VOAL

VOAL

Please Wait ...
0%

Problemet e përditshme që dëmtojnë trurin – Gabimet që duhet të shmangni

By | October 17, 2019
blank

Komentet

blank

Pfizer – ndoshta nevojitet një dozë e tretë

VOAL – Njerëzit që kanë marrë vaksinën Pfizer “ka të ngjarë” të kenë nevojë për një dozë të tretë brenda 6-12 muajve dhe më pas një injeksion çdo vit pas kësaj. Sidoqoftë, e gjithë kjo ende nuk është konfirmuar, sipas asaj që u njoftua nga presidenti i bordit të drejtorëve të gjigandit farmaceutik Albert Bourla i cili gjithashtu shtoi se variantet do të luajnë një rol kryesor.

“Extremelyshtë jashtëzakonisht e rëndësishme të zvogëlohet numri i njerëzve të prekshëm nga virusi,” shpjegoi Burla, sipas deklaratave të raportuara nga kanali CNBC. Një rol të rëndësishëm në evolucionin e situatës luajnë variantet: “Aktualisht nuk dimë gjithçka që duhet të dimë” për virusin.

Pfizer-BioNTech njoftoi një studim klinik mbi efektet e administrimit të një doze të tretë të serumit në shkurt.

afp-eb

blank

Zyrtari i lartë amerikan: Mund të nevojitet një tjetër vaksinë anti-Covid pas një viti

Shtetet e Bashkuara po përgatiten për mundësinë që një vaksinë përforcuese do të nevojitet 9-12 muaj, pasi njerëzit fillimisht të jenë vaksinuar kundër COVID-19, tha të enjten një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë.

Ndërsa kohëzgjatja e imunitetit pas vaksinimit është duke u studiuar, vaksinat përforcuese mund të jenë të nevojshme, tha gjatë një takimi të një komisioni të Kongresit David Kessler, zyrtari kryesor shkencor në grupin e punës të krijuar nga Presidenti Joe Biden për reagimin ndaj COVID-19.

“Mendimi i tanishëm është se ata që janë më të prekshëm do të duhet të vaksinohen të parët”, tha zoti Kessler.

Të dhënat fillestare kanë treguar se vaksinat e kompanive Moderna Inc dhe kompanitë partnere Pfizer Inc dhe BioNTech SE ruajnë pjesën më të madhe të efektivitetit të tyre për të paktën gjashtë muaj.

Edhe nëse mbrojtja zgjat shumë më tepër, ekspertët kanë thënë se përhapja e shpejtë e varianteve të koronavirusit dhe viruseve të tjera që mund të shfaqen mund të çojë në nevojën për vaksinime të rregullta përforcuese – ashtu siç veprohet me vaksinat vjetore për gripin.

Shtetet e Bashkuara po ndjekin rastet e infektimit të njerëzve që janë vaksinuar plotësisht, tha Rochelle Walensky, drejtore e Qendrave të Kontrollit dhe Parandalimit të Sëmundjeve, në seancën dëgjimore të një nënkomisioni të Dhomës së Përfaqësuesve.

Nga 77 milionë njerëz të vaksinuar në Shtetet e Bashkuara, ka patur 5800 infektime të tilla, tha zonja Walensky, përfshirë 396 njerëz që u desh të shtrohen në spital dhe 74 të cilët vdiqën.

Zonja Walensky tha se disa nga këto infeksione kanë ndodhur sepse personi i vaksinuar nuk ka dhënë një përgjigje të fortë imunitare. Por shqetësimi është se në disa raste, ato po ndodhin tek njerëzit e infektuar nga variantet më ngjitëse të virusit./VOA

blank

Jeta pas vaksinimit, pritshmëritë e të moshuarve amerikanë

Lesia Bakalets

Amerikanët e moshuar që më në fund kanë bërë vaksinën kundër Covid-19, mund të kthehen në një lloj normaliteti. Duke qenë në grupin e njerëzve më të rrezikuar nga koronavirusi, shumë prej tyre kanë qenë të izoluar, dhe tani mezi presin të vizitojnë të afërmit .

Për miliona amerikanë të moshuar, bota u zvogëlua në madhësinë e shtëpive të tyre vitin e kaluar sepse ata ishin në kategorinë e njerëzve më të rrezikuar nga koronavirusi.

“Kjo ishte bota jonë për një vit!”, thotë profesor Mike Linver.

Që kur pandemia goditi Shtetet e Bashkuara në mars të vitit 2020, Mike Linver vendosi të vetizolohej. Ai dhe bashkëshortja e tij janë mbi 70 vjeç. Profesor Linver gjithashtu ka azmë, kështu që për çiftin, rreziku i infektimit me COVID-19 tejkalonte atë të shkaktuar nga mërzia dhe vetmia.

“Ne nuk u larguam nga shtëpia përveç një ose dy herë në ditë për një shëtitje. Dhe kur ecnim, gjithmonë vinim maskat, shëtisnim vetëm nëpër lagje”, thotë ai.

Ata madje nuk vizituan as vajzën e tyre, e cila jeton afër.

“Ajo jeton pesëmbëdhjetë metra, matanë rrugës! Por, ishte njëlloj sikur ta kishim 30 mijë kilometra larg.”

Por tani, Linver po numëron ditët deri në darkën e tyre të parë familjare në më shumë se një vit. Kjo, sepse ai ka marrë dy doza të vaksinës kundër Covid-19, ndërsa bashkëshortja është në pritje të dozës së dytë.

“Kjo është ngjarja jonë e madhe! Festa jonë e daljes nga vetizolimi. Vajza tjetër jeton në Nju Xhersi dhe ne do të marrim trenin përsëri. Para pandemisë ne shkonim me tren një herë në dy muaj për ta vizituar vajzën dhe dy fëmijët e saj në Nju Xhersi”, thotë profesor Mike Linver.

Edward dhe Marijke Gero u gjendën në një situatë të ngjashme. Djali i tyre jeton shumë afër, megjithatë ata nuk kanë qenë në gjendje të përqafojnë njëri-tjetrin për më shumë se një vit.

“Është e vështirë të kesh djalin dhe nusen e tij këtu për një vit e gjysmë, dhe të mos jesh në gjendje t’i përqafosh”, thotë Marijke Gero, mësuese private.

Tani familja Gero mund të takohet me miqtë dhe familjen dhe kanë bërë plane për të udhëtuar sepse kanë bërë vaksinën. Ata thanë me drojtje se bënë rezervimet për të shkuar në pushime, në ditën kur bënë dozën e dytë të vaksinës.

“Rezervuam një shtëpizë druri në pyll, për të ndjerë se tani mund ta bëjmë këtë! Nuk po bëjmë ndonjë gjë të çmendur. Thjesht do të shkojmë në një vend ku kemi kaluar muajin e mjaltit tridhjetë e pesë vjet më parë!”, thotë aktori Edward Gero.

Zonja Gero shton se ajo më në fund ishte në gjendje të bënte plane për të shkuar në një sallon flokësh, diçka që mezi priste ta bënte!

“Do të rregulloj flokët, hera e parë pas më shumë se një viti. Ndihemi të lirë dhe të ngazëllyer! Unë nuk kam ngarë makinën gati për një vit, nuk shkova askund me makinë!”, thotë ajo.

Më shumë se 100 milionë njerëz në Shtetet e Bashkuara kanë marrë të paktën një dozë të vaksinës kundër koronavirusit. Më shumë se gjysma e amerikanëve mbi 65 vjeç i kanë marrë të dy dozat.

Administrata e Presidentit Biden ka premtuar se deri në fund të prillit, të gjithë amerikanët mbi moshën 18 vjeç do të kualifikohen për të bërë vaksinën, duke i hapur rrugën kthimit në normalitet.

blank

Infeksionisti Ramadani: Vaksinimi pa test për COVID-19 mund të shkaktojë komplikime të rënda ose efekte anësore

Infeksionisti Hamdi Ramadani në Kosovë ngre alarmin për mënyrën e vaksinimit. Sipas tij, vaksinimi pa test për COVID-19 mund të shkaktojë komplikime të rënda ose efekte anësore.

“Nëse bëhet vaksinimi pa këto masa, domethënë teste, për organizmin qoftë me simptome ose pa simptome, nëse s’kemi teste molekulare, nuk kemi teste serologjike atëherë, rreziku, mundësia është e madhe që në një organizëm që është me Covid-19 pozitiv pa simptome dhe shenja klinike të vendoset edhe vaksinimi, që ju e dini se është një virus por i zbutur, në këtë situatë mund të paraqiten edhe ato që quhen komplikime të rënda ose efekte anësore të papritura dhe padëmshme”, tha Ramadani për RTK-në.

Një test i tillë nuk kërkohet as në Gjermani. Por personit i merret anamneza, nëse ka pasur simptoma 14 ditët e fundit dhe para vaksinimit personit i matet temperatura.

blank

Zyrtari kinez pranon se efektiviteti i vaksinave kineze është i ulët

Marrë nga Associated Press

Zyrtari më i lartë i kontrollit të sëmundjeve në Kinë thotë se efektiviteti i vaksinave kineze është i ulët, një rast i rrallë që ky vend pranon dobësinë e vaksinave të veta.

Ai tha se qeveria po konsideron përdorimin e tyre në kombinim me vaksina të tjera për t’ia rritur efektivitetin.

Vaksinat kineze “nuk kanë norma shumë të larta mbrojtjeje”, tha drejtori i Qendrave Kineze për Kontrollin e Sëmundjeve, Gao Fu, në një konferencë të shtunën në qytetin jugperëndimor Chengdu.

Pekini ka shpërndarë qindra miliona doza jashtë vendit ndërkohë që përpiqet të nxisë dyshime në lidhje me efektshmërinë e vaksinës Pfizer-BioNTech, e prodhuar duke përdorur procesin mRNA që më parë ka qenë eksperimental.

“Aktualisht po shqyrtojmë zyrtarisht nëse duhet të përdorim vaksina të ndryshme nga linja të ndryshme teknike për procesin e imunizimit,” tha zoti Gao.

Zyrtarët në një konferencë shtypi të dielën nuk iu përgjigjën drejtpërdrejt pyetjeve në lidhje me komentin e Gaos ose ndryshimeve të mundshme në planet zyrtare. Por një tjetër zyrtar i Qendrave për Kontrollin e Sëmundjeve tha që kompanitë për prodhimin e vaksinave po punojnë për vaksinat të bazuara në mRNA.

“Vaksinat me RNA të zhvilluara në vendin tonë kanë hyrë tashmë në fazën e provës klinike,” tha zyrtari, Wang Huaqing. Ai nuk dha asnjë afat kohor për përdorimin e mundshëm.

Ekspertët thonë se kombinimi i vaksinave, mund të rrisë efektivitetin. Studiuesit në Britani po hulumtojnë një kombinim të mundshëm të Pfizer-BioNTech dhe vaksinës tradicionale AstraZeneca.

Pandemia e koronavirusit, e cila filloi në Kinën qendrore në fund të vitit 2019, shënon herën e parë që industria kineze e ilaçeve ka luajtur një rol në përgjigjen ndaj një emergjence globale shëndetësore.

Vaksinat nga dy prodhues shtetërorë të ilaçeve, Sinovac dhe Sinopharm, janë eksportuar në 22 vende përfshirë Meksikën, Turqinë, Indonezinë, Hungarinë dhe Brazilin, sipas ministrisë së jashtme.

Efikasiteti i një vaksine Sinovac në parandalimin e infeksioneve simptomatike u zbulua të ishte deri në 50.4% nga studiuesit në Brazil, afër pragut prej 50% në të cilin ekspertët e shëndetit thonë se një vaksinë është e dobishme. Për krahasim, vaksina Pfizer-BioNTech ka rezultuar të jetë 97% efektive.

Ekspertët e shëndetësisë thonë se vaksinat kineze nuk ka gjasa të shiten në Shtetet e Bashkuara, Evropën Perëndimore dhe Japonin për shkak të kompleksitetit të procesit të miratimit.

Një zëdhënës i kompanisë Sinovac, Liu Peicheng, pranoi se janë identifikuar nivele të ndryshme efektivitet, por tha se kjo mund të jetë për shkak të moshës së njerëzve në një studim, llojit të virusit dhe faktorëve të tjerë.

Pekini ende nuk ka miratuar asnjë vaksinë të huaj për përdorim në Kinë.

Zoti Gao nuk dha detaje për ndryshimet e mundshme në strategji, por përmendi mRNA si një mundësi.

“Të gjithë duhet të marrin parasysh përfitimet që mund të sjellin vaksinat e mRNA për njerëzimin,” tha Gao. “Ne duhet ta ndjekim me kujdes dhe të mos e injorojmë vetëm për arsyen se tashmë kemi disa lloje vaksinash.”

Gao më parë kishte vënë në dyshim sigurinë e vaksinave me RNA. Ai ishte cituar nga Agjencia Zyrtare e Lajmeve Xinhua të thoshte në dhjetor se nuk mund të përjashtonte efektet anësore negative sepse ato po përdoreshin për herë të parë tek njerëz të shëndetshëm.

Vaksinat me acid ribonukleik (RNA) nuk përmbajnë virusin. mRNA është një molekulë që udhëzon ADN-në që të prodhojë proteina nga rritja e sasisë së koronavirusit. Kjo metodë e shkurton kohën e prodhimit të vaksinës.

Mediat shtetërore kineze dhe bloget e njohura të shëndetit dhe shkencës gjithashtu kanë vënë në dyshim sigurinë dhe efektivitetin e vaksinës Pfizer-BioNTech.

Që nga 2 prilli, rreth 34 milion njerëz në Kinë kanë marrë dy dozat e duhura për vaksinat kineze dhe rreth 65 milion kanë marrë një, sipas zotit Gao.

Zëdhënësi i Sinovac, Liu, tha se studimet zbulojnë se mbrojtja “mund të jetë më e mirë” nëse koha ndërmjet vaksinimeve është më e gjatë se 14 ditë, por nuk la të kuptohe se kjo mund të bëhet praktikë standarde. VOA

blank

Cila është vaksina për dezinformacionet?

Krenare Cubolli

S’ka virus, maskat nuk të mbrojnë nga koronavirusi, masat e izolimit janë të kota dhe vaksinat janë të rrezikshme.

Këto janë vetëm disa nga dezinformatat, që kanë qarkulluar nëpër rrjetet sociale, prej kur ka shpërthyer pandemia e koronavirusit.

Pretendime të tilla për pandeminë janë raportuar në shumicën e vendeve të botës, edhe për faktin se koronavirusi ka qenë problematikë e re për të gjithë.

Megjithatë, njohësit e fushës së mediave dhe politikave globale shëndetësore vlerësojnë se vazhdimësia e përsëritjes së supozimeve të tilla, edhe pas më shumë se 13 muajve të përballjes me pandeminë, flet për mungesë të informimit të saktë për pandeminë në Kosovë.

Ata shprehen të shqetësuar nga mungesa e vetëdijes për rreziqet që ngërthen brenda vetes pandemia dhe mendojnë se ide të tilla mund ta vonojnë procesin e ecjes përpara sikurse vendet tjera, në disa prej të cilave, shkalla e vaksinimit kundër koronavirusit po rritet relativisht shpejt.

Dren Gërguri, ligjërues në Departamentin e Gazetarisë në Universitetin e Prishtinës “Hasan Prishtina”, ka përcjellë përhapjen e informacioneve të rreme për pandeminë prej shpërthimit të saj.

Ai tregon për Radion Evropa e Lirë se si në fillim është diskutuar shumë për zanafillën e koronavirusit, dhe janë përhapur informacione të rreme se ky virus është krijuar në laborator nga shtete e fuqishme.

blank

 

Koment i një përdoruesi të Facebook-ut. 

blank

Një tjetër koment.

“Pastaj me kalimin e ditëve, javëve, dezinformatat filluan të kalonin nga zanafilla e virusit, gjoja se te këshillat mjekësore, se si të mbrohen njerëzit nga koronavirusi”, thotë Gërguri.

Në një hulumtim që ka kryer Gërguri rreth kësaj çështjeje, në qershor të vitit të kaluar, ka rezultuar se limoni ka qenë produkti i dytë më i shitur në Kosovë.

“Arsyeja është sepse gjatë atyre muajve paraprakë kishte dezinformata se limoni të mbron nga virusi dhe përdorimi i limonit me ujë të nxehtë është diçka që duhet ta bëjë secili. Prandaj pas miellit, doli që limoni ishte produkti më i blerë nga qytetarët”.

Përgjatë analizimit të dezinformatave që kanë qarkulluar më së shumti në rrjetet sociale në mesin e shqipfolësve, Gërguri ka treguar se cilat janë reditur si pesë të parat në listë:

  • Doktori amerikan shkund botën, tregon të vërtetën për koronavirusin.
  • Diçka po ndodh! 40.000 trupa speciale amerikane kanë zbarkuar në vendet e Bashkimit Evropian përreth Ballkanit
  • Një mjek japonez tregon si ta kuptoni nëse jeni infektuar me COVID-19
  • Koronavirusi është mashtrim, masonët duan ta kontrollojnë botën
  • Ilaçi për koronavirus dhe mënyra si ta eliminojmë atë

Ai tregon se disa prej këtyre dezinformatave i ka pranuar edhe vetë në llogaritë e tij në rrjete sociale.

“Këtë me mjekun japonez e kam pranuar në Viber nga një shok i imi, i cili më shkroi dhe tha, ‘provoje sepse një mjek japonez po e thotë’. Unë pastaj e pyeta se ku hasi në këtë informacion dhe ai më tregoi se e ka parë në një faqe në Facebook. Pra, çfarë ka ndodhur është se këto dezinformata, prej Facebookut janë shpërndarë gjithmonë edhe në Viber dhe Whatspp, pasi nëse kthehemi një vit mbrapa ishte ajo ndjenja e panikut, frikës dhe në situata të tilla, njerëzit edhe nga dëshira për ta ndihmuar tjetrin, kanë shpërndarë dezinformata”, ka thënë Gërguri.

Hana Xhemajli, eksperte për hulumtime të politikave globale shëndetësore, ka thënë për Radion Evropa e Lirë, se ende vazhdon të dëgjojë dezinformata të tipit se virusi nuk ekziston.

blank

Koment i një përdoruesi të Facebook-ut.

Mirëpo tani për të përbën më shumë shqetësim kur njerëzit janë gjysmë të informuar dhe se aktualisht, sipas saj, dezinformata më e madhe lidhet me vaksinim.

“Ka mungesë të informatave rreth vaksinës dhe në atë hapësirë krijohen dezinformata të ndryshme. Nëse një herë kemi thënë se s’ka virus, atëherë shumë thjeshtë mund të themi se vaksinat janë të dëmshme. Në momentin që nuk flasin profesionistët, atëherë lindin konspiracione të ndryshme”.

blank

Koment i një përdoruesi të Facebook-ut.

Pas rritjes së dilemave për këtë vaksinë, më 8 prill ka reaguar edhe ministri i Shëndetësisë në Kosovë, Arben Vitia.

Ai ka thënë para mediave se vaksina kundër koronavirusit është e sigurt dhe asnjë person që ka marrë vaksinën deri më tani në Kosovë, nuk ka pasur efekte anësore nga ajo.

Kosova ka nisur fushatën e vaksinimit më 29 mars, pas pranimit të 24.000 dozave të vaksinave të kompanisë AstraZeneca, përmes COVAX-it, skemës së Organizatës Botërore të Shëndetësisë për shpërndarje të vaksinave në vendet e varfra.

Vaksina e kompanisë AstraZeneca ka qenë temë diskutimi edhe në shumë vende tjera të botës, pasi disa vende përkohësisht patën pezulluar vaksinimin, meqë raportoheshin raste me trashje gjaku.

Megjithatë, në rishikimin e fundit të kësaj vaksine të kryer nga rregullatorët e Bashkimit Evropian dhe ata të Mbretërisë së Bashkuar, është thënë se përfitimet e kësaj vaksine i tejkalojnë rreziqet.

“Rastet e raportuara të trashjeve jo të zakonshme të gjakut, pas vaksinimit me vaksinën e AstraZenecas, duhet të renditen si efekte të mundshme anësore të vaksinës”, ka thënë shefja ekzekutive e agjencisë, Emer Cooke më 7 prill.

Çfarë shkoi keq?

Hana Xhemajli, eksperte për hulumtime të politikave globale shëndetësore, beson se hapësirë për dezinformata kanë lënë edhe institucionet që janë të thirrura për menaxhim të pandemisë.

“Nga Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike (IKSHPK), që ka një staf prej rreth 150 personave, qe një vit e pak, ende nuk e kam parë ndonjë hulumtim të mirëfilltë rreth pandemisë. Puna e tyre e vetme është ajo. Ky institucion duhet të merret me hulumtime të numrave rreth pandemisë, të vijë me statistika, të na tregojë informata aktuale, dhe të informojë popullatën tash rreth vaksinimit”.

Edhe Arian Lumezi, gazetar me profesion, beson se shkalla e dezinformatave mund të jetë më rrezikshme tani, sepse tani ka kaluar kohë që jetojmë me këtë virus dhe pak a shumë dihet se cilat masa mbrojtëse funksionojnë.

blank

Koment nga një përdorues i Facebookut.

Ai ka reaguar edhe përmes llogarisë së tij në Facebook lidhur me këtë çështje, duke thënë se shpërndarja e lajmeve të rreme duhet të ndëshkohet si vepër penale.

 

Ndikimi i teorive konspirative në besimin te vaksina

Lumezi ka folur me tone kritike edhe ndaj disa emisioneve televizive ku tregon se ka dëgjuar informacion të pavërtetë.

“Diskursi i përgjithshëm, debati publik ka degraduar shumë dhe është i bazuar kryesisht në dezinformata. Diçka që dëgjova në një emision ishte se maska nuk mbron nga koronavirusi. Me një kërkim të thjeshtë në internet mund ta kuptojmë se kjo gjë nuk është fare e vërtetë. Unë e konsideroj përhapjen e këtyre dezinformatave, dembeli intelektuale në rastin më të mirë, në rastin më të keq dezinformim dehumanizues, që burimin e ka më shumë te padituria”.

“Kriza institucionale e shtroi rrugën për më shumë dezinformata”

Si Xhemajli, ashtu edhe Lumezi besojnë se krizat institucionale kanë ndikuar që vëmendja e qytetarëve të bartet diku tjetër dhe jo në rreziqet e pandemisë.

Lumezi beson se pikërisht për këtë gjë, bindja e përgjithshme e qytetarëve tani është më e ulët.

“Prej argumenteve kryesore që mund t’i dëgjosh nga njerëzit, të cilët e kundërshtojnë vendimin e qeverisë për mbyllje, është që politikanët vetë kanë marrë pjesë nëpër fushata. Ata duhet të japin shembuj praktikë, të udhëheqin sipas shembullit”.

Xhemajli ka thënë se ndryshimet e mëdha të zyrtarëve të krye të institucioneve, ka nënkuptuar se nuk ka pasur stabilitet as në shpërndarje të informatave siç duhet.

“Kosova, gjatë këtyre 13 muajve të pandemisë, në shumicën e rasteve, nuk e ka menaxhuar pandeminë, por ka reaguar ndaj pandemisë. Kemi pasur shumë peripeci me rrëzim të qeverive, zgjedhje, me rregulla të ndryshme varësisht prej qeverive, prandaj gjithë këtë periudhë unë kam parë përzierje të politikave shëndetësore, të cilat në shumicën e kohës nuk janë artikuluar në mënyrën më të duhur”, ka thënë ajo.

Çfarë duhet bërë?

Me qëllim të luftimit të këtyre informacioneve të rreme, Hana Xhemajli beson se Qeveria e re e Kosovës duhet të nisë sa më parë një fushatë sensibilizuese rreth vaksinimit në Kosovë.

“Çfarë pres konkretisht nga IKSHKP-ja dhe Ministria e Shëndetësisë është një fushatë solide rreth pyetjeve dhe përgjigjjeve që i ka popullata, e cila mund të plasohet në secilin rrjet social, në secilin televizion, që nëse nuk e marrin vaksinën, e cila është e testuar dhe është e sigurt, atëherë ne do të kemi probleme që të dalim prej këtyre masave kufizuese”.

blank

Koment i një përdoruesi të Facebook-ut.

Arian Lumezi beson se edhe mediat duhet ta luajnë rolin e tyre në këtë mes.

“Përveç qeverisë, edhe mediat kanë jashtëzakonisht shumë përgjegjësi në vetëdijesim. Nuk po them që mediat të kthehen në mjet të ndërgjegjësimit të njerëzve, por së paku të mos bëhen mjet në dezinformim”.

Dren Gërguri vlerëson se secili qytetar duhet të përpiqet të verifikojë edhe vetë çdo informacion.

“Në epokën në të cilën ne jetojmë, secili qytetar duhet ta ketë sensin e gazetarit. Pra, që çdo informacion që e merr ta verifikojë së pari”.

Për verifikim, ai propozon ngritjen e tri pyetjeve:

  • A është i besueshëm burimi i informacionit?
  • A është raportuar ky lajm edhe në ndonjë media tjetër?
  • A mbështetet në burime zyrtare?

Organizata Botërore e Shëndetësisë ka bërë bashkë 132 vende anëtare në nënshkrimin e deklaratës rreth rreziqeve të infodemisë për koronavirusin.

Në të thuhet se prej shpërthimit të koronavirusit dhe shpallës së pandemisë, Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, Antonio Guterres, zyrtarë të lartë në Kombet e Bashkuara dhe institucionet e saj, kanë tërhequr vërejtjen për sfidën e infodemisë apo keqinformimit dhe dezinformimit për pandeminë.

Guterres madje ka thënë se “me përhapjen të COVID-19, është nisur një cunami i keqinformimit, urrejtjes, skandaleve dhe frikësimit”.

blank

Studim: Një në tre të mbijetuar nga COVID-19 përballet me çrregullime të shëndetit mendor

Londër

Një në tre pacientë të mbijetuar nga infeksione të rënda me COVID-19 kanë zhvilluar çrregullime të ndryshme të shëndetit mendor brenda gjashtë muajve nga shërimi, tregoi një studim i ri, transmeton Anadolu Agency (AA).

Studimi, i kryer nga Universiteti i Oksfordit dhe botuar në revistën The Lancet Psychiatry, zbuloi se 34 për qind e pacientëve që u shëruan nga COVID-19 përjetuan çrregullime të shëndetit mendor dhe neurologjik.

Hulumtimi, i cili përfshiu 236.379 pacientë, u krye në vazhdën e shqetësimeve në rritje për efektin psikologjik të COVID-19 mbi të mbijetuarit.

Një studim i mëparshëm nga i njëjti grup kërkimor zbuloi se pacientët janë në një rrezik në rritje të ankthit dhe çrregullimeve të humorit në tre muajt e parë.

“Këto janë të dhëna në botën reale nga një numër i madh i pacientëve. Ato konfirmojnë nivelet e larta të diagnozave psikiatrike pas COVID-19 dhe tregojnë se gjithashtu ndodhin çrregullime serioze që prekin sistemin nervor, të tilla si goditjet në tru dhe demenca. Gjersa kjo e fundit është shumë më e rrallë, ato janë domethënëse, veçanërisht tek ata që kishin gjendje të rëndë të COVID-19”, tha Prof. Paul Harrison, autori i studimit.

“Megjithëse rreziqet individuale për shumicën e çrregullimeve janë të vogla, efekti në gjithë popullatën mund të jetë thelbësor për shëndetin dhe sistemet e kujdesit shoqëror për shkak të shkallës së pandemisë”, theksoi Harrison.

Ai tha se sistemeve të kujdesit shëndetësor duhet t’u jepen burime adekuate për të “trajtuar nevojën e parashikuar, si brenda shërbimeve të kujdesit parësor, ashtu dhe atij sekondar”.

Hulumtimi zbuloi se 7 për qind e pacientëve që u pranuan në njësitë e kujdesit intensiv u diagnostikuan më vonë me goditje në tru dhe 2 për qind e tyre zhvilluan demencë.

Çrregullimi mendor më i zakonshëm ishte ankthi, me 17 për qind të pacientëve që kanë shfaqur simptoma, sipas studimit.

Studimi paralajmëroi se diagnozat e demencës dhe goditjes në tru ishin të rralla, por nuk duhen marrë joseriozisht nga shërbimet shëndetësore.

Shkencëtarët janë ende duke kryer më shumë kërkime mbi pasojat e virusit.

Shumë njerëz që janë rikuperuar nga COVID-19 thuhet se janë diagnostikuar me “COVID të gjatë”, një term që tregon efektet e virusit në një individ që nuk ka më infeksion, por vuan nga simptoma si lodhje, rraskapitje dhe paaftësi për të bërë aktivitetet fizike për një periudhë kohore.

blank

A mund ta transmetojnë virusin personat e vaksinuar?

Asja Hafner

Vaksinat që janë në dispozicion mbrojnë në mënyrë efektive nga format më të rënda të sëmundjes COVID-19, por ende ekziston një mundësi e vogël që njerëzit e vaksinuar ta transmetojnë koronavirusin. Rreziku që një person i vaksinuar plotësisht ta transmetojë koronavirusin te një person tjetër është më i vogël sesa një person që ka rezultuar negativ në testin për COVID-19, thuhet në një studim të kryer nga Instituti gjerman, Robert Koch.

Studimi i kryer në mesin e punëtorëve shëndetësorë, zjarrfikësve, policisë, mësimdhënësve dhe punëtorëve të tjerë esencialë në Shtetet e Bashkuara, tregoi se vaksinat kundër COVID-19 ishin rreth 90 për qind efektive në ndalimit të infeksionit.

Sipas ueb-faqes së Harvard Medical School, një person konsiderohet plotësisht i vaksinuar, dy javë pasi ka marrë dozën e dytë të vaksinës së kompanisë Moderna apo të Pfizer/BionTech, vaksina këto që po përdoren më së shumti në fushatën e vaksinimit masiv në SHBA. Po ashtu, një person konsiderohet plotësisht i vaksinuar dy javë pasi ka marrë vaksinën e Johnson & Johnson, e cila jepet vetëm me një dozë, ashtu siç rekomandon edhe Qendra për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve në SHBA (CDC).

CDC-ja thekson se disa masa preventive duhet të aplikohen pavarësisht vaksinimit, por personat që kanë marr dozat e plota të vaksinës, do të jenë në gjendje që të marrin pjesë në disa ngjarje që kanë shkallë të ulët të rrezikut të infeksionit apo të transmetimit të sëmundjes COVID-19.

Vazhdimi i respektimit të masave kundër COVID-19

Edhe nëse personat e vaksinuar nuk sëmuren, ata mund të infektohen me koronavirus dhe të mos shfaqin simptoma. Ekspertët besojnë se vaksinat ulin shanset që të vaksinuarit të përhapin më tej infeksionin.

“Një person i vaksinuar e kontrollon më mirë virusin, prandaj shanset e transmetimit ulen jashtëzakonisht shumë”, thotë Dr. Robert Gallo, virolog në Universitetin e Marilandit.

Të dhënat e studimeve të deritashme sugjerojnë se nëse dikush infektohet me COVID-19 pavarësisht se është vaksinuar, në hundën e tij mbeten më pak gjurmë e virusit sesa te njerëzit e pavaksinuar. Sipas këtyre studimeve, sasia e vogël e virusit e bën të vështirë përhapjen e tij.

Me qëllim që ta adresojë këtë çështje, SHBA-ja ka nisur një studim me studentë, të cilët janë të gatshëm t’i nënshtrohen çdo ditë testimit duke iu marr strisho nga hundët.

Për shkak të pasigurive të përgjithshme dhe shfaqjes së varianteve të reja, që janë më ngjitëse, ekspertët thonë se njerëzit e vaksinuar plotësisht duhet të vazhdojnë të veshin maska dhe të mbajnë distancë fizike kur janë në publik dhe kur janë në kontakt me njerëz të pavaksinuar, të cilët mund të përjetojnë simptoma të rënda të sëmundjes nëse infektohen me koronavirus.

“Ne duhet të vazhdojmë të jemi vigjilentë”, thotë Gallo. “Vaksina është e domosdoshme. Por, nuk është ilaçi që përfundimisht do t’i japë fund menjëherë pandemisë”, shkruan ABC News.

Studime shpresëdhënëse

Pas publikimit të studimit nga Instituti Robert Koch, Ministria gjermane e Shëndetësisë më 4 mars njoftoi për masa më të lehtësuara për personat e imunizuar plotësisht.

“Kushdo që i është i imunizuar plotësisht, ai person, në të ardhmen, duhet të trajtohet si person që është negativ për koronavirus”, tha ministri i Shëndetësisë, Jens Spahn për gazetën Bild.

Sipas Institutit Robert Koch, njerëzit që kanë marr dozën e dytë të vaksinës, duhet të përjashtohen nga testimet e detyrueshme dhe karantina.

Lajme të mira po ashtu vijnë nga një studim tjetër që konfirmon se personat e vaksinuar po ashtu ulin në mënyrë të konsiderueshme përhapjen e virusit.

“Nëse nuk mund të infektohesh, nuk mund ta transmetosh virusin te të tjerët, që do të thotë se vaksinat në mënyrë të konsiderueshme e ulin edhe transmetimin, por edhe sëmundjen”, tha Marm Kilpatrick, hulumtues i sëmundjeve ngjitëse në Universitetin Santa Crus të Kalifornisë, raporton Science News.

Kilpatrick ishte pjesë e një ekipi që gjeti se pas marrjes së dozës së parë të Modernas dhe Pfizerit, rreziku nga infektimi me koronavirus u ulë. Raporti i këtij ekipi u publikua më 29 mars, 2021.

“Në studimin tonë, ne qartësisht kemi thënë se të paktën pas 14 ditësh nga marrja e dozës së parë, arrihet mbrojtje ndaj infeksionit deri në 80 për qind”, tha Jeff Burgess, ndihmësdekan në hulumtimin e Shkollës për Shëndetin Publik dhe Enid Zuckerman nga Universiteti i Arizonës.

Ky studim është pjesë e një morie të dhënash që sugjerojnë se vaksinat jo vetëm që ulin rrezikun nga format e rënda të sëmundjes COVID-19, por parandalojnë edhe infektimin me koronavirus.

Rreth 4.000 punëtorë shëndetësorë dhe punëtorë të tjerë esencialë nga gjashtë shtete të SHBA-së morën pjesë në studimin e udhëhequr nga CDC. Nga 14 dhjetori 2020 deri më 13 mars 2021, këta persona në baza ditore iu nënshtruar testimeve me strisho nga hunda për koronavirus. Pas vaksinimit, studimi gjeti se ra shkalla e infektimeve simptomatike dhe asimptomatike. Një pjesë e vogël e personave të vaksinuar, që u përfshin në studim, u infektuan me koronavirus.

Ndërkaq, të dhënat nga Izraeli sugjerojnë se vaksina e Pfizerit mund të bllokojë transmetimin e virusit. Personat e pavaksinuar prodhuan 2.58 deri në 4.5 herë më shumë viruse sesa personat e vaksinuar, thuhet në një raport të publikuar më 29 mars në gazetën Nature Medicine.

Të dhëna të tilla tregojnë se njerëzit e vaksinuar kanë një “ngarkesë më të ulët virale” dhe kanë më pak të ngjarë që të transmetojnë virusin te të tjerët nëse infektohen, por efekti i vaksinës nuk është aq i fortë sa të besohet se vaksinimi vërtetë kufizon transmetimin.

Kilpatrick thotë se zvogëlimi i ngarkesës virale përbën 11 për qind ulje të infeksionit.

“Kjo është gjë e mirë, por duhet që të kemi një infektim përgjysmë më pak ose tre të kartën më të ulët”, thotë Kilpatrick.

Zvogëlimi i simptomave serioze do të ndihmojë në lehtësimin e sistemit spitalor në rast se ka një valë të katërt të pandemisë, thotë Francesca Torriani, infektologe dhe epidemiologe në Universitetin e Kalifornisë të San Diegos.

Por, që vërtetë të ndalohet transmetimi i virusit, është e rëndësishme që personat midis 18 dhe 30 vjeç të vaksinohen.

“Këta janë ata persona që po e transmetojnë virusin”, thotë Torriani. Inkurajimi i personave të rinj, që kanë probabilitet të ulët që të sëmuren dhe të kenë simptoma të rënda, që të vaksinohen, është një gjë e komplikuar, shton Torriani.

“Ata mund të mos kenë shumë përfitime, por familjet e tyre kanë (përfitime), prandaj shpresoj se kjo gjë do t’i inkurajojë të rinjtë që të vaksinohen”.

blank

Çfarë mund të bëni pas vaksinimit kundër koronavirusit?

Dy vajza duke u fotografuar me maska në Japoni në ditët e para të pranverës.

 

Ju mund të shijoni organizimet e vogla sërish, mirëpo duhet të vazhdoni të mbani maskën dhe të ruani distancën fizike.

Qendra për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve në Shtetet e Bashkuara ka thënë se personat e vaksinuar plotësisht mund të mblidhen pa maska në ambiente të jashtme, me personat e vaksinuar po ashtu.

Ky institucion përmend se mund të takoheni me personat që nuk janë vaksinuar, por janë të një familjeje dhe nëse ata persona konsiderohet se nuk janë shumë të rrezikuar nga COVID-19, sëmundja që shkakton koronavirusi, transmeton agjencia e lajmeve The Associated Press.

Përveç organizimeve të vogla me persona të vaksinuar, apo me anëtarë të një familjeje, të vaksinuarit në SHBA:

  • mund të udhëtojnë pa test paraprak në nisje dhe pas përfundimit të udhëtimit brenda territorit amerikan
  • Mund të udhëtojnë brenda SHBA-së pa iu nënshtruar karantinës
  • Të udhëtojnë edhe jashtë SHBA-së pa test paraprak për koronavirus
  • Të udhëtojnë jashtë SHBA-së pa pasur nevojë që të zbatojnë masën e karantinës në kthim

Megjithatë, udhëzimet ndryshojnë nga vendi në vend.

Në publik, Qendra për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve rekomandon që personat e vaksinuar të vendosin maska, të shmangin organizimet e mëdha dhe të qëndrojnë larg të tjerëve.

Një person konsiderohet i vaksinuar plotësisht dy javë pas pranimit të dozës së fundit të kërkuar të vaksinës.

Udhëzimet për aktivitetet tjera për personat e vaksinuar vazhdojnë të jenë me doza kujdesi.

Qendra për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) ende nuk inkurajon udhëtimin e panevojshëm, dhe ende nuk ka bërë ndonjë rekomandim për shkuarje nëpër restorante dhe vende tjera.

Zyrtarët e këtij institucioni pritet që së shpejti të përditësojnë udhëzimet për të lejuar më shumë aktivitete teksa rritet shkalla e vaksinimit.

Një arsye pse duhet të keni kujdes pasi të keni marrë një prej dy dozave të vaksinën qëndron te shqetësimet se infektimi te një person, që është i mbrojtur pjesërisht, rrezikon procesin e mutacionit të virusit, ka thënë Joshua LaBaer, drejtor i Institutit për Biodizajn në Universitetin Shtetëror të Arizonas.

Çfarë dimë dhe çfarë jemi duke mësuar?

Tashmë e dimë se vaksinat kundër koronavirusit janë efektive në parandalim të sëmundjes COVID-19, që shkakton ky virus, sidomos sëmurjen e rëndë dhe vdekjen.

  • Ende jemi duke mësuar se sa efektive janë vaksinat kundër varianteve të koronavirusit. Të dhënat e hershme tregojnë se vaksinat mund të funksionojnë kundër disa varianteve, mirëpo mund të jenë më pak efektive ndaj disa varianteve tjera.

E dimë se mënyra tjera sikurse larja e duarve, vendosja e maskës dhe ruajtja e distancës ndihmojnë në luftim të pandemisë, dhe se këta hapa janë ende shumë të rëndësishëm, edhe teksa vazhdon shpërndarja e vaksinës.

  • Jemi duke mësuar sa ndihmojnë vaksinat në mospërhapje të sëmundjes COVID-19.
  • Të dhënat e hershme tregojnë se vaksinat mund të ndihmojnë që të mos përhapet COVID-19, mirëpo duhen më shumë të dhëna ndërkohë që vazhdon procesi i vaksinimit në shumë shtete.
  • Ende jemi duke mësuar sa gjatë mund të mbrojnë vaksinat njerëzit kundër COVID-19.

Më 29 mars Kosova ka nisur fushatën e imunizimit kundër koronavirusit, pas pranimit të 24.000 dozave të vaksinave të kompanisë AstraZeneca, përmes COVAX-it, skemës së Organizatës Botërore të Shëndetësisë për shpërndarje të vaksinave në vendet e varfra.

Agjencia për Fëmijë e Kombeve të Bashkuara, UNICEF, ka njoftuar se gjatë muajit maj Kosova do të furnizohet edhe me 76.800 doza të vaksinës kundër COVID-19.

Në total, Kosova nga COVAX-i do të marrë falas 100.800 doza të vaksinës së AstraZenecas.

Përgatiti: Krenare Cubolli
blank

Sëmundja e pashpjegueshme që po turbullon mjekët, sjell humbje të kujtesës dhe halucinacione

Disa mjekë në Kanada kanë kryer disa hulumtime të thelluara, teksa kanë dhënë një shpjegim rreth një sëmundje të dyshuar si neurologjike, e cila shkakton dhimbje të dhëmbëve, humbje të kujtesës dhe halucinacione.

Ekspertët e shëndetit publik në Kanada, kanë deklaruar se në këtë vend janë thuajse 43 persona që e kanë të zhvilluar këtë sëmundje, ndërsa citon se 5 njerëz të tjerë kanë ndërruar jetë si shkak i kësaj sëmundje të pa njohur ende.

Simptomat e sëmundjes janë të ngjashme me sëmundjen Creutzfeldt-Jakob (CJD), një sëmundje e rrallë, fatale për trurin. Ndërkohë një ekip studiuesish po përpiqen të përcaktojnë nëse sëmundja është një sindromë neurologjike.

Michael Coulthart, kreu i rrjetit të mbikëqyrjes CJD të Kanadasë, u shpreh se gjatë këtyre 20 viteve punë nuk ka parë pacientë me këto lloj simptomash, ndërsa shton se këto raste të identifikuara së fundi janë tepër shqetësuese pasi ende nuk dihet se për çfarë sëmundje bëhet fjalë.

Dr. Alier Marrero, mjek neurolog thotë se pacientët që vuajnë nga kjo sëmundje e pashpjegueshme, kanë simptoma shqetësuese.

Mësohet se shumica e pacientëve me këtë sëmundje, vijnë nga gadishulli Acadian dhe për këtë ekspertë të fushës, po studiojnë klimën, bimët dhe vendin në përgjithësi për të parë nëse sëmundja shkaktohet për shkak të një nga këto faktorë./dita

blank

SHBA: 100 milionë të imunizuar plotësisht kundër COVID-it

VOA

Administrata amerikane, e cila kishte vënë si objektiv për të bërë 100 milionë doza të vaksinës kundër COVID-it në 100 ditët e para të presidencës Biden, ka arritur të imunizojë plotësisht, pra me dozat e plota 100 milionë amerikanë.

Të premten Shtetet e Bashkuara u bënë vendi i parë që e arrin këtë shifër.

Megjithatë shifrat e të infektuarve me koronavirus mbeten të larta në disa rajone amerikane.

Presidenti Biden u bëri thirrje amerikanëve të premten të mos bien në vetkënaqësi. “Të gjithë duhet të vazhdojmë të ruhemi në këto faza të fundit,” tha zoti Biden.

Më herët këtë javë, presidenti tha se me shtimin e përpjekjeve të administratës, “të paktën 90% e të gjithë të rriturve në vend do të përmbushin kriteret për t’u vaksinuar brenda datës 19 prill” pasi tashmë ka prodhim të mjaftueshëm vaksinash për ta përballuar këtë objektiv.

Gjatë një mbledhjeje në Shtëpinë e Bardhë këtë javë, presidenti dhe drejtoresha e Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, Dr. Rochelle Walensky, shprehën shqetësimin se shumë amerikanë po braktisnin protokollet mbrojtëse kundër virusit.

Nëse vazhdon kjo, tha Presidenti Biden, vendi mund të përfshihet nga një valë e katërt e pandemisë.

Shtimi i rasteve të koronavirusit ka rikthyer situata kritike në një numër vendesh në botë. Në Itali, autoritetet shpallën një numër “zonash të kuqe” në përpjekje për të vënë nën kontroll situatën pas shtimit të infektimeve ditët e fundit.

Në Gjermani, pandemia ka thelluar mosbesimin ndaj autoriteteve. Presidenti Frank-Walter Steimeier u bëri thirrje gjermanëve të bashkohen ndërsa vendi përballet me Pashkët e dyta radhazi të shoqëruara me rritje të infektimeve dhe pakënaqësi lidhur me masat qeveritare.

Në Evropë, ritmet e vaksinimit kanë qenë zhgënjyese. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, vetëm 10% e evropianëve kanë bërë një dozë vaksine dhe pak më shumë se 4% janë të imunizuar plotësisht kundër COVID-19.

blank

Britani, 7 persona të vaksinuar me AstraZeneca kanë humbur jetën

Londër

Në Britani të Madhe thuhet se mpiksje e gjakut është regjistruar tek 30 persona nga 18.1 milionë persona që janë vaksinuar me vaksinën e Oxford-AstraZeneca kundër koronavirusit të ri (COVID-19), transmeton Anadolu Agency (AA).

Në një deklaratë nga Agjencia Rregullatore e Barnave dhe Produkteve Shëndetësore të Britanisë së Madhe (MHRA) njoftohet se 7 prej këtyre 30 personave kanë humbur jetën që nga 24 marsi.

“Aktualisht nuk ka asnjë provë që tregon se ka një lidhje mes mpiksjeve të gjakut dhe vaksinës Oxford-AstraZeneca”, theksohet në deklaratën në cilën thuhet se dobitë e vaksinës janë më shumë se sa ndonjë rrezik i mundshëm.

Ndërkohë u njoftua se janë duke vazhduar studimet për të përcaktuar nëse ka apo jo ndonjë lidhje mes vdekjeve dhe vaksinës ose nëse rastet janë zhvilluar apo jo rastësisht.

Në vend, mes periudhës 9 dhjetor – 21 mars janë aplikuar 15.8 milionë doza të para dhe 2.2 milionë doza të dyta të vaksinës Oxford-AstraZeneca.

Disa vende evropiane pezulluan ose kufizuan sipas moshës përdorimin e vaksinës në fjalë me arsyen se shkakton mpiksje të gjakut.


blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
blank
Send this to a friend