me z. Gramoz Pashko, në Komitetin Ekz. të Shkodres, Fritz Radovani i pat propozue aprovimin e krijimit të Shoqatës së të Përsekutuemve dhe të burgosunve politik në Shkoder. Ai e priti mirë propozimin tonë dhe mbas tri ditësh erdhi nga Tirana aprovimi zyrtar i Shoqatës. U patën propozue edhe dy emnat për Kryetarë, zz. Karlet Luka dhe Bardh Shiroka. Emnimi i z. Lin Martinit asht pritë shumë mirë nga Sindikata dhe bashkpunimi ka kenë i frutshem mbasi figura e Tij ishte vertetë e nderueme. Edhe me krijimin e Seksionit të Përsekutuemve në Prefekturë bashkpunimi asht vazhdue i rregullt me nëpunësit e atij seksioni, Xhemal Elezi, Sadedin Taipi dhe Bardh Shiroka.

Ky fakt u prit mirë edhe nga të huejt, sidomos kjo u dallue në takimet tona me gazetarë të “Zërit Amerikës”, që e kanë vlersue shumë krijimin e kësaj shoqatë në Shqipni nga BSPSh.

Duhet vue në dukje edhe roli që ka luejtë aso kohe në takimet me të huejtë përkthyesi Sokol Muça, një njeri me të vertetë pozitiv dhe i nderuem. Në muejn Korrik 1991 BSPSh e Shkodres kishte lidhje me Kryesinë e Tiranës, Kavajës, Durrësit, Korçës dhe me Kryesinë e BSPSh kombinatit tekstilit të Beratit. Lidhje të ngushta janë mbajtë gjithnjë me Kryetarin Gëzim Kalaja, i cili i ka vazhdue ato lidhje me të gjithë edhe mbas 1997.

Humbja e Kryetarit të BSPSh së arësimit, të Ndjerit Qazim Lika asht kenë një ndër fatkeqsitë ma të mëdha që ka pasë Sindikata e Shqipnisë, mbasi Ai përsonifikonte një qytetar të formuem e të kulturuem që luftonte dhe punonte për marrveshje e mirkuptim ndërmjet besimeve. Ai ishte dhe mbetët simbol i tolerances Fetare mes besimeve për të gjithë brezat e ardhshme! Shkodra nuk e harron as sot Figuren e Tij të Nderueme.

 

Në muejn Shtator 1991, në datat 11, 12, 13 dhe 14 u organizue në Durres një seminar i BSPSH  me rreth 200 anëtarë nga kryesitë e gjithë Shqipnisë. Aty drejtonin amerikani Donald Slaiman nga USA, Tom Cook nga Britania dhe Sasha Morina nga Gjermania. Ditën e fundit ata dhanë konkluzionet dhe porositë e tyne për BSPSH, tue u cilësue nga Donald Slaiman kështu:“Ju jeni Sindikata që keni thye dogmen e komunizmit!”. Ndërsa, po në diten e mbylljes në emnin e të gjithë BSPSh,  ata janë falnderuen dhe u përshëndetën nga anëtari i Kryesisë së Shkodres Fritz Radovani.

***

Mbas mbledhjes së organizueme në teatrin “Migjeni” me z. Tony Freeman, që ishte Nënsekretar i Shtetit në USA, me datën 18 Korrik 1991, dhe takimit të nesërm me Té në hotel “Dajti” bashkë me Ferdinandin, unë kam kuptue mirë lojën e sindikatave italiane, të cilat bashkë me socialistët e Kraksit e Martelit, kanë luejtë rolin ma negativ për t’ardhmen tonë në të gjitha drejtimet…e, kryesisht, në zhvillimet e ngadalshme demokratike tek na, veprime të cilat gjetën një terren shumë të përshtatshëm në të gjitha hallkat e pushtetit demokratik që porsa mori drejtimin e shtetit, filloi kompromisin me ishkomunistët tue ua krijue të gjitha mundësit e korrupsionit dhe të ruejtjes së “imunitetit” të paprekshëm të gjithë kriminelave, nga terroristi Ramiz Alia e deri tek vrasësit e të rijve në të katër anët e vendit prej piramidave kufitare e deri tek Mali me gropa, në afersi të Tiranës… Apo, gjaksit e pafalshem të sigurimit shtetit që filluen me vra me “ligjët” e Kanunit, kur 95 % e tyne as nuk njihnin as emnin e Autorit të Tij, e që as nuk e kishin pa kurrë atë liber!

Ndonse pushteti, gjykatat, prokuroria dhe institucionet tjera ishin në doren e sigurimit dhe të komunistëve, lufta e BSPSH për zbardhjen e vrasjeve të 2 Prillit asht kenë pa kompromis dhe, këte e dëshmojnë proces –verbalet, filmat dhe dokumentat e takimeve të Kryesisë sonë, ku me Ferdinand Temalin, Arben Borshin, Fritz Radovanin etj., ishim përballë kriminelëve Çapajev Taçi, Dilaver Papare, etj., deri tek “hija e zbetë” e  tiranit vrastar Ramiz Alia.., që hallakatej tue “i marrë erë”.., kolltukëve të Enver Hoxhës.

BSPSH protestoi dhe kerkoi edhe lirimin e të burgosunve politik të 14 Janarit 1990, Rin Monajka, Gjergj Livadhi, Dedë Kasneci etj., që vazhdonin dënimin. Dyert e “burgjeve” ishin garancia e të gjitha fitoreve të PPSh dhe sigurimit të shtetit komunist.

 

Djelmët tonë Shkodranë u vranë po askush nuk ishte kenë “fajtorë”..!

 

Burim i të gjitha pasojave dhe disfatave asht kenë atëherë e prap sot “mos hapja e dosjeve, dhanja e shumë dokumentave false të pastertisë së figurave”.

Disa arritën me kenë drejtues ndër rrethe të degëve të Partisë Demokratike, tue fillue nga qyteti i Shkodres në vitin 1991 – 92 e prap ma vonë. Kjo solli pasoja rrenuese mbasi ish spijunët e vjeter, rimorën drejtimin e shtetit tue krijue sot edhe mundsinë e “Rilindjes”.

Menjëherë ata mbrojtën të paprekuna labirintet e sigurimit shtetit terrorist i cili riforcoi pozitat e korrupsionit dhe pasunoi në mënyrë të vrullshme hallkat e lidhjes së spijunve, me komunistët e konvertuem në “demokrat”. Spijunët e njohun bane sikur u terhoqën nga vendet e punës, por pushtetarët e rijë u ndejën gati tue u krijue mundësi të reja, si bie fjala në dogana, polici financiare, noter në gjykata apo zyre pasaportash, në zyra të këthimit të pronave e pak ma vonë edhe në firmat piramidale, ku lulzoi neokomunizmi kapitalist i fortifikuem me ishoficerët e sigurimit, që i siguronin kushte largimi nga Shqipnia të gjithë hajdutëve e vagabondave me anë të gomoneve e pasaportave false, që ishin në portet e blindueme detare. Njëherësh filloi trafiku i armëve, i drogës dhe i refugjatve t’huej etj.

Komunistët “proletarë” filluen ekonominë e tregut me kioska dhe tavolina, tue shitë para dyerve të tyne mallna importi…Sabotimet për rrugën e demokracisë ishin të planifikueme direkt nga naltë. Kujtoj një rasë të lëvizjes drejtorit fabrikës së Pelhurave në Shkoder, nga Kryetari Ali Spahija, pa kenë fare emni i Fahri Grizhës në listat e sindikatës, mbasi ai nuk ishte komunist. Lëvizja u ba vetem per me krijue perçamje me BSPSH, dhe ashtu ngjau. Po kështu u veprue edhe me një shef seksioni financash në Komitet Ekz. per të cilin, ne si Sindikatë as nuk e njihshim fare… Ndersa, ata që duheshin lëvizë qendronin ku ishin…

Kur shoqatat e hueja filluen me sjellë ndihma kryesisht për zonat fshatare të vorfna, kujtoj shkuemjen në Pukë, ku ishim me Ferdinandin dhe dy anglez tek spitali dhe, porsa ikem na sigurimi organizoi djegëje dhe përleshje, ku gjeti vdekjen edhe një qytetar, vetëm me krijue pasiguri udhtimi për të huej që donin me çdo kusht me ndihmue spitalet. Këta veprime të organizueme ndikuen për keq tue krijue imazh të papelqyeshëm dhe tue kalue turma të tana njerzish në një zhgënjim ndaj të gjitha sakrificave që kishin ba, e kryesisht Rinia që lau me gjak arritjen e Fitores së Demokracisë së shumë dishrueme. Njerzit e ndershëm që luftuen në ballin e luftës mbetën fukara dhe të vorfen pa asnjë fitim, për mos me thanë se humbën edhe të gjitha iluzionet e Fitores së Demokracisë…

Gjithnjë shokët e bashkpuntorët dhe të gjithë Ata anëtarë të BSPSh, që luftuen për me rrëzue komunizmin gjakatar do të kujtojnë Luftarin Trim të Saj Ferdinand Temali.., që edhe sot, vazhdon me ushtue zani i Tij: “Do fitojmë apo jo?!…Po, Po, Po..!”

Asht e domosdoshme të ripërsëris fjalët e Profesorit Arshi Pipa, që mi ka thanë personalisht mue: “…Jeni e vetmja Sindikatë e një vendi të vogël, por që keni rrëzue një qeveri me të gjitha tiparët e terrorizmit komunist, gja që deri sot nuk ka ndodhë në historinë e të gjitha Sindikatave të Botës!..”

(Në takimin e organizuem nga Mentor Quku, në Muzeun e Shtetit në Shkoder, në 1993).

E, Themelues i Asaj BSPSH në Shkoder, organizator dhe luftar besnik në betejën e përmbysjes së komunizmit deri në fundin e jetes, ishe Ti, e jo vetëm Ti, o i pavdekshmi Ferdinand Temali! Po mbas Teje o Hero i Perjetshëm ishte

Populli Heroik i Shkodres me të gjithë ne të tjerët, Luftarë të Demokracisë dhe të Lirisë! Sot jemi në vitin 2021, ne duhet të krenohemi me Ju. Rinia dhe Populli Shqiptar në zgjedhjet e 25 Prillit, duhet të Rikthejnë në gjurmët Tua dhe të Atyne Vllazenve që derdhën Gjakun në lule të rinisë së Tyne, e dhane jeten me 2 Prill 1991, per një Demokraci të vertetë Europjane Perëndimore!

Melbourne, 30 Mars 2021.

 


RSS
Follow by Email
Twitter
LinkedIn
LinkedIn
Share
Send this to a friend